Portionibus factis, semper primogenitus habebit
1 Tercio sed si... non procedit ulterius. — N. D. 2 tercio sed tercius oportet quod nominaverit quartum statim eum defendat inspectione autem facta tenementi quia nominatio garantorum non precedit ulterius ; BB. tercio sed tercius non potest nominare quartum sed oportet quod statim eum deffendat inspectione tamen inde facta tenementi quia nominacio garrantorum non procedit ulterius; C. ^ tercio si tercius oportet si nominaverit quartum statim ei defendat inspeccione autem facta tenementi quia nominacio garantorum non precedit ulterius.
— Ce passage est ainsi rendu en
français : « Se li tierz nome le qua/t, il convient que il le deffande maintenant que li tenemenz sera veuz, qar outre le quart ne puet l'en nomer garant ; » S. G., p. 247, col. 1 ; Marnier, p. 70, 1. 23.
Eum, qui se trouve dans N. D.2 et BB., paraît être une altération du mot causam écrit en abrégé.
2 BB. De tenemento antecessoris.
3 N. D. 2, BB. Goheredes.
4 N. D. 2, BB., C.^mutato.^ Texte français : « Cil rapellemenz pueit estre'fez malgré a celui qui a le plus joene en garde ; » S. G., p. 247, col. 2; Marnier, p. 71, 1. 9.
electiouem, si voluerit, et si négligeas fuerit, justicia eliget pro eo et aliis tribuet portiones.
4. Si in hereditate eorum fuerit baronia, vel feodum lorice, vel serjanteria, vel alia terra, que non sit partibilis, et escaete, in electione primogeniti erit habere sive terram non partibilem \ sive escaetas, et alii habebunt id quod primogenitus non elegerit.
5. Si ibi sint duofeoda lorice, et escaete, et plures fratres vel coheredes, primus eliget unum de feodis vel escaetas, et secundus postea similiter, et aliis residuum remanebit.
6. Si unicum sit feodum, primogenitus illud habebit et aliis faciet liberationes ^ quamdiu vixerit , secundum quantitatem tenementi.
7. Et si aliquis heredum conqueratur de primogenito suo, vel de illo, qui hereditatem possidet, petens portionem que eum contingit, vocatur ille tenens ad curiam, et ab ipso apparente in curia querit judex utrum sit f rater vel consanguineus conquerentis ; et si ipse negaverit illum ^ esse de génère suo, super hoc fit inquisitio per légales homines vicinos. Et si juratum fuerit quod sit de eodem génère, et successit illi'' cujus fuit hereditas, ille petens habebit portionem suam sine impedimento, nulla inspectione facta, declarata, si necesse fuerit, per juramentum vicinorum^ possessione antecessoris. Inquiritur eciam utrum illa sit partibilis, si super hoc questio oriatur.
8. Excipit quandoque tenens contra petentem dicens quod injuste petit, quia pro portione sua habuit terram et
1 N. D. 2, C. impartibilem.
2 Faciet liberationes. — N. D 2.
faciet portiones vel liberationes.
3 N. D. 2, BB., C. 4, ipsum. — Le mot français est « cil ». Marnier, p. 72, iT 8.
4 Et successit illi. — BB. et surreœerunt illi.
5 Per juramentum vicinorum.
— N. D. 2 per juramentum ju' ratorum vel vicinorum .
pecuniam, quam terram ostensurus est. (Et super hoc oportet eum habere testem in curia, qui hoc se offerat probaturum) . Tune altero hoc negante, assignabitur inspectio terre, per quam [tenens] ^ vult se defendere, et inspectioni debent esse vicini, quia postea jurabunt utrum ille sit, vel fuerit, in possessione terre ostense. Et si juratum fuerit pro excipiente, liberabitur, et, si contra eum, statim condempnabitur.
9. Si autem dubitaverintjuratores,per duellum causa illa terminabitur ; et tune habebit dominus tenementi ^ curiam suam usque addefectum, sicut continetur in capitulo De dilationibus . Et si tenementum illud teneatur de pluribus dominis, nuUus eorum habebit curiam, sed in curia Régis ^ terminabitur causa illa. Causa ista, cum ventum fuerit ad probationem per duellum, habet dilationes suprascriptas in titulo De dilationibus, tam in exoniis quam in defectibus et langore, sed non habet locum nominatio garantorum.
