DEBITUM CONJUGALE
L'auteur l'examine, 1° quoad petitionem; 2° quoad rcdditionem;& quond nmissionent jttfi's petendi ; h" quoad rcslitutionem juris hujus. Nous ne le suivrons qu'aulanl qu'il sera nécessaire pour en profiter ou pour le relever.
Debitum quoad petitionem.
oasis I. pag. 45. Mulier qua; invalidum matrimonium contraxit propler affinilalem ex copula illicita, monila a confessario ne debitum redderet donec matrimonium ex dispensatione revalidarelur, cum die quadam importunitalcm viri supeiare non posseï, ei cum juramento asseruil conjugii nullilali m, ul polecum prœdiclo impedimenlo conlracli. At nibilominus vir debitum peliil. Q. an id potuerit licite.
R. Affirm. Quia liect mulier certa de matrimonii nnllitaienon possit redderc debitum, vir lamen adhue relinel jus, non rcale qiwdem, cum matrimonium in rc sit nullum, bene vero putatum ad exigendum débita m ; neque enim t<neturvir, regulariter loquendo, credere feminœcliam juranli se ob laleui
causam invalide conlraxisse , sicul nec rc gulariler tenetur filins- credere mat! i ipsutn spurinm esse alleganli. Undedeposilo dubio, quod ex jurala bac confessione oriri posset, polest licite debitum petere, licet id mulier denegare teneatur. Quod si femina gravibus et claris argument impeduncntum probarct, lune vir, ante scrium lolius rei examen debitum petere non posset.
— « Un confesseur doit, en certains cas, laisser ses pénilents dans la bonne foi, et agir p >ur leur obtenir la dispense dont ils ont besoin ; celle de l'eu que suffit dans des occ osions (rès-pressanles. »
Casus II. pag. 74, Maritus castiîatis voto lignlua , pet il debitum , ne, si non petat, grave nxori matrimoniom reddatnr. Q. an pelitio hase licila sit in casu.
H. Virum voto castiîatis obslriclnm posse aliquando se ad actum conjugalcm offerre
fir>7
DED
DKIt
HH
,mn quidem ul proprio appctitui morem ge- ■ ai, sed in graliam ipsius uxoris, qua> fori si< cum ini ontincnli;e periculo non petit i>r;i' ruhorc. In hofi onim rasu pctitio marili colins est roddilio, f|nŒ proinde pef emisjttft] volum non probilielur. Srcus tameu Jicendum, si uxor i | * s a fa< ultatem vownd.e jaslitatis conccssit v i r n , an t sallem voti ah eo cmissi consria sit ; (une enim soli uxori licita esset debili hiijns pelilio.
— « Ktsi (loi iv,o Ii.tc sano sensu intclligi potest, malini ta" e:i ni identidem niaritus generalim uxorcm admnneal se seniper ejns vclminimodciderio esseoliseenlnrnm, etc. »
l* \ *• is III. pag. i>7. Conjugnta, ne filiis ultra vires gravetur, vont dcl>itum non pelere et mariUim prêt ari ne prt.it. Srd venta ne niaritus ab ipsa alienus liât, secundam liane voti partem omisil. Q. an graviter deliquerit contra votnni.
II. Ncgat, si melus sit vere prudens. Kalio est quia cessât obligalio voti, quoties ex ipsa cjus exseeulione prudenter timelur grave aliqtiod damnum, vi cujus voiuin non amplius sit de meliori bono. Cum autem grave sit malum quod vir inïcnsos uxori animos gerat, quandoquidem inde gravia in spiri- (ualibus a?que ac leiuporancis pullulent incommoda, sequitur quod possil (imo etiim debeal) uxor secundam hanc voti sui partem omittere, quandio res in endem statu consistent.
G-\scslV.p«gr.l37. Bertha needum cerla de marili morte, novum cum Petro matrimonium eontraxil ; quod inlclligcns paroehus dixit Kerlhse eam, quandiu stabil incerlitudo hœc, nec posse pelere nec reddere debitum. Q. an vera docuerit paroehus.
R. Parocbum vera quoad peiitionem , non sic quoad debiti reddilionem dixisse. Ratio primas partis est, quia Bertha per matrimonium cum tali inc< rlitudine contraetum, nullum jus acquisivil in corpus allerius, quia possessio mala fide ineboala nullum jus tribuit. Kalio secunda? partis est, quod Pelrus, ut pote qui incertitudinisBerthreconscios non sit, ex boua sua fide acquisivil jus in corpus Bertha', vi cujus debitum pelere potest. Tota hœc decisio habelur cap. 2, de Secundis Nuptiis, ubisic Lucius Ul : Super matrimoniis quœ quidam ex vobis contraxerunt nondum habita obeunlis conjwjis certiludine,
xd vobis respondemus Si aliquis de morte
prions conjugis adfiuc. stbi existimal dubilandum, ei quœ sibi nupsil debitum non deneget postulanti, quod a se tamen noverit nullulenus exigendum.
Câsi s V . pag. 230. Tilia post primum parlum in demenliam incidil. Quœrit vir cjus an ab ea debitum pelere possit.
K. Vel tanta est, perilorum judirio, amenla Tiliœ, ut prolis qu.e concipienda ralionabiliter praividelur, sufl'ocalio in ulero vel immaturaejeclio prudenter limeatur; et lune non potest vir maritale cum ipsa commer- < ium prosequi, ne prolcm periculo huic cxponal. \ el amentia haec adeo levis est, ut omnibus bene perpensis, prudenter judicetur periculum isiud abesse j ottunc si nul-
liiin aliunde sudsit perieuluin in( olumitalis Titi.c, potest vir euin ea ul prius vivere.
« Dans le premier ras, un mari ne pourrait pa< se prêter au désir de sa IciDinc, et qiUtnd même il n'y aurait rien a craindra, il n'y serait passlriclement oblige . QuiM pétille non essrt vere humana, tut ioli pur* altéra obsrqui tinetur. l'osscl lamen ce'ere, ne afiliclam afllielionc nova gralis < umularet.
(!\sis VI. pag, 200 l'xoratus propriam consobrinam delloravit. (). an sine dispensai ioné possil ab uxore debitum exigere.
II. Posse, clsi cum ea copulam complcvcnt Kalio est, quia vetitum quidem est in jute ne alteruler conjuv debitum Conjugale exigal, pnslqunm cum allerius conjugis cons mguinco in pnmo vel secundo gradu peccaverit ; al nullibi vetitum est ne jus idem exigal, postq.ua m unum vel unam c consanguineis suis cognovem.
Debitum quoad reddilionem.
Casls VII. pag. 59. Uxor permisil marito volum caslitatis emiltere, cique nihilominus debitum concessit petenti. Modo dubilat an non viri peccato cooperala fucrit. Q. dubii solutio.
R. Probabilius negat. Ratio est quia uxor licite potes! reddere debitum viio qui illicite petit, quando solum illicite petit propler circumstaniiam se ex parle personœ lenenlcni, cujusmodi est volum in casu. Sicut enimpost datam hanc vovendi facultatem lieile potest uxor pelere, ita et rtddere potest absque cooperalione ad viri peccalum, illud soium permiltendo, quia daloperam rei iicileo ex parte actus, ad quem vir adhuc jus hibel, cum illud non amiserit per volum, sicut non amisi t dominium in corpus uxoris quod per ma tri— monium acquisivil ; quo jure idbuc subsstente in vir>, sequilur uxorem non esse exemptam ab obligatione reddendi, adeoque nec in tali redditione cooperari peccalo marili. Quodsi vir emiltendo votum deconsensu uxoris inlendisset illi remittere obligalionem reddendi , hocque ei manifestasset , lune cerle peccaret reddendo, et ma'riti peccato cooperaictur. Ita Bonacina, de Matrim., q. 4, punct. 3, n. 8.
— « Saint Anlonin, 3 p., lit. i, cap. 22, § .?, Navarre, Ledesma , Suarez et aulres sont d'une opinion contraire. Le droit radi al qu'un eonjoinl conserve sur le corps de l'autre ni: lui donne pas un droit actuel, auq cl il a renoncé. De là je conclurais, 1° qu'une femme, en pareil cas, doit fortement représenter a son mari qu'il transgresse son vœu; 2° que si elle le voit exposé au danger de continuer à le violer, elle doit le porter à demander dispense ou la demander pour iui cl l'en avertir. »
CâSts VIII. png. 85. Bertha, quœ voto simpliei caslilatis ligata nupsil Tilio, seit euin adullerii réuni esse. Q. an marito debitum petenti denegare teneatur.
II. Tcncri, donec marili delicîum condonet. Kalio est. quia uxor voto caslilatis ob-
Ho9
stricta, nec tenetur, nec potest debitum reddere, nisi quatenus vir jus habet petendi. Alqui vir aduller jus illud non serval, nisi sibi condonetur adullcrium. Ergo sicut Bertha post ejusdem voli emissionem non potest reddere debitum intra bimestre ad deliberandum do eligendo meliori statu concessum a jure ; sic nec in prœsenli.
Dixi, doncc martli delictum condonet, quia uxor per voluin a se emissum non privalur jure condonandi marito delictum suum. Eo aulem condonato , nviviscit in isto jus petendi, in illa reddcndi debitum.
— « C'est-à-dire que la femme n'est pas tenue de garder son vœu en entier, quoiqu'il ne tienne qu'à elle de le garde;. J'ai fait vœu de donner cent pistoles aux pauvres, si la Providence me les envoyait. Un riche scélérat, qui m'a outragé, a été condamné à me les payer. Puis-je les lui remettre et renoncer à un moyen légitime d'accomplir mon vœu? Au moins dans ces sortes de cas ne faudrait-il prendre son parti qu'après avoir consulté son évéque.
Casus IX. pag, 119. Uxor obtenla impedimenli dirimenlis occulti dispensatione, reddit debitum marito petonli, non prius cor'iorato de matrimonii sui nullitale. Q. an licite reddat.
R. Negat. Ratio est quia matrimonium, obtenla etiam dispensalione, revalidari non potest, nisi ex parle utriusque conjugis novus ponatur consensus, ls aulem poni non potest, nisi pars impcdimenli nescia cerlam habeat de nullilate priori- consensus et matrimonii nolitiam. * De hoc jam supra, v. Brève PoenitentiarijE.
Casus X. pag. 125. Uxor de mariti licentia cum ipsius Iratre coivit.Q. an ha-c mari'o petenti jure neget debitum.
R. Affirm. Etsi enim delictum unius non debeat alleri qui innocens sit, prœjudicium inferre, débet laraen ulerque eamdem incurrere pœnam, quando ulerque consensu vel suasione conscius fuit delicti, ut in casu : lia colligitur ex cap. Discretionem, 6, De eo qui cognovit, elc Ergo sicut uxor rea, sic et particcps criminis marilus a jure suo excidit. Si aulem excidit, ci, quia illicite petit, mcrito negalur debitum.
§ III
Debitum quoadamissionem juris, elc.
Casus XI. pag. 35. Lucius sciens cum , qui uxoris suœ consanguineam in primo aut secundo gradu cognoscit , amiltere jus petendi debilum, accessit quidem ad consanguineam uxoris suac in secundo gradu ; at consanguinilatem hanc omuino ignorant.
Q. an vere amiseril jus petendi debitum.
R. Negal. Ratio est quia, ul quis jure petendi debiti privetur propler inceslum, necesse esl ut cum scienter commiserit. Alqui in casu non commisit scicnlcr. Minor consl<i( ex hypolhesi , probatur major ex cap. 1, De eo qui cognovit, etc., ubi sic légère est : Si quis cum (i;i<;stra, id est privigna sua scienter fornicalus fuerit,nei: a maire debilum pelere, nec fiiiam unquuiu h'tbcre potest uxorem.
— « J'ai suivi ce sentiment , parce qu'il est commun, et qu'en matière pénale on prend les paroles in sensu stricto. Sanchez en conclut que celui qui pécherait avec la cousine germaine de sa femme, la croyant de bonne foi issue de germaine, ne perdrait pas le droil conjugal, quand même il croirait par erreur qu'on le perd dans ce cas. Il en serait de même selon Basile Ponce, quand on aurait ignoré cette parenté d'une ignorance grossière. Ce qu'il faudrait au moins limiter en cas que cette même ignorance n'équivalût pas à celle qui est affectée. Voyez ce que j'ai dit là-dessus, tom. VI, pag. h8 et suiv. »
Casus XII. pag. 37. Sed quid, si Lucius cum scicniia facli habuissel ignoranliam juris; id est cognovisset se peccare cum consanguinea uxo; is; sed ignorassetaffixam esse peccato isli pœnam hanc, ul ialis incestuosus priveturjure petendi debiti.
R. Probabilius pœnam i 11 m in isto casu non incurri. Ratio est quia, secundum communissimam senientiam privatio juris petendi debitum censetur pœna, elinler pœnas conlra incesluosos sancitasenumeratur, unde comparalur excommunicationi, non aulem irregulantali (quae per se non esl pœna, cum incurri possit sine delicto). Alqui ex communi etiam senientia, ignoranlia pœnae excu -al a pœna ; maxime si invincibilis sit, ut in ruslicis esse facile potest. Ergo.
Dixi probabilius, quia non desuntqui aliter senlianl cum Sanche, lib. ix, de Malrim. , disp. 32, num. 50.
— « Je crois que pour encourir une peine portée par une loi positive, il n'esl pas nécessaire de savoir que celle peine est attachée à sa transgression. 1! esl plus difficile de décider s'il ne faut pas au moins connaître cette loi. Dans le partage où 1 on est sur ce cas, le meilleur parti serait de demander dispense à l'é\éque. »
Debitum quoad reslitutionem juris.
Casus XIII. pag. 27. Joannes uxoratus rem habuit cum consobrina secunda, id esl cum uxoris suse consanguinea in terlio gradu ; et credens se a jure petendi debilum excidisse, qua;ril a parocho remedium.
R. Joannem indigere pœnilenlia, at non indigere restilui in jus petendi debiti, quia ex cap. 1, De eo qui cognovit, etc. , jus illud tanlum amillitur per inceslum cum consanguinea uxoris in primo vel secundo gradu; cum solum intra lalcm gradum copula illicita dirimal matrimonium. Nec obslat quod credident Joannes se per scelus istud jure suo privari. Neque enim falsa h munis seslimalio, sed sola lex, pœnas mil git.
Casus XIV. pag. 29. Confessarius pœnilentem, qui a superiorc facullaicm pro absolulione ab inceslu cum sorore uxoris sua' (oiumisso oblinucrat, non solum a peccato absolvit, sed cl in jus petendi debili resliluit. Q. an bene se gesseril.
II. Negal. Ratio est quia facultas resliluendi prœdicluni jus est quid plane divci-