RÈGLEMENT DE VIE POUR JEAN LE VACHER ET MARTIN HUSSON
La Providence de Dieu les ayant appelés en ladite ville de Tunis pour assister corporellement et spirituellement tous les pauvres chrétiens esclaves qui y sont, ils se représenteront que cet emploi est l’un des plus charitables qu’ils sauraient exercer sur la terre ;
Que, pour s’en acquitter dignement, ils doivent avoir une particulière dévotion au mystère de l’Incarnation, par laquelle Notre-Seigneur est descendu sur la terre pour nous assister dans notre esclavage, dans lequel l’esprit malin nous tenait captifs.
Ils se rendront exacts aux règles de la Compagnie et aux saintes coutumes et maximes d’icelle, qui sont celles de l’Evangile, et travailleront incessamment à l’acquisition des vertus qui font un vrai missionnaire, au zèle, à l’humilité, à la simplicité, à la mortification et à la sainte obéissance, et s’emploieront au soin temporel et spirituel de tous les pauvres malades.
M. Le Vacher sera le directeur de cette petite Mission, et M. Husson fera l’exercice du consulat en habit court, de l’avis dudit sieur Le Vacher, et agira en public en la manière que ferait un bon et pieux consul avec son directeur, et suivra sa direction intérieure et même extérieure en ce qui ne touchera pas l’exercice du-
I, p. 496) donnent la même date. Gossin (o-p. cit ., p. 462) en donne
une autre (21 juin). Mais peut-être saint Vincent a-t-il délivré un second
laissez-passer le 21 juin. Ce qui le laisserait supposer, c’est que le texte
de Gossin porte « deux demi-muids » au lieu de « deux muids ».
Document 109. Arch. de la Mission, copie du xvne ou du
xviiiI, * * * * 6 siècle prise sur l’original, qui, de l’aveu du copiste, était signe de la main de saint Vincent.
dit consulat, qu’il exercera néanmoins de l’avis dudit sieur Le Vacher, comme dit est.
Ils tâcheront de vivre avec toutes les précautions imaginables avec le dey, le pacha, la douane et autres principaux et souffriront volontiers les injures qui leur seront dites et faites par le peuple.
Ils tâcheront de gagner par patience les prêtres et les religieux esclaves qui y seront, et feront en sorte qu’ils soient conservés dans l’honneur qui leur était rendu et dans leurs petits profits.
Ils feront leur possible de maintenir les marchands en la plus grande union qui leur sera possible, leur rendront bonne et brève justice et les soutiendront devant les seigneurs et magistrats du pays avec toute la sollicitude qui leur sera possible.
Ils nous donneront de leurs nouvelles par toutes les barques qui viendront en France, non de l’état des affaires du pays, mais de celui des pauvres esclaves et de l’œuvre que Notre-Seigneur leur commet.
Que si sans danger ils peuvent aller visiter les pauvres esclaves qui sont à la campagne, ils y iront et tâcheront de les confirmer et consoler, et leur feront quelques aumônes à cet effet.
Ils s’assujettiront aux lois du pays, hors la religion, de laquelle ils ne disputeront jamais, ni diront aucune chose pour la mépriser.
Ils s’instruiront, de ceux qui habitent de longue main en ce pays-là, de toutes les choses qui peuvent fâcher ou donner soupçon à ceux qui gouverneront, des sujets d’avanies, pour les éviter.
Ils feront des aumônes à proportion de leur revenu, et, après avoir vu ce qu’il leur faut par an pour leur entretien, ils donneront le surplus. Etant nécessaire que ledit sieur consul en donne une partie par ses mains dans
la qualité qu’il a, c’est pourquoi ledit sieur Le Vacher, qui gardera l’argent, lui en donnera, non seulement pour fai/re lesdites aumônes, mais pour les besoins de sa personne et de sa charge toutes fois et quan tes qu’il lui en demandera. Or, chacun sera exact d’écrire les noms des esclaves qu’il assistera, avec la somme qu’il leur distribuera, et d’en avertir l’autre, afin que tous deux ne donnent à une même personne, et que sur ces mémoires ledit sieur Le Vacher puisse faire voir, par les comptes qu’il nous enverra tous les ans, à qui et combien il a été donné par mois.
Vincent Depaul, fretre indigne de la Mission.
110. — ÉTUDE SUR LES VŒUX ÉMIS DANS LA MISSION ET LE PRIVILÈGE DE L’EXEMPTION
(Entre 1 653 et 1 6 5 5 *)
Eminentissimus ac Reverendissimus Dominus felicis recordationis Urbanus octavus, per Bullam erectionis congregationis ecclesiasticorum Missionis, datam pridie idus januarii anni 1632, concessit Superiori General i dictae congregationis facultatem condendi statuta ad continendos in sua vocatione ecclesiasticos huic congregationi nomina dantes, approbanda tamen ab Illustrissimo et Reverendissimo Domino Archiepiscopo Parisiensi. Qua facultate usus, Superior Dominus Generalis modum quemdam vivendi expresse extra religionis statum instituit, continentem tamen emissionem trium votorum simplicium, nernine acceptante et recipiente.
Document 110. — Arch. de la Mission, original. Cette étude, présentée à la Congrégation des Réguliers, y fut approuvée. Le Bref Ex com missa nobis (document ii3) en adopte les conclusions.
1. Ce document mentionne un acte du 2 3 août i653 et précède le Bref du 22 septembre i655.
Quem Dominus Illustrissimus ac Reverendissimus Ar~ chiepiscopus Parisiensis, non solum tamquam loci Ordinarius, sed etiam tanquam Sediis Apostolicae delegatus,. confirmavit et approbavit, 19 mensis octobris anni 1641 et 23 augusti anni 1653. Ad cujus Instituti majorem fïrmitatem, apostolicae confirmationis immediatae benefLcium ac robur humiliter exposcitur, quod creditur concedendum.
Nec accessus confirmationis apostolicae ad isturn modum vivendi, complectentem trium votorum simplicium, paupertatis scilicet, castitatis et obedientiae, emissionem hujusmodi et observantiam, statum religionis constituit; quem profiteri non intendunt.
Nam ad constituendum statum religionis essentiale est ut hujusmodi vota substantialia emittantur in religione approbata per Sanctam Sedem Apostolicam pro religione. Nec satis est ut modus vivendi ab ilia approbetur, nisi tanquam religio approbetur. Quod bene docet Glossa, Cum ex eo verbo , 30 de sent, excom.; Abbas, Rubrica de Regularibus , n° 1 ; Angélus, verbo Retigiosus , n° 1; Silvester, verbo Religio 1, q. 1; Armilla, verbo Religio , n° 4; Navarrus, Commentario 1 de Regularibus , n° 15, relato a R. Pâtre Sanchez, 1. 5, cap. 3, 11, 19, in praecefta Decalogi.
Ig-itur, cum non sufficiat vovere tria substantialia vota in modo vivendi approbato pro bono etiam per Sedem Apostolicam, nisi approbaretur etiam pro régula religionis proprie inducti)va, confirmatio apostolica modi vivendi propositi quo religiosus status nec petitur nec intenditur, imo expresse cavetur, non eum constituet.
Nam ad discernendum, inquit Silvester, verbo Religio I, q. 1, an modus aliquis vivendi, approbatus a Sede Apostolica, sit approbatus pro religione, vel pro
simplici bono vivendi modo, consulenda sunt verba diplomatis apostoliei, et in casu nostro pensanda sunt verba ista confirmationis Delegati Apostoliei sub quibus confirmatio apostolica immediata petitur, ita tamen ut dicta congregatio, ob dictum votum emissum, nequaquarn de numéro Ordinum religiosorum censeatur, nec de corpore cleri ideo esse desinat. Quibus apertissime demonstratuir hujusmodi modum vivendi nec approbatum fuisse a Delegato Apostolico pro religione, nec pro tali conûrmationem apostolicam immediatam peti~ tam fuisse.
Non desunt exempla in Ecclesia Dei quibus ostendatur modum vivendi fuisse approbatum pro bono, non tamen pro religione. Refert Glossa Clementis? Cum ex eo de Sent. Ex corn., modum vivendi Tertiae Regulae Sancti Francisci approbatum a Nicolao, Papa III, sed non pro régula quae professorem ejus faciat verum religiosum.
Navarrus, Commentario i de Re girtaribus , n° 15, meminit quorumdam presbyterorum qui, sine mutatione clericalis habitus, in monasterio Beatae Mariae de Monte Serrato oblati, tria substantialia vota emittunt, nec proinde censentur religiosi, quia non se obligant ad regulam Sancti Benedioti, quae inibi servatur. Et consultas ab Eminentissimo Cardinali Contarello, tune prodatario, circa collationem cujusdam beneheii regularis in favorem cujusdam R. Patris ex illis oblatis, respondit eum non esse verum religiosum, ut ei posset conferri beneficium regulare in titulum.
Q'uod si illi presbyteri oblati et servitio illius monasterii mancipati tria emittunt vota substantialia, nec tamen sunt religiosi, cur isti presbyteri Missionis, quasi oblati et mancipati Episcoporum servitio, non poterunt eadem vota substantialia emittere absque eo quod sint in statu religionis?
Demum nobilissimae îllae Romanae Turris Speculorum de Urbe se offerunt ad vivendum secundum modum vivendi approbatum pro bono ab ipsa Sede Apostolica, non tamen pro régula religionis effectiva, esto quod interdum, ultra id quod modus îlle vivendi requirit, voveant vota simplicia.
Non ergo emissio votorum simplicium in modo vivendi approbato pro bono a Sede Apostolica et non pro religione constituit statum religionis.
Fateor quod emissio votorum simplicium in Societate Jesu sufftciat ad religiosum statum. Sed longe dispar ratio est in casu nostro : nam modus vivendi in tali societate est approbatus per Sedem Apostolicam pro religione, et, felicis recordationis, Gregorius XIII, Extravagante Ascendante , declaravit haec simplicia vota in tali religione sufficere ad oonstituendos religiosos. Cum ergo simul ista religio sit approbata pa*0' vera religione et velit Summus Pontifex, eu jus est religiones exigere et approbare, ut haec simplicia vota, quae in alia sine simili approbatione non sufficerent, in ista sufficiant, non mirum si ex utroque hoc capite per simplicium votorum emissionem sint verissimi religiosi. Ita Vasquez, i, 2 q., q. 5, art. 4, disp. 165, q. 6, n. 105, 106. Quod utrumque sibi deesse cupiunt presbyteri Missionis, ut patet ex eo modo vivendi proposito, nec per sua vota simplicia inhabiles et incapaces ad dominia et contractas fmnt, sicut nec apostatae, si propositum deserunt, velut alii religiosi.
Imo eorum vota, ut omnis tollatur difhcultas, non solum emittuntur sine solemmtate, caeremonia, benedictione et consecratione, sed etiarn sine ullo superiore acceptante, etiam sub conditione, nomine Dei vel congrégations, quorum acceptationem desiderat R. P. Suarez ad essentiam Religionis, tom. 2 de Relig ., 1. 1 de ess. et konest. vot.y c. 2, n. 12, probans ex cap. ad Ap.
clc Regulanbus , et tom. 3, lib. 2 ,c. 4, n. 5, 6, et lib. 6, cap. 2, n. 4, et alibi. Unde, ut defendat vota simplicia in societate constituere veros religiosos, statuit in iis vere et proprie intervenire traditionem ex parte voventium, et acceptationem ex parte societatis, tom. 4, 1. 3, de admissions scholarinm , cap. 3, n. 9, 10.
Nec obstat quod hujusmodi vota emittuntur in pivbhco, audiente superiore aliisque paucis, nam, inquit D. Thomas, 2-2, q. 154, 5, ad 311m, vota, ex eo quod fiant in publico, possunt habere aliquam solemnitatem spiritalem et divinam ; unde aliud est votum esse publicum et aliud solemne, et numquam erit status religiosi constitutivum, nisi fiat in modo vivendi approbato a Sancta Sede Apostolica pro religione.
Dependentia autem horum presbyterorum ab Episcopis quoad missiones et proximorum salutem non obest dependentiae personali quam habent a suis superioribus, nec eorum combmatio retardare potest confirmationem apostolicam petitam, quia in primis Summus Pontifex felicis recordationis Urbanus VIII jam utramque hanc dependentiam in Bulla erectionis stabilivit et ordinavit, quae proinde non venit discutienda. •
Nec ci rca ipsius combinationem actualem adhuc, per Dei gratiam, orta est in aliqua dioecesi vel minima difficultas interpretatione apostolica egens, quam propterea petere ante oocurrentem necessitatis casum, eumque adhuc improvisum, judicant superfluum.
Praxis autem talis est, requirentibus Illustrissimis D. D. Episcopis missionarios pro aliqua missione, tali jussioni simpliciter obedit superior et mittit approbatos ab ipsis quos ad id idoneos judicat, sicut, cum iidem Illustrissimi pro aliqua processione solemni petunt ab ecclesiis sibi quoad hoc suibjectis comitatum, hae mittere tenentur et de facto mittunt, non potius hos quam illos^