DE MOLINS
1 . Nulli homini liceat molendinum facere in teri-a , vel gurgite[m] qui demergat terras vicinorum^ vel aliquod [alijcui malum evidens faciat, et hoc probatum sit vel cognitum ^ sacramento xij . hominum legalium juratorum.
2. In tempore Willelmi senescalli statutum fuit, quod quilibet miles vel serviens babens molendinum, haberet mo[u]tam in terra sua sic[c]am, vel bomines de feodo irent molendinare ad molendinum [suum] .
1 BB. continua. — Texte français: « Se plez est meuz de la costume. . . » Marnier, p. 43, i. 17.
2 BB. raptus.
3 BB haberi. — Ce paragraphe manque dans le texte français.
4 S. G., p. 223, col. 2; Slarnier, p. 43, I. 24. — La rubrique latine de ce chapitre ne s'est pas conservée.
^ Vel gurgitera. — BB. vel in gurgite. — Le sens du passage français correspondant exige la suppression du mot in : « Il ne loise a nul home a faire novel molin en
sa terre, ne gort qui moilJe la terre a ses voisins ; » Marnier, p. 43, 1. 25.
6 BB. cognito.
7 BB. donne tantôt moutani, tantôt motam; mais mota ne se rencontre pas avec le sens de moute.
La forme mtlta eût peut-être été préférable : elle est très fréquente au xiiie siècle. L. Delisle, Cartul.
normand, p. 123. col. 1, 641 ; p. 143, col 2, no 685; p. 301, col. 1, no 1112 ; p. 318, col. 2, no 1162.
3. Postea vero, pluribus annis elapsis, perventum est ad aures senescalli, quod [domini] ^ molendinorum destruebant homines suos per molendina sua pessimos angulos habencia, etabeis pale[t]as farine violenter extorquebant, et homines per duo millia, vel tria, vel plus, a molendinis remotos, ad molendina sua venire cogebant, vel de eis siccam mo[u]tam haberent.
4. Penituit ergo senescallum fecisse hoc statutum, sed noluit illud delere, quoniam plures annos moutam illam possederant Sed precepit, quod, si aliquis de novo vellet de hominibus suis moutam habere, vel ad molendina [i]re[nt] nec moutam darent, nec ad molendina [irent] ; sed sacramento [duodecim] hominum legalium cognosce- [rejtur, utrum homines illi unquam ad molendina irent molendinare, vel siccam mo[u]tam dederint domino suo.