‹ De l’authenticité des annales et des histoires de TaciteChapitre 71 sur 102 · EPISTOLA X · texte numérisé non relu

EPISTOLA X

Poggius sal. pl. dicit Nicolao suo.

Londres, 29 octobre (1420. De T.).

Mécontent de son sort en Angleterre, il apprend avec chagrin que la situation de la cour romaine, alors à Florence, est précaire. Il se plaint de ses soucis de famille. Fuyant la peste qui régnail à Londres, il a élé à Salisbury, s'est empressé de visiter la bibliothèque de l’église et n’y a trouvé que des livres de disputes théologiques. 11 déclare qu'il n’y a aucune trouvaille à espérer faire à Corvei. 11 n’a pu voir la bibliothèque d'Oxford. 11 dissuade Niccoli d’aller en Grèce à la recherche de manuscrits. Il a demandé un congé et espère se rendre à Florence. Avant de partir, il verra s’il y a quelque copie à prendre à la bibliothèque des Frères Prôcheurs.

Scripsi ad te pridie paucis quidem verbis, quia paulum fessus éram

ropterea quod pluribus scripseram ad caetcros. Heri redditae sunt

1 Adimario de Florence, archevêque de Pise.

? Nicolas de Médicis, fils de Verus,

mihi litterae tuae, quibus inter caetera scribis de Curia Romana, et ei male futurum existimas, adeo ut mihi timorem injeceris redeundi : petiveram licentiam a Domino, qui huc venit; sed coepi frigescere, lectis litteris tuis : nam si male se habet Curia, istic autem morari nolo; nescio quid agam : veniamne an paulum expectem deliberandi facultatem ? Deus dirigat consilium meum.

Ego premor undique angustiis : etiam a domo mater postulat argentum : suflectus est alter in locum demortui patris, frater silicet, qui nil agendo ex sudore mei velit vivere : itaque dubius animi sum, quid sit potissime agendum. Optima vita esset animum, relictis infernis miseriis, adhaerere Deo : sed infirmus sum, et vincitur ratio a sensibus.

Jam xx. annis fui in laboribus, ut aliquid pararem ad commeatum hujus peregrinationis nostrae, et nunc incipere videor novum ludum, incertis incerta accumulans. Videbar requiem habiturus a patria : ecce nunc exsurrexit frater, qui me affligit : neque satis sunt, quae hic ipse patior, nisi etiam superaddantur nova. Sed sit finis de rebus meis.

Dum fugerem pestilentiam, vidi Ecclesiam Saresberiensem, quaesivique libros, de quibus toties ad me scripsisti. Quid Manuel viderit olim nescio : hoc unum scio, libros Origenis nullos ibidem esse : et tamen non leviter quaesivi, nec erat quisquam, qui illos diceret se vidisse. Homines ventri deditos, et peni, satis reperire possumus ; verum amatores litterarum perpaucos, et eos barbaros, ac disputatiunculis, et sophismatibus eruditos potius quam doctrina. Monasteria vidi complura : referta sunt omnia novis doctoribus, quos ne auditu quidem dignos putes. Antiquorum pauca volumina, quae et ipsa sunt penes nos meliora. Omnia fere hujus insulae Monasteria citra CCGC. annum constructa sunt : atqui illa non erat aetas, in qua vel viri docti reperirentur, vel libri, quos quaerimus : antea enim naufragium fecerant.

Nam de Monasterio Corbejo, quod est in Germania, non est quod speres : dicitur multos esse in eo libros; non credo rumoribus stultorum ; at si vera etiam essent quae dicuntur, patria omnis latrocinium est : etiam ipsi tribules, qui in Curia morantur, non redeunt tuti ad patriam suam. Itaque hanc cogitationem missam face. De

reliquis, cum redibo, curabo quoad potero diligenter,

248 EPISTOLARUM

Oxoniam non vidi, quia requiritur aliud quam mera voluntas ad peregrinandum. Licet certo credam, me te esse visurum antequam vadas in Graeciam, tamen volo etiam absens tibi litter

is significare, quod verbis volebam.

Laudo quidem animum tuum tam cupidum Graeciae videndaet,

tum doctrinae causa, tum peregrinationis; sed considerans duo, est

ut nonnihil dubitem, neque te audeam hortari ad hoc munus susci-

piendum. Primum aetas, ac mores tui, et vivendi consueludo, tum maxime nalura sacerdotum et eorum,

qui sunt in magnis ATOIOUSS PE NEENNEEE

Hodie iterum petii licentiam, qui

a nimis diu hoc saxum volvo, et quidem in vanum. Ideo spero post quindenam me ad vos abi-

furum si is me sinat, hoc est, si commeatum dederit : hoc tamen dicas nemini.

De Chrysostomo super Mathaeum non recte teneo quantus sit, aut qualis : sed ante recessum meum videbo bibliothecam Praedicatorum, in quo est; et si quid erit plus quam in vestris codicibus, dabo operam, ut transcribatur. De caeteris respondebo praesens. Vale mi dulcissime Nicolae ; manu, ut vides, festina, quia plures litteras scripseram.

Die xx1x. Octobris.

EPisToLA XI

Poggius pl. sal. dicit Nicolao suo.

Londres, 30 novembre (1420. De Foie

On peut être plus érudit que lui: mais pour déterrer d

es manuscrits, personne, dit-il, ne lu en remontrera. Il a encore visité les pl

us riches abbayes et n°y a rien trouvé.

Nam quod ait Collector, esse in hac Insula Monasteria antiquissima, me nihil vidisse, et libros esse infinitos,

et te propterea non-

! Cette ardeur de Niccoli pour la recherche des manuscrits n’était que celle d'un marchand, Il ne connaissait pas le grec. Il semble n’avoir été qu'un maïtre scribe. Quoiqu'il ait publié sous son nom un petit Traité d'orthographe latine, il élait très peu versé dans cette langue. Leonardo Bruni affirme qu’il en ignorait les principes, et l'élévation de son caractère ne permet pas de le placer au nombre des calomniateurs. Niccoli d'ailleurs se faisait remarquer dans les réunions d'humanistes en se refusant à parler latin; et les quelques lettres qu'on a de lui, contrairement à l'usage des savants de son époque, sont toutes en italien,

nihil suspicari de sirenis, risi mehercule, et illius ostentationem, et tuam toties a me reprehensam credulitatem. Et quidem non solum in te viro doctissimo, qui toties has fabulas inanes audisti, sed in puero esset reprehendendum, tam leviter moveri ad verba singula narrantium. At dices credendum fuisse homini magnae apud te auctoritatis. Quid? Tu caeco credis de coloribus judicante . she ONDES Doctiores, quam ego sum, reperies plurimos : verum ut quis sit magis affectus ad haëec perquirenda, quam ego, nemini concedo. Collector hic fuit mensibus quatuor, nec longius abiit a civitate Londini; monasterium vidit nullum; libros non legit, in quibus discere potuerit monasteriorum vetustatem, aut fundationem > aut in eis librorum copiam. Auditu ergo oportuit ista novisse, et ab iis, qui sunt imperitissimi talium rerum, a quibus egomet millies ista audivi. Ergo tu magnam praestabis fidem indocto, et in iis, quae dixerit se ab indoctioribus audisse? Hui quam stulte commoveris ad singula ! Ergo ultimis ad te litteris scripsi me vidisse noviter antiquius, atque opulentius hujus Insulae monasterium, et tamen nihil dignum labore me ibi reperisse. Nonne igitur mihi, et amicitiae nostrae injuriam facis, qui ita modicam mihi habeas fidem, et ad quamlibet auram movearis ? Non est gravitatis tuae ita efferri ad unius relatum, ut semper mihi deroges, et pluris facias alterius opinionem, quam scientiam meam . PERTE PS RAGE Le Londini pridie Kalendas Decembris.

EpistroLaA XIII

Poggius pl. sal. dicit Nicoluo suo dulcissimo. Londres, 12 février (1421. De T.).

Il répète que les monastères sont de dates récentes en Angleterre, et qu’il n’y a pas de livres païens. Il n’a pu encore aller à Oxford. Il détourne Niccoli de son voyage en Grèce. Il espère aller en Italie : il étonnera ses amis par l'habitude qu’il à prise avec les Anglais de manger beaucoup.

Monasteria sunt hic opulentissima, sed novae fundationis; sunt enim constructa à regibus, ut plurimum, citra quadringentesimum annum. Quod si qua sunt antiquiora, ea carent libris gentilibus, referta novis doctoribus, et maxime ecclesiasticis. Vidi praeterea inventaria diligenter facta, in quibus nihil erat dignurn studiis humanitatis. Nec mehercule mirum. Fuit haec Insula magno tempore

Page 1