C. Ouvrages traitant du droit canon
Notre liste est loin d'être complète: mais notre but est de n'indiquer que les livres jouissant d'une grande autorité. Nous suivons l'ordre alpliabétique par noms d'auteurs.
Analecta Juri!« Poiilindi, Recueil cIr dissertations sur diiréreiites sujets de droit canonique, liturgie, théologie et histoire.
Excellente revue mensuelle renfermant de véritables études sur tous les points de droit canon et reproduisant soigneusement et in extenso les décisions et décrets des Congrégalions romaines, la !''• série a commencé avec l'année 1855. Chaque année forme une série. Les 24 premières séries sont suivies d'une table générale analytique. Chaque livraison mensuelle est de 4S pages in-folio à 2 colonnes.
ASisenianî (Jos.-Sim.) archiep. Tyr. , Bibliotheca juris orientalis canonici et civilis. Romse 1762 , 5 vol. in-l».
Aug^iistini (Antonii) Archiep. Tarraconensis , Opéra omnia. Lucîe, ITCo, 8 vol. in-fol. L'Epitome juris p'inîifîcu ye^fr/s, 2 vol. in-fol., a été réimprimé
plusieurs fois avant la publication des œuvres complètes.
Axpiloueta (Martin.) Canon. Eeg., surnommé N.vv.vKiii, Consiliorum, sive Responsorumlibri V, juxta ordinem Decielalium dispositi. Romœ, lf)02 : t vol. in-4''; — A'^enetiis, IGIO, i vol. in-l"
— Opéra omnia canonica. Venetiis, 1588, 1601, 3 vol. in-fol; — Lugduui i:.89, 2 vol. iu-fol. ; — RoiuK! lo89. a vol. in-fol.: — Lugd. loOa, 3 vol. in-fol.; — Goloniîe Agr. IGlfi, 3 vol. in-fol.
Barltosse (Augustini) J. U. D. Lusitani, Protonot. Apost., Episcopus Ugentini, Opéra omnia continens : 1" Collectanea Doctorum in Jns Pontificium universum in Y libros Decretalium, in Sexto, in (?.lementinas, in Extravagantes, in Decretum Gratiaui, et selcclEe Inlerprelaliones universi Juris Ponlificii; sex tonii, 6 vol.; — 2» Juris universi libri très, 2 vol; — 3» Colleclanea in Codicem Jusliuiiuii libri V, 2 vol.; — 4° Colleclanea Doctorum in Concilium Trideutinum; — îi» Tiaclatus varii, 1vol. ; —G" Summa Aposlolorum Dccisioniim, 1 vol.; — 7» Praxis exigendipeiisiones, cum Votis plurimis decivis et consultivis canonicis libri très. 2 vol.; — S» De Officie et Potestate Episcopi, Iripiniita descriplio, 2 vol.; — ?° De Parocho et tractiitus de canonicis, et dignitatibus, 1 vol.- Ensemhle : 18 vol. in-fol.
Telle est la divi-^ion de l'édition de Lyon, 1716-24. Cependant il y a des exemplaires dont tous les traités sont reliés eu 14 vol., 16 vol. et peut-élre moins, comme on trouve souvent l'édition reliée en 20 vol. L'édition de Venise, 1703-19, conlieut les mêmes traités reliés en 19 volumes ou en un moins grand nombre.
Une édition de Lyon, 1636, contient 20 tom. rel. en 11 vol. in-fol.
Des collecteurs ajoutent deux ouvrages de Pierre Barbosa: De Legatis et substitutionibus, en i tom. i vol. iu-fol., et de Judiciis et proscription!, 1 vol.
Oa trouve «ouvent séparément les divers Iraités de Barbosa.
Bencdicii XI%' (Papre) Opéra omnia continens Bullarium; Opus de Servormn Dei beatificatione et canonizatione; De Synodo diœcesana; Inslitutionesecclesiasticae. etc. etc. P.omœ 1747-31, livol. in-4»; — Venet., l7Di-67, 19 vol. in-fol; — Venet. 1767-78. 19 tom., 8 vol. in fol; — Venet., 17S3, la tom., 7 vol. in-fol. ; — Bassani, 1767, et 1788, lo vol. in-fol.; — Prati, 1832 et suiv., 18 vol, in-4o.
Berardî (Car. Sebast.) Presbyter L'neliensis, De P>'-bu3 aJ canonum scientiam pertinentibus commentaria in Jus ecclesiasticum universum. Augustse Taurinorura 1732, 4 vol. in-4'>; — Ibid, 1766,2 vol. in-4°; — Matriti, 1774, i vol. in-S"; — Venetiis, 1778 4 vol. in-*"; — Mediolani, 2 vol. gr. in-8">.
Bouix (D.) theologiae et utriusque juris doctori, Traclatus de principiis juris canonici 1 vol ; — Tractatuà de concilio provinciali. ;— Traclatus de capitulis, 1 vol. — Tractatus de jure lilurgico, 1 vol.; — Tractatus de parocho, 1 vol.; — Tractatus de judiciis ecclésiasticis, 1 vol.; — Tractatus de jure regularium , 2 vol. ; — Tractatus de episcopo , 2 vol.; — Tractatus de curia romana, 1 vol. Paris 1832-70. — Ensemble : 11 vol. in-S".
Canisii (Henrici) Summx juris canonici. logols-
tasti, 1600, 1613, 1 vol. in-4»;— Paris., 1639,
. 1 vol. in-S»; — Col. Agr., 1660, 1 vol. in-12; — Col.
Agr., 1662, 1 vol. in-i». Herbip. 1707, 1 vol. in-8;
— Réimprimée plusieurs fois à Douai (1630 et suiv.) sous le titre de Commentaria in régulas jui'is canonici; ou bien Opéra quse de Jure canonico reliquit : in quinque libros Decretalium; intitulum de regulis juris; Summa juris canonici. Edente Andréa Desselio. Lovanii, 1649, 1 vol. in-4°; — Coloniae, 1662, 1 vol. in-4<>.
Corradi (Pyrrhi) Proton. Apost., Praxis dispensationum apostolicarum. Venetiis, 1656. 1 vol [infol.
— Praxis beneflciaria. — Colon. Agr, 1679. 1 vol. in-fol.
— Opéra, Colonise Agrip., 1697. 2 vol. in-fol. Covarruvias (Diego), Episc. Segov., Opéra omnia
canonica. Venetiis, 1388, 2 vol. in-fol. ; — Francofurti, 1373, 1392. 2 t., 1 vol. in-fol. ; — Antuerpiae, 1610, 1627, 1638, 2 tom., l vol. in-fol.; — Lugduni, 1661, 2 vol. in-fol.; — Genuse, 1679,2 vol. in-fol.; — Cum Additionibus YBANES de paria, 3 tom. 1 vol., in-fol.; — ColooiaB AUobr. 1728, 5 tom. 2vol. in-fol.;
— Genuae, 1762, 5 tom., 3 vol. in-fol.
Fagnanl (Prosperi) Commentaria in V libros Decretalium. Eomae, 1661. 6 tom., 3 vol. in-fol. Cet ouvrage excellent a été souvent réimprimé à Rome, Venise, et Cologne.
Farina (Franc, de) Commentaria in singulos ca-
NONIQUE 701
nones de jure patrumitus, cum decisionibus S. R. Rot» et in décréta S. Congregationis Concilii, cum notis auctore Fr. de Fargna. Monlisfalisci, lypis Semhiaiii, 1717, 3vol. iufol.; —Rom», 1719, 3vol. iii-fol.
Fermosini (Xicol. P.odriguez), episc. Asturicensis. De Potestate capituli sede vacante; — Commentaria in Decretales; — De oiûciis et sacris Ecdesiœ; — De legibus ecclesiasticis, etc. etc.
Les traités séparés de cet auteur imprimés à Lyon et à Cologne, eu 1662 et suiv., ont été réunis en une édition complète : Opéra omnia canonica, civilia et criminalia. Colon. AUobr., 1741. 14 tom., 12 vol. in-fol.
Farinaccii (Prosperi) jurisconsulti rom., De Immunitafeecclesiarum; — Praxis criminalis ; — Repertorium judiciale, etc. Tous les traités réunis sons le titre: Opéra omnia, Venetiis 13 vol. in-fol., et XorimbergEe. 1713, 10 vol. in fol.
Ferrarîs (Lucii) 0. S. F. ac S.-O. consutoris., Prompta bibliotheca canonica, juridica, moralis, theologica, nec non ascetica, polemica, etc., ordine alphabelico congesla. Bononiœ 1746. 8 vol. in-4''. Ouvrage excellent et pratique, réimprimé très souvent à Rome, à Venise, à Gènes, à Madrid, àParis, (Migne), dans le format in-4» et in-folio. A chaque nouvelle édition, on a eu soin d'y faire ajouter les suppléments nécessaires. L'imprimerie de la Propagande en publie en ce moment une édition en 9 vol, in-4».
Ciraldi (Ubaldo à Sto Cajetano), Clericor. Regul. Schôlarum piarum, Expositio juris pontiflcii juxta rencentiorem Ecclesiae disciplinam in duas partes diîïtributa. Eomae 1769. 2 vol. in-fol. ; — Rom;e, 1829. 2 vol. in-fol., quelquefois reliés en 3 vol.
Gonzalez Tellez ( Emm. ) Prof, in Universit. Salmantic, Commantaria perpétua in singulos textus V librorum Decretalium Gregorii IX. Salmantieens.; 1663, 3 vol. in-fol.; — Lugduni, 1673, 3 vol. in-fol.; — Francofurti, 1690, 3 tom., 2 vol. in-fol.; — Lugduni, 1692. 5 vol. in fol.; — Lugduni, 1715, 5 tom., 2 vol. in-fol.; — Venetiis, 1733,3 tom., 4 vol. in-fol. ; — Maceratse, 1756, 5 vol. in-fol.
Gonzalez (Hier.) Commentaria ad régulas Cancellariïe. Romse, 1624, Lugduni, 1738, 4 vol. in-fol.
Journal du droit canon et de la jurisprudence canonique, par D. F. des Marquis Liberati, avocat romain du tribunal suprême de la S. Rote, etc. Publication mensuelle dont le l^f numéro a paru en novembre 1880. Cette Revue qui se publie en français, à Paris, reproduit les décisions des Congrégations Romaines au fur et à mesure qu'elles sont rendues.
Krlmeri (Ferdin.) S. J. Qusestiones canonicae in quinque libros Decretalium. Augustae Vind., 1706, 5 vol. in-fol.
liajinanni (Pauli) S. J. Jus canonicum, seu Commentaria ad Decretales. Dilingae, 1666, 2 vol. in- 4»; — Dilingae, 1673, 2 vol.in-i»; — Dilingœ, 1692, 3 vol. in-fol.
— Conclusiones canonicse de Juridictione et foro competenti. Diliugîe, 1628, l vol. in-4».
lieurenit (Pteri) S. J., Fcrum ecclesiasticum in quo jus canonicum methodo clara et facili explanatur. Venetiis, 1717. 5 vol. iu-fol. ; — Augustse Vindel., 1737, 5 tom. 4 vol. in-fol.
— Forum beneficiale. Colonise Agr., 1704, 3 tom.,
1 vol. in-fol. ; — Col. Agr. 1735, 3 tom. 2 vol. in-fol.
— De Episcoponim vicariis eorumdemque coadjutoribus. Venetiis, 1709. 1 vol. in-4°.
liOterit (Melcli.) De re benefîciaria, cum decisionibus Rotse romanas libri très. Lugduni, 1G27, 1659. 1661, 1G7G, 1700, 1vol. in-fol.; — Coloniœ Agr., 1710.
2 vol. in-fol.
liUca (Gardinalis de) Theatrum Yeritatis et Justitiae, sive Decisivi diseursus per niaterias, seu titulos distinct!, et ad veritatem editi in forensibus controversiis canonicis et civilibus in quibus in Urbe advocatus, pro una pai'tium scripsit, vel consultus respondit, cum Decisionibus Rotse. Romœ 1669. 21 vol. in-fol, ; — Col. Agr., 1689, 10 vol. infol. ; — Gînuse, 1697, 21 tom., 11 vol. in-fol.; — Venetiis, 1698, 16 vol. in-fol., auxquels on ajoute : De ofticiis venalibusvacalibusRomanae Curiae, Venetiis, 1698, 1 vol. in-fol., et Commentaria ad Constitutionem Innocentii XI de Stat. successionibus, Venetiis.IC98, 1 vol in-fol. — E/iiemWe 18 vol. in-fol.; — Lugduni 1C97-1700, 18 tom., 10 vol., in-fol., auxquels s'ajoutent : Indices auct. falconio, Romse, 1680, 1 vol. in-fol. ; Decisiones S. Rotae Ronianœ et Simini. Pontifici Constitutionibus, etc., Xeapoli, 1758, 4 vol. in-fol. ; Tractatus de ofûciis venalibus, 1 vol. in-fol. et de Statuaris successionibus, 1 vol. in-fol. — Ensemble 17 vol. in-fol.; — Col. Agr., 1706, 17 vol. in-fol. ; — Xeapoli, 1758. 18,vol. in-fol.; — Venetiis, 1758, 21 tom., 16 vol. in-fol.
Hascliat, Cler. Reg., Institiitiones canonicœ, cura et studio GiRALDi. Roma>, 1757. 2 vol. in-4°; — Ferraris, 1760, 2 tora. 1 vol. in-fol.; — Aug. Vindel. 1761. 1 vol. in-fol.; — Florentiœ, 1854. 4 vol. in4''.
— Resolutiones qusestionum in utroque jure controversarum. Aug. Vind., 1762, 2 tom., 1 vol. in-4»; — Venetiis, 1764, 2 tom. 1 vol. in-fol.
Monaoelll (Franc.) Formiilarium légale practicum fori ecclesiastici, in quo formula; expeditiouum de his quse pertinent ad offlcium judicis nobile continentur, cum Appendice, etc. Roms 1706-14. 4 vol. in-fol.; — Venetiis, 1709-36, 4 vol. in-4"; — Romse, 1713, 4 lom., 3 vol. in-fol.; — Venetiis, 1764, 4 tom.,
3 vol. in-fol.; — Venetiis, 1772, 3 tom., 1 vol. infol. ; — Romse, 1844, 4 vol. in-fol.
PasserinS (Pétri Marise), O. Prsed., Commentaria in très libros Sextidecretalium. Romse, 1667.4 vol. in-fol.
— De Elections Summi Pontiflcis. Romse, 1670, 1 vol. in-fol. ;
— Tractatus de Electione canonica. Rom», 1661, 1 vol. in-fol.; — Colonise, 1694, 1696, 1 vol. in-fol.
NONIQUE
— De PoUutione ecclesiarum. Placenti», 1654, 1 vol. in-fol.
— De Indulgentiis. Romse, 1672, 1vol. in-fol.
— Regulare Tribunal. Romse, 1677. 1 vol. in-fol.
Peira (Vinc.),cardinalis, Commentaria ad constitutionesapostolicas, incipientes à Léo Magno. Romse, 1705-26. 5 vol. in-fol. ; — Venetiis, 1729, o vol. infol. ; — Venetiis, 1741, 5 tom. 12 vol. in-fol.
Picliler (Viton.) S. J., Summa jurisprudentise sacrœ, seu Jus canonicum secundum quinque decretalium titulos Gregorii papœ IX explicalura. Ingolstadt, 1723, 3 tom., 1 vol. in-fol.; — Aug. Vind., 1728,'1733, 1741, 1758, 1 vol. in-fol.; — Ingolst., 1735,
1 vol. in-fol.: — Cum adnotationibus Zacharise. Venet., 1758, 2 tom., 1 vol. in-fol.
— Compendium. 2 vol. in-12. Aug. Vind, 1749, —
2 vol. in-12. Viennse-Austrise, 1775, 2 vol. in-12.
Pig;natelli ( Jacobi ) Consultationes canonlcse'. lu tomi; XovissimaConsultationes, 2 tom.; Indices, auctore Pascuccio. 2 tom. — Ensemble 14 tomes reliés en 7, ou 8 volumes. Il a été donné des éditions des Consullatirmes en 3, 4 ou 5 vol. à Rome en 1668 et 1675; à Venise, en 1687, 1695, 1699, et 1704: à Cologne, en 1700. Les Xovissimœ consultaliones ont paru en 1722-23. et le Compendium et Vlndex en 1733.
Pbllips (Georges), Prof, à l'Université de Vienne. Du droit ecclésiastique. L'abbé Crouzet a donné une traduction, en 3 vol. in-8», ou 3 vol. in-12, des volumes parus en 18.">0.
Pirliins (Ernricus) S. J. Juris canonici methodus nova, sive Jus canonicum in quinque libros Decretaliiim, dist. nova methodo explicatum, etc. Dilingœ, 1674-78, 5 tom., 4 vol in-fol.; — Dilingse, 1722, 5 tom., 4 vol. in-fol.; —Venetiis ,1759, 5 tom., 4 vol . in-fol.
— Compendium : Facilis et succincta SS. Ganonnm doctrina, etc. Aug, Vind. 1690, 1659, 1 vol. in-4i'; Venet. 1759, 1 vol. in-^".
Pilonii (Fr. Mar.), episcopi, Disceptationes ecclesiaslicœ, in quibus frequentia ecclesiastici fori litigia wna cum Decretis tam Datariae apostolicse quam sacrœ Congregationis particularibus et generalis, necnon Decisionibus sacrae Rotse Romanse continentur. Venetiis, 1733, 4 tom., 2 vol. in-fol. ;
— Cum Additionibus Renati, Venet. 1742-46, 1763- 67, 6 tom., 3 vol. in-fol.
Pittoni (J- B.) Constitutiones pontificise et Decisiones congregationum etc. Venetiis, 1712-31. 14 vol. in-8».
BebufTi (Pétri) Opéra (Praxis beneficiorum; Regulœ Gancellariae, etc.) Lugduni, 1586 et seqq. 5 vol. in-fol.
BelITenstueKAnacleto), Ord. Min. S. Franc, Reform.. Jus canonicum universum clara methodo juxta titulos quinque librorum Decretalium, etc. Monachii, 1701-14,6 tom., 4 vol. in-fol. ; — Venetiis, 1704, 1735-36, 1742, 1763, 1778, 6 tom. reliés en 4 ou
3 vol. iu-fol. ; Ingolstadt, 1723, 1739, 1743, 6 tom..
4 on 3 vol. in-fol. ; — Antuerpiae, 1743, 1733, 6 tom. 3 vol. in-fol. ; — Maceratœ, 1732,6 tom. 4 vol. in-fol. ;
— Ronine, 1831, 6 tom. 3 vol. in-fol.: — Gui accedunt adnotationes pelletier, Paris, Vives, 7 vol. in-4''. Soit en tout 14 éditions, et nous en oublions sans doute. G'est assez dire que ce livre a un grand mérite.
RiKanlii (J- B.) Gommentaria in régulas, constitutionos et ordinationes Cancellariœ Apostolicse. Romae, 1744, 4 vol. in-fol. ; — Colonise,. 1751, 4 tom., 2 vol. in-fol.
— Dissertaliones de pronotariis apostolicis. Romae, 1731, 1 vol. in-fol.
Roccaberti (J. Jac. 0.) Praed., Bibliotheca maxima pontiûcia, in qua auctoresmelioiùs not» qui hactenus pro sancta Romana .Sede scripserunt fera omnes continentur. Romae, 1697-99, 21 vol. in-fol.
■occa (Ang.), O. Erem. S. .\ug.. Thésaurus pontificiarum, antiquitatum nec non rituum ac ca;remoniarum. Romae, 1719, 1743, 2 vol. in-fol.
Bodrignez (Emm.), O. S. Franc, Quaesliones regulares et canonicœ. 1609, 4 vol. in-fol. — .antuerpiae, 1628, 2 vol. in-fol.
— Nova coUectio privilegiorum apostolicarum regularium mendicantium et non mendicantium. .antuerpiae, 1616, 1623, 1 vol. in-fol.
Santi (Franc.) Prœlectiones Juris canonici quas juxta ordinem Decretalium tradebat in scholis Pont. Sem. Romani. Romae, 1880 et seqq., 3 vqI. in-g".
Schnialzgriielier (Franc.) S. J., Juscanonicuni universum. Igolstadi, 1712-26, 7 vol. in-4»; — Ingolst, 1728, 5 tom., 4 ou 3 vol. in-fol., — Xeapoli, 1738,
5 t., 3 vol. in-fol ; — Romœ, 1844, 6 tom., 12 vol. in-4°.
— Gonsilia, seu Responsa juris. Dilingae, 1740,
2 vol. in-fol.
Schmîer (Franc.) O. S. B. Jiuùsprudentia canonico-civilis, seu Jus canonicum universum in très tomos distinclum. Salisburgi, 1714, 3 vol. in-4;
— Salisburgi, 17y, 1729, 3 vol. in-fol. — Avenion. 1738, 3 vol. in-folf
Tambiiriiiî (Ascani), 0. Vallombr.,De jure'abbatum et aliorum praîlatorum, tam regularium quam saecularium, episcopis inferiorum. Romae, 1640,
3 vol. in-fol. ; — Lugduni, 1630, 3 vol. in-fol. ; — Goloniaî, 1698, 3 vol. in-fol.
— De jure abbatissarum et monialium, sive praxis gubernandi moniales. Romae, 1638, 1 vol. in-fol. ;
— Lugduni, 1668, 1 vol. in-fol.
Tellez. Voir ci-dessus, Gonzalez Tellez.
Tbomasii (J. M.), cardinalis. Opéra omnia theo-
logica et liturgica. Romae, 1742-69, 11 vol. in-4. Thomassin (Louis.), Orat., Ancienne et nouvelle discipline de l'Eglise, touchant les bénéfices et les bénéficiers. Lyon, 1678-81, 3 vol. in-fol. ; — Paris, 1679, 3 vol. in-fol.; — Paris, 1681 ,3 vol. in-fol. ; — Paris, 1723, 3 vol. in-fol.; — Revue par André (d'Avignon) Bar-le-Duc, 1864-67, 7 vol. in-4».
\ONIQUE 703
— Le même ouvrage traduit par l'auteur lui-même en latin, sous le titre de Vêtus ot nova Ecclesise disciplina circa bénéficia. Paris., 1688, 3 vol. in-fol.; Paris., 1691, 3 vol. in-fol. — Lyon, 1706, 3 vol. infol.; — Venetiis, 1773, 3 vol. in-fol.; — Xlogunliœ, 1786-87, lOv ol. iu-4.
Tractatus universi juris canonici, duce et auspice Gregorii XIII in unura congesti. Venetiis, 1380-83, 18 tom., 28 vol. iu-fol. (dont 3 vol de tables.)
Trombelll (Johan. Chrys.), Canon. Reg. , De Cultu Sanctorum dissertaliones decem. Bononiae, 1740-43, 3 voL in-4»; — Priorum quatuor de cultu Sanctorum dissertationum vindicia adversus Kelingii Exercitate anti Trombellianas. Bonon. 1731, 1 vol. in-4». — Ensemble : 6 vol. in-4».
'%Vagnei*ecl£ (Henr.) S. J., Gommentarius exegeticus .S.S. Canonum, seu Expositio brevis et clara omnium Pontificiarium Decretalium. Dilingae, 1672, 1 vol. in-fol.
Wieslner (Jac.) S. J. Institutionescanonicae, sive Jus ecclesiasticuni prfelectionibus et exercitationibus academicis ad Gregorii IX Décrétâtes in Aima, cath. et florent. stud. gen. Universit. Ingolst. et Monachii, 1703-06. g vol. in-4°.
D. Abrégés, Manuels.
.41ag;onîe(Petr.) Totius juris canonici compendium. Rom», 1622. 2 vol. in-4'>.
Cabassutil (Joan.), Orat., Theoria et.Praxis juris canonici. Lugduni 1679, 1691. 1 vol. in-4»; — Venet. 1737. 1 vol. in-fol.
Gibert en a donné, en 1738, une édition avec des notes qui ne
s'accordent pas avec les principes de l'auteur.
Camillis (de), Institutiones juris canonici quas in scholis Pont. Sem. Rom. et Coll. Urbani tradidit. Paris., 1860 etsuiv. 3 vol. in-12. Ouvrage traduit en français, 1882, par l'abbé Goudis. 3 vol. in-12.
Cavagnis (Félix) can., Institutiones juris publici ecclesiastici quas in Scholis Pontificii Seminarii Romani tradidit. Romœ, 1883, 3 vol. in-S.
Craî$>son (D.), Vicar. gen. diœc. Valentinensi, Manuale totius juris canonici. Pictavii, Oudin, 1886, éditio viii» 4 vol. in-12.
Devoti (Joan.), Episc. Ananiensi, archiep. Carthag., olim Prof, in Universit. Rom., Institutiotionum canonicarum libri IV. Romae 1803-13 et 1823-27, 3 vol. in-4»; — Venetiis, 1834, 4vol. in-12; Gandae, 1852 et 1837, 2 vol. in-8». Cet excellent résumé que l'auteur n'a pas eu le temps d'achever, a eu d'autres éditions.
Engel (Lud.) 0. S. B., Collegium universi juris canonici, servato ordine Decretalium. Cet ouvrage a été pulîlié en 1 vol. in-4», 2 vol. in-4o, 3 vol. in-8 et 1 vol. in-fol. à Salzbourg et à Venise. En 1770, il en était à sa quinzième édition.
Ferrari (Jos.), can., Summa Instilutionum canonicarum. Januae, 1877. Editio III», 2 vol. in-8». Cranclaude, in Jur. can. doct.. Jus canonicum
DROIT ROMAIN
juxta ordiuem Deeretalium, recentioribus Sedis
apostolicse decretis et rectœ rationi in omuibus
consonum. 3 vol. in-S"-.
Huguenin, juris can. prof., Expositio methodica
juris caiionici. Paris., 1SG7. 2 vol. ia-12. Koenig (Rob.) Pnncipia juris canonici. Salisburgi,
4698, 1701, ni4, 5 tom.. 3 vol. iii-4". Sanguineli (Sebast.) S. J. Juris ecelesiastici pri-
vati Institutiones ad Deeretalium enarrationem or-
dinatas. Romœ, 1884, l vol. in-8».
Scavini (Petrus.) Novum Manuale compendium
juris canonici universi. Mediolani, 1865. 1 vol.in-8. Soelia (Joan.), cardinalis, Institutiones juris pu-
blici ecelesiastici, libri III. Paris., 1859. 1 vol. in-
8", ou 1 vol. in-l:2.
— Institutiones juris privati ecelesiastici, libri III.
Paris., 1860, 1 vol. in-8°, ou 1 vol. in-12.
Ouvrage réimprimé en plusieurs endroit» dsns ces derniers temps.
Tarquinl (Camil.) S. J., cardin., Juris publici ecelesiastici Institutiones. Eomse, 1883, 1 vol. in-S". Vecliiotti Institutiones canonici ex operibus J.
c«rd. Soglia excerptse. Taur. et Medlol. 1867, 3 vol,
in 8».
Verlag (Pr. H.), Prof, à l'Université de Heidel-
berg.. Droit canon, trad. de l'allemand par l'abbé
Bélet. Paris, 1879-81, 2 vol. in-8<>.
Zoesii (Henr.) Commentarius in Jus canonicum(in
Décrétâtes Gregorii IX.) Lovanii, 1647. 1 vol. in-
fol. ; —Colonise, lfi«7, 1668, 1683,1692, et 1701. 1 vol.
in-é".
DROIT CIVIIi.
De même que le droit ecclésiastique est le recueil des lois que les premiers pasteurs et les conciles ont faites en différentes occasions, pour maintenir l'ordre, la décence du culte divin et la pureté des mœurs parmi les fidèles, ainsi le droit civil est le recueil des lois portées par les souverains ou par les chambres en divers royaumes, comme en France, pour la police et l'administration des Etats.
Le droit civil est, plus spécialement, suivant la définition du célèbre professeur de Camillis « celui qui émane de l'autorité séculière pour régir la société civile en vue d'un bien temporel à acquérir. »
Quoique la fin qu'il se propose soit différente de celle du droit canon, ces deux droits ont à certains égards une physionomie à peu près semblable. Ainsi, dans leur ensemble, ils présentent chacun une distinction inévitable, toute société « étant régie par deux lois, dont l'une constitue le droit ou la forme de la société et l'autre est donnée par les magistrats établis pour la gouverne de cette société. * » D'oii le