‹ Chronique de l'abbaye de Saint-AndréChapitre 11 sur 36 · CHAPITRE XI · texte numérisé non relu

CHAPITRE XI

eutîme 2lbbt.

Cl fut également un homme plein de zèle pour nos intéréu. Il reçut aussi quantité de dons et acheta plusieurs rentes et biens fonciers.

Considérant que les bâtiments de notre abbaye et surtout sa clôture extérieure étaient en mauvais état et peu convenable, il commença à l’entourer de murailles élevées ^ épaisses. Auparavant des taillis enlacés d’épines avaient été notre seule défense et formaient une clôture plutôt agréable qu’utile. H j eut au sujet de cette nouvelle clôture de graves contestations entre le couvent et le chevalier Richard ou Riquard de Straeten.

La mort empêcha notre abbé de mettre fin à cette entreprise, commencée sur un vaste plan. H mourut en 1240, après avoir gouverné son troupeau pendant six années.

Contiansnt ton récit de la même manière, l’autenr t’arrête aprèt I« 29«>« chapitre, eontaeré au XXIV* et au XXV® abbé, Michel de Cupre et André Daneelt, ce qui nous conduit jutqu’i la fin du xv* tiècle, à l’époque où Maximilien fut arrêté et empriionné à Bruget.

Quoique cet ehapitret renferment des détails curieux tout plut d’un rapport, nous ne donnons ici que les onte premiers chapitres de notre traduction , qui renferment la partie la plut dramatique du manuscrit, s’il nous est permit de nous exprimer ainsi.

Nous attendront, pour publier le reste, que ropinion 80 soit prononcée sur ce commencement.

flrentUrrs Cljartrs

actorîi^te à l’îlbbage bt St-3(nbrMj£-j0nige0*

BOnT IBS COFIBS BBPOBBRT AV DtPOT DBS ABCBITBS DB LA FLANDRE - OCCIDBRTALB ( 1 ).

In Domine Patrie et Filii et Spiritûf saocti. Amen. Ego Baldricua Del gracia Tomacentium et Noriomensium epiicopat , omnibus hic et abiqne fidelibus in setemum gaudere cnm gaudentibns. Nulli pene fideiinm in nniverso terrarom orbe constat esse incognitum Bobertum Minorem Flandrensium marchionem in HierosoUmitano eiercitu prte coeteria omnibus ducem et signiferum christianorum exstitisse , et ad laudem et gloriam nominis Christi contra paganos fideliter et Tiriliter dimicasse. Hic cum per varia bellorum pericula Antiochiam perrenisset et inibi unà cum cœteria Christi fidelibus ab innnmerabili superrenientium paganorum multitudine obsessus fuisset, divini Spiritûs inflammatus igné, et beati Andréas apostoli suocensus amore, per ipsum enim visitavit, ut aiunt, et Uberavit eos Dominns, totU ilico quodam monasterio prope Brugas sito , in honore ejnsdem apostoli consecrato, in ipsiua venerationem monachos se instituturum : cognito itaque hujusmodl Totnm abaque nostro assensu se adimplere non peese, dilectissinua sibi oonjngi sus Clementiœ comitisss quam in omnibus bonis slbi oonfidebat obedire, legatos direxit et litteras continentes ut sua ex parta pastoralitatis nostrs providentiam conauleret et altare supradicti monasterii a nobit (ad nostramenim diocesim pertinebat) postnlaret, in qno monachos constituera posset. Audita igitur predicti militis Christi Roberti Flandrensium Marchionis mariti soi iegatione , venerabilis comitissa Clementia presentiam nostram adiit , et ad complendam mariti sui voluntatem altare de Bethfferkercka (hoc enim prsdicti loci

(1) Nous avons inséré ici le texte même de ces pièces, parce qu’elle éclaircissent singulièrement les débats qu’on vient de lire dans la Chronique de St-André, et que, sous le rapport historique, elles nous semblent de quelqu'importance.

antiquitnt dicebatnr) homiliter et davoté pottulavit. Cajui humilitatem et devotionem contiderans Lamberto archidiacono ceteriaque clericia Dottris aaeentientibos, Rainero quoqpie ejuadem altaria peraooa oollaadante (aie), supradicto altari jua libertatia snb privilegii anctoritate condoDavi, et pontifîcali dignitate illud confirrnavi ea acilicet conditione quod inibi monachi conatituantur. Hta ita peractia , postqaam prcdictua comea Robertus auperatia gentibas redüt, conailio principam anonim, me etiam annuente, anpradicttiin locnm abbati Affligenienaia eccleain eâ lege commendavit ut monaeboa auoa ex cenobio inibi conatitneret et aecundum incrementum exterioria aubatantiae monachorum quoque numerum auppleret, et regimen loci ipaina tam ipae quam poateri ejua perpetuo jure obtinerent. Annuimua autem hoc ea ratione, ut ipae abbaa mihi , meiaque aucceaaoribua , de eodem loco débita aubjectiono «bediat, utomnibua ritè ordinatia, monaebi liberi maneant, et aecure Deo aeraiant, nullo eoa inquiétante, nuUo ab eia exactionem ullam exigente. Conceaaimua quoque ut abbaa aen monachi præabiterum ia eodem loco conatituant qui ab epiacopo ael a miniatria ejua curana parochiauorum auacipiat et tam pro ae quam pro eia rationem reddat. Ne ergo quia privilegii bujua auctoritatem xiolare preanmat anatbemate introcinaimua et aigilli noatri impreaaione conaignaTimua; preaentibua bia quorum aubacripta aunt nomina. Signum Doroini Baldrici epiacopi S. Lambert], archidiaconi. S. Deaiderii, decani. S.Berlulpbi, praepoaiti 8. Tancradi. S. Gualberti. S. Raineri. S. Blithronia. S. Goidonia cancellarii. S. ComiUas». S. Roberti, caatellani. S. Cononia. S. Lambert Nappin. S. Tangmarin. S. Bredebaldi. Actum Bnigia, anno 1100 régnante rege Philippe, epiacopante domino Baldrico. Roberto juniore principante» cum uxore auft Clemeutia.

In nomine lancUe et indWidun Trinitati»i Ego Robertnt nnireraa Elandriae poat Deum princepa, dirinaa admonition! anrem cordia inclinana quæ ait : Theaauriiate vobia theaauroa in celo nbi nec erugo, neo tinea demolitur; aimulque conaiderana diritiaa mundi «t gloriam oorruptioni obnoxiam, necesaarium duxi ut per manua fidelium aliquid illo prœmitterem quod moriena integrum inrenirem. Pro mea itaque memor aalute a Domino Baldrico epiaoopo impetraTÎ ut altare de

Betffarkeroka (aie) que et Stratm (1) appellatur, in honorem beati Andréas apoatoli fundatum libertate donaret, et ex dominicatura mea duos partea decintarum ejaadem ecclestiœ tam mea qnam omni poteatate abfolrena, UberUti et memorato apoatolo, ad oonatruendum inibi cenobium monachornm tradidi. Et quia tune temporia bonua odor apirabat ex area Haffiigenienaia caenobii praedictam ecclesiam abbati Haffligenienainm nomine Fnigentio tam ipai qnam poateris ejua in regimine aibi auccedentibua ex lege gubernandam tradidi, ut pro facnltate loci monacboa de oaenobio auo illo tranaferret; et quantumonmque ex proceasu temporia eamdem eccleaiam per oblationea fideliura Doroinna ditaret, jnxta conaiderationem (kcnItaUs monacboa ipse multiplicaret, et eidem loco tanqnam auo prasaideret, paatorali poteatate et patema uroTidentia. Qnod nequia ancceaaorum meorum infringere, Tel ab aliia fidelibua coUatum , æn confereudum eidem eccleaiae auferre prmanmeret, charti et aigilli mei impreaaione corifirmaTi. Facta autem eat traditio haec Brugia coram aubacriptia tealibua, Signum Stephani de Bonlar. 8. Amolrioi de Jusrene (de Jonghe?). S. Walteri Flamenc. S. Hoemardi, caatellani de Brucburch. S. Froolfi, ceatellani de Berghen. S. Tbeodoaici de Eane. S. Uacket filii caatellani. S. Radulphi et Ranemari fratria ejua. S. Rethabaldi. Anno Dominicae iucarnationia 1100,

Goaxtcitcoa Dei gratià Vaffligenienaia monasterii abbaa, totnaqne conventua unirerai Chriati fidelibua in perpetuum notum ait tam futuria quam preaentibua quod dominua Baldricua Tornacenais et Noriomenaia epiacopua et Robertua nobiliaaimua comea Flandriae eccleaiam aancti André» prope Brugaa abbati et conventui noatro Ha£Bigeniensia eccleai» aaaignarunt, ut in praadiota beati André» eccleai» monacboa auoa inatituerent et de jure pr»lationia rea illiua eccleai» tam tempotalea

(1) La aeigneurie de Straeten , aituée prèa de Brugea , aur la paroiaae de St-André, et connue en flamand soua te nom do Ste~Anne-ier-Stra»r ten, eat la même que celle dont fut seigneur le prévôt Bortulfe, l’un des meurtriers de Charlea-le-Bon. Plua tard elle passa dana la noble famille de l’Eapéo. Voyex Sanderua, Flaitd. IHtut.

quim tpiritualM onm omni libertate dûponsrent tt ardinarent. Hujua auteo jut prælationU et liberUa dispotitionia et ordioationw cum per longa annorum curricala débita, cum iotegritate et quiete ad noa deveuiaaent ; Attendentea quod jam dicta beati Andreæ eccleaiaa tam in temporalibua quam in apiritualiboa ad tan tam profeciaaet amplitudinem quod abbatem habenre poaaet et ad regandum aemetipaam aub proprii abbatia proridentia tuffioeret, omnimode libertati eam emanciparimua, et abbatem qui in noUo nobia in poateram obnoxioa tenebitur illie inatituimna, ipaomqne et omnes cjoadem eooleaiaa fratrea aibi aaaignatoa ab omni jnre qno nobia tenebantur abaolvimna et in perpetnumliberaa dimiaimna. Ne igitnr libertaa eomm poat Imneemannipationem, aliquam poaait incurrere oalumniam reclamationia, piaeaentia acripti teatimonio eam ndMrantea, aigillorum noatrorum anctoritade confinnamna. Statnentea et aub anatbematia interminatione decernentea, nt nullua tam aucoedentium quam priaaentium fratrum noatrorum , hano noatraa confirmationia paginam audeat infringere aut temere contra eam renire. Ego Godeaoalcna, abbaa HafBigeniensia , aignari. Ego Amnlphua, prjor, aignari. Ego Goawinua, aupprior. S. Ego Tbeodorioua, tertiua prior. 8. Wigema, quondam abbaa Flicterbecenaia, nuno autem monachua Ilaffligenienaia aignari. Actum anno Dominicaa incarnationia 1188. Datum par manum Joaeph, armarii nostri.

Ih nomine Patria et Filii et Spiritua aancti. Amen. Ego Philippua Flandrenaiura et Yiromaiiduorum comea, notum fieri in perpetuum volo quod vir renerabitia Godeacalcua abbaa Hafiligenienaia laudanin et aaaenaum præbente capitulo ipaiua, eccleaiam aancti Andréas jux ta Brugaa aitam, omniao emancipaTit et quidquid in eâ juria babebat, rel babere ridebatur omnino reaignarit, recognoscena quod eidem eccleaim lioebit in perpetuum abbatem aibi eligere ex quacumque eccleaià, et piectionia sempcr libertate gandere. Sciendum etiam quod ejuadam pcoleaim adrocatua et dominua ego sum, et rerum ipaiua et fratrum ibidem Deo aerrientium defenaor perpetuua atque protector : ita ut nuUi peraonas laie» liceat unquam in acspedicta ecclesie dominationia quidpiam reclamare, prœterquam mihi et hærcdibua meis. Hoc igitur ut aemper inconrulaumque permancat, tum proiientia scripto pagi-

n«, qnam mei imprétnMe tigilU inio et nbicripUnim tettimoeio penonanim munire decrevi. Signam Cerardi BragentU et aancti Andomari prœpoaiti et Flandronun caocellarii. S. Gerardi prcpoaiti Inaalani. S. 'Willelmi Tenremundœ. S. Joannia oaitellani BnigeniU. S. Eu^tii de Borenhem. 5. Lamberti de domo. Actum ia domo mèa lUlen , onno Dominica incaniationia 1188.

WiuiLXOS Dei gratia Betnorum arcbiepiscoptu, tanctæ roman» eccte* ai» titulo aando Sabin» oardinalia, univeraia aanct» MatrU ecclesia filiia in perpetunm. Noverint nnÎTerai tam praaentis qnam futuri, quod diiectaa fllina notter Bago al^a aancti André» jnsta Brogia etfratrea aui prioret monachi ejuadem loci, terram quarohabebant in pago Ooatbnrch circiter quinquaginta et septem meaurat, reddentem aiogulia annia decem marcaa, Godeacalco abbati de AfSighem et con> aentui werpiverunt et eam ipaia aine omni calamnià in perpetunm possidendam conceaaerunt. Abbat aero prsdictua et oonaentua de AfSighem attendentea quod jam dicta eocleaia beat! André» qu» prioratua eorum eaw aolebat, ad tanti profectua tam in ipiritualibua quara in temporalibua teniaaet inorementum, quod ordinia religione exigente et auppetente copia facultatum, abbas ibidem non immerito crear| poaaet et deberet, locnm ab omni dominio auo, aubjectione et exactione liberum et emancipatum dimiærunt etDeo et sancto André» dederunt, et de eorum aaaensu et pari oonTenienliftemninm, noTtim ibidem abbatem qui eia in nullo obnoxiua in posterum tenebitur, inatitui permiaaerunt, et prsdictum prioratum monaaterium in perpetuuin permanere decreverunt. Approbantea itaque quod ab utraqne tam aolemniter qnam laudabiliter parte factum est, ratum deincepa et firmnm permanere decernimua et praaacntia aoripti patrocinio et aigilli nostri auctoritate confirmamus. Statnentea et aub interminatione anathematia inhibentea, ne quia banc noatram ccnfirmationia paginara andeat infringere, Tel et in aliquo contraire, aaWa in omnibua apostolic» aedia auctoritate. Actum anno Dominic» incarnationia 1188. Oatum per manumLambini cancellarii noatri (1).

(1) Cette charte tendrait i pronrer que l'émancipation du cauTent de St-André n’eut lieu que par une espèce de rachat.

ZmAlBVI S«i (ntit Tornac«n«ii epiaoopui nniTenii Chritti fidelibui tam ibturU qnam preaentibua in perpetunm. Sascepti cura regiminia ad hoc noa proTocat et inducit ut accandum deum reUgioaorum Tirorum honeatati, commodia et profectihua et lihertatibua ecoleaiarum qun in noftri août dioceai oonatitute, quantum in nobia fuerit, propenaiua intendamua.

Hujua igitur oonaideratlonla aeatigia proaeqnentea, uniTeraitati fîdelium pneaenti priailegio fieri rolumua manifeatum, qnod cum Gode*calcua abbat et capituium Affligenienae domini Remenaia in ejua pr»aentialocum eccleais aancti AndreœjoxtaBrugia que eomm prioratua eaae aolebat, fratribua ibidem deaaervientibua liberum et émancipa tum dediaaent et abjure et dominio quod priua ibi habueront liberum dimiaiaaent, ut ad augmentum aerritii Dei etc.

(Cette charte eetdela mime aemie que h précédente.)

Page 1