XIII.
•sed idonieos et huic muneri pro dignitate obeunda suffi-
• cientes.
Dein.de supra laudata Bulla Urbani VIII non solum omnem removet difficultatem, sed conditiones sub quibus in Urbe admissi sunt ad suas functiones ab Illustrissime D. Vicegerente, congregatione super hoc celebrata, de mandato Sanctissimi, et habito verbo cum eo, sensum ipsius Bullae et combinationem utriusque dependentiae clarissime déclarant; admissi namque sunt ad suas functiones obeundas in Urbe; ita tamen ut, in eis quae circa proximum operantur, Eminentissimo D. Vicario et Illustrissimo Vicegerenti immédiate subsint, m reliquis Superiori suo Generali, juxta Bullam suae erectionis, omnimode obediant. Quae lex communis esse débet ubique, nec plus locorum Ordinarii exigent in suis dioecesibus quam Eminentissimus Vicarius, de mandato Sanotissimi, in Urbe, per quod decretum, quod
• exhibetur, videtur resoluta diffîcultas quoad hoc punctum.
Qu are, etc.
111. — LES RELIGIEUX DU MONASTÈRE SAINT-VICTOR AU SÉMINAIRE DE MARSEILLE
En l’an mil six cent cinquante -cinq, a la prière et sollicitation de Monsieur le prieur de Saint-Victor-lez-Marseille et du consentement de Monsieur Vincent, notre très honoré Père et supérieur general, cette maison s est chargée de l’instruction et institution aux bonnes mœurs des jeunes religieux et novices de la maison et monastère de Saint-Victor de Marseille, de l’Ordre de Saint- Benoît, et ce par les instances et pressantes sollicitations
Document 111. — Arch. nat. S 6707, cahier des environs de 1670.
de Monsieur le prieur pour lors, lequel, désirant ardemment la réforme de sa maison et ne voyant point de moyen plus propre pour y mettre un meilleur ordre et urne observance régulière, que de bien former la jeunesse dans la discipline religieuse, jeta pour cela les yeux sur notre maison x, croyant qu’elle pourrait, avec la grâce de Dieu et par le zèle et piété de nos prêtres, contribuer à son dessein, et, à cet effet, ayant gagné le consentement du supérieur général de la congrégation, qui ne l’a donné que par condescendance et par un engagement trop avancé à son déçu, parce qu’il ne voyait point, selon sa grande prudence et expérience, que ce dessein, quoique très bon, dût réussir.
Ces jeunes religieux, la plupart de la ville de Marseille, vinrent loger chez nous comme pensionnaires, faisant comme un petit séminaire, où on les instruisait dans la science des lettres humaines selon leur capacité, et on les exhortait et aidait à la vie religieuse et observance régulière dont ils faisaient profession. Mais, comme la plupart de ces jeunes hommes n’avaient point d’autre vocation à la religion que la volonté de leurs parents, qui désiraient en décharger leurs maisons et les pourvoir de la mense religieuse comme d’un bénéfice, ces enfants, ne sachant que c’est d’être moines, suivaient leur sentiment et inclinations, étaient libertins, fripons, ne cherchant qu’à contenter leurs sens, de sorte que, ne voyant en eux aucune apparence de bien, ni espérance de réforme, on a été contraint, après un an de temps d’épreuve, de prier ledit sieur prieur et leurs parents, de les retirer d’avec nous; ce qu’ils ont fait, quoiqu’à regret et avec beaucoup de prières, vers le supérieur de cette maison, de les vouloir souffrir encore quelques années.
i. La maison des prêtres de la Mission de Marseille.
112. — BULLE D’ALEXANDRE VII POUR L’UNION DU PRIEURE DE SAINT-LAZARE A LA MISSION
(iS avril 1 65 5)
Alexander, episeopus, servus servorum Dei, dilecto filio ofûciali Parisiensi salutem et apostolicam benedictionem.
Æquum reputamus et ration! eonsonum ut ea quae, de Romani Pontifkis gratia, praesertim pro congregationum presbyterorum quarumlibet et personarum m illis, sub peculiaris Instituti observantia disciplinae, operam, indefessis studiis, pro propaganda fïde catholica impendentium, et altissimo famulantium profectu et feliciori statu, praecesserunt, licet, ejus superveniente obitu, litterae apo-stolicae desuper confectae non fuerint, suum sortiantur effectum.
Dudum siquidem felicis recordationis Urbano Papae VIII, praedecessori nostro, pro parte dilecti filii Vincentii de Paulo, congregationis presbyterorum Missionis superioris generalis, exhibita petitio continebat, quod quidem erat in suburbio Sancti Dyonisii, civitatis Parisiensis, quaedam domus hospitalis, Sancti Lazari leprosaria nuncupata, ab infra scriptis praeposito et scabinis pro habitatoribus civitatis Parisiensis lepra ^fflictis alendis curandisque, priscis temporibus instituta et dot ata, quae, tractu temporis, prioratus nomen seu denoiminationem sortita est, et etiam tune prioratus appellabatur ; quodque ejus reditus, ab ipso illius fundationis primordio, a quibusdam presbyteris secularibus seu regularibus, aut forsan etiam laicis, a pro tempore existente Episcopo Parisiensi poni et amoveri salitis, administrati fuerant, donec de an.no millesimo quin-
Document 112. — Arch. nat. MM 534, p. 40 et suiv., copie.
gentesimo tertio decimo, bomae memoriae Poncher, tune Episcopus Parisiensis, administrationem hujusmodi canonicis regularibus reformatis Ordinis Sanicti Augustini demendavisset, illosque in dictum prioratuim introduxisset, cum onere horas canonicas in ecclesia ipsius prioratus recitandi et missam cantatam quotidie celebrandi, et pauperes leprosos advenientes recipiendi eisque necessaria subministrandi ; et, cum hoc, quod hic ex dictis religiosis quem dictus et pro tempore Dominus Episcopus Parisiensis in priorem deputasset, ad ejus nutum prioratus seu domus hospitalis et redituum hujusmodi administrator esset, cum onere administrationis suae rationem quotannis eidem episcopo reddendi.
Nuper vero Adrianus Le Bon, presbyter ejusdem Ordinis expresse professas, tune prior seu administrator ad nutum a bonae memoriae Henrico de Gomdy, dum vixit Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinale de Retz nuncupato et Ecclesiae Parisiensis praesule, deputatus, et alii ejusdem prioratus seu hospitalis domus religiosi nunc existentes, considérantes a multo jam tempore in dicto prioratu seu leprosaria nullos ad fuisse nec adesse leprosos, atque ita reditus a fundatoribus relictos destinatis usibus amplius non inservire; et opéré pretium fore eosdem reditus iis operariis assignare qui, si non corporali, sane animarum lepra afflictis, spiritualia pabula et medicamina porrigerent; inter caetera vero Instituta maxime conspicuuim esse Institutum congregationis presbyterorum Missionis, non ita pridem, in civitate Parisiensi apostolica auctoritate erectae, cujus alumni, pro suo proprio et peculiari instituto, instructionem rusticorum in villis et pagis habitantium, in rebus quae ad salutem animarum pertinerent, gratis et amore Dei, laborum suorum mercedem a solo Deo
expectantes, sibi proposuerant ; quo in opéré exercendo eos tantam tamque sedulam opérant indefessis animarum corporumque studiis impendisse et impendere notum erat, ut eorum doctrina multi in diversis Galliae regionibus atque provinciis, tum vero praecipue in Montisalbani dioecesi, haeresis labe infecti, ut per Galliam vulgata fama erat, abjurata haeresi, catholicam ftdem amplexi essent; atque ita existimantes a fundatorum intentione alienum non fore si dicti reditus corporali leprae eurandae destmati animarum lepram curantibus assignarentur, eisdem suppetentibus sibi facultatibus corporalia etiam pabula praebituris, cum dicto Vmcentio, nomine ejusdem congregationis stipulante, sub Sedis Apostolicae et Archiepiscoipi Parisiensis beneplacito, contractum per dictum praedecessoirem approbari et confirmari concessum inierant, per quem iidem Adrianus, prior seu adlministrator, et religiosi prioratus seu domus hosipitalis hujusmodi pro omni suo jure et interesse consenserant, quod dictus prioratus, una cum ecclesia et aediûciis ac omnibus et singulis suis bonis, ju-
nibus, fructibus, pertinentiis et deipendentiis, concédé-
■ • • • retur dictae congregationi, et omm ac cuicumque jun
eis in dicto prioratu seu leprosaria vel ejus administra-
tione competenti cesserant, prout in publiée desuper
confecto instrumente plenius dicebatur contineri.
Deinde in vim contractus hujusmodi, ut praefertur, sub certis pactis et conditionibus initi, et apostolica auctoritate approbari et confirmari concessit Joannes Franciscus de Gondy, tune existons Archiepiscopus Parisiensis, ad quem, prout ad ejus praedecessores, ut supra diotum erat, positio et amotio prioris seu administratoris dicti prioratus seu leprosariae pertinebat, provide animadvertens introductionem presbyterorum dictae congregationis in dictum prioratum seu hospitalem
domum illiusque ac ejus rerum, proprietatum et fructuum aidem congregationi concessionem in majorera Dei gloriam et animarum salutem cessuram, de dicto contractu omnibusque in eo contentis plenissime informatus, prioratum seu hospitalem domum hujusmodi, de consensu tune existentium Francorum et Navarrae Régis Ghiristianissimi et praepositi mercatorum et scabinorum dictae civitatis, ipsius prioratus seu domus hospitalis fundatorum, cum ejus ecclesia, omnibus et singulis illius aedificiis, bonis, hortis, pertinentiis, rebus ac fructibus ac emolumentis quibuscumque, nec non omnibus et singulis libertatibus, franchisiis et privilegiis ei competentibus, eidem congregationi, cum obligatione pacta et conventiones in dicto contractu contenta observandi, m perpetuum, ordinaria sua auctoirdtate, concesserat, sub infrascriptis etiam conditionibus, videlicet :
Ouod dictus Adrianus etiam deinceps in dictos religiosos superioritatem exerceret ipsique religiosi illi obedientiam quam professi erant praestarent; dictusque pro tempore Dominus Archiepiscopus Parisiensis in dictum prioratum et presbyteros dictae congregationis inibi pro tempore degentes, omnem, jurisdictionem ac jus visitandi in spiritualibus et temporalibus haberet, ipsique presbyteri, quorum unus ab ipsa congregatione in superiorem eligeretur, divinum officium canonicale in choro recitare, voce mediata, sine cantu et januis chori olausis, ac sacrosanctum missae sacriücium, submissa voce, ne in eorum labore pcrcurrendi pagos ibique docendi retardarentur, celebrare; omnes fundationes dicti prioratus seu domus hospitalis adimplere, leprosos dictae civitatis ejusque suburbiorum excipere in dicto prioratu; duodecim saltem dictae congregationis alumnos, quorum ad minimum ooto presbyteri essent, qui in percurrendis pagis dioecesis Parisiensis, sumpti-
bus ipsius congregationis, occuparentur, et in singulis pagis unum vel duos menses, pro looorum necessitate, commorarentur, et ibi mysteria fidei docerent, confes,siones, praecipue generales, audirent, rudiores in rebus christianis instituèrent, alios ad dignam sacrosanctae Eucharisti,ae susceptionem praepararent, pacem inter dissidentes componerent; retinere tenerentur, temporibus quibus, de more, Parisiis conferrentur ordines, candidatos ordinum Parisiensis dioecesis ab Archiepiscopo nnttendos; in dicto prioratu seu domo hospitali reciperent; eisque, spatio quindecim dierum ante ipsos dies ordinationum, necessaria ad victum et habitationem apud se submmistrarenit ; illis in exereitiis spirituaHbus, utpote confessione generali, quotidiano conscientiae examine, meditationiibus mutationis status et vitae, ac eorum quafe piropria essent cujusque ordinis, et viros ecclesiasticos decerent, ac in caeremoniis Ecclesiae rite servandis occuparent; hisque supportatis oneribus, quidquid ex fructibus dic.ti prioratus seu dormis hospitalis superfuisset in communes dictae congregationis usus converterent.
Quibus mediantibus, idem Joannes Franciscus, archiepiscopus, suo suorumque successorum nominibus, praedictos presbytères congregationis praedictae a redditione computorum et administration^ redituum ipsius prioratus seu domus hospitalis ejusque annexorum et dependentium in perpetuum liberaverat et exoneraverat, prout in ipsius Joannis Francisci, archiepiscopi, litteris desuper confectis etiam plenius dicebatur contineri.
Cumque, sicut eadem petitio subjungebat, praedicta omniia pro majori Dei gloria facta fuissent, dictusque Vmcentius ilia, pro' illorum subsistentia, Sedis Apostolicae patrocinio communiri cuperet, eidem praedecessori, pro parte dicti Vincentii, fuit humiliter supplicatum
quatenus ejus votis hujusmodi annuere ac aliis ut infra opportune providere de benignitate apostolica dignaretur.
Idem enim praedeeesisor qui, in suprême Apostolicae Sedis culmine divina dispositione constitutus, congregationum quarumlibet, praesertim presbyterorum Missionis, profectui et commoditati ac divini cultus conservationi et frdei catholicae propagationi et augmente intendens, haecque propterea facta fuisse dicebantur ut firma perpétue et illibata persistèrent, cum ab eo petebatur apostolico munimine roborari, mandabat, ac alias disponebat prout conspiciebat in Domino salubriter expedire, certam de praemissis notitiam non habens, ac Vincentium praedictum ac dictae congrégations seculares personas a quibusvis excommunicationis, suspensionis et interdicti, aliisque censuris et poenis ecolesiasticis, a jure vel ab homme, quavis occasione vel causa Latis, si quibus innodati existèrent, ad effectuai infrascriptorum tantum consequendum, absolvens et absolûtes fore consens, neenon contractus et instrument! et dicti Joannis Francisci, archiepiscopi, litterarum ejusmodi tenores, praemissis tamen non contrarios, pro expressis habens, hujusmodi supplicationibus tune inclinatus, sub data idibus mardi, pontifîcatus sui anno duodecimo, voluit et concessit discretioni- tuae dari im mandatis quatenus, vocatis qui fuissent evocandi, et ex voto Congregationis venerabilium fratrum nostrorum, tune suorum, Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalium negotiis regularium praepositorum, concessionem prioratus seu domus hospitalis hujusmodi îlliusque ecclesiae, bonorum omnium, proprietatum et dependentium quorumcumque, per dictum Joannem Franciscum, archiepiscopum, eidem congregationi Missionis, ut praefertur, factam, omniaque et singula in
ilia dictisque litteris contenta, licita tamen et honesta, inde légitimé secuta quaecumque, ad partium supphcationem, apostolica auctoritate perpetuo approbares et confirmares illisque perpetuae et inviolabilis apostolicae ûrmitatis robur adjiceres, ac omnes et singulos tam juris quam facti et solemnitatum, etiam quantumvis substantialium et de jure requisitarum, defectus, si qui desuper intervenissent, suppleres, ipsumque Vincentium ad contentorum observationem obligatum esse et ab illis recedere non posse, irritum quoque et inane quidquiid secus super illis, a quoquam, quavis auctoiritate, decerneres, et nihilominus prioratum praedictum seu hospitalem domum hujusmodi, qui seu quae titularis ac beneficium ecclesiasticum non est, sed simplex administratio, ad nutum pro tempore existentis Archiepiscopi Parisiensis amovibilis existit, una cum ejus ecclesia omnibusque illius membris et pertinentiis et cum omnibus et singulis oneribus, reservatiombus, pactis et oonditionibus, tam in dictis contractu ac instrumento, quam in litteris dicti Joannis Francisci, archiepiscopi, contentis, quae hic pro plene et sufficienter repetitis, idem praedecessor habere voluit eidem congregationi Missionis, ita quod liceret illius superiori et presbyteris prioratus seu domus hospitalis hujusmodi illiusque ecclesiae ac bonorum, jurium et dependentium quorumcumque realem et actualem possessionem per se vel alium seu alios, ejusdem congregationis nomine seu nominibusr propria auctoritate libéré apprehendere et apprehensam perpetuo retinere, illorumque fructus, reditus, proventus, jura, obventiones et emolumenta quaecumque percipere, exigere, locare, arrendare, et supportatis oneribus et adimpletis pactis et conditionibus in contractu et instrumento, nec non dicti Joannis Francisci, archiepiscopi, litteris praedictis contentis; residuum in commu-
nés usus et utilitatem dictae congrégations convertere, dioecesani loci vel cujusvis alterius licentia desuper minime requisita, eadem apostolica auctoritate itidem perpetuo concederes et assignares ; praesentes quoque litteras sub quibusvis similium vel dissimilium gratiarum revooationibus, suspensionibus, limitationibus aut aliis contrariis dispositionibus non comprehendi, sed semper ab illis excipi; et quoties illas revocari, suspendis limitari aut contra illas aliquid disponi contigisset, toties illas in pristinum et validissimum statum restitua tas, repositas et plenarie reintegratas esse et foire, sicque per quoseumque judices ordinarios et delegatos dictaeque Sedis nuntios judicari et defmiri debere, ac quidquid secus super illis, a quoque, quavis auctoritate, scienter vel ignoranter, contigisset attentari, irritum quoque et inane, dicta apostolica auctoritate decerneres non obstantibus praemissis ac Lateranensis Concilii no vissime celebrati, uniones perpétuas, nisi in casibus a jure permissis, fïeri probibentis, aliisque constitutionibus et ordinationibus apostolicis dictorumque prioratus seu domus hospitalis ac Ordinis, etiam juramento, con-^ firmatione apostolica vel quavis firmitate alia roboratis, statutis et consuetudinibus caeterisque contrariis quibuscumque; ne autem de absolutione, approbatione, confirmatione, roboris adjectione, defectuum suppletione, concessione, assignatione et decrcto praedictis, pro eo quod super illis ipsius praedecessooris litterae, ejus superveniente obitu, directae non fuerunt, valeant quomodolibet haesitari, ac Vincentius praed ictus et congregatio hujusmodi illarum frustrentur effectu, volentes et simili apostolica auctoritate statuentes quod absolutio, approbatio, confirmatio, roboris adjectio, defectuium suppletio, concessio, assignatio et decretum praedecessoris hujusmodi, perinde ac dicta die icluum mar-
tii, suum sortiantur effectum, ac si super illis ipsius praedecessoris litterae sub ejusdem diei data confectae fuissent, prout superius enarratur; quodque praesentes litterae ad probandum plene absolutionem, approbationem, confirmationem, roboris adjectionem, defectu-um suppletionem, concessionem, assignationem et decretum praedecessoris hujusmodi ubique sufficiant, nec ad id probationis alterius adminiculum requiratur, eidem discretioni tuae per apostolica scripta mandamus qua- ‘ tenus, vocatis qui fuerint evo-candi, et ad partium supplicationem, concessionem hujusmodi auctoritate nostra perpetuo approbes et confirmes, ac prioratum seu domuim hospitalem hujusmodi, dicta auctoritate nostra, concédas et assignes ac décernas, non obstantibus omnibus supradictis.
Datum Romae, apud Sanctum Petrum, anno Incarnationis dominioae millesimo sexcentesimo quinquagesimo quinto, quarto decimo kalendas maii, pontificatus nostri anno primo.
