‹ Chartes de communes et d'affranchissements en BourgogneChapitre 50 sur 54 · CCXXXVIII · texte numérisé non relu

CCXXXVIII

Charte par laquelle Hugues, évéque de Langres, agissant au nom des abbé et couvent de Bèze. vend le droit de mainmorte aux habitants du lieu.

1221 (août).

Hugo diviua miseracione Lingonensis episcopus (4) omnibus ad quos litière présentes pervenerint salutem in Domino. IXoveritis quod cum ab abbate et conventu Besuense haberemus potestatem vendendi jus caducorum seu manus mortue burgensibus Besuensibus pro debito ecclesie solvendo secundum pacliones inter nos et ipsnm abbatcm et conventum habitas, nos eisdem burgensibus laude et assensu abbatis et conventiis, pi'edictum jus caducorum vendidimus pro

(1) Hugues succéda ;ï Ogier. Cette charte fait remonter son rectorat de deux ans plus haut que la chronologie du Gallia christiana, qui le signale pour la première fois en 1219.

(2) Nouvelle preuve de la communauté de Bèze avant l'affranchissement de la mainmorte.

(3) Banvin.

(4) Hupues de Montréal occupa le siège de Langres de 1219 à 1231. En 1223,révêque de Porte-Ercole (Portuensis, Toscane), légat du Saint-Siège, confina tous les religieux de Bèze dans d'autres monastères, à cause de leurs déportements [culpis eorum), et confia l'admiuistralion de l'abbaye à l'èvéque de Langres.

duobus millibus et quingentis libris stephanensibus (1) solvendis in festo Omnium Sanctorura usque ad Ires annos. lia quod in proximo feslo Omnium Sanctorum Suivent septingentas libras et eodem festo sequentes anni sexcentas libras et eodem feslo tertii anni sexcentas libras et eodem festo quarli anni sexcentas libras. Ita quod a proximo festo Omnium Sanctorum in très annos tota predicta summa pecunie soluta erit.

Débet autem bec collecta fieri prestitis juramentis ad cousideracionem burgensium et mandali nostri; et si aliquid poneretur supra hominem qui maneret extra villam et nollet solvere ad tenementum (2) ipsius, nos teneremus si famen valeret; aliquin burgenses perficerent de suo.

Ipsi autem burgenses ubicunique opus fueril testiflcari tenentur talem esse consuetudinem Besue, quod extranei maneotes extra villam et qui babent tenemcnta sua in villa in bujus modi empcionis liberlatum tantumdem tenentur ponere ut si essent manentes in villa.

Nos autem omnes emendas et actiones quas habebamus ergo eos usque ad banc diem plenarie quittamus eisdem burgensibus, illis exceptis qui contra predictam consuetudinem in solutionem predicte pecunie vellent esse rebelles; leneniur etiam predictis burgensibus de predicta vendilione legitimam garantiam portare, concedenles eisdem jus caducorum tam clericorum quam presbjterorum ejusdem ville, quod ad abbatem et conventum debebat de jure devoivi.

In cujus rei testimonium présentes litleras fecimus sigillo firmitas. Actum anno Doniini millesimo cc° vicesimo primo, mense augusto.

Arcliives de la commune de Bèze. Cailulaire rédigé en 1481 par H. Lambelot et S. Villot, notaires. Pièce n° 16. :

(1) La livre estevenant. en usage dans le comté de Bourgogne, valait, d'après Dunod, U sols 9 deniers 7/9 de denier de la monnaie touruoise ; elle lui était ainsi inférieure de plus d'un quart.

(2) C'est-à-dire suivant l'importance des biens qu'il possède dans le bourg.

(3) La prétention des habitants de Bèze était sans doute contestée par les seigneurs du voisinage, qui soutenaient Topinion contraire de ceux de leurs hommes qui possédaient des biens à Bèze ou sur son territoire,

Promesse de l'évêque de Langres anx habitants de Bèze, de faire confirmer leur charte

de franchise par le Pape.

Huj;o Dei gratia Lingonensis episcopus omnibus présentes litteras inspecturis salutem. Noverilis nos permisisse liuigensibus Besiiensihus quod nos bona fide laborabimiis ad hoc quod empcio illa caducorum seu mauus morlue ville Besuensis quam fecerunt ergo nos sicut in nostris litteris continetur a domino Papa coniirmetur (1). Actuni anno Domini m° cr.° vicesimo primo.

Archives de la commune de Bèze. Cartulaire des privilèges, pièce n° 22.

Hatilication par les abbé et couvent de Bèze, de la vente du droit de mainmorte faite aux habitants du lieu.

1221 (août).

Nos abbas et conventus Besuensis omnibus ad quos présentes littere pervenerint salutem in Domino. Noveritis quod veuerabilis paler Hugo Dei gratia Lingonensis episcopus laude et assenssu uostro vendidil burgensibiis Besueusibus jus caducorum quod vulgaliter dicitur mauus mortua quod habebanuis apud Besuam pro duobus millibus et quingeutis libris stephanensis monete talibus lerminis solvendis septingenlis libris ad proximum festum Omnium Sanctorum et sexcentiî lil)ris singulis annis ad idem festum usque ad solucionem tociuspe-' cunie nominate; ita quod ab inslanti festo Omnium Sanctorum in très annos Iota dicta pecunia domino episcopo persolvelur, et si qui extra villam vel in villam maneiites in solutione dicte pecunie vellent esse rebelles, ipsi burgensestcnentur

(1) Uoiioriiis 111 oixiiuait alors; le Saint-Siège, mais aucun documeul n'établit que la promesse de l'évêque de Langres fut remplie.

domiiiuni episcupiim super hoc juvaie el (estilicaii sine suo pdsseiido tulem esse consuetudineni Besue quod illi qui sunt imuieiiles extra villam et qui habent tenementa sua in villa in empcionis liberlalum tanlumdem tenentur ponere ac si essent manentes in villa. Rogavimus eciara dominum episcopuin quod clericis burgeusibus super prémisse venditionem legitiniam garantiam portaret. Et nos Ipsum si aliquis uostrorum super hoc queslionem moverit, légitime conservaremus indempnem. Et nos omnes occasiones et amendas si quas aversus communitatem ville Besuensis habebamus usque ad banc diem, plenarie quittavimus. In cujus rei testimonium ad peticiouem domiui episcopi et burgensium, présentes litteras fecimus sigillis nostris munitas. Actum auno Domini millesimo ducentesimo vicesimo primo, mense auguste.

Archives de la Côte-d'Or. Fonds de l'abbaye de Hèze. Vidimus du XIV" siècle, signé Girard, notaire. — Archives de la commune de Bèze. Carlulaire des privilèges, pièce n" 17.

Charte do Hugues, évêque de Langres, qui institue le seigneur de Tilchâtel, gardiea

de la. coiiiniune do Bèze.

1223-4 (janvier).

Hugo DeigratiaLingonensis episcopus, dilectis suis in Cbristo omnibus burgeusibus Besue, salutem in Domino. Onii^ scimus pro certo dominum Tillicastri nos et villam Besuensem diligereet semper dile.\isse,ideo ipsum custodem vestrum et ville vestre specialiter deputamus ut vos et res vestras custodiat loco uostri cum nos multociens in negociis et necessitatibus vestris présentes esse non possemus et nos quod semper obedientes et fidèles invenimus ipsi tauquam nobis credatis et quod ex parte nostra vobis injunxerit amicabiliter faciatis (1). Datum anno Domini m° cc° xxiii", mense januario.

Archives de la commune de Bèze. Cartulaire des privilèges, n» 21 .

(1) Le seigneur de Tilchâtel étant vassal de l'évèque de Langres, c'était à la fois uu gardien et un surveillant que Hugues donnait aux habitants de Bèze.

CCXLIJ

Renonciation de l'abbaye de Bèze aux prétentions qu'elle élevait sur la mainmorte, moyennant le paiement d'une somme de 2,500 livres cslevenans.

1224-5 (janvier).

Hugo Dei gratia Lingonensis episcopus omnibus présentes lilteras inspecturis salulem in Doaiino.Noveritisquod ai)baset conventusBesuensis laude et asseusu uustro, hurgensibu.s Besuensihus querelam qualemcumque habebant in caducis Besue et quicquid juris in illis habebani si quid habereut absque ulla reclamatione ab ipsis vel ex parte ipsorum fticieuda in perpetuum quictaverunt pro duobus millibiis et quingentis libris stephanensibus (i). Et ipsi abbas sirailiter et convcntus gratuni et ratum babuerniil quod nobis fieret sohilio in soHdum pro ipsis et nos de predicta sumnia pecunie pro eisdeni nos tenemus pro pagalis.

Quod ut rai uni habeatur sigilli nostri munimine presentem paginam fecimus conflrmari.

Actum anno gracie m° cc° vicesimo quarto, niense januario.

Arcliives de la commune de Bèze. Cartulaiie des privilèges, n° 20.

Traité entre l'évèque d'Autun et les liabiliints de Réze, au sujet du droit de bienvenue.

1226-7 (février).

Guido Dei gratia Eduensis episcopus (2), omnibus présentes litteras inspecturis salutem in Domino. Noveritis quod super oclingintis libris stephanensibus quas

(1) En sollicitant de l'évèque de Langres la ratification par le Pape de la charte de 1221 , les habitants de Bèze faisaient acte de prudence, et tout porte à croire que si ce désir eût été rempli, les moines n'eussent point osé revenir sur ime décision aussi solennelle et l'évèque qui l'avait ménagée s'en rendre le complice. Quoi qu'il en soit, privés de tout appui, sans gardien imlépendaut de leur charte, ils durent s'exécuter et payer deux fois le droit de disposer librement de leurs biens.

(2) Guy de Vergy, frère d'Alix, duchesse de Bourgogne, était depuis deux ans évéquî d'Autun. Il mourut en 1245. Le Gnllia christinna, IV, 709, qui le mentionne en cette qualité dans la chrouologie des abbés de Bèze, le fait remplacer en 1229 par Simon, venu de l'abbaye de Luxeuil. En 1225, comme il venait d'être élu évéque. Romain, cardinal, Irgat du Saint-Siège, considérant que le niouastére de Bèze succombait sous le fardeau des dettes contractées par les abbé et religieux, lui en conféra la gestion purement temporelle, à titre viager, sous la condition d'acquitter ces dettes, d'eutretenir douze religieux et de couserver les libertés des habitants du lieu. (Archives de la Côte-d'Or. Cartulaire de liéze, I, page 27.)

requirebamiis a burgensibus FJcsiionsibus, lioc modo convenimus coram domino episcopo Lingonensi, quod dicli biirgeiises debent nobis solv(M-e quadringcntas libiasstephaiieuses ad festum saiicli Aiidrei proximo venlurum et alias quadringentas libras stephauenses ad aliud festum sancti Andrei anno revoluto; etpropter hoc dicti burgenses remanserunt ergo uos iu bona pace de omnibus querelis et appellacionibus super hoc factis; promiserunt et dicti burgenses nobis quadraginta Hbras stephanenses ad dictos terminos ad unura cumque terminum vingenti libras, et nos acquitavimus et perpeadimus eos de omnibus questis novorum abbatum ad vitam nostram. In eu jus rei testimonium prosentes litteras sigilli nostri munimine fecimus roborari et rogaviraus venerabilem patrem dominum episcopum Lingonensem ut eisdem lilteris sigillum suum apponerit cum nostro. Âctum anno Domininiillesimo ducentesimo vicesimo sexto, mense februai'io.

Archives de la Côte-d'Or. Fonds de l'abbaye de Rèze. Vidimus du XIV" siècle, reçu Girard, notaire. — Archives de la commune de Bèze. Gartulaire des privilèges, n" dS.

Désistement des liabitaats de Bèze à leur opposition à ta justice temporelle de l'évèque de Langres

1237-8 (février).

Richardus (1) Dei gratia Lingonensis episcopus uuiversis présentes litteras inspecturis salutem in Domino. Dissentione suborta inter nos ex una parte et abbatem et conventum et homines ville Besuensis ex altéra super eo quod cum habeamus in eos juridictionem et justiciam temporalem proul in litteris inclite recordationis régis Philippi plenius continetur, idem moniti ac sepius requisiti a nobis ut dedicerent gardiam sive commendisiam per quam sine voluntate nostra domino Villelmo de Vergeyo (2) so supposuerunt, id ad mandalioncm acpreceptum nostrum eflicere denegarent, asserentes uos jus non habere in eos per quod

(1) Lisez Robertus. Robert de Torote. qui gouverna l'église de Laugres de 1232 h 1240.

(2) Guillaume de Vergy, frère de Guy, évèque d'Autun, et de la duchesse Alix, était seigneur de Mirelieau et sénéchal de Bourgogne. Les habilauls de I5èze, qui le savaient garant de la commune de Dijon et sympathique aux nouvelles institutions, s'étaient mis sous sa sauvegarde, qu'ils espéraient beaucoup plus efficace que celle du seigneur de Tilcliâtel qui leur avait été imposée par l'évèque.

imperlire possemiis alias dehcmus ([iioniiiiiis nobis eciam pretjiiisilis se poiiercnt in t;ardia non commendisia cujus voUont et quicumque voilent et ut forcius nobis in parte isla résistèrent se invicem sicul dicitur quod alii sine aliis pacem nobiscum facereut juramento interposito colligarent. Irrevereiiter negantes et pertinaciter nos liabero in eos juridicticmeni sive justiciam teniporalem super quo tamen prius modo in curia domini régis pro nobis judicaluni extitit contra eos. Ita quod prius ea dominus dux Burgundie hujus judicii sive judicati datus a domino Rege per patentes litteras executorias dominum Willehnuni de Vergeyo, avunculum suum, per jus ab omni gardia et commendisia predictorum abbatis et conventus et hominum ville Besuensisamovit. Cumautem perhocomniadictns abbas a sua pertinacia nequiret avelli judicio domini Régis parère ac nobis et ecclesie nostre jus nostrum recoguoscere et quicqnid nos maie interceperatemendare contempnens prefacti etiani conventus et liomines ex ipsius abbatis reverentia vel amore seu alias pro voluutate sua et diutius adhesissent ; dicti aulem homines maxime ad hoc fatebantur se non audire ab abbatis voluntate recidere in hac parte quia tenebant ne sibi supra dictum juramentum olistaret. Tandem idem homines attendentes ex discordia nostra et ecclesie nostre ad ipsos maxime pro jure nostro ex cnntextu etiam regalis judicii sil)i nullo pericult» imminere, amore usi consiiio redeuntes ad eorum a bonis siquidem viris nec non e! a nobis plenius interllecto juramentum sibi non obsistere sepe dictum prefato regali judicio se promitteutes in perpeluuni parituros, recognoverunt expresse coram domino duce Bui-guudie et aliis magnis et multis viris quod nos et quique sit episcopus Lingonensis et gardiam et le resort habemus in villa et hominibus Besue et promiserunt quod de cetero contra hoc non se opponerent. Nos vero eos in gratiam nostram recepientes bénigne pensatis universis que circa juramentum predictum nobis exponere curaverunt ad omnem scrupulum de eorum cordibus reraoveudum de bonorum et prudentuni viroruni consiiio duximns eis et consilimus quod parendo rei judicate a domino Rege et recognoscendo jus nostrum ut premissum est occasione predicti jui'anienti nullam notam perjurii incurrent. Promisimus eis nichillominus quod si abbas vel conventus super premissis inquetarent eos seu alias molestarent nos eis bona tide impediiemus consilium auxilium et favorem et deffenderemus eos sicut noslros. Actum anuo Domini M" ce." xxx° septimo, mense lebruario.

Archives de la commune de Bèze. Cartulaire des privilèges, |)ièce ii° 19.

Déclaration du roi saint Louis, qui vidime et confirme une lettre de Hobert, évoque de Langres (1239), renfermant celle écrite en 1213 par le roi Pliilipite-Auçu^te au pape Innocent 111, en lui annonçant qu'une décision du Parlement de Paris avait reconnu et consacré les droits de ju-itice temporelle de l'évêque de Langres sur l'abbaye et les bourgeois de lîéze.

1239 (mai).

Ludovicus Dei gratia Francoriim rex universis présentes litteras inspectui-is, salutem. Noveritis qiiod nos litteras dilecti ac lidelis nostri Roberti Lingoneusis episcopi vidimus in liée verba :

Robertus Dei gralia Lingonensis ejîiscopus, universis présentes litteras inspecturis, saUitem in Domino. Noveritis quod cum in litteris bone memorie Philippi illustrissimi qnondam Francorum [régis], quedam verba contiueautur, qne referri posset in dubiuni, quorum ténor talis est :

Sanctissimo Patri ac Domino Innoceulio Dei gratia sancte romane et universalis tlcclesie summo pontilici, Philippus eadem gratia Francorum rex, salutem et totius honoris ac reverentie plenitudinem. Scire volumus Sauctitatem Vestram, Pater Sanctissime, quod cum iuter Manassem,bone memorie qnondam episcopum Lingonensern et abbatem et ecclesiam et burgeuses Besue coram nobis queslio verteretur super eovidelicet, quod abbas se esse dicebat abbatem nostrum regalem, et episcopus contra asserebat ipsum abbatem et ecclesiam suam et suos burgeuses esse de sua juridictione lempoiali et (juod in idem episcopus de nobis nullo medianle tenebat. Tandem super hoc ab utraque parte in curia nostra duellumfuit ilrmatum et propter hocisti pugiles inducti fueruntimbertus de Sjvriaco et Radulphus Hochede et post modum ad hoc res deveuit. Et ita actum luit in curia nostra quod idem abbas et ecclesia sua et sui burgeuses dielo episcopo remanseruut et de sua justicia et juiidictione temporali fuerunt et id a nobis tenuit idem episcopus. Preterea id vobis duximus intimandum, quod abbas Besue nobis de uovo fuit conquestus tam pro se, quam pro ecclesia sua et suis quod Vuillelmus episcopus Lingonensis. ipsis damna plurima et in vincis suis et in rébus aliis intulerat, propter quod nos ulrique parti diem assignavimus apud Villam Novain, octabas scilicet Saucti Martini ante Natale Domini nuper preteritum. Cum autem tam id;îm episcopus quam abbas in nosiraessent presentia

consliluli, et abbas rationes suas contra episcopum indicerit, respondit episcopus qiiod pro eo quod idem abbas super hoc ad Sedem Aposlolicam ajjpellaverat, non esset ei tutum in duabus curiis litigare, et quod id lacère non debebat. Unde abbas habilo concilio appellationi suc penitus renunciavil et super hoc in curia uostra juii stare promisit, et quod ipsum episcopum in aha curia super hoc ampHus non traheret. Tune vero predictus episcopus contra ipsum abbatem proposuit quod quia taui ipse abbas, quam ecclesia sua et sui, de sua juridictione et suorum predecessorum erant, instanter a nobis petiit ut ipsumabbatem ad curiam ejusilein episcopi iudican(kim remilteremus; visuniaiitem fuit nobis et consilio nostro, quod quandiu episcopus veiietet oilercî ipsi abbati justitiam exibere, ad curiam ipsius, pro jure capiendo et faciendo remitti deberet; quod quidem alibas ipse ratum habens, diem sibi ab cpiscopo super hoc assignatam recepit, a curia autem nostra ipsum abbatem ad curiam episcopi taliter remisimiis judicandum super hiis autem que sciraus et vidimus, vobis, Pater sanctissime, testimonium perbi!>emus. Actum apud Sanctum Germanium in Lova anno Domini millesimo ducentesimo duodecimo, mensejuUo.

Nos intellectum earundemlitterarum sic intelligimus et declaramus, quod nos seu quicum(|uc fit episcopus Lingoneiisis, rationehtterarum iilarum in abbatem, ecclesiam et villam et burgensis Besuensis, habemus tanlummodo gardiam et le ressort, et quoil ipsi non possunt nos, vel quemliljet episcopum Lingonensem super biis que pertinent ad abbatem, vel ecclesiam, vel villam, vel homines burgenses trahere in curia seculari, quandiu parali erinuis eis facere justiciam in nostra curia seculari, nec etiam conqueri poteruntin alia curia seculari quam nostra sccidari curia super hiis que pertinent ad gaitliam nostram. Habemus etiam jus quod fidelitas nobis liât et successoribus nostris episcopis Lingonensibus a burgensibus Besuensibus et manentibus in villa quatuordecim annos et ampîius halienlibus, quod ipsi conservabiint membra, corpus et honorera episcopi Lingonensis et quod ipsi conservabunt et adjuvabunt ipsum episcopum et suos et jura ejus ad magnam vim et ad parvam in villa et in iinagio Besuensi. Habemus etiam jus habendi lam nos quam successores nostri episcopi Lingonenses omuia ({ue ad premissa tria pertinent ad lidelitatem scilicet gardiam et ressortum. Dicimus etiam et recognoscimus quod nos ratione dictt; gardie aut ressorti non possumus in villa Besuensi facere prisiam vel exlorsioneui quamlibet, nisi abbas et conveutus vel burgenses veuerint contra tria premissa, gai'diam scilicet, lidelitatem et ressortum, vel aliquod ex ipsis, vel nisi procederet volunlate abbalis ol Cduventus. Et bec (imnia dicimus el recognosci-

mus, salvo nobis et successoribiis nuslris episcnpis Liiifjonensihiis per omnia jure spii'iluali. In cujus rei niemoriam et lestimoiiium ])resentes liKcras sigilli nostri muiiiniine fecimus roborari. Aclum auuo Doniini M" duceutesimo tricesimo nouo, mense niayo.

Nos aulem litteras supradicti régis Philippi avi nostri, in forma supra scripla \idimus et ad petitionem, tam episcopi quam abbalis et conventus predictorum in hujus rei testimonium presentibus btteris nostrum fecimus apponi sijiillum. Salvo in omnibus jure nostro et alieno. [Datum] Meleduni, anno Domini millésime ducentesimo tricesimo nono, mense mayo.

Archives de la Côte-d'Or. Fonds de l'abbaye de Bèze. Carlulaire faisant suite à la Chronique, I, t'° 44, v°.

Traité des abbé et couvent do Bèze avec les babitanfs du lieu, pour b^s dimes. les tierces

et les secondes noces.

1251 (octobre).

NosfraterPontius (1) humilisabbasBesuensis toi us que ejusdemmonasterii conventus, universis présentes litteras inspecturis,salutem in Domino. INoveritis universi quot cum discordia verteretur inter nos ex une parte et burgenses Resuenses ex altéra super iioc videlicet, (|uod nos petebaraus ab ipsis burgensibus quamdam summam pecunie pro quadara societate que contracta fuerat inter nos et ipsos burgenses propter discordiam seu litem quam movit contra nos et ipsos bone memorie Robertus Lingonensis episcopus, quia dicebamus nos propter hoc tôt et tantas fecisse expensas. quot ipse burgenses tenebantur nobis in dicta summa pecunie.

Item cum quadam turpis consuetudo esset in villa Besuensis hactenus observala, quod mulieres vidue ultcrius nubere non poterànt nisi prius a nobis licencia petita.

Item cum esset alla consuetudo prava in villa Besuensis de novo introducta quod illi qui colligebant blada sua ad pecuniam tenebantur nobis solvere pro décima nostra et terciis nostiis do duodecim gerbis duasgerbas.

(1) Ponce, 2Se atibé de Bèze, apparaît pour la première fois en 1239, et mourut eu juillet 1253. [GaU. rh-ist., IV, 700.)

Inter nos et ipsos biirgenses pro iililitate nostra et ecclesie nostre de consilio l)on(iruin super hiis (minibus ifa pacil'licalum et ordinatum : quod nos quictamus ipsos burgenses de omni querela quam contra ipsos habemus vel habere possunuis occasione expensaium facfai uni in lite quani contra nos et ipsos burgenses movit supra dictus Robertus bone meniorie Lingonensis episcopus.

Volentes eciani libertates ampliari et servitutes niinui, daraus et concedimus mulieribus viduis Besuensibus licenciain et potesfatem nubendi quociens cunique voluerint licencia nostra amplius non petita. Tenent eciani si contigerit eas corani nijbis litigare quanidiu vidue i'uerunt eisdem pietatis intuilu prestare consiliuni si tanien per se vel per sua iliud babere non possint.

Preterea cum non sit duiiiin si res prenominatas ad statum illiim in quo lex et consuetudo ipsa primo slatuil, voiumus et concedimus ut quique infra fines Besue frumentum suum vel quod cumque aliui bladum ad pecunias collegerit vel coUegi lecerit de tresdecim gecbis pro décima et lerciis duas gerbas cum modo nobis solvere teneatur. Hoc autem verum est si campus talis sit qui lercias et décimas debeat,quia si solum modo tenetur tune solvere secuudum consuetudinem baclenus observatam. Ouod .si ad bladum quis blada sua coUegi fecerit tune secundum quod consuetum est nobis décime et tercie debeut solvi.

Pro hiis autem omnibus, burgenses Besuenses nobis dederunt quingentaslibras slepbauensis nioiiete in pecunia numerata. De quibus plénum et perfeclum a diclis burgensibus reeepimus pagamenlum, dicentes et confiteutes diclam pecuiiiam in utililatem ecclesie nostre versam esse. Renunciantes ex certa sciencia exceptioni non miuierate pecunie. Promittentes bona fide omnia supra dicta firmiter in perpetuum et fideliter observare. El ut islud ralum in peipeluum et firmum permaneat, presentibus litteris sigilla nostra duximus apponenda. Acluni anno Uomini millesimo ducentesiino quinquagesimo primo, mense oclobris.

Arcliives de la commune de ttèze. Cartulaire des privilèges, ri° o.

Transaction entre les abbé et monastère de Bèze et les habitants du lieu, au sujet de la bienvenue

du nouvel abbé et les portiers de la ville.

1253 (juin).

Guido miseratione divina Lingonensis episf^opus (1), universis présentes littelas inspecturis saliitem in Domino. Noverint universi, quod cum discordia veiterelur inter venerabiles et religiosos viros G. (2), Dei gratia abbalem et conventiim Besuensem ex iina parte et hurgenses ejusdetn ville e.\ altéra, snper oo qnod dicti abbas et conventus dicebant dictos burgeuses debere benneveniitam abbati qui de novo instituebatur in ecclesia Besuensi. Ouam bennevenutam pefebant pro abbate qui modo preest institulo de novo, dictis Burgensibus in contrarium asserentibus, quoil nunquam bennevenutam solverant, nec solvere consueverant nec audieraiU eorum antecessores solvisse aliquo tempore retroacto. Tandem bonis viris mediantibtis super boc inter partes predictas pax amicabilis intervenit in hune modum :

Videlicet quod anno elapso, postquam in ecclesia Besuensi abbas de novo fuerit institutus, burgenses qui pro tempore fuerint, reddent abbati Besuensi ratione bennevenute ipsius, centum libras stephanenses, nec aliud occasione bennevenute abbas Besuensis ab ipsis burgensibus pefere potest nec débet. Et si infra annum quo de novo abbas institutus l'uerit, idem abbas decederet vel renoveretur a regimine abbatie Besuensis, dictas centum libras pro bennevenuta reddere non tenerentur.

Statutum est nihillominus et divisum et a dictis abbate et convontu et burgensibus Besuensibus coucorditer et amicabiliter pro utilitate ecclesic et ville Besuensis acceptum, quod de communi aid)atis et burgensium Besuensium consensu et electione concordi eorumdem abbatis et burgensium in una (piaque porta exitus ville predicle ponetur et instituetur janitor qui de villa sit superdicta et qui fidelitatem ecclesie et ville Besuensi antequam pro janitore recipiatur jurabit et ju rare tenebitur. Et quotienscumque janitorem sic positorum mori

(1) Guy de Rochefort succéda en 1250 à Hugues de Rochecorbon, et mourut le 18 juin 1266.

(2) Geotîredus, Joffroi, dit le Religieux baron, venait de succéder à l'abbé Ponce, et f-'ouverna l'abbaye jusqu'en 1255.

vel ali(]iii(l (bris lacère contigerit vel aliler aljhali et hiirgeusibus placuerit alios janitores vel alium janitoreni insfituere comniuni et concordi voluntale et eleclione abbatis et burgensium predictorum polerunt ipsiabbas et biirgenses. Janitores autem sic instituti qiiiti erunt penitus in villa lîesuensi ab omni placito generali. Et liée omnia l'acta fnerunt snlvis libertalibns et bonis usibns e( consiietiidinibus ecclesie et ville Besuensis. In quorum omnium authoritatem et testimonium ad preces et requisilionem abliatis et conventus et burgensium Besuensium sigilluni nostrum presentibus litteris duxinuis apponendum. Actum anno Domini m° cc° quinquagesimo tertio, mense junio.

Archives de la commune de Bèze. Cartulaire des privilèges, pièce n° 10.

Page 1