Item retinemus nobis domum fori et domum marcelli
21. Item volumus, statuimus atque concedimus dictis Burgensibus dicte ville, quod quilibet Castellanus, quam cito in dicta villa factus fuerit castellanus, juret super sancta Dei evangelia, antequam utatur officio castellanie, coram dictis quatuor sindicis, se tenere, servare et facere servare a familia sua pro viribus suis, interim dum erit Castellanus, hanc supra scriptam et infra scriptam franchesiam et singulos articulos ipsius.
22. Item volumus, statuimus et concedimus, quod omnes habitantes et habitaturi in dicto burgo et villa Clusarum, immunes existant ab omni talia, tenta et complenta, et omni alia exactione qualibet, et ab omni operà, corvatà, carreagio, feno vel palleä, que dare vel facere dicti homines de cetero nullatenus teneantur.
23. Item volumus et ordinamus, quod si aliquis de dicto burgo et villa infra ipsam villam seu infra terminos ipsius ville supradictos, cultelum, ensem, lapidem vel alium gladium contra aliquem ipsius burgi et ville causa offendendi vel injuriandi, extraxerit, levaverit, et projecerit, et illum non percusserit, quindecim solidos pro bampno curic nostre solvat, et injuriam passo emendetur ad cognitionem curie nostre et consilio duorum vel trium sindicorum. Extraneus vero triginta solidos solvat pro tali excessu. Si vero aliquis de predicto burgo et villa contra aliquem extraneum hoc fecerit, pro bampno solvat septem solidos. Si vero aliquis de predicto burgo seu villa de predicto gladio aliquem dicti loci percusserit ; si vulnus letale non fuerit et membrum abscissum vel inutile factum non fuerit, pro bampno solvat triginta solidos. De extranco
vero solvat quindecim solidos. Extraneus vero, in tali casu, solvat sexaginta solidos. Si membrum abscissum vel inutile factum fuerit, solvat pro bampno decem libras. Pro extraneo autem centum solidos. Extraneus vero pro tali excessu commisso, solvat pro bampno viginti libras. Et in predictis omnibus et singulis fiat emenda congrua damnum et injuriam passo. Si vero vulnus letale fecerit aliquis infra dictos terminos, secundum leges et jura puniatur. |
24. Item si quis pugno, palma, seu pede, aliquem percusserit, et inde sanguinem efuderit et faciem non deformaverit, vel alias deterius fecerit, dum tamen percussus non moriatur, percutiens solvat pro bampno septem solidos. Si vero percussus inde moriatur, secundum leges et jura puniatur. Si quis vero aliquem percutiat pugno, palma seu pede, et inde sanguinem non efuderit, solvat pro bampno quinque solidos. Et in omnibus predictis fiat emenda injuriam passo ad cognitionem Castellani et alicujus de quatuor sindicis.
23. Item si aliquis vel aliqua pauper injuriam vel contumeliam dixerit vel fecerit alicui, pro quo bannum debeat et non sit solvendus ({solvable), luat de corpore ad arbitrium Castellani et alicujus sindicorum.
26, Item statuimus quod mulier committens bannum non feneatur nisi ad medietatem banni.
27, Item statuimus quod in ipsa villa et infra terminos supradictos, nemo capiatur nisi fuerit latro, vel proditor, vel homicida, vel hereticus, vel ville seu Domini malefactor, sine judicio et cause cognitione.
28. Item statuimus quod quicumque per annum et diem usagia dicte ville fecerit, sit franchus et omnem istam franchesiam et libertatem plene habeat.
29. Item volumus et concedimus, quod qui falsas mensuras et falsa pondera aut ulnam falsam habere repertus fuerit, vini, olei, salis, panni, tele, cere, et aliorum que venduntur ad minutum, solvat pro banno quindecim solidos. Si vero aliquis falsas mensuras scienter habere repertus fuerit quibus vendatur ad grossum solvat pro
banno sexaginta solidos. Si vero inveniatur habere duas mensuras aut ulnas, unam magnam ad quam emat et aliam parvam ad quam vendat, solvat pro banno sexaginta solidos.
30. Item retinemus nobis quod possumus facere furnos, molendinos, forum, mercatum, ubicumque nobis placuerit infra villam et terminos supradictos.
31. Item volumus et ordinamus, quod habitatores dicte ville seu burgi teneantur ad sustentationem et refectionem curtinarum ipsius ville.
32. Item ordinamus, concedimus et committimus bona fide omnes homines nostros et alienos nunc et in posterum ibidem habitantes et habitaturos, cum rebus et bonis eorumdem, ex quo tamen alicui fidelitatem juramentum ville fecerint, que quilibet facere tenentur, et ibidem per annum moram fecerint, defendere, manutenere et servare ab omnibus et contra omnes, et hos cum bonis et rebus suis in nostra accepimus guarda, guidagio et conductu, tanquam nostros ligios et fideles.
33. Item volumus et concedimus, quod quicumque habitantium in dicta villa receperit, sive tempore pacis, sive tempore guerre, depositum, autoritate propria possit reddere deponenti vel ejus mandato, sine quolibet impedimento quandocumque sibi placuerit.
34. Item statuimus et concedimus, quod si contigerit quod aliquis habitantium dicte ville ad alium locum vel partes alias se et sua transferre voluerit, nos ipsum cum bonis et rebus suis debemus guidare et servare pro posse nostro per unum diem et unam noctem.
35. Item concedimus ipsis nostris burgensibus dicte ville, quod sine laude, consensu et requisitione nostra possint emere res et possessiones infra terminos predictos, dum tamen res transeat cum onere suo et inde habeamus duodecimum et tres decimum denarium.
36. Îtem statuimus et volumus, quod non possimus per nos vel per alium inquirire contra aliquem habitantium dicte ville, sine consensu et presentià duorum vel trium dictorum sindicorum.
37. Item quod si aliquis ibidem furtum fecerit, aut furtum ibidem receptaverit, seu consilium vel auxilium in furando prebuerit, secundum leges puniatur. Si quis vero auctoritate propria pignoraverit, solvat pro banno quindecim solidos.
38. Item statuimus quod nullus sua possessione privetur vel spolietur sine cause cognitione. Retinemus autem nobis theysias casalium dicte ville, pro qualibet quarum debemus percipere duos denarios.
39. Item quilibet sutor burgensis debet nobis singulis annis in festo beati Andree unum par sotularium, hoc salvo quod dictus sutor prius eligat et levet duo paria sotularium in manibus suis. De aliis levet noster nuntius illud quod voluerit.
40. Item retinemus nobis in dicta villa bannum vini singulis annis mense majo, et quod dictum bannum non possimus augmentare, nec vinum nostrum carius vendere in predicto mense nisi duos denarios in qualibet octana plus quam communiter vendebatur mense preterito, et quod vendamus vinum francum et sapidum. Aliter, quilibet possit vinum suum vendere sine pena ad tabernam. Durante vero banno, quilibet possit vendere vinum suum in grosso, et si, durante ipso banno, reperietur quis vinum vendere in minuto dum venderemus vinum francum et sapidum, solvat pro banno sexaginta solidos.
41. Item predicto banno non durante, quilibet Burgensis vendat vinum suum semper secundum magis et minus quod sibi placuerit, alii non.
42. Item volumus quod si quis tabernarius deprehensus fuerit minus legitime mensurare, propter hoc venditio vini non impediatur, nisi vinum esset ipsius mensurantis, quod remaneret Domino, et si tabernarius alterius, puniatur ad cognitionem Castellani et alicujus predictorum sindicorum.
43. Item si tabernarius imponat penam alicui sibi solvere nolenti, vel tradere pignus, antiquam exeat de taberna, de his que expendit ibidem, et habuerit illa vice, et ipse inde exierit sine satisfactione facta, teneatur
tabernario ad satisfactionem debiti et nobis pro banno duplum ipsius debiti.
44. Item retinemus nobis quod quilibet vendens tabernam in dicta villa solvat nobis, semel in anno pro tabernagio, dimidiam octanam vini tantum.
45. Item volumus et statuimus quod quicumque carnes suinas in marcello vendiderit pro porcinis, vel unas carnes pro alteris, solvat pro banno decem solidos. Qui vero carnes morticinas vel morbosas, vel aliter vitiosas, in ipsa villa vendiderit, solvat viginti solidos. Et quilibet macelarius teneatur per juramentum suum venditorem hujusmodi accusare. Et generaliter volumus quod in ipsa villa non vendatur aliqua prava seu vitiosa nominata pro bona, et si reperiantur, amendentur et punientur ad cognitionem Castellani et duorum vel trium scindicorum.
46. Item concedimus ipsis burgensibus, quod nullus in diebus fori vel nundinarum, extra portas ville et infra banna ïllius, aliquis emat que ad forum vel nundinas aportantur, et qui taliter extra portam diebus fori et nundinarum quidquam emerit solvat pro banno tres solidos et rem emptam amittat.
47. Item si aliquis recedat de foro et nundinis qui aliquid de quo debet leydam vendiderit et leydam apportaverit, solvat pro banno sexaginta solidos, nisi infra unum diem et noctem sequentem ipsam reddiderit.
48. Item statuimus quod qui de die domum vicini sui in villa maliciose fregerit, solvat pro banno sexaginta solidos, et si de nocte, decem libras, et si non est solvendus alias puniatur de corpore.
39. Item si aliquis conjugatus repertus fuerit in ipsa villa in adulterio per nuntium nostrum et duos probos homines de villa simul, solvat pro banno sexaginta solidos. Si reperiatur in lecto nudus cum nuda, et si per nuntium nostrum inhibitum fuerit viro vel mulieri coram duobus testibus ne cohabitent soli simul, et post inhibitionem reperiantur a nuntio nostro et duobus probis hominibus de villa soli in domo, hostiis clausis, non conjugatus
autem, pro tali commisso nihil solvat, pro stupro et incestu solvat pro banno sexaginta solidos.
50. Item statuimus et volumus quod Burgenses et Jurati ville teneantur sequi nos, et ire pro nobis in calvacatam cum expensis suis propriis per duos dies et duas noctes, et ex tunc in ante tenemur eis providere in expensis.
51. Item Burgenses dicte ville libere possunt emere vel vendere domos suas et casalia quibuscumque voluerint, et a venditione debemus haberé duodecimum denarium pro qualibet domo vendita vel casali. Et si voluerimus infra quindecim dies postquam nobis vel nuntio nostro fuerit venditio nuntiata, et non ultra, ipsam domum venditam seu casale pro eodem pretio poterimus reemere.
52. Item quilibet burgensis potest dare vel legare domum suam vel casale cuique voluerit.
53. Item si aliquis burgensis inscienter emerit in foro publico rem furtivam de homine non suspecto et dominus rei venerit et probaverit esse suam, Burgensis suum pretium non admittat, sed illud solvat ille qui rem suam habere voluerit, antequam sibi reddatur.
54. Item volumus et statuimus, quod quilibet burgensis possit libere testari, codicillare, donare causa mortis, et ejus ultima voluntas firmiter observetur, exceptis usurariis manifestis quorum mobilia sunt in misericordia nostra, immobilia autem ad heredes proximiores remaneantur. Si vero burgensis intestatus decesserit, sine liberis vel nepotibus, vel aliis proximis usque ad quartum gradum, nos ei succedemus, et bona ipsius defuncti ponentur per Castellanum in manu probi hominis burgensis qui, per consilium Castellani loci et quatuor sindicorum, emendat clamores ipsius defuncti usque ad valorem ejusdem bonorum, et si aliquid residuum fuerit, ponatur in sustentatione pontis et viarum. Uxor vero superstes ipsius defuncti, dote et dotalitio quod eï datur secundum usum patrie, contenta sit.
55. Item si qui peregrinus vel viator moriatur in ipsa villa, nos debemus per annum et diem bona ipsius facere custodire per castellanum nostrum et unum vel duos de
predictis sindicis, et si infra annum et diem venerit aliquis et probaverit bona ipsius defuncti ad se pertinere, restituantur, expensis factis in exequiis primo deductis. Si vero infra predictum tempus nullus venerit, medietas dictorum bonorum sit nostra et alia medietas ponatur in sustentatione pontis et viarum ipsius ville.
56. Item volumus quod tutele et cure a nobis et nostris Judicibus gratis concedantur et confirmentur, excepto sigillo et scriptura, pro quibus a trecentis libris infra, decem solidos, et a trecentis libris supra quantumcumque excedant, tantummodo viginti solidos (solvatur).
57. Item statuimus quod non possumus facere, mittere vel permittere infra terminos predictos, ad opus equorum nostrorum vel aliorum animalium, herbas pratorum, nec capere fena vel paleas, fructus arborum vel vinearum, sine voluntate ejus spontanea cujus erant.
58. Item statuimus et ordinamus quod si animalia aliena bladum, hortum, vineam seu pratum, dum sunt ibi herbe vel fructus aliqua, intraverint, et ibi reperta fuerint, solvatur bannum pro predictis animalibus ut sequitur, videlicet de die, pro bove, vacca, roncino vel roncina, pro quolibet duodecim denarii, pro porco et capra pro quolibet quatuor denarii, pro singulis ovibus obolum. De quibus omnibus percipit missiliarius tertiam partem si ipsas bestias ceperit. De nocte vero, si custodiantur bestie semper in predictis damnis, solvantur pro banno sexaginta solidi, et missiliarius jus suum percipiat prout consuevit. Et si de die quis intraverit vineam, hortum, vel viridarium seu pratum alterius, occasione damni dandi, solvat pro banno tres solidos, et de nocte vero sexaginta solidos, et de damno dato a sic intrante et a bestiis seu animalibus supradictis, emenda congrua damno passo.
59. Item volumus quod Burgenses ipsius ville possint claudere propria auctoritate hostia domorum suarum quas locaverint, nisi inquilini sibi satisfecerint de mercede seu pensione ipsarum, nec non res ipsorum inquilinorum infra domum eis locatam retinere pro predictis mercede seu pensione.
60. Item si quis injuriam faciat alteri dicto vel facto, si de hac querimonia deponatur, solvat pro clama sex denarios curie nostre qui culpabilis erit.
61. Item si quis injuriam faciat alteri ut supra, eidem teneatur ad emendam.
62 Item de causis que in ipsa villa vel mandamento ejus coram curia nostra contingerit ventilare, pro expensis ipsius cause, pro qualibet libra quantitatis vel estimationis rei petite, leventur duodecim denarii et solventur a condemnato. Et si causa per compensationem decisa fuerit, quilibet solvat medietatem, scilicet actor et reus. Ante vero litem contestatam, si causa ultra non processerit, de debitis vel aliis rebus sine libello et confessis, sex denarii, pro qualibet libra quantitatis vel estimationis re petite coram curia nostra, nobis tantummodo solvantur. Si coram castellano nostro, pro omni summa questionis, solvantur sex denarii pro clama tantummodo. Sane si aliqui de predictis, quos pecunialiter pro diversis excessibus auxerit curia nostra condemnandos, reperientur esse non solvendos, corporaliter vel aliter ad arbitrium ipsius cure condemnentur.
63. Item statuimus, quod patre maritante filiam vel filias suas, ipse sint contente de dotibus sibi a patribus assignatis vel assignandis, et nihil aliud petere possint in bonis paternis, nisi quod pater vellet eis dare et conferre in sua ultima voluntate.
64. Item si ipse pater habet unum filium, vel filiam, seu filias que non sunt maritate, et pater moriatur intestatus, bona et res patris ad ipsos perveniant equis portionibus dividenda.
65. Item statuimus quod, quilibet faciens panem ad vendendum, possit lucrari tantummodo in qualibet octana tres denarios, deductis expensis et labore, et si quis secus aliquid fecerit, panis ille per Castellanum et aliquem de dictis sindicis mendicantibus erogetur, facta prius estimatione dicti panis et lucri per ipsum Castellanum et aliquem scindicorum.
