Première question. — On doit observer eia
églises cathédrales et collégiales, tous les rites indiqués au < monial des évêques, non seulement quant à la substance, mais encore quant au mode, à la forme et à l'ordre prescrit. Cesi pourquoi, dit Gardellini (t. III, not. 1, ad decr.. n. 4581, ad m), la nuit de Noël, après la première messe, on doit chanter les Laudes soleunellement : « Quapropter in nocte Natalis Domini,, prima i absoluta, Laudes etiam cantari solemniter debent ; nec sai alternatim dumtaxat eas recitare ». Il est bien vrai, continue cet auteur, que dans les anciennes éditions du Cérémonial il n'est pas fait mention de cette obligation ; mais celle de 1729, publiée par ordre de Benoii XIII, qui la corrigea et l'accrut, porte ces paroles au 1. II, ch. 14 : « In Laudibus tamen, quae post Missam solemniter cantari debent, serventur omnia quae in superiori cap. 7 huji. libri preeseripta reperiuntur ». Le mot debent indique un pré qui atteint tous les capitulaires. « Dictio débet, ajoute Gardellini, quae semper occurrit in prœfatis Ritualibus libris, praeceptiva semper est, secumque fert positi vam obligationem; facultative sunt dictiones aliœ, congrua, potest, convenu, decet, et his similes ». Il est donc hors de doute que l'on doit chanter les Laudes de N èl après la première messe solennelle, et qu'il ne suffit pas de les réciter.
3. Deuxième question. — En est-il de même quand est en vigueur une coutume contraire immémoriale ?
Le Céiémonial des évêques est une loi absolue pour l'Église tout entière, et n'admet aucune modification. Voici les paroles de meni NI II, dans la constitution Cum novissime : Caeremoniale hujusmodi sic emendatimi nullo unquam tempore in to',in parte maiali, voi ei aliquid addi, aut omnino detraili ■[u,i>. -iiinqu.' personne pnadictas— ad ea qua liixta
hujus Caeremoniahfl formam et pra?seriptnm teneri ». M€ ; e tai dans les constitutions Etsi alias d'Innocent X et Licci alias, de
Benoit XIII. De ces documents tous les rubricistes concluent: qu'on ne saurait admettre comme légitime aucune coutume contraire aux prescriptions du Cérémonial, à l'exception seulement de celles qui auraient été approuvées par l'Église. Et, comme dit encore Gardellini (not. ad Decr. n. 4672) : « Quidquid diverso modo quo statutum est peragitur, et nulla nunquam consue-tudo (si eas excipias quae ut légitima? et conditionibus necessariis inductae ab Ecclesia ipsa sunt adprobatae) contra illius legem potest prsescribere, nullam potest constituere exceptionem, nullam-normam aut regulam efficere, nec approbari nunquam poterit, quin imo non summore pereprehendi ».
C'est un jugement de ce genre que la S. C. des Rites a porté sur le cas qui nous occupe. Parmi les nombreuses décisions que nous pourrions citer, nous nous bornons à reproduire les deux suivantes :
i Matutinis horis solemniter persolutis in nocte Nativitatis Domini, Revmus Episcopus Sulmonen. in sua cathedrali primam célébrât missam pontificalem ad praescriptum Caeremonialis Episcopum, lib. II, cap. 14 ; Laudes, quae post hanc missam pari solemni ritu cantari debent. ut in eodem Caeremonialis capite, juxta ecclesiae illius vigentem consuetudinem sine cantu a canonicis persolvuntur, postquam episcopus, absoluta missu, episcopium repetit : hinc Episcopus a S. R. C. declarari postulavit : I. An haec consuetudo servari possit ? — II. Et quatenus negative, humiliter supplicat quod, attenta catbedralis distantia horis nocturnis et tempore hiemali, indultum sit canonicis inter missarum solemnia Laudes sine cantu solemni alternari, prout creditur concessum fuisse aliquibus Religiosis et ecclesiis; et eo modo missam compiere ■ quo in Vesperis decantandis missa perficitur inSabbato sancto. — Sacra eadem Congregatio rescribendum censuit : Negative ; sed attentis peculiaribus circumstantiis in casu de quo agitur, consulendum SSmo prò apostolica dispensatione recitandi Laudes sine cantu post missam ». Die 31 martii 1821, in Sulmonen. (n. 2615);
L'autre décision est du 27 novembre 1831, in Pisana : « I. An servari debeat immemorialis consuetudo legendi Laudes in nocte Nativitatis D. N. J. C, vel an eaedem sint decantando ? — II. Et quatenus negative : Archiepiscopi, Capituli Pisani nomine, humil— lime supplicat, ut huicindulgeaturfacultasLaudessine cantu legendi post missam solemnem in illa nocte, aeque ac eadem facultas die 21 martii 1821 indulta est canonicis Sulmonensibus*. — Resp. : Ad I. Negative. — Ad II. Attentis peculiaribus circumstantiis in.