JUDEX
Casus I el II. pag. H7 et 199. Judex in tia in favorem unius prœ alio. Et vero judex
causa duorum liliganiium raliones habens vendendo justiliam, vendit id quod gratis
hinc et inde probabiles, ab eorum uno pecu- débet, adeoque id quod vendibile non est.
t;iam recipit, ut in ejus favorem sentenliam Ergo peccat graviter ; nec peccal solum, sed
ler.it ; vel ei favet, quem sibi in alio negotio et tenelur ail reslitutionem. Debeb il enim ,
5'rofuturum «perat. Q. 1* an bene? 2° an si quando inspeclis omnibus remanebit an-
secus, tenealur ad restituendum ? ceps, vel ex partium consensu arbitras de-
\\. Proscriptam fuisse ab Alex. VII propo- pulare, vel imperare coniposilionem, fia ut
silionem banc, n. 1G : Quando ligitantes ha- cuilibet parti dimidium bœrcditalis, aut cir-
brnt pro se opiniones œgue probabiles, potest citer, pro gradu dubii coiitîngeret judex pecuniam accipere pro fer end a senten-
JURÀMENTUM.
Casus 1. pag. 20. Petrus accusât se quod falsum sœpius juraverit : interrogatus a confessario qua ratione pejeraverit, respondel se dixisse in mea conscientia, in mea fide. Jta est, et lamen sciebat ici falsum esse. Q. an sic loquendo falsum juraverit?
R. Petram in re ipsa non jurasse, esse lamen perjurii reum ex falsa conscientia : 1° quidem non juravit , quia nec médiate, nec immédiate vocavit Deum in testem dicti sui, uti ad juramentum requiritur. Sensus enim verborum ejus is solum est: Hoc est vtrum, ut dictât conscientia mea, vel humana fidelitas ; ubi Deus nullo modo in testem assumilur. Débet tamen Petrus perjurii reus haberi ex conscientia erronea, quia verba hœc in animo ejus idem fuerunt ac si vere jurasset.
— « On convient qu'il y aurait un jurement à dire in fide Dei, vel Christi. Cajetan ajoute qu'il suffirait pour un jurement d'avoir ces mois dans l'esprit, quoiqu'on ne les dit pas extérieurement. »
Casus W.pag. 21. Rertha per intercessionem B. Virginis morbo liberata, juravit 1er diebus singulis recitare Salutationem Angelicara flexo genu, brachiisque extensis. Interrogala a matre an hac die rccitasset, advertentcr cl falso respondit : Juro per Deum illas recitasse. Q. an peccaverit morlaliter, sive non recilando, sive jurando se recitasse.
R. Lcthaliterpeccasse jurando, et venialiter solum non recitando. Ratio primae partis est, quia in juramento assertorio, quale est in casu, defectus veritatis eliam in re levi semper importât peccatum lelhale ; cum Deus nunquam sine gravi irreverentia in testem falsi vocari possit. Ratio secundœ partis est, quia in juramento promissorio, quale est juramentum de recitandis precibus, non invocatur Deus in testem veritatis vel falsitatis, sed solum quasi in sponsorcm obligationis ponendi rem cum juramento promissam. Obligalio autem rei promissee modo major est, modo minor, prout materia minoris est aut majoris momenli. Porio in casu maleria, seu res promissa, est levis momenli. Nemo enim prudcns 1res Ave pro re gravi babiturus est. Ita Sporer et La Croix. — L'auleur aurait pu citer de meilleures autorités, comme saint Antonin,Navarn-, etc. Malgré cela je crois la seconde partie de sa décision fausse, et lo moins qu'on puisse faire, à mon sens, est de trouver là dubium mortalc peccatum. Voyez mon 2" vol. de Itelig., part, u, c. 4, n. 113 et seq.
Casus III. pag. 24. Rertha post habitum grave jurgium cum vicina, juravit se nec eam deinceps allocuturam esse, nec a'des ejus ingressuram : ab ea tamen paulo post invilata ad jentaculum, ingressa est. Q. an rca fuerit perjurii.
11. Ncgal. Ratio est quia juramentum hoc fuit nulium, quia crat de re mala , cum ex odio nolle inimicum alloqui, vel domum ejus frequenlarc, peccatum si t contra charitalcm. Porro juramentum non est vinculum iniqui-
tatis. Non fuit igitur Bertha perjurii rea vicinam alloquendo, etc., nisi id ex erronea conscientia fecerit.
Casus IV. pag. 30. Tilius juravit se nullam aliam mulierem prœter amasiam suam cognilurum esse ; et tamen aliam cognovit. Q. an in re sit perjurus.
R. Negat. Quia licet laie juramentum sine peccato impleri possit, abstinendo ab alia femina, quo sensu videtur obligatorium, ut docet Sanchez ; quia tamen in mente jurantis eo tendit ut magis foveatur prava inler amantes necessiludo, non tenel, quia esset vinculum iniquitatis. Undc Titius illud violando non pejeravit. * Nunquam omittenda hujusmodi juramentorum confessio, in quibus peccator sanctum Dei nomen fœde interponit.
Casus V. pag. 148. lnspectis doctrina et pietateMarci, jurarunl parochiani quidam se non alium ab ipso in parochum nominaturos. A^erum cum postridie occurrat aller dignior , Q. an «s licite ab omnibus in parochum eligi possit?
R. Affirm. Cum enim ad bénéficia, praesertim parochialia, eligendi sint sub gravi digniores, ii nempe qui magis idonei sunl ad promovendam populi salutem, etc., praediclum juramentum non tenet, ut pôle divino cultui et Ecclesiae bono adversum. lia D. Thomas, 2-2, q. 63, a. 1 ; Lugo, etc.
Casus VI. pag. 164. Clericus, susceplo subdiaconalu, juravit se nusquam interfuturum comœdiae. At quadam die virum senem et gravem comitatus, ludicrae scenœ inlerfuit. Q. an graviter fregerit juramentum?
R. Affirm. Ratio est quia fregit juramentum tam ex parte persome, quam ex parle materiae validum ; cum subdiaconus in ea sit asiate ut vim juramenli capiat, et comœdiae, clericis , pra3serlim sacris , illicilœ sint. Aliunde autem juramenti hujus obligalio per praedicti viri societatem auferri non potuit.
Casus VII. pag. 174. Juravit debitor se creditori salisfacturum intra sex menses. Terminus is ad aliam diem differlura creditore. Q. an debitor perjurus sit, si ad hune novum lerminum non salisfaciat ?
R. Negat. Ratio est quia, cum juramentum sit lex quam jurans sibi imponit , hujus obligalio ultra juranlis inlentionem exlendi non débet. Sicut ergo ex vi novi termini ad debili solutimcm concessi non tenelur amplius debito : ad solulionem intra primum tempus soluiioni pra?fixum, supra quod cadebat juramentum, sic nec jam vi juramenli tenetur ad solulionem intra secundum lerminum, nisi juramenli obligalionem renovaverit. Unde si intra novum hune lerminum non salisfaciat, violabit quidem pactum de novo firmalum ; at perjurus non erit. lia Bonac. disp. '*, punct. 17.
— « Je crains que l'auleur ne donne le change, il s'agit ici, non d'un simple serment, mais d'un serment fait en faveur du créancier cl accepté par lui. Or le créancier peut so relâcher par rapport au terme, sans vouloir se relâcher par rapport au lien du
LEG
serment, qui lui assure sa dette. Ce n'est donc pas tant, ce me semble, L'intention de celui qui a juré que celle du créancier qu'il faudrait consulter.
Casts VIU. pag. 185. Titius cum duohus soeiis ingressus artifieis officinam , ipsia insciis subripuit auream thecam. Inquisitus de furlo Ihecam clanculum resliluit. Vcrum famée sua1 consulens, eosdem socios adhibet qui jurent cum ni li il subripuissc. Q. an reus sit perjurii ?
R. Afiirm. Uatio csl quia induxil alios ad jurandum Falsum, liect ab eis habitum pro vero. Porro virtus religionis, quœ proliibct ne quis falsum juret , probibet eliam ne alios ad falsum jurandum inducal. Ergo sicul ci qui amentem ad blasphemiam indu-
cil, blaspbemia formalilcr mala est, licet a menti si l solum mala malerialitcr , sic et in casa.
Casus IX. pag. 223. Viator dives ad vitandam neeem promisit cum juramcnlo furibus aureos viginti. Nunc liber faclus récusât implerc promissum. 0- ad implcre lencatur.
K. Alïirin. Licet enim non mereatur latro ut ei servetur fides , at merctur Dcus ut detur res per nomen cjus promissa. Unde vcl solverc débet, vel ante termini ad solutionem prœfixi lapsum , dispcnsalioncm ab episcopo oblinerc. Neque solvendo cooperabilur injustaï receptioni. Dum enim faciet ipse quod sua inlcrcst, non utique impediet ne id ctiam facial latro quod débet, aureos non acceptando.
