‹ Coutumiers de Normandie (volume 2)Chapitre 94 sur 125 · XX. quinte; BB. anno incarnationis Domini M. CC. XXX V · texte numérisé non relu

XX. quinte; BB. anno incarnationis Domini M. CC. XXX V

— La version française porte : « Ce fu fet a Roem, M.'et C. et XXXV.

anz après Tlncariiacion ; » S. G., p. 230, coL 1: Marnier, p. 51, 1.27.

8 N.D.z^C.^ Nicholao Eliensi

episeopo; BB. Nigra Elie. Voy.

App. no XXXL

9 Voy. App. no XXXIL

10 BB. R. de Sig.; C.4 de Sigri R. Voy. App. no XXXIIL

11 La rubrique de ce chapitre dans le ms. N. D.^ est : De carta Henricii.

12 N. D.2 ruppem de Ocreval; BB., C.4 ruppem de Oreval. — La leçon adoptée est celle qui se rencontre dans le6 rôles {Rot, Norm., t. I, p. 23, 50 et 51).

13 C.^ misit. — L'expression française correspondante est « commanda ». Marnier, p. 52, 1.6.

14 Et tantum sacrilegium. . . puniatur. — N. T).^ et qui tantum sacrilegium commiserint modis debitis puniantur; BB.et tantum sacrilegium, comtriissum modis debitis puniantur ; C.'^ et tantum sacrilegium commissum debitis modis puniantur. — Texte français : « Se tiex sacrilioges estoit fez, il fust espeneiz si comme il devroit;» Marnier, p. 52, 1. 10.

3. De clericis captis et incarceratis, ut episcopo suo eos requirenti statim reddantur.

4. De confugientibus ad ecclesiam vel ad atrium ecclesie, ut antiquum habeant judicium, scilicet ut terram abjurent infra statutum terminum octo dierum, vel eo amplius securi recédant vel judicio curie ^ se reddant.

5. Ne recognitio fiat^ super possessionibus clericorum per xxx^ annos ab eis possessis.

6. Ne tallagia fiant ^ super ecclesias et possessiones earum ^ ; si vero persona vel vicarius ecclesie feodum laicale habuerit, secundum quantitatem^ feodi respondeat, si feodum amat.

CAPITULDM LXXIII.

DE SPOLIATIONE^

1. Prius tractandum est de possessione quam de proprietate, et generaliter agendum est, excepto casu de causis que vertuntur inter loca religiosa et laicos super advoca-

1 N. D.2 eclesie. — Texte français : « Lors s'en aillent seurement ou il se randent al jugement de la cort le roi ; » Marnier, p. 52, 1. 18.

2 Ne recognitio fiât. — N. D.2 recognitio fiât; BB. nec recognitio faciat; C."* que recogni- CIO fiât. — Texte français : « Que requenoissenz ne soit fez en cort de possessions a yglises : » Marnier, p. 52, 1. 20.

3 Ne tallagia fiant. — N. D.2 item tallagia non fiant ; BB.

item ne talliagia fiant; C^. item taillagia fiant. — Texte français :

« Que taille ne soit fête sus yglises,

ne sus leur possessions ; » Marnier, p. 52, 1. 22.

^ N. D.2 earumdem ; BB.

ecclesie.

5 N. D. 2 qualitatem. — L'expression française correspondante est K quantité >. Marnier, p. 52, 1. 24.

6 La rubrique de ce chapitre est dans BB. Quarta de propria possessione. N. D. 2 fait de ce paragraphe un chapitre séparé , mais sans placer en tête d'intitulé ; il donne pour rubrique au chapitre qui commence à Si quis spoliatus fuerit, les mots Brève de spoliatione.

tionibus ecclesiarum, que terminantur per constitutionem Philippi, régis Francie \

2. Si quis spoliatus fuerit de tenemento suo post ultimum augustum, vel preultimum débet petere ^ restitutionem suam per hoc brève :

Reœ vel senescallus hallivo de tali loco, salutem. Precipe H. quod sine dilatione resaisiat R. de tenemento suo apud talem locum, unde saisitus fuit ultimo augusto, vel preultimo^, et unde postea eum dissaisivit^ injuste et sine judicio. Quod nisifecerit^ sitihi dederit plegios de prosequendo clamore suo, tune submone œij. légales milites et homines de vis[i]neto, quod sint ad primam assisiam hallivie tue par ati juramento inde facere recognitionem, et intérim terram illam videri facias et esse in pace ^ cum catallis, et submone predictum H. quod sit ad visionem et ad assisiam, et habeas ibi tecum juratores et submonitorem et hoc brève.

3. Ista recognitio non sustinet nisi unum exonium et unum defectum ; immo, si amplius defecerit accusatus, in penam deficientis [erit, et] fiet recognitio^ ac si esset presens, et poterit lucrari per recognitionem , sed ^ tamen

1 Régis Francie. — N. D. 2 6 Esse in pace. — N. D. 2 esse régis Gallie vel Francie. facias; C. ^ esse facias in pace.

2 Vel preultimum. — N. D. 2 i N. D. 2 fait commencer ici un vel post preultimum; BB. vel nouveau chapitre intitulé De r<?copost ultimum,; C. ^ vel peneul- gnitione.

timum. 8 In penam... fiet recognitio. —

3 N. D. 2 hahere. — Texte fran- N. D^. in penam deficientis fiet çais : « Il doit demander sa sesine recognitio ; BB., C. ^ m penam par cest brief ; » Marnier, p. 53, defficientis fiet recognitio, — 1. 10. Texte français : « Se cil qui est

4 C. ■* peneultimo. acusez se défaut plus, il sofferra la

5 Et unde postea eum dissaisivit. paine as defallanz. et li requenois- — N. D. 2 et unde postea dis- sanz sera fez autresi comme se il saisiavit eum; BB. et unde R. fust presanz ; » S. G., p. 231, eum dessaisivit ; C. ■* et unde col. 2; Marnier, p. 53, 1. 24. cum postea dessaisivit. ^ BB. si.

erit in misericordia Régis * pro defectu. Nec habet locum nominatio domini vel garanti, nisiadvocet dominum Regem ad garantum, vel per justiciam suam salvetur de illa die.

4. Si accusator defecerit etaccusatus venerit, causa illa erit in suspenso et accusator ^ in misericordia Régis pro defectu ; sed tamen poterit infra annum post spoliationem clamorem suum reiterare ; et si aliquis spolians^ fuerit infra etatem, non excusabitur pro etate. Et iste recognitiones non habent exonia nec defectum, nisi sicuti ^ [dictum est] in primo capitulo.

Page 1