‹ Chartes des libertés anglaises (1100-1305)Chapitre 58 sur 141 · IL — CHARTE DU ROI ETIENNE · texte numérisé non relu

IL — CHARTE DU ROI ETIENNE

ab Innocentio sancte romane sedis pontifice confirmatus*, respecta et amore Dei sanctam ecclesiam liberam esse concedo, et debitam reverentiam illi confirme. Nichil me in ecclesia vel rébus ecclesiasticis simoniace acturura vel permissurum esse promitto. Ecclesiasticarum personarum et omnium clericorum et rerum eorum justiciam et potestatem, etdistributionem honorum ecclesiasticorum in manu episcoporum esse perhibeo et confirme. Dignitates ecclesiarum privilegiis earum confirmatas et consuetudines earum antique tenore habitas inviolate manere statue et concedo. Omnes ecclesiarum pessessiones et tenuras, quas die illa habuerunt qua Willelmus rex avus meus fuit vivus et mortuus, sine omni calumpniantium reclamatione , eis libéras et absolutas esse concedo. Si quid vero de habitis vel pessessis ante mertem ejusdem régis quibus modo careat, ecclesia deinceps repetierit, indulgentie et dispensatieni mee vel restituendum vel discutiendum reserve. Quecunque vero pest mertem ipsius régis liberalitate regum vel largitiene principum, oblatione vel cemparatiene, vel qualibet transmutatiene fidelium eis collata sunt, confirme. Pacem et justiciam me in omnibus facturum et pre pesse mee conservaturum eis promitto.

Ferestas quas Willelmus avus meus et Willelmus avunculus meus instituerunt et habuerunt mihi reserve. Ceteras omnes quas rex Henricus superaddidit, ecclesiis et règne quietas redde et concède.

Si quis episcopus vel abbas vel alia ecclesiastica persena ante mertem suam ratienabiliter sua distribuent vel distribuenda statuent, firmum manere concède. Si vero morte preoccupatus fuerit, pre sainte anime ejus, ecclesie censilio, eadem fiât distributio. Dum vero sedes prepriis pasteribus vacue fuerint, ipsas et earum pessessiones omnes in manu et

1. La bulle d'Innocent II, h laquelle il est fait allusion ici, est mentionnée dans Jaffé-Lœwenfeld {Regeata pontificum romanorum, 2* édit.) au n* 7804, d'après la copie qui se trouve dans la chronique de Richard de Hexham (éd. Howlctt. p. 147); elle n'est pas datée. Après l'éloge de Henri l"', elle parle de troubles qui menaçaient le royaume quand enfin «... divinae miseratiopietatis.... comrauni voto et unanimi consensu tam procerum ^uam etiam populi te in regem eligere et a presulibus regni consecrari providit... »

custodia clericorum vel proborum hominum ejusdem ecclesie committam , donec pastor cauonice substituatur.

Omnes exactiones et injusticias et mescheningas sive per vicecomites vel per alios quoslibet maie inductas funditus exstirpo. Bonas leges et antiquas et justas consuetudines in murdris et placitis et aliis causis observabo et observari precipio et constituo. Hec omnia concedo et confirmo, salva regia et justa dignitate mea.

Testibus Willelmo Cantuariensi archiepiscopo, et Hugone Rothomagensi archiepiscopo, et Henrico Wintoniensi episcopo, et Rogero Saresberiensi episcopo, et Alexandro Lincolniensi episcopo, et Nigello Eliensi episcopo, et Evrardo Norwicensi episcopo, et Simone Wigorniensi episcopo, et Bernardo episcopo de S. Davide, et Audoeno Ebroicensi episcopo, et Ricardo Abrincensi episcopo, et Roberto Herefordiensi episcopo, et Johanne Rovecestriensi episcopo, et Athelulfo Carlolensi episcopo, et Rogero cancellario , et Henrico nepote Régis , et Roberto comité Gloecestrie, et Willelmo comité de Warenna, et Rannulfo comité Cestrie, et Roberto comité de Warewic, et Roberto de Ver., et Milone de Glocestria, et Brientio filio Comitis, et Roberto de Oilly conestabulis, et Willelmo Martello , et Hugone Bigot, et Hunfredo de Buhun, et Simone de Belcamp dapiferis, et Willelmo de Albiniaco, et Eudone Martello pincernis*, et Roberto de Ferreriis, et Willelmo Pevrello de Notingeham, et Simone de Saintliz, et Willelmo de Albamarla, et Pagano filio Joh'annis, et Hamone de Sancto Claro, et llberto de Laceio. Apud Oxeneford. Anno ab incarnatione Domini m. c. xxxvi, set regni mei primo 2.

1. Le texte publié par Blackstone porte ici pincernis , en toutes lettres, comme, à la ligne précédente, dapiferis; le fac-similé que nous avons suivi donne ces mots en abrégé, de telle manière qu'on ne saurait dire s'ils doivent être mis au singulier ou au pluriel. Il ne peut y avoir de doute pour le mot conestabulis, qui est écrit conestablis, avec une / barrée.

2. A la place de ces quatre derniers mots, la copie de Hearne (Blackstone) porte : in communi concilio.

NOTES BIOGRAPHIQUES

Les noms des témoins de cette charte peuvent être assez facilement, sinon toujours très sûrement, identifiés ù l'aide de Stubbs et de Dugdale. Ajoutez

Page 1