I. — CHARTE DE HENRI

Institutiones Henrici régis.

Anno incarnationis dominice m. c. i. Henricus, filius Willelmi régis, post obitum fratris sui Willelmi Dei gratia rex Anglorum, omnibus fidelibus * salutem.

1. Sciatis me Dei misericordia et communi consilio^ baronum totius regni Anglie, ejusdem ^'^ regem coronatiim esse. Et, quia regnum oppressum erat injustis exactionibus, ego, Dei respectu et amore quem erga vos^ habeo, sanctam Dei ecclesiam inprimis liberam facio , ita quod nec vendam , nec ad firmam ponam, nec mortuo archiepiscopo, sive episcopo, sive ^ abbate, aliquid accipiam de dominico ecclesie vel de^ hominibus ejus, donec successor in eam ingrediatur. Et omnes malas. consuetudines, quibus regnum Anglie injuste^ opprimebatur, inde aufero; quas malas consuetudines ex parte hic pono^ :

2. Si quis baronum, comitum meorum^, sive aliorum qui de me tenent, mortuus fuerit, hères suus non redimet terram suam sicut faciebat tempore fratris mei, sed justa et légitima relevatione ^^ relevabit eam. Similiter et homines baronum meorum justa et légitima relevatione relevabunt terras suas de dominis suis.

3. Et si quis baronum^* vel aliorum hominum meorum filiam suam nuptum tradere voluerit, sive sororem, sive

1. La copie du Livre rouge de rEchîquier (L.R.) commence par ces mots : Henricus, Dei gratia rex Anglorum, omnibus baronibus et fidelibus suis, Francis et Angïis, salutem.