VILLE DE BEAUNE
Charte de commune octroyée par Eudes 111, duc de Bourgogne, aux habitants de Beaune.
In nomine sancte et individue Trinitalis.
Noverint luiiversi présentes et l'iituri , ({uod ego Oddo dux Hursiindie, dedi et concessi hominibus de Beina, connnuniarn habendam in perpetuum ad l'ormam communie Divionis, salva libertate quam priiis babebant.
I. Infra villam Belne, alter alteri secundum opinionem snam auxiliabitur , el
uiillaleiius palietiir. ([uod uliquis alicui eonim aiiiïpral aliquid, vel de rébus suis aliquid capiat (I).
2. Creditio de pane et de vino ef aliis viclualilms fiet niihi IJeliie xv diebus, et si intVa piedietiim terminiim crédita iiun leddidero, iiiehil ampliiis inicbi credeiit, diinec crédita peisolventur (2).
3. Si quis saci'aineiitiim alicui l'acere debuerit et aiite arramitionern sacrameuti se in negocium suinn ituriim esse dixei'it, propter illiul faciendum de itineie suo non remanebit, nec ideo incidet; sed postquani convenienter subnionitiis l'ueril, sacramentum faciet (3).
4. Si archipresbyter Belne aliquem implacitaverit, nisi clamor anle venerit vel i'oreractuni apparuerit. non ei respondebit. Si tamen testeni , contra quem accusatus se delTendere non possit, habuerit, emendabit (4).
5. Si aliiinis aliqiiani injuriuui fecerit liornini (|iii banc conimuniara juraverit, et clanKjr ad jiiralos iiide venerit; si ipsuin hoininiim qui injuriam i'ecit capere poluerint, de corpore suo vindictam capient, nisi forefactum ernendaverit, illi cui illatuni fiierit, secundum judiciuni illorum ([ui communiani custodierint lO).
6. Et si iile qui foreraetuni fecit,ad alicjuod receptaculuni perre.xerit, et hoinines communie, ad receptaculuni (ransmiserint et dominu receptaculi, vel primatibus ipsius loci questionem feceiiul. ut de e(u-um inimico l'aciant eis rectitudinem. Et si facere voluerint, rectitudineni accipient; quod si facere uoluerint bomines communie auxiliatores erunt faciendi vindictam de corpore et de pecunia ipsius qui l'orefactuni fecit et hominum illius receptaculi, ubi inimicus eoruni erit (6).
7. Si merchator in istam villam ad merciianduni venerit et aliquis ei aliquid fecerit injurii' inl'ra villam: Si jurali ind(! clamorem audierinl et niei'cbator in ista villa eum iuvenerit homiues communie ad vindictam faciendam, super hoc lecte secundum opinioneui suam, auxilium preslaliunt ; nisi merchator ille de hostibus dicte communie t'uerit ; et si aliquod receptaculuni, illeadversarius perrexerit. si merchator vel jurati ad eum miseriut et illi satisfacerit mercbatoii secundum judiciuin juiatorum communie, vel probare et offendere poterit se illud foreracluni non fecisse. communie sufficiet; quod si facere nolue-
(1) Cf. la Charte de commune de Dijou, § I, page 5.
(2) Id., g U, même page.
(3) Id.,§in, id.
(4) Id., § IV, id.
(5) Id., § V, page ti.
(ti) Id., § VI, id.
rit; si poslmodum iufra villam Beliie capi poterit, de eo vindictam faciant jurati (1).
8. Nemo, prêter me et senescallum meiim, poterit conducere in villam Belue hominera qui forefactiim fecit homini qui haiic communiam juravit, uisi i'orefactum emendarc venerit secuudum judicium illorum qui communiam servant (2).
9. Pecuniam illam quam horaines crediderunt, qui sunt de communia autequam communiam jurassent, se rehabere non poterunt postquam inde justum clamorera fecerint, querant quoquomodo possint quod creditam pecuniam rehabeant. Pro illa vero pecuniaqiiam crediderunt postquam hanc communiam juraverunt, nullum hominem capient nisi sit débiter, vel fideijussor (3).
10. Si extraneus homo panem suum vel \inum in villam Belne causa securitatis adduxerit ; si postea inter dominum ejus et bomines communie discordia emerserit, quindecim dies liabebit vendendi panem et vinum in ea villa et delTerendi nummos et aliam pecuniam suam prêter panem et vinum, nisi ipse forefactum fecerit vel fuerit cum illis qui forefactum fecerunt (4).
H. Nemo de villa predicta qui hanc communiam juraverit, credet pecuniam suam vel commodabit liostibus communie, quamdiu guerra durabit et si quis probatus fuerit aliquid credidisse liostibus communie, justicia de co iiet ad judicium juratorum communie (o).
12. Si aliquando homines communie contra bostes suos exierint, nuUus de communia loqueturcum hostibus communie nisi licentiacustodum communie (4).
13. Adbuc homines stafuti jurabunt quod neminem propter amorem , seu propter odium doportabunt vel gravabunt et quod rectum judicium facient secunduni suam existimatiunem. Omnes alii jurabunt quod idem judicium quod predicti super eos facient et pacieutur et concèdent nisi probare poterunt quod de censu proprio persolvere nequeunt (6).
14. Universi homines Belne in cujuscumque territorio morentur communiam jurent. Qui vero jurare nolueril, illi qui juraverunt. de domo ipsius et de pecunia ejus justitiam facient (7).
(1) Cf. la charte de commune de Dijon, § VII, p. 6.
(2) Id., p. VIII, p. 7.
(3) Id., § IX, id.
(4) Id , § X, id.
(5) Id., § XI, id.
(6) Id., § XII, id.
(7) Id., § Xlir, id.
(8) Id., § XIV, page S.
15. Si quis aufem de communia aliquid forefeccrit et per juralos emendare noluerit, homines communie ex inde facient justiciam (1).
16. Si quis ad sonum factum pro congreganda communia non \enerit, xu denaria emendabit (2).
17. Kulliis infra villam Belnc aliquem potest capere, nisi Maior et jurati quamdiii juslitiam de eo faceie voluerint (3).
18. Si quis de communia, vel ipsa communia miclii aliquid forefecerit, oportebit ut in curia sancte Marie (4) veniat, et ego per Majorem communie ad judicium juralorum, justiciam de eo vel de oa capiam; nec eos extra predictam cnriam vel placitare vel cartani monstrare compellere potero (o).
19. Si aliquis fregerit bannuin vcndemiarum, emendatio erit super Majorem et super jurâtes et emendatos illa erit mea.
20. Si autem dissentio aliqua postmoduni emerserit, scilicet de judicio faciendo sive de aliquo quod non sit in hac carta provocatum , secundum cognitionem et testimonium juratorum communie Divionis emendabilur, nec proinde in me forefecisse reputabitur (6).
21. De justicia vero et forefactis meis ita statiitum est. De sanguine violenter facto, si clamor inde fiât et probatio, vu solidos emendabitur et vulneratushabebit XV solidos (7).
22. Si compositio de duello ante ictum , vel jwst ictum fiât, l\v solidos et vi denarios habebo. Si duelluni victum fuerit, in dispositione mea erit (8).
