XXVI. — CREDO ET VÊPRES EN CAS DE CONCURRENCE
Burgi S. Domnini (n. 1228): «Institit marchionissa Angelica Pallavicini Monalis Ordinis S. Benedicti S. Domnini a S. C. R. declarari : An in festo S. Antonii de Padua, quod in praedicta ecclesia S. Joannis Baptistœ, in qua sub ejusdem S. Antonii invocatione altare erectum reperitur, magna cum devotione et concursu celebratur, missa cum Gloria et Credo decantari possit ? Et eadem S. C. ad prsescriptum Rubricarum ratione concursus affirmative respondit ». Noter que, suivant la remarque de Ferraris, en ce temps-là, la fête de saint Antoine de Padoue était de rite semi-double, car elle n'aété élevée au rite double que par Clément X, le 18 juin 1670.
4. Que dire cependant si aucun autel n'est dédié au saint dont on veut chanter la messe ; peut-on encore, pour la seule raison du concours du peuple, ajouter le Credo ? — Sans doute, Gavantus a écrit : « Solus autem concursus populi, sine alio solemnitatis titulo, non facit ut légitime dicatur Credo ex rubricis : alioquin in ecclesiis ruralibus in omnibus festis diceretur Credo » (P. I, tit. xi). Mais il est certain d'autre part que la S. G. des Rites a plus d'une fois permis d'ajouter le Credo aux messes votives des saints, chantées et objet d'une affluence de fidèles, alors qu'il n'est pas autorisé d'ailleurs (1). C'est pourquoi De Herdt a raison d'écrire (S. Libi.
(1) « Dubitantur : Quando dicitur missa in Dominica de aliquo Sancto simplici in ea occurrente, eo quod maxima devotio pênes populum apud eum habeatur, et similiter aliqua feria Quadragesima?, estne dicendum in dicta missa Sancti simplicis ultimum Evangelium Dominicae aut feria?, quam vis in officio non sint dicta duo Evangelia ? » — S. eadem C. respondit : « In diebus Dominicis non possunt diei dua? missae de festo simplici in ea occurrente, sed de eo fieri tantum commemoratio in missis Dominica?. Ratione tamen confluenza? potest in eodem festo simplici cantari missa solemnis votiva cum Gloria et Credo, sine evangelio et commemoratione Dominica?, dummodo tamen alia conventualis de Dominica non omittatur, in qua in tali casu nulla débet fieri commemoratio ejusdem festi simplicis. Similiter in feriis, quod missa? de festo simplici occurrente non possunt dici nisi votiva? et privata?, tunc in gratiam festivitatis currentis erunt cum Gloria et commemoratione feria?, de qua tamen in fine non est legendum evangelium, sed evangelium S. Joannis, quod semper est legendum in missis voti vis; in feriis pra?dictis, ratione concursus poterit etiam cantari de eodem festo simplici missa solemnis qua? similiter erit votiva, et in ea ob solemnitatem dici etiam Credo, sine tamen evangelio et commemoratione feria?, de qua erit cantanda alia missa conventualis, sine commemoratione festi simplicis. In missis vero de feria est facienda commemoratio festis implicisoccurrentis» (13juniil671, zn Angelopolitana, ad2)., n. 1421.
praxis, t. I. n. 90, ii°) : « Et similiter dicitur (Credo) in missa solemni sive festiva sire votiva qua? cantatur ob extraordinarium populi eoncursum, non tamen in aliis missis qua? eadem occasione celebrantur. »
Basilide iva donc pas tort d'ajouter le Credo aux messes solennelles célébrées aux fêtes qui attirent grande affluence de fidèles.
5, A-t-il raison de chanter les premières et les secondes vêpres de ces mêmes fêtes, en concurrence avec d'autres fêtes de rite plus élevé ?
Quand il y avait concurrence entre fêtes du même rite, on pouvait, suivant l'ancienne discipline, due en entier les vêpres du saint dont la fête était célébrée solennellement et avec affluence de fidèles, en y ajoutant seulement la mémoire de l'autre fête. Voici à l'appui, un décret de la S. C. des Rites du 28 janvier 1795, inSantanderien. : « Festurn S. Juannis Xepomuceni Mart. celebratur in cathedrali Santanderien>i cultu maxime solenni, pompa exteriori, concursuque populi, propter particulares devotionis causas, asservationem Reliquia3, etc. Festum autem S. Isidori, licet ejusdem ritus, omni solemnitate caret ; quaeritur ergo : An in concurrença debeantur vespera? integra? in cathedrali S. Johannis Xepomuceni propter majorem solemnitatem qua celebratur ad sensum memorai ae Rubrica? ? Et si affirmative, petitur declarari : An idem fieri debeat in easibiis siinilibiis, ita ut major solemnitas exterior, quo festa sanctorum celebrantur in propriis ecclesiis, sit sufficiensut adjudicentur ipsis vespera? integra?, in eoneurrentia cum a?qualibus quoad riîurn et dignitatem ? — Resp. : Posse recitari vesperas intégras illorum Sanctorum quorum festa celebrantur cum solemnitate et populi concursu, i'acta commemoratione tantum alterius officii concurrent is ejusdem ritus ».
On pouvait eu dire autant quand la concurrence avait lieu avec une fête de saint d'un rite plus élevé. On le verra par le décret suivant delà même Congrégation : « Cum in ecclesia parochiali Deo
t S. R. C, audito prius voto unius ex apostolicarum caeremoniarum magistris, censuit rescribendum : In Dominica infra octavam missa? privata? nequeunt dici de festo, sed dicuntur de Dominica. cum commemoratione octava? juxta Rubrieas; constito tamen de concurso populi, : ttitur unica tantum missa solemnis de octava cum Gloria et Credo, absque ulla commemoratione » (3 septembris 1746, in Massse et Populomse, adi, n. 2392).