‹ Dictionnaire de cas de conscience; (volume 2)Chapitre 349 sur 402 · DONATIO · texte numérisé non relu

DONATIO

seu civilcm obligationem , cum promissio omnis per se respectiva sit, juxta conlractus cujusvis naluram, qui sine muluo duorum consensu subsistere non potest. Cum igilur hœc Titii promissio in favorcm xenodochii, neque dici possit a Deo quantum ad debitum acccplata ; cum non supponatur ei facta per

modum voti, neque ex hypothesi acceptata sit a xenodoebii rectoribus, potuif, Titius absque cujusquam injuria mulare animum ; et rem uni promissam, vel potius destinatam, tradere alteri.

ELEEMOSYNA.

Casos I. pag. 5. Parochus sciens e parochianis suis unum largiri quotannis pia> cuiflam capellœ clcemosynam pinguem, propriœ vero ecclesiaî nihil fere conlcrre, graviter cum objurgat, dicens ol)ligalionem ipsius quoad istam esse, non quoad illam. Q. an et quo in génère peccaverit.

R. Peccare parochum, gcneialiler loquendo, et a partir.ularibus c'rcumslanliis preescindendo. Ratio est, quia parocbianiim acriterobjurgando, eumdemsine causa ofîendit ; chu talem praediciœ capelhe cleemosynam crogando, nnlii verc injuriam facial, noc omnino propfiœ parochiœ desit, ut indicant verba baec : Propïiœ ecclesiœ nihil fere conferre. Qui autem nulli injuriam facit, non potest sine peccato graviter objugari. Id autem peccatum etjustiliam laedil, et pastorali inansuetudini advcrsalur, et alias pro circum^tantiis virtutes, pro diverso objurgandi fine ofîendit.

— On peulreprésentr a\ecdouceurqu'une église est pauvre, qu'un paroissien, qui y a été régénéré, qui y reooillessacrenients, etc., lui doit plus d'égards qu'à une autre, etc. »

Casus II. pag. 74. Pœnitens confitetur se aureos deeem subripuisse domino, quos vix sine sui infamia eidem resliluere possit. Prœcipit confessarius nt summam banc in eloemosynas erogel.

R. Si infamire nota per restitutionem ab intermedia persona faciendam, aut prrcslitamereditori compensationom àùferri potest, maie prorsus judicatum est a confessario, quia suum unicuique tribuendum est. Si autem vitari nequit periculum infamia?, et boc non sit lanlum ad aliquod tempus (quo in casu differenda esset restitulio, non autem in eleemosynamconimulanda), sed in perpeluum ; lune sanum est directoris clecmosynas prœcipientjs judicium, quia nemo infe-

rioris ordinis bona, qualia sunt fortunae, cum jactura bonorum ordinis superioris, ut Mint bona famœ, restituere tenctur ; neque il ve! ipse creditor rationabililer exigere potest.

— « Ce dernier principe a besoin de limitalion. J'ai dit dans le Traité de Jure, etc., part. 3, cap. 2, et cela d'après des théologiens qui no sont point trop sévères : Si quis tamen, prœserlim vilis homo, aut jam in eodem génère infamatus, magnam alienœ pecuniœ quanlitalcm subripuisset , guœ non niai cum dispendio famœ il) us posset restilui ; certum est pecuniœ hujus restitutionem faciendam esse cum periculo famœ rap loris, modo nihil vilœ ipsius aut liber tati timendum esset. Jd m dicendum, si ad restituend;;m necessarius sit labor, qui morbi alicujus facile sanabilis periculum inducat, uti docet Lugo : licet sanitas sit onlinis superioris bonis for lunœ. »

Casus III. pag. 158. Parochus cui cornmissae sunt eleemosy use pauperibusparochianis dislribucndœ, cas dislribuit pœnitentibus suis, licet sciai alios esse in parœcia pauperiores. Q. an peccet.

R. Affirmât. Ratio est, 1° quia agit contra légitime prsesumptam donatorum intenlionem, quH3 ea est, ut qui pauneriores sunt, magis juvenlur, aut saltem non negliganlur ; 2° quia proinde istorum jus violât; 3° quia sic agendo, prœbet occasionem iis qui id sciunt, ad eum accedendi litulo quidem confession is, sed solo eleemosynas oblinendi animo ; adeoque oves sibi commissas exponit periculo simulandi sanc!italem,etfaciend' conleisiones sacrilegas, prout in simili casu non raro contingit. Parochus igilur sic se gère os, pra'scindendo ab aliijuo ralionabili peculiari molivo, nullalenus ab omni culpa excusari polest.

— v Ce serait un motif, si ceux qui sont les

mr.TiDNNAIRE DE CAS DE CONSCIENCE.

plus pauvres, ne relaient que par leur faute, ou que, vivant dans le libertinage, ils ne se confessent ni au curé ni à d'autres. Et même dans ce dernier cas il faudrait voir si en faisant luire le soleil sur les méchants comme sur les bons, on ne pourrait point les ramener à la voie. Voyez Pontas au titre Aumône, cas VII.

Casus IV. pag. 177 et 178. Vir nobilis confiteturse non solerc unquam incommunibus pauperum necessitatibus largiri eleemosynas, licet plura habeat suo statui superflua. Negat ei confessarius beneficium absolulionis. Q. an bene.

R. Negat. Ratio est, quia licet divites non solum in extrema, sed et in gravi pauperum necessitale eleemosynam e proprio statui superfluis, vi divini prœcepti erogare teneantur; ad id tamen non nisi ex consilio tenen-

Casus I. pige 82. Petrus a Paulo triginla quinque émit plaustrum vini cujus pretium currens erat librarum quadraginta ; eo quod per menses duos tradilionem vini exspectare deberet. Q. an contractus iste in conscientia tutus sit.

R. Negat. Ut enim licilum sit merces minoris emere quam actu valeant, débet emptorjustum aliquem titulum habere sic minoris emendi , ut contingit dum ex antieipata solutione sequitur lucrum cessans, damnum emergens, periculum non babendi rem emptam vel non babendi sinceram, vel quod tempore tradendœ mercis idem futurumsit ejus pretiumquod ante terrpus illud persolvitur. His enim similibusve titulis seclusis palliata usura cornmittitur, cum ex co quod quis per aliquod tempus pecunia sua privetur non recepta merce lucrum in solutione minoris prelii exigat. Atqui in casu nullum ex his titulis habet emptor, sed ideo solum minoris émit, quia soîutionetn anticipât. Ergo illicite contrahil, et restilutioni obnoxius est.

Casus II. pag. 8k. Caius émit a Tilio domum ea condilione ut quandocunque voluerit, possit pretium dalum repetere et domum restituere Tilio. Q. an valeat iste contractus.

R. Affirmât. Modo lamcn gravamen illud vcndilori impositum compensetur majori pretio. Ratio est, quia paclum istud nullo jure prohibitum est, neque usuram contincl; cum in eo non interveniat purum mutuum, sed vera emplio, ut hinc liquet, quod si domus percat, perçai emptori ; et si nolit is retrovendere , nequit repetere pretium. Undc dici nequit emptorem dédisse muluo pecuniam venditori cum facultate illam reeuperandi pro libito, acceplis intérim supra sortem fructibus , cum isli vere Caio lanquam domino domus debili sint. lia A/or, part. 3, lib. vin, cap. 12.

— « Lugo, disp. 33, n. 200, avoue qu'on n'est point dans l'usage de permettre ces sortes de contrats. Ceux qui les admettent, exigent des conditions que des gens avides de gain n'observent presque jamais; et en

tur in ordinariis pauperum necessitatibus Undo nec de ea re confessarii interrogant divites, needeea divites in tali casu sese accusare soient. Maie igilur confessarius tali de causa absolutionem negnvit viro diviti. lia ex D. Thoma, 2-2, q. 32, art. 5, card. de Laurea, tome IV, disp. 13, art. k.

— « Celte réponse est très-mauvaise, et en tant qu'elle suppose que dans l'extrême nécessité il suffit de donner son superflu aux pauvres; et en tant qu'elle enseigne que dans les nécessités communes, l'aumône n'est que de conseil. Si les confesseurs n'interrogent pas là-dessus, et que les pénitents ne s'en accusent pas, les uns et les aut es sont bien à plaindre. Voyez le Dictionnaire, v. Aumône, et mieux encore ce que j'en ai dit au tome V, de ma Morale, part. 3, de Charitate, page 567. »

EMPTIO.

libellis général il est sûr qu'ils sont pleins de danger. Voyez Pontas, v. Contrat, cas III, et mon Traité de Contractons, part. 2, cap. 1, art. 8,sect. 1. »

Casis III. pag. 136. Rusticus invenit annulumcum lacido lapillo,quem vitreum ratus vili pretio vendidil alieri ruslico eumdem quoque vitreum exislimanti. Q. an emptor certior exindc faclus lapillum esse adamantinum, tenealur contractum hune rescindere.

R. Affirmât. Ratio est, quia in eo contractu intervenit error circa subslanliam. Porro ex legibus nihil tam consensui ad contractus valorem requisilo conlrarium est quam error. lia S. Thomas, Lessius, etc.

Casus IV. pag. 159. Jonnnes in dignoscendo gemmarum valore solers , émit gemmam pretio per alios taxato, sed l:>nge minori juslo gemmée valore. Q. an emptio hrec sit ab omni culpa et obligatione immunis.

R. Affirmât. Ralio est, quia res qua? preetium a principe taxalum non habet, tanli valet quanti communiter astimatur, licet emptor ex peculiari scientia cognoscat rem pluris valere, quam a viris in tali arte peritis communiter sestimatur. Quemadmodum igitur qui ex speciali cognilionc detegil in lasce herbarum, qua3 ad animalium pahulum venduntur, herbani pretiosissimam , potesl herbas illas emere prelio currenli ; sic et in casu Joannes gemmam minori pretio per artis peritos laxatam, eodem minori pretio comparare potest. Salva enim est tola jtistitiae commutalivœ ratio, si res ematur quanti a viris in eo negotio perilis œslimatur.

— « Si deux ou trois marchands connus pour être de mauvaise foi avaient estimé un diamant beaucoup au-dessous de sa valeur, cela ne ferait point une estime commune. Mais cela n'est pas le cas de l'auteur. »

Casus V. pag. 236. LaMius bona fide émit equum. Paulo post dubitarc incipil an furti- \ ns sit. At verilus ne pecuniam amittal una cum cquo, si furtivus appareat, omneni omittit diligenliam inquirendœ veritatis, :ta

Page 1