‹ Chroniques étrangères rélatives aux expéditions francaises pendant le XIIIe siècleChapitre 364 sur 434 · CHAPITRE CCLXX · texte numérisé non relu

CHAPITRE CCLXX

tient encore aujourd’hui. Dieu veuille, par sa sainte grâce, ramener le temps où cette principauté reviendra au seigneur infant En Jacques,

clara qu'elle était mariée en secret ἃ Hugucs de la Palisse. Le comte Jean, furieux, n’en persista pas moins à vouloir donner suite au mariage. Il At d'autorité célébrer les fiançailles ; et commc c'était la principauté qu'il voulait, non la femme, il prit de lul-méme le titre de prince de Morée et fit renfermer Mathilde au château de l'Œuf où elle mourut sans enfants. On trouve des éclaircissements curieux sur ces faits dans un mémoire dont un fragment est rapporté par Ducange, comme tiré de l'ancienne Chambre des Comptes de Paris; je n'ai pu le retrouver aux Archives et je donne ici ce fragment revu sur l'extrait fait par Ducange et transcrit de sa propre main dans le cahier déjà cité plus haut.

Extrait d'un mémoire en papier de la Chambre des Comptes de Paris touchant les droits du roi de Majorque sur la principauté de Morée.

« Primè dicebatur, y est-fl dit (Ducange t. I, p. 515), quod Joannes, frater regis Roberti, his ratlonibus propter aliquos milites seu barones vassallos dominæ olim principissæ, tractatum fuit matrimonium de e4 cum prædicto domino Joanne in civitate Napolitanà, et quod dicta domina principatus recusabat matrimonio consentire, per prædictos tractantes violenter cum quibusdam galeis duxerunt eam ad dictam civitatem Napolitanam cum consilio et auxilio domi regis Roberti et dicti domini Joannis fratris sui. Et cum ibi essent, requisita dicta domina ut dictum matrimonium confirmaret, hoc facere recusa vit. Quâ de causâ duxerunt eam Avinivnem coräm domino papâ Joanne, [predecessore illius nunc regpaoüs ; et ἰδὲ iterum requisita fuit de prædicto matrimonio: cui noluit aliquo modo consentire, dicens quod cum alio jam contraxerat, videlicet cum quodam milite seu barone nomine messire Hugo de la Palissa. Quä de causâ imposuerunt stbl quod amiserat principatum, dicentes quod non poterat contrahere sine licentiâ eorum, seu principis Tarentini, fratris regis Roberti et cjusdem domini Joannis, allegantes prætcreà, quod talis obligatio facia seu promissa fuit per priucipem Fi lippum patrem dominæ principalus Achaiæ, tempore guerræ initæ inter eos. Cum dictus princeps Tarentinus esset cum suo exercitu super lerram principatus Achaiæ, pro obtinendä pace, dictus princeps Filippus (de Savoie) fecit dictam promissioncm, videlicet: quod si decederet sine hærede masculo, quod iilia ejus succedens in principatu uon posset contrahere sine licentià principis Tarentini seu regc Roberto. Quibus coloribus reducta fuit dicta domina principatûs Achaïæ ad lerram de Napoli, et ibi incarcerata fuit iu quodam castro vocato Castel del Ovo, et ibi delinivit dies suos, nullo, ut dicitur, condilo testamento, cumin carcere cssel; sed in ultio vilæ suæ, οἱ cum duceretur ad dictum locum corèm pluribus verbo tenüs dixit, quod injustè eam incarcerabant, el quod suum erat haberent, et quod quidquid habebat dimittebat domino Jacobo regl Majoricarum filiu nepolis suæ , cum ad eum de jure spectaret.

main de la princesse ct surtout la principauté. La princesse : Hoc facto dictus dominus Joannes frater regis Roberti imporefusa. On la mena de force à Naples; là nouveaux refus. ‘ suit sibi Uitulum dicti principatôs.Achaïæ, seu Amorrheæ, et Conduite jusqu'A Avignon devant le pape, en 1315, elle dé- | pluribus annis lenuit aliquam partem dicti principatus cum

Dieu me laisser vivre pour voir ce moment , et

me permettre, à moi et à mes vieux cheveux .

blancs, d'y porter aide de tout le pouvoir et "

savoir que Dieu a bien voulu mettre en moi! Je

tractatu illorum qui dictum matrimonium pertractarunt, et ut dicitur, fdem eorum in præmissis maculantes.

Sccuadà dicitur, quod nunc habet jus dominus Robertus fillus principis Tarentini, nepos regis Roberti ex parte patris, et vepos regis Franciæ ex parte matris, duabus rationibus ; priπιὰ ratione, cambil seu permutationis quam fecit cum prædicto domino Joanne qui dimisit sibi dictum principatum Achalæ, videlicet titulum, et quod tenebat pro eQ in dicto principatu, et dictus dominus Robertus nepos suus dedit sibl lo cambium ducatum de Duras; quapropter dictus dominus Robertus dicil se habere jus eisdem rationibus quibus domous Joaunes, ut suprà. Secuntà ratlone, quia dicitur quod οἱ pertinct Conquesta imperii Romaniæ, et isto prætextu dicunt quod principatus Achaïæ est sub tenentiâ dicti imperii, et quod deficicnte legitimo hærede, tanquam major et superlor dominus debet succedere.

Tersd et verum, barones partium Romaniæ täm amici quäm inimici pro majori parte concordantes dicunt habere jus intoto principatu Achalz super illustrem dominum Jacobum regem Majoricarum scquentibus ratlonibus : et prim, quia certumest quod princeps Guillelmus, verus dominus et ultimus princeps totius principatus Achalæ decessit duabus fliabus relictis : majori quidem dimisit totum principatum Achafæ, secundæ quamdam baroniam vocatam baroniam de Matagriffu, quæ est sub tenentiâ dicti principatus, subetituendo ad invicem quod si aliqua decederet sine liberis, quod pars sibl relicta rediret ad aliam super-viventem, aut ad ejus liberos. Deindè hoc seculo deces<it secunda domina de Matagriflo relictà filiâ quadam quæ filia fuit uxor Inclyti domiui ivfantis En Ferranudo memoriæ recolendæ, ex quo et ex quâ natus fuit serenissimus princeps d'minus Jacobus rex Mojoricarum : deinde decessit dicta filia major, αἰ mina dicti principatus Achakæe, nullo rel'cto hærede, nec aliquo, ut dicitur, condito testamento, quia in carcere de Castel del Ovo Anivit dies suos,ut suprà dictum est.

Quibus præmis:sis juxtà dictas substitutiones et institutiones, totus principatus Achaiæ devenit aut debet devenire cum dictA baroniâ de Matagriffu ad prædictum dominum Jacobum regerm Majoricarum, etc.

Item, dico quod tota insula Negropontis est de jure et de facto sub principatu Achabe, qui est tenentiæ δου miliarorum

a qni elle doit appartenir de plein droit. Paisse :

ce<se de vous parler de ces seigneurs de la maison de Majorque, et je vais vous entretenir de nouveau du seigneur roi d'Aragon et de ses enfants.

sicut insula Majoricarum ; et dominatur prædicta insala à duobus baronibus, videlicet à domino P. de Carceribus et domino Bartholomone Gisä, qui sunt vassalli dicti principatus.

Item dico quod tempore principis Pbilippi, domini principa= Lùs, ducatus Athenarum, quem tenent integraliter {ἢ de s0cietate (la Compagnie catalane), erat submissus princi Achalæ, licet de facto hodiè illi de socirtate non recognoscant, cum sint ad invicem capitales inimici, etc.

Item quicumque haberet integraliter dictum principetue Achalæ haberet sub se inter baronias et cavalarias feudales mille et plus, convalientes pro quâlibet, anno quolibet, trecesta; libras Barceloncnses.

Item dico quod, deductis expensis pro custodiâ castroraa, supcressct principi integrè possidenti, anno quolibet, centum millia florcnorum.

Item dico, quod nobilis Nicolaus Sanut, dominator aliquerum insularum in dictis partibus Romane, est vassallus dicu priucipatus de jure et de facto.

{tem si quæratur quis hodiè tenet de facto dictum principetum, dico quod aliquam partem tenet dominus Robertns, priucipls Tarentini flius, nec ipse est fbl præsens, quia juvenis est, sed ibl est vicarius pro eo dominus Bertrandus des Baucio, de provinciâ Provinciæ.

Item {Π| dominatores insulæ Negropontis obediunt sibl et dictus nobilis Nicolaus Sanut.

Item ἰδ] comes Brennensis, qui se dicit ducem Athenarum, duo castra tenet sub fidelitate ejusdem Roberti, unum vocatum Argos, et allud vocatum Napoli.

Item tenent ἰδὲ Veneti, non recognoscentes imperatorem, duo castra, unum vocatum Modon, et allud vocatum Coron.

ltem dico, quod tota residua et major pars teuet pro imperatore Romæorum. Εἰ sic totus principatus est In se divisus, et per consequens divisæ voluntates et corda huminum, etc.

Item quia narratur quod dominus Guillelmus dux Athenarum, dominus societatis, ab hoc sæculo terras migravit, et sic societas remancet sine domino, quia dictus dnminus deressit sine hærede, quia non juraverant nisi sibl et ejus desceudertibus, etc.

Suivent, dit Ducange, plusieurs raisons pour porter à (aire paix et traité entre le roi Jacques et le priuce Puiippe. (Tiré des manuscrits de Durange.)

Page 1