‹ Coutumiers de Normandie (volume 2)Chapitre 102 sur 125 · Mulier, mortuo marito suo, petit dotalicium suum · texte numérisé non relu

Mulier, mortuo marito suo, petit dotalicium suum

1 Et secundum inquisitionem judicabitur. — Ces mots ne sont pas rendus dans le texte français.

Cf. Marnier, p. 60, 1. 26.

2 Le ms. BB. fait commencer ici le chapitre suivant auquel il donne pour rubrique les mots De totibus (sic).

3 Vel defendere se. . . subscriptas.

— N. D. 2 sed per exceptionem in capitulo de dotaliciis de sub" scriptis dotaliciis ; BB. vel deffendere se per ceptiones in capitulo de dotaliciis subscriptis ; G. ■* vel deff'endet se per exepcionem in capitulo de dotaliciis subscriptam. — On trouve dans le passage français correspondant :

« Ou a deffandre soi par les

excepcions qui sont escrites el chapistre des doeres ; » S. G., p. 238, col. 1; Marnier, p. 61, 1.9.

4 Texte français : « Se ses pères ou ses encesseurs vendi, ou il estranja en autre manière son tenement, li oirs est tenuz a eschangier a ceuls qui le tienent, et la famé sera doée et tandra son doere tant comm elle vivra : » Marnier, p. 61, 1. 10.

5 Dotata habebit dotalicium suum. — N. D. 2 de terra habebit dotalicium suum; BB. dotata habebit dotalicium; C. 4 dotata dotalicium habebit.

6 N. D.2 De dote mulieris.

quandoque ab hereditate ^ mariti sui, quandoque ab extraneo. Nec potest petere nisi terciam partem tenementi de quo maritus suus erat saisitus, quando contraxit cum ea in facie ecclesie. Tamen, si non erat de aliquo saisitus, immo pater suus viveret et teneret hereditatem, si presens fuerit quando hères suus duxit mulierem illam, et in maritagium consenserit et illud procuraverit, débet habere raulier in dotalicio terciam partem partis, que contingebat maritum suum, vel que ei poterat accidere^, mortuosuo antecessore.

2. Si autem dotata fuerit de certo ^ quod non excédât terciam partem hereditatis mariti sui, débet eo esse contenta.

3. Si autem alia mulier predecessoris mariti ultime^ copulata fuerit per matrimonium et dotata de hereditate illa, prior habebit terciam partem tocius hereditatis quamdiu vixerit et ultima terciam partem duarum parcium hereditatis ; post mortem vero prioris accrescet ultime tercia pars dotalicii prioris.

4. Si vero mulier petat ab extraneo, non tenetur extraneus illi respondere ^ nisi présente herede et inspectione facta, et potest ipsum heredem nominare garantum sive antecessorem suum ratione venditionis, vel commutationis, vel vadii, vel hujusmodi ; et heredes tenentur ei garantizare vel defendere se contra possidentem. Et,

1 BB. herede. — Texte français : « Quant li mariz est morz, la famé demande aucune foiz son doere de reritaue son mari, et aucune foiz d'estrange ; » Marnier, p. 61, 1. 17.

2 Partis que contingebat... accidere. — BB. partis que contingebat viro suo vel poterat acci-

dere ; C. ^ partis que contingebat maritum suum vel poterat accidere marito suo.

3 De certo. — N. D.2, de cetero'^ BB. certo.

4 N. D.2, BB., C.4 ultimi.

5 Non tenetur... respondere.

— N. D.2 non tenetur respondere ille extraneus.

peiîdente questione illa, non spoliabitur tenens, sed hères perficiet mulieri dotalicium suum, si habet unde, et si non habet, dotalicium suum habebit in terra petita, si maritus suus fuerit inde saisitus quando contraxit cum ea.

5. Si autem tenens defensionem suam probaverit, mulier habebit terciam partem tenementi illius, et hères faciet ei excambium in continenti ; mortua vero muliere, illud tenementum revertetur ad eum qui illud possidebat, et hères habebit excambium suum.

6. In capitali masnagio non débet mulier dotari si maritus habeat tenementum in campis, quod valeat terciam partem hereditatis. Si autem non habuerit tenementum in campis, potest dotari in masnagio pro tercia parte tantum. Si vero habuerit diversa masnagia, débet habere dotalicium in uno, ita quod computetur in tercia parte ^ Si autem fuerint equivalencia, débet ei assignare quantum ad valorem tercie partis.

7. Vir non potest aliquid facere de tenemento de quo erat in possessione quando duxit uxorem quin mulier habeat dotalicium suum post mortem ipsius ; et post mortem mulieris, emptores vel alii, quoquo modo contraxerint illud tenementum rehabebunt, et non hères.

8. Omnes questiones que super dotalicium emergunt, per inquisitiones, sive per interrogationes judicis, judicialiter terminantur.

Page 1