CHANTAS
Casus I. pag. 21. Caius pacem inivit cum inimico. quem tamen data salutandi et alloquendi occasione, nec salutat, nec alloquitur. Q. an peccet contra prœceplum charitat i s proximo débita».
R. Negat reçulariter loquendo. Ralio est, quia sic loquendo, privatus quilibet ex pra> cepto ebaritalis solum tenclur ad exhibenda proximo signa amicitia?, communia, qualia sane non sunt salutalio et allocutio, quœinter a?quales sunt aclus liberi. Dixi regulariter loquendo, quia lieri posset ut ratione circumstantia? alicujus, peccaret graviter, puta si res cederet in scandalum, si pluribus occurrontibus salutaret caeleros, et inimicum excluderet, elc. Ita Félix a Potest.
— « Un ennemi réconcilié sera toujours plus suspect en manquant envers son ancien ennemi à dos devoirs d'ailleurs indifférents, qu'en y manquant à l'égard de lout autre avec qui il n'aura point élé brouillé et tacitum vivit sub pectore vulnus. Voyez le cas IX. Casus II. pag. 25. Tilius qui occidit patrem Sempronii, nunc ab isto veniam petit, paratus ad ei faciendum salis prout exigit juslitia. Respomiet Scmpronius : Ex corde offensant dimitto, nolo tamen dare veniam in scriptis, utjustitia locum habeat. Q. an Sempronius sic se habens animo, sit capax absolulionis.
R. Non esse capacem praclice loquendo ; quia vsx quemquam reperire est qui,dimisso sincère odio, ex puro unius œquitatis amore, et non potius ox vindictœ affeclu, velit in scriptis pacem denogare; cum propter humanœ nalarœ corruptionem ulciscendi libido hominum mentibus fere insila sit ut loquitur CatechismusRom. de quinto, Decal.prœcepto, cap. G, n. 19. * Vide Tract, nostrum de Chariiate, lom. Y, p. 3, art. 3, n. 88 et seq.
Casus \U.pag. 109. Filius Pétri, honestum ac utile officium intendens, récusât palam agnoscere patrem plebeium, licet eum intus diligat, et pecunia exlerius adjuvet. Q. an exterior hœc agendi ratio licita sit in casu. R, Alfirmat. 1° Quia is exlerioris reverentiae defectus, non oritur ex defectu filialis nmicitiae, sed ex fine obtinendi officium honestum, cui filius in gratiam patris renunliare non lonelur; 2J quia pater in casu non DOlesl esse rationabiliter invitus; cum hinc
quidem ci debeat cordi esse filiorum honos at(]ue decens utilitas :inde vero pielas (ilii in ipsum per subsidia'sibi a filio prœslila satis innotescal. Verum filius jam optali inuneris compos non posset eamdem hanc agendi rationcm servare; qui i jam nulliim ipsi ex exleriori patris observanlia prœjudicium immineret. * Curandum in hoc casu ut filius quam primum de omnibus conveniat cum pâtre.
Casus IV. pag. 128. Paler quidam confilctur se plus filios diligere quam Deum ; unde graviter increpalur a confessario. Q. an juste.
R. Affirmât. Si pater is plus filios quam Dcum diligat amore apprelialivo, ita ut plus filiorum molestiam, quam Dei offensant vereatur. Secus si solum pater plus amore sonsilivo filios diligat quam Dcum, ita ut inlimiori doloris sensu afficialur ob filiorum calamitatem, quam propter olTensam Dei.* Consule quœ dixi eodem, lom. V, n. 97 et seq.
Casls V. pag. 130. Joannes, cui onus familial incumbit, vetulam ac cœcam matrem Cfuolidie verbts acrioribus increpat, eo quod velit oa domeslicis rébus se, non sine aliquo earum damno,immiscere. Q. an peccet contra quartum Decalogi pneceptum.
R. Affirmai. Si verba quibus ulitur, adeo aspera sint, ut matris contemplum p rsese ferait t, et amori parenlibus debilo r.dversentur. Siquidem vi ejusdem prœcepli tenentur ftlii non solum corde diligere, sed ore eliam et externis actibus parentes venerari. Sin vero Joannes asperioribus verbis ulalur, non ratione odii alicujus, vel irreverentia3 erga matrem, sed praecise neilla domeslicis rébus se immisceat, easque perlurbet, non peccabit il le adversus quartum Decalogi prœceplum; cum adhuc debilam parenlibus reverenliam observel; nisi forte vox elatior, aliave qurevis id genus circumstantia quemdam in ista increpatione excessum exhibeal, quo casu a culpa sallem levi non esset immunis. Ita Tolet, lib. v, cap. 1.
Casis V. pag. 132. Petronius, vir caeteroqui bonus, filium habens ludo et ebrietalibus dedilum, veritus uxoris indignalionem et ipsius filii audaciam, omnia dissimulât. Q. au in casu ab omni culpa excusari possit.
R. Negat. Si enint ipse etiam héros, qui
tuorum aomesticorum curam non halet, est infideli deterior, I Corint. v, quanto magis paler, qui ad prolem pie instiluendam arcliori pietalis vinculo constringitur. Tenelur itaque, ut et alii patres, Petronius omni studio filium a peccalis, maxime gravibus averlere; et in hune Onem objurgationibus comminationes, et his pœnas conjungere : nisi tamen animadvertat, se etiam objurgante, nullam elucere in filio spem emendalionis, imi) magis ex impudenli uxoris iracundia, ipsiusque filii audacia scelus augeri. Ita Solo, Navar., Azor.
— « Un père, dans ce cas, doit d'un côté étudier l'histoire du grand prêtre Héli, qui fut châtié d'une manière terrible pour n'avoir pas repris ses enfants avec assez de rigueur, et de l'autre la conduite de la mère de saint Augustin, qui, à force de larmes obtint de Dieu ce que ses sages conseils et ses réprimandes n'avaient pu obtenir. »
Casus 1. pag. 138. Francisca moraliter ceita Lucium pravis affeclibus graviter peccaturumesse, si ipsa bacchanaliorum tempore frequentet choreas, quibus feminœ *ilise citra periculum intersunt. Quaeril an sub culpa gravi ab iis ab^tinere teneatur.
R. Negat. Sicut enim mulier non tenetur semper aut diu remanere domi, sed licite potest moderate egredi, sive ut consanguineas et arnicas in visât, sive ut honeslae et decenti recrealioni indu'geat, etiamsi norit aliquem prae fragil tate ex ejus intuitu pecc:iturum ; quia seilicet nemo vi charitatis proximo débitée tenetur cum gravi suimet incommodo vilare peccatum pioximi etiam ex fragililale proveniens ; sic nec Francisca in casu lenelur a prsediclis clior. is saliem diu ab.tlrnere, dummolo honesUe sint, iisque ipsa modeste et tcmperanler intersit, praeserlim cum Lucius non tain ex fragililale quam ex inali ia pravis nempe desideriis et verbis sit peccaturus. Ita communiter.
— « Je me défie beaucoup de l'Ita communiter de l'auteur, qui cite assez rarement des théologiens bien exacts. Je crois qu'on conviendra au moins qu'une femme n'a point un grand amour pour Dieu , quand elle aime mieux souffrir qu'il soit offensé mortellement à son occasion, que de manquer pendant dix ou douze jours à des danses suspectes dans tous les temps, et plus dangereuses dans un temps qui semble consacré à la dissolution.»
Casus Vil. pag. l'il. Titius absque (iliis moriens, maximam boni lui parlem legavil Ecclesiae ; fratri autem valde egeno ne obo- Ittin quidemreliquil.Q. an securus sit in conscicnlia.
11. Negat. Si enim omnino postulat charilas, ul saliem ex bonis statui supcrfluis graviter indigent! succurratur; sane multo urgeulior est obligalio hœc erga fratres in gravi
necessitate constitutos. Quapropter Titius non est in conscienlia tutus; quia licet nihil ex juslitia deberet fratri, eidem tamen ex charitatis ac fraternae pietatis legibus opilulari tenebatur. Ita Lugo , disp. 24 , n. 175. Layman, etc.
Casos VIII. pag. 161. Rosa famula seit famulam aliam sui sociam, impudice cum Amasio versari , quo tempore extra domum versalur domina, nec tamen monet dominam , ne ipsius iram concilet, sociamque suam infamet.Q. an Rosae silentiurn vacet a peccato.
R. Negat. Ratio est, quia, cum unicuique Deus mandaverit de proximo suo, Eccl. xvn, lex charitatis obligat nos ad impediendum proximi peccatum, quotiescunque iilud absque gravi nostro vel altcrius incommodo impedire sperare possumus. Cum igitur Rosa sperare possit futurum , ut monita domina, desinat grave sociae suce peccatum, non potest silentiurn ipsius a peccato excusari. Nec obest futura domina? indignatio, ex qua nullum grave imm nere polesl damnum seu Rosœ, seu sociœ ejus, saliem quod ista sibi non debeat impulare ; si post factam ipsi a Rosa admonitionem, ut ad servandum charitatis ordinem fieri débet, socia in malo convictu persévère!. lia D. Thomas 2-2, q. 33, art. 1.
Cascs IX. pag. 232. Cum duo sibi œqualiter detraxissent, post d.es aliquot aller eorum allerum in loco publico salutavit , is vero, licet advertens non resalulavil. Q. an et quomodo reus sit peccati.
R. Vel salutalus eslœqualis aut fere aequalis condilionis cum salutanle, vel condition nis longe inferioris. Si 1° morlaliter | eccavit Contra charilalem. Resalutatio enim inler aequales est signum non spéciale, sed commune diléctiouis, quod juxla !). Thomim et aiios coin uuniler, neque inimico negandum est; et cujus denegatio, supposita contenlioue prajcedenli, merito accipilur in s gnum contemplus, odii ac vindicla), adeoque novae inimiciliœ causam prœbere potest, et, si palam res fiât, materiam scaudali. Si 2 non resalutans, nullius per se loquendo, propter omissionem hanc, reus est peccali ; prœcipue si anle jurgium , etiam salutalus non solebat eum semper resalulare. lu isto enim casu omissio resaluiatiouis non polesl adscribi odio, et vindicla) nisi irralion ibiliter : cum resalulare salutanlcm condilionis nolabililer inferioris, sil signum spéciale, non autem générale dileclionis.
— « La vraie charité ne raffine pas tant, et dans le temps d'une réconciliation , elle esl plus libérale que dans un autre. On peut aussi , sans se découvrir, donner que. que marque de bonté. Voyez plusieurs autres cas relatifs à cette matière sous les litres I)i>
TRACTIO, DeTHACTOR Cl SCANDALUU. X
CHOREjE.
Casus I. pag. 2. Sacerdos citnaram pulsens ad choreas in dorao amici , victus precihus et donis juvenum , qui ad sonum ciiharae confluxerunt , pulsationem ad inslilu< ndas varias sallationet prose< utus fuit
usque ad fincm noclis. Q. 1° an peccaverit ; 2° an aliquam censuram incurrerit.
R. 1° Miserum hune lelhaliler peccasse ; cum nedum pulsare cilharam ad instituer. dam juvenes inler et puellas saltaliononi ,
COM
verum ctiam hujusmodi sallalionibus interesse, clericis sub «ravi prohibition sit , ut liqucl e\ Tridentin. sess. 21, c. 1.
Et. -2 Barodem laspentionen incurrisso ; eum hœcin synodo diœcesanu , Hononicnsi videlicel imposita sil iis qui musica instrumtnta in choreis pulsarc audent.
Casi s II. pag. 100. Ruralis diaconus, proprire matris ac sororis imporlunis precibus retiens, una oum eis, quadain baccbanalium die, choreis in honesta tamen domo larvalus inlcrfuit. Q. an sit a gravi culpa immunis.
R. AI'Grmat. Tuui quia non interfuit cho-
reis, nisl ut morem geren-t malri el sorori , luin quia iis nonnisi in honesta domo inlcrfuit. Onde pcceure quidem poluil ex quadam levilate, nimioque in proprium sanguinem alïecta, non tamen graviter < outra proprii stalu9 oblig aliones j eum non vidcaïur vel scandali occ isionom aliis pradmis-c, rel turpium aspecluum aut cogilationum se periculo exposuisse.
— « Cette décision el ses motifs sont quelque chose de si affeux, que j'aurais honte de la réfuter. Vouez le Dictionnaire, v. Masque. »
Casus uisicrs. pag. U2. Commodatarius dubitans an equus furto per suam incuriam ablatus fuerit, quasiit an domino prelium cqui solvere lenealur.
R. Non teneri , si certus non sit de incuria sua in cuslodicndo equo. Ralio est , quia quando non constat ( crto de culpa, stat in possessione iuuoccnlia ; nec quis tenetur ad
COMMODATARIUS.
restitutionera certam ob purum dubium de damno illato.
— « Quand un homme doute si un vol est
arrivé p;ir sa faute, il doute nécessairement de son innocence. Or comment peut il se croire en possession certaine d'une chose qui est elle-même l'objet de son doute ? Disons donc qu'il doit restituer pro rata parte dubii. »
COMMUNIO.
L'auteur parle, 1° de la communion pascale; 2° de celle des moribonds; 3* de celle des pécheurs ; k° du lieu et du temps où on doit la faire.
Communio paschalis.
Casus I. pag. 21. Franciscus, qui neglexit satisfacere praecepto communionis paschalis, crédit quidem se peccasse, at simul crédit se non teneri ad communionem, ut praceplo annuse communionis salisfaciat. Q an bene sentiat.
R. Negat. eum D. Thoma, Navarro , Suare, etc. Ratio est quia lempus paschale est delerminatum ab Ecole ia, non ad finiemlam obligationem, ut contingit in prœce to audiendi sacrum die festiva, sed ad sollicitandam obligationem sumendœ eucharistiae ; quod etiam indicant verba hase : ad minus in Pascha. Unde tenetur Franciscus quamprimum moraliter huic Ecch siae pra'cepto satisfacere.
Casus II. pag. 30. Puer .innos 22 nalus , absque parochi examine et licentia sis f i t se sacae mensœ paschalem communionem recepturus rum aliis. Q. an debeat parochus sacram ei synaxim ministrare.
R. Negat. Ratio est, quia ex recepta ubique d sciplîna, nemo ad primam communionem admitti débet sine praevio parochi, vel alterius vices ejusdem gerentis examine. Hinc qui dubitat an juvenis jam saoœ meusœ assidens primam communionem feceril, eum palani de ea re inlerrogal. Quod si nonnihil puero immineret infamise, huic malo mederelur parochus ci alla voce dicens , ut vel prima? communionis tempus exspectet eum aliis, vel sistat se post missam examinandu ii, si quid urgeat ut ante alios ejusdem cvlalis eucharistia leliciatur.
Casus III. pag. 55. Confessarius Paulo, qui sacrilège in propria parœcia eucharisliam paschalem receperat, injungit ut eam iterum in eadem parœcia recipiat : eique negat :ib -
solutionem ; eo quia renuit parère, dicens se paratum esse ubilibel communionem reclpere, at non denuo in ecclesia parochiali. Q. an bene se gesserit confessarius.
R. Negat. Duplex enim est finis Ecclesiee paschalem communionem in propria parœcia prœ. ipienlis, unus ob bonum anima1, aller ob recognitionem proprii pastoris. Porro Paulus per communionem in parœcia, licet sacrilegam, proprium paslorem recognovit.
Ergo ei unum id remanebat, ut an mœ bono consulerel. Id aulem per communionem in qualibet ecclesia pie faclam consequi polerat. Palet id a simili in matrimonio , quod si in facie ecclesiee nulliler conlrahalur propter impeiimentum drimens occulium, post oblentam dispensationem non est denuo coram parocho el testibus eontrah< ndutn.
— « Je crois que le curé a tort, el que le paroissien n'a pas raison : à moins qu'une seconde communion faite peu de temps après la première ne dût faire beaucoup parler. Encore est-il moralement impossible que le peuple jugeât qu'il ne communie une seconde fois, que parce que sa première communion avait été sacrilège. Ces sortes de difficultés ne sont laites que pour les casuistes. Au resle, dans ces cas qui, ne dépendent que du curé, il doit, lanl qu'il est possible , se plier à la faiblesse de ses pénitents. Il vaut mieux qu'on communie bien aux Cordeliers ou aux Minimes, que de -communier avec beaucoup de trouble dans sa paroisse. »
Casus IV. pag. 65 Ruslicus paschali tempore recepil eucharisliam in ecclesia melropolitana, et oblentam ibi schedulam parocho suo exhibuit. Q. an paschali prœceplo satisfecerit.
R. Negal. 1* Quia ex Decreto Innocentii XI, 5 Febr. 1082 , qui eucharisliam sumuni Ruinas iu ecclesia S. Joannis Latcra-
nénsis et S. Pétri, non satisfaciunt paschali prœcepto, ut videre est apud Pignatelli. Ergo a pari. 2° Quia sicut rustici coram parocho ecclesiœ metropolitanœ Diatrimonium contrahere non possunt, sine proprii parochi, aut vicarii generalis vel episcopi licentia; sic nec in casu.
— « Cette décision, conGrmée par innocent XI est importante. J'ai yu à Paris des gens d'un certain zèle qui s'y trompaient. Je l'ai donnée dans mon VIe vol. pag. 616. Cascs. V. pag. 249. Sed quid, si rusticus ille e proprii episcopi manu communionem sumpsisset ?
R. Eum nequc tune paschali prœcepto fccisse satis, nisi hoc fecerit cum expressa ipsius episcopi vel parochi sui licentia, unde denuo in parochia sua communicare tenetur. lia Lugo, ;Pignatelli, et alii passim prœsertim post decretum congregationis Concilii 1699, etc.
Casus VI. pag. 88. Parochus non vultin paschate e parochianisg suis unum ad communionem admittere, quia de injuria sibi clam illata veniam non petiit. Q. an bene.
R. Negat. Vel enim parochus hune a sacra synaxi publiée rejicit, et sic famam ejus lœdit graviter; cum tamen ad salvandam famam, peccatoi ibus occultis, S. synaxim publiée petentibus, debeat ea coneedi, ut docent theologi. Vel occulte eidem parochiano probibet ne ad mensam accédât, priusquam ab eo veniam pelierit; et tune quoque peccat, et pastorali jurisdiclione abutilur; cum loco dimittendi ex corde injurias, ut boni pastoris est, de iis potius vindictam sumere videatur. Addc quod cum ii qui paschali lempore ad eucharistiam non accedunt, ab ingressu ecclesiœ publiée interdicantur, parochiano huic et famœ publicœ dispendium et gravia damna inde imminerent, quod, cum privatœ injuriœrealum semper excédât, nunquam tolerari potest.
Casus Vil. pag. 103. Tilius, qui a paschate anni 1760 confessus non est, cum in paschate currentis anni 1761, nullius lethalis culpœ sibi conscius fuerit, ad eucharistiam accessit non confessus. Q. an grave aliquod prasceplum fregerit.
R. Negat 1° Quia theologi complures consent prœceptum annuœ confessionis nonnisi lethalis culpœ reos afficere. 2° Quia si adniittatur contraria opinio, quœ fidèles omnes, etiam lethalis peccati non conscios ad annuam confessionem adstringit, dici adhuc potest Tilium in casu nullum grave prœceptum fregisse; cum Laleranense prœceplum non importai quod confessio non sit differenda ultra annum ab ullima confessione incipientem, sed tantum quod saltem semel singulis annis facienda sit; porro Tilius adhuc ante finemanni 1761 conflteri potest.
— « Je crois, avec saint Thomas et saint Ronaventure, qu'un fidèle qui n'a que des péchés véniels, est obligé de se confesser pour remplir le précepte du concile de Latran. Voyez mon VI' vol., pag. 600. Le reste de la décision, sauf la discipline particulière des lieux, est juslc. »
Casds VI11. ibid. Cum e capellanis duobus, qui capellœ cuidam in montanis positœ deserviunt, unus quia podagra laborans, celébrare non posset, petivit et recepit ab altero S. synaxim ad implendum paschale prœceptum. Q. an illud vere impleverit.
R. Negat. Etsi enim sacerdotes, qui in paschate missam célébrant, nec de manu proprii parochi communionem accipere, nec in parochiali ecclesia celebrare teneantur; quando tamen vel nolunt, vel ex impedimento aliquo celebrare non possunt; censentur ut laici, adeoque vel in parochiali ecclesia, vel, si in alia, de parochi proprii licentia eucharistiam recipere debent. Ita Lugo, disp. 18, n. 31, etc.
Casus IX. pag. 146. Paulus videns parochum non redarguisse annis prœteritis parochianos quosdam in paschate extra parœciam communicantes hoc anno absque expressa parochi facultate in aliéna ecclesia S. synaxim sumosit. Q. an paschali legi satisfecerit.
R. Negat. Neque enim solum parochi silentium dat expressam alibi recipiendee eucharistiœ licentiam, quœ tamen in hoc casu necessaria est. Potuit utique parochus ex ralionabili motivo a redarguendis parochianîs abstinere. Potuit et officio suo déesse. Unius autem culpa culpam alterius non excusât.
Casus X. pag. 179. Joannes domui religiosorum quotidie inserviens, paschalem synaxim in eorum ecclesia recepit. Q. an prœcepto satisfecerit.
R. Vel Joannes ita domui huic inservit, ut vivat sub obedientia religiosorum, et inlra monasterium resideal; vel secus. Si 1° satisfecit prœcepto, cum hic inlerveniant conditionesomnes a Tridentino requisitœ, ut quis a paschali communione intra parochialem ecclesiam facienda eximatur. Si 2° non satisfecit prœcepto, uti constat ex pluribus sacrœ congregationis decretis, prœserliman.
1085, 1602, 1713, 1721, etc. ' Casum hune expendimus in Dictionario.
Casus XI. pag. 207. Publicus concubinarius limons ne in paschate arcealur a mensa sacra, mortem minatur parocho, si illi communionem negabit. Q. an ei S. synaxim licite parochus administrai possit.
R. Affirmant Sanchez, Antonius a Spiritu Sancto, Suarcz,'Bonacina, Spoler, etc. Quia inquiunt, actio dandi communionem bona est ex parle minislri, tantumque mala ex parte recipientis : nemo aulem tenetur cum vilœ dispendio desistere ab actionc bona, qua recipiens, si velit, beno uti potest. Aliter tamen S. Chrysostomus boni. 83, in Matlh. ubi sic ait : Non parva vobis imminet pœna, si que m aliqua improbitale lencri scientes, ci hujus mensœ parlicipationem permit tatis. Sanguis enim ejus ex manibus vesiris requiretur. Sed siquidem aliquis prœ vecordia vel amentia mrmamadiverit, nullo timoré territus abjicc.
]>cum non hominem timeas Savguincm
meum potius effundi patiar, quam sacratissimum illum sanguincm prœter quam digno
UM
COM
COM
concedttm. \on de ignotis, sed de notis lurc disputa.
— L'auteur , pag. 96, s'etant propose ce cas : Publicus peccator parocho cui confite— tur, minatur morlcm, nisi ci pnebeal (um absolutionem sacra mcnlalem, tum eucharisliam. Q. an liceatimpioejua volo indulgere;
répond en ces termes :
R. Liccrc quoad secundum, non quoad primum. Halio asscrli simul et discriminis est quia, eu ni porrectio eucharistie etiam indignis racla non sil perse et abintrinseco inala, prseceplum Matin. vu,cxpressum, non dandi saucium canibua, Ben non porrigendi encharisliam indignis, est tanlum ohligans secundum qoid; ac proinde sicut peccaturi oi cullo publiée petenti tenetur minister pra> bere eucharisliam, ut ipsius famac consulat , ita peccalori etiam publico mortem minilanli potiM il minister licite eucharisliam pra> bere, ut proprise consulat sccuritali. Coulra vero, corn prolalio absolulionis supra indignum, ut pote falsa, sil semper ab inlrinseco niala, uti probat Auguslinus lib. conlra Mendac, cap. 18, in nullo casu licita esse polest; ideoque prœceptum de non absolvendis indignis obligat semper cl absolute. Nisi ergo peçcalor ille pelai cuebaristiam in odium religionis et fidei, vcl ad eam positive inhonorandam, in quo casu ipsa porrectio impia foret, Parochus ex motivo vitandi mortem polerit impio cjus voto cedere, non quidem per prolalionem absolulionis, sed per porreclionem eucharistiœ.
lia Gobai, Suarez, disp. 07, de Euch. sed. 1 et sect. h, etc. — Ayez la bonté de concilier l'auteur avec lui-même.
Communio ad moribundos.
Casu9 XII. pag. 3i. Infirmalur ad mortem pucr,dequo,licei adannosdiscrclionispervenerit, dubila1 tir an sufficienier euebaristiam ab aliis cibis discernai. Q. an tali puero possit ei teneatur parochus sacramentum hoc minislrare.
R. Cum Lugo, disp. 13, n. 4-3 et 44, posse, sed non leneri. 1° Potcst quidem, quia licet prohibitum sit dare eucharistiam puero incapaci, nullibi Limon prohibitum est eam dare puero in dubio an ipsam ab aliis cibis discernât. Eadem enirn tanlum pro lalibus pueris habetur prohibitio circa eucharistiam, quœ habetur circa extremam unctionem.
Porro pueris de quibus dubitalur an doli capaces sint, dari polest exlrema unctio, licet sub conditione, ut dari débet in dubio vitae vel mortis. Ergo, etc. 2° Non lamen tenetur, quia licet nullibi conslet de prohibilione in casu, lamen non constat puerum hune esse comprehensum lege de viatico sumendo , cum non conslet de capacitalc ejus. Quod si ita est. jam parochus non tenetur illi vialicum minislrare. Quia in dubio de obligalione legis non lenetur legem servare.
— « La thèse el les preuves ne va'ent rien. Il ne peut être permis d'exposer sans nécessité le corps du Fils de Dieu à la profanation. De l'extréme-onclion donnée con-
DlCTlONNAIRE DE CAS DE CONSCIENCE,
dilionncllement,il n'y a poinldcconséquence. à l'eucharistie, qui ne le peut donner sous condition.» Voyez Le cat suivant.
CiSOfl XIII. pag. 87. Parochus judicans nullum subesse irreverenliœ periculnm, parochiano amenti et in mortem vergenii vialicum prscbei. Q. an bene.
'R. Vel is amena est a nativitate, vel in amcnliam, adeplo jam rationis usu, incidil. Si 1° maie se gessil parochus, quia juxla nunc receptam Kcclcsiœconsuctudincm, perpetuo amenti, sublalo etiam irreverenliao periculo, negari débet eucharistia ; lum quia liœc ipsis, uii el infantibus necesaaria non est ad salutem ; tumquia cum cœleslem hune cibum a cornmuni secernere nesciant, non possuntei aliquam, ut valde conveniens est, reverentiam exhibere : Si 2° seu si non semper caruit usu rationis, et lum quundo erat compos swr mentis, apparut t in eo devotio hujus sacramenli, débet hoc ei in articula mortis exhiberi, nisi forte timealur periculnm vomitus vel expuiiionis; vel aperle coustei illum incidisse in amentiam lelbali pi ccalo irretitam. lia sanclus Thomas, m p., q.80, art. 9.
Gasus XIV. pag. 162. Moribundus, qui nullius lethalis delicti reum se agnoscit, renuit venialia sua confileri. Q. an posait idcirco parochus ei sanelum viaticum denegare.
R. Negat. Ratio est quia nullum datur prœceptum confitendi venialia ♦ tiam in articulo mortis. Quapropler debebit parochus suasione omni moribundum ad venialium confessionem induCere, tum ad indireclam remissionem morlalis, si quod forte lateat in anima; tum ad augmenlum gratiae sanctificantis; lum ad remissionem partis pœnœ in purgatoiio lue.Miœ; lum ad consequendum indulgenliœ effeclum; tum denique ad observandam piorum, quotquol sunt, fidelium consueludinem. Verum h adhuc renuat moribundus confileri, curabil rum disponere ad inlernam ipsorum saltem venialium detestalionem;eltunceiminislrabilvialicum, ut prœceplo ejusdem in extremis recipiendi satisfaciat. * Vide paucula, quœea de re dixi, tom. X, p. 2, cap. 5, n. 10.
Casls XV. pag. 204. Pelronius bene valens sumpsil mane eucharistiam, et vespere infirmalur ad mortem. Q. andenuo per modum viatici communicare lenealur.
R. Probabilius non teneri, 1° quia reipsa eucharistiam recepil in vita3 suœ coufiuio, proinde eo tempore quo Chrislus ipsam rccipi prœcepit. Nec obslat quod ignoraret tempus islud advenisse; qui enim die quam feslum esse ignorât, sacrum audit, audiendi prœceptum adimplet. 2" Quia cum Pelronius per suam banc communionem sufûcieiiter corroboralus fuerit, prudenter judicalur oblinuisse fincm illias prœcepfi. Porro cessante prœccpti fine, cessât prœcepti ipsius obligatio. Ha Suarez, Lugo et alii.
— a J'ai élabli ce sentiment dans mon 0° volume de Morale, pag. 621. J'ajouterai ici qu'il y a des Rituels qui. sans ordonner la II. 36
communion dans ce cas, la permettent; et tel est celui de Strasbourg. »
§ III-
Cotnmunio quoad peccatores.
Casus XVI. pag. 121. Peccalori excotnmunicato occuHo communionem publiée petenti sacerdos formulam praebuit non consecratam, ut sacramenti reverentiae consuleret. Q. an bene faclum.
R. Ne^at. l°Quia hic intervenit simulatio, quee in sacranientorum adminislratione tanquam pernicîosa et exsecrabilis damnata est ab Innorentio XI iu proposilione hac 29 : Urgens metus gravis est causa justa sacrawpnforum administrationem simulandi. 2° Quia ex tali porreclione hostiœ non consecraiœprœbeUiroccasioidololatriaB,quœlonge gravius est peccatum , quam peccatum indignée sumplionis. Sicut igilur ad servandam sacramenlo revt rentiam licitum non est peccatori occulto publiée petenti sacramentum denegare , sic nec in prœsenli pro eadem reverentia servanda licitum est loco consecrata; non consecratam hosliam porrigere.
— « Celte seconde preuve est très-commune. 11 y a cependant des gens éclairés qui ne la croient pas bien solide. Le minis!re Poiret,dans ses Cogitationes rationabiles, dit que les catholiques, en adorant l'hostie, ne sont pas idolâtres, parce qu'il n'y a là que error circa locum. Ils croient, dit-il, Jésus- Christ présent, et ils se trompent; mais au fond ce n'est qu'à lui que se termine leur adoration. Cependant, comme on peut toujours dire avec saint Thomas, 3 p., .q. 80, art. 6, ad 2, que sacerdos hoc faciens, seu hostiam non consecratam porrigens, quantum in se est, faciet idololatrare illos qui credunt esse hostiam consecratam, il est sûr qu'un
prêtre qui userait de ce mauvais artifice, même la prière du faux communiant, serait très-coupable; et c'est ce que décide encore notre auteur ptg. 201.
§ IV et V.
Communio quoad locum et tempus.
Casus XVII. pag. 181. Sacerdos in oratorio privalo celebrans, singulis feslis diebus pice ac nobili feminee missam audienti eucharistiam prsebel. Q. an licite.
R. Negat. Ratio est quia in facultate qu<e sub certis conditionibus solet a pontifice < oncedi pro celebratione missarum in oratoriis privatis, nulla conceditur facultas eucharistiam administrandi personis, quarum in gratiam concessa est facultas celebrandi. Unde,ut docet Bonedictus XIV, nova pro hujusmodi eommunionibus petenda est facultas ab ordinariis locorum , eaque non solet concedi, nisi pro aliquo particulari cisu, in quo gravis nécessitas id coneed; ndi occurrat.
— « Il serait à souhaiter que ce point de discipline fût exaclement observé. Un aumônier ne verrait pas des personnes de piété communier souvent, sans presque jamais édifier leur paroisse. »
Casus XVIII. pag. 127. Berth »,ut amorem suum in infanlem Je um foveat, enixe petit communionem in missa noclurna Nalalis Domini. Annuil parochus. Q. an bene.
R. Negat. Siquideni plurics prohibuit S. R. congreratio ne vel ea sacra nocte très missae successive celebrarcnlur ; vel eucharislia post missam nocturnam exhibereiur. Porro décréta hrocvim legis oblinent, iisque accedit synodale decrelum noslrœ hujusdiœcesis Bononiensis.
— « Ces décrets n'ont pas lieu en France, él il ne serait pas aisé de les y établir. »
COMPENSATIO.
Casus I. pag. 10. Clericus sœpe ludo aléarum cauponem vicit. Al caupo intelligens ludum hune clericis inîerdiotum esse, pactum priemium exsolvere recusavit. Ci;m vero id clericus assequi non posset, usus est compensationc. Q. an id !uta conscientia fecerit.
H. Negat. Ratio est quia de jure communi non lenelur quis id solvcre quod ludo vclito perdidit, ut ex legibus probant Lessius, Covarruvias, Molina. Cum ergo frequens aleœ ludus clericis prohibitus sit, saltem quandoa^iiurde summa nonlevi, ut in cisu, consequens est quod caupo rem perditam exsolvere non teneatur. Quod si ita est, non clerico uti < ompensatione. Ad hanc . niin, ut justa sit, requirilur in primis ut et editum sit certum et liquidum, ut docent fere omnes cum Diana. Porro in casu debilum, nedum certum foret, nullum crat ex dictis. Unde, détecta compensationis fraude, posset caupo recurrere ad superiores, et ab iis rci sua; restilutionemobtinere.
« J'ai parlé au long des jeux de hasard dans le Traité des contrats. »
Casus 11. pag. 252. Michacl, nullum inve-
i.iens dominum qui eum justo salario conducat, necessilate compulsus mancipavit se servitio viri nobilis cum salario valde inferiori ; cumque dominus non minusejus quam aliorum famulorum opéra utalur, tanlum ei clam subtipit, quantum adœquat solarium aliorum. Q. an licite.
H. Michaelcm possc, servalis legibus occulta? compensationis, licite clam subripere, si non quantum adéquat aliorum famulorum mercedem ; salrem quantum deest justo salario infimo. Ratio est quia conducens ex una parte, » o ipso quod conducit, stare débet legibus justa? conduclionis ; ex a lia autem una ex hisce legibus est, quod famulo conducto Iribuaiur salarium justum, saltem infimum. Nec obslat paclum contrarium. Ko enim ipso quod est contra Icgem a ut bonus mores non obligat, et censetur faclum non animo condonandi reliquum, sed ne amitlerci i 1 la ni cominodilatem. Neque cliam obslat quod is so in famulatnm oblulerii, quia uecessilas non minuit rerum valorem ; et merces ultroneaB vilescunt quidem, sedintra, non infra lalitudinem justi pretii. Alii tamen sentiunt ullroneas merecs