IM. — H
CHINE
Doctrina caret iininutabili deiiominatione, sancti carcnt immulabili methodo : congruenter locis statuuntiir rcligiones, dense salvandis omnibus viventibus. Magnas Ts in regni niagnfe virtutis O-lo-pen. loiiginque afferens libros imagines, vcnit oblatum supremae metropoli. Disquisita hujus religionis mens : recondita, mirabilis, expers conatus; introspectum ejus principii fundamentum : vitœ, perfeclionisque statuta summa. Dicendo non redundat verbis: rationabilis ut obliviscantur uassam. Succurrit entibus, prodest hominibus; convenit peragrare ca:lo subjacens quod regimus.
Fondation. — Tum in metropolis justitiœ pacisque vico, construxere Magnae Ts in monasterium, unum celificium, admissique religiosi viginti unus homines Avitae Tcheou virtute déficiente, cœruleum plaustrum occidentem ascenderat; Magnae T ang doctrina splendescente, prœclara aura orienti aspirât. Dein jussum gerentes magistratum sumere Imperatoris delineatum simulacrum, appingereque templi parieti : CEclestis décor exundans venustate, iloride coUu strabat Praeclara liraina; sanctaque lineamenta saliontia felicitati perenniter glorificabant I.egis septa. Description de l'Occident. — Juxta occidentalium regioimm illustratam memoriam. el Han Weique : historicos codices, Magna; Ts in regnum, meridie comprehendit rubri corallii o mare septentrione attingit omuis pretiosi o montes, occidente spectat Iramortalium fines lloridasque sylvas; oriente excipit continentcm ventum debilesque aquas. Ejus territorium producit igné abluendam telam, revoeans aniniam aromi, claritatis lunaris uniones, noctuquc radiantes gemmas. .Mores oarent latrocinio turtoque; populus fruitur gaudio paceque. Lex, exce])ta Pracclari, nulla viget; princeps, nisi integer, nuUus stabilitur. Territorii spatium latum. vastum; litteraria res splondescens, illustris.
Expansion du christianisme sous Kao-tsony. — Kaotsong .Vlignus imperator valuit reverenter continuare avum; spbndide adoruavit vcrum principium, et in omnibus prœfeeturis singulalim instituit Prœclara monasteria; denuoque Iionorans O-lo-pen creavit Prœpositum regni magnum Legis domin .m. Lex pervasit decem provincias, imp^-riunique ditatum magna prosperitate; tcmplaimpleverunt ceutum civilales, familiœque abundare prœclara felicitate.
Contradictions. — Chen-li annis (en G99). Che alumni utentes audacia eruperunt ore in orientali Tcheou; Sien-t'ien fine infimi litteratuli magnum deridentesoblocuticonviciabantur in occidentaUKao. Erant porro sacerdotum caput Lo-han, magnœque virtutis Ki-lic, ambo occidentalis regionis nobilis progenies, s;cculo egressi eminentes sacerdotes : simul susteutarunt mysticum tunem. conjnnctim religarunt disruptum nexum.
Sous i empereur Hiucn-tsong. — lliuen-tsong pnscelsse doctrinae imperatorius princeps, jussit Ningkouo aliosque quinque reges, personalitcr adiré Felicitatis a;des, aîdificare statuereque altaris arcam. Legis culmen brcvi incurvatum, tune mutatum resiluit; doctrin:e petra temporarie eversa, jam reversa recte.
Sous l'empereur T'ien-pao. — T-ien-pao initio jussum magnum ducem copiarum Kao-Li-che, deducere quinque imperatorum depictas imagines, monasterioque iuteriori collocatas deponere; donata sericorum Centura volumina, reverenterque gralulatum sapientis efflgiei. Draconis barba quamvis distet, arcus gla.Uusque possunt attingi. Solare cornu didundit splendorem, augustique vultus pede proiiiores.
Le prêtre réformateur Ki-ho. — Tertio anno (en 745) Majnae Ts'in regni quidam sacerdos Ki-ho. respiciens stellas, petiit reformatorcm, intuitusque solem obsa-
lutavit veiierandum. Edictum sacerdoteni Lo-lian sacerdotem Pou-luen, aliosque, una septem homines. cum Magnœ virtutis Ki-ho, in Prosperi gaudii palatio peragere meritorum munia.
Obtention d'une tablette impériale. — Super haec. imperator composuit lempli tabellam fronte gerentem draconis scripturam. Pretiosa decoratio emicabat coloribus. fulgore fulgens rubne nubeculae: sapientis scriptura extensa spatio. impetu insilicbat irradiantissolis.Gratiaî tavoraequale Meridionalimonti attoUebat fastigiuni; abundantia bénéficia cum Orientali mare aequalis profunditatis. Doctrina non nisi efficax : quod eflicit, decct nominari ; sapiens non nisi actuosus : quod agit decet efferri.
Sous l'empereur Sou-tsong. — Sou-tsong polltus illustris imperatorius princeps, in Ling-ou aliisquc quinque praefecturis, rursus excitavit Pra?claritatis monasteria : summa beneficientia juvit. tuncque felix fortuna incepta, magna prosperitate incessit, jamque imperatorium patrimonium stabilitum.
Sous l'empereur Tai-tsoung. — Tai-tsoung expolitus, bellicus imperatorius princeps aniplialas dilatavit sapientis vices; prosequebatur negotia sine labore. Quotannis in nativitatis die, donabat cseleste tliymiama ad monendum perfectum opus: offerebatque regales epulas ad illustrandam l'rœclaritatis multitudinem. Porro c;elitus fuit pulcbro incremento. ideoque potuit largiter producerc. sanctilate usus adhaîsit principio sicquc potuit ordinatum perficcre. Sous l'empereur actuel Kien-tchonij. — N'osler Kicntchong, sapiens, spiritualis, perpolitus, bellicus imperatorius princeps. pro])agavit octo administrationcs, et removit promovitque obscuros clarosque: manilestavit novem articulos.ut nempe renovaretpra?claruni numdatum. Procreans pénétrât profundam rationem, precansqne caret verccundia; sensu.
Efficacité de la religion. — Quod sit consentaneus, nngnus et humilis. simplex, tranquillus el generosus: late misericors, succurrat omnibus misi-ris, beneque commodans provideat multitudini viventium, nempe. nostri cultus actionuin fuit magnum Consilium, ele- Tantisquc attractus o gradatus progressus sane. Si contingant ventus pluviaque temporanee. cselo subjecta quiescant; homines valeant gubernari, creaturae valeant purificari; viventes possint florescere, dcfuncti possint lœtari, cogilationi enatœ ccho respondeat, affectus expressi procédant sinceritate, illucl nostri Prseclararum virium potis, rerum est benemerens cfficacia, utique.
Administration de I-se. — Magnus largitor dominas, aurati violacei gloriosi stipendii magnus vir, honorarius Cho-fang regularis directionis vice praepositus, exportas palatii interioris curalor, donatus violaceo Kia-cha, sacerdos I-se, concors et amans benefacere, auditam doctrinam diligonter cxequens, longinque ex regalis palatii o urbe, porro advenit Médium Hia. Scientiœ altitudo, trium dynastiarum, artisque vastitas numeris absoluta. Initio funetus munerc in imperaloria curi;i; dein inscriptum nomen in regiis tentoriis.
Renaissance religieuse. — Centralis secretarii magistratu, Fen-yang districtus rege Kouo domino Tse-i, jam primum modérante copias in Cho-fang, Sou-tsong fecit illum comitari cxpeditionem. Etsi reciperet familiaritatem ad usque cubiculi intra, non seipsum distinguebat ab ordinum medio. Erat doniini ungues dente^cfue, agebat exercitus aurcs oculosque. Valebat spargere emolumenta, donationes, nec congregabat pro suis. Olïerebat imperatoriœ muniflccnti;p o crystalli, extendebat colloquii requiei o aur.diles tapotes. Tum sustinebat eorum pristina monasteria. tum duplicuus amplificabat Legis templa, elïerensque ornabat porticuum tecta, instar phasianorumqui vo-
CHINE
huil. Iiisupei- iinpeuMis l'ricclarœ sclioUe. iiisistens cliaritati profundebat lieiieficia.
Œiirrex de eharité. — Singulis aniiis congregabat oiunium luonasterioruin sacerdotes tyronesque: revc rentcr faciente,opiparu olîeicntc.parabaiitur pcr quinque décades. Esurieiites qui venicbanl. tune cibabat cos;algentes qui veniebant. tune vestiebat eos. Acgrotantibus bis, niedicabatur et subk-\al)al eos; niorienlibus illis, sepebebat et componebat eos. Purfe integritatisTa-so.nonduni audit us lali ter bonus; albaîstoliu Pr eelaritalis doetor nunc videtur ipsissinius liomo.
Raison de lu slèle. — Desideravimus insculpere magno lapidi, ad pracdicanduni, egregia facinora.
Résumé versifié.
t^onipositio ait :
Veius Doniinus absque principio, profunde reconditus immutabili tenore, in to exordio fabricans creavit. crigens terram statuensque c;elum. Multilocans seip.suni prodiit, sœculo, salvationis mensura absque limite. Sole assurgente, obscuritas destructa, omnesque testificati verum principiuni.
Majestate plenus expolitus Imperator doctrina pieecelluit prœdecessoribus monarchis; accommodo tempore delevit turbas, cœlum ampliatum, terra dilatata. Luce radians Prîeclara religio, inquani, advenit nostratem T'ang; traducta biblia, constructa rujuasteria, vivi defunctique navi transfretati. CenteuLe félicitâtes simul surrexere, myriadesque regnoru 111 inde prosperata.
llao-tsong prosecutus avos, ainplius œdificavit opulentas œdes; concordiîe palatia late coruscantia undique replebant. Médium regnum. Vera doctrina palefacta, illustrata; tune creatus Legis Dominus. Iloiuines potiti Ueta prosperitate, entia caruerunt calaniitosis miseriis.
Hiuen-tsong ineunte sapientiam, potis excolendi veritatem rectitudinem. Imperialis tabella extulit splendorem, caelestisque scriptura luxuriabat irradians. Impariales effigies gemmantes refulserunt totaque terra alte honoravit. Omnes actiones simul eluxere, homlnesque innixi ejus prosperitati.
Sou-tsong veniens restauravit; cœlestis luajestas adduxit currum; sapientis sol expandit claritatem: f lustus ventus everrit noctem. Félicitas rcdiit im-
|)eratoriaiii doiiuim, exitiosique vapores œlernuni depulsi. Compressa ebuUitio, sedatusque pulvis; ret'ecitque nostrum territorium Hia.
Tai-tsong plus, justus, virtute coneordabal ca?lo terra-que. Largiens bénéficia, gignebat, perficiebat. entiaque juvabat pulchris augmentis. Tliymiamate oblato rependebat favorcs. charitate usus induisit liberalitati. Diluculi vallis accesserunt majestati ; lunarisque antri omnes coaluerunt.
Kieii-lchong tenens summa, tune excoluit intelligentem facultatem. Bellicus tremefecit quatuor maria; perpolitus i)urificavit omnes regiones. Face praîest bominum secretioribus, speculo intuetur rerum varietates. Sex cardinales apparent reviviscentes, cenlumque barbari recipiunt exemplar.
Doctrina illa vasta sane ! Efflcacia ejus arctissima. Enisinomine sane,...Trinam Unitatem. Dominus potuit efTicere.hui I subditorum est referre. Statuunt magnam stelam, liui ! prfedicantes magnam felicitatem.
Suscriptions. — Magn;e T'ang, Kien-tchong secundo anno. Annus inerat Tso-ngo. T'ai-ts'ou mense; sept ima die, magna Yao-chen-wen die, statuta erectio.
Praesente Legis Domino sacerdote Ning Chou régente orientalis regionis o Praeclaritatis ecclesias.
Aulici consilii secretarius, quondam agens T'ai tcheou... adjutorem exercitus.Liu Sieou-yen scripsit.
XXII. P.\RTiE sYRi.\QUE. — Pour cc textc comme pour le précédent, les anciens éditeurs ont travaillé sur des copies incomplètes ou inexactes. Les frottiscalques publiés par le P. Havret ont été interprétés par le P. Cheilcho et par Mgr Lamy.
A droite de la face principale : .\dam prêtre et cliorévêque et pape de Chine.
A gauelie de la face principale : Au x jours du père des pères, le seigneur Hanan-Jesu, patriarche.
En bas de la face princi/yale : L'an 1092 des Grecs. Mar Jazedbouzid, prêtre et chorévêque de Koumdan. ville royale, lils de feu Milis. prêtre originaire de Balkville du Toehoristan, a érigé cette table de pierre où sont écrites la vie de notre Sauveur et la prédication de nos pères auprès des rois de Chine. Adam, diacre, fils de Jazedbouzid (le) chorévêque ; Mar Serghis, prêt re et chorévêque; Sabran-Jesu prêtre. Gabriel, prêtre et archidiacre et chef de l'Église de Koumdan et de Sarag.
Sur la face de gaai lie (quatre rangées) : IV III
^I .\dati Sabas