TITRE
Ce terme signifie tout acte qui établit quelque droit, quelque qualité, et il se prend aussi pour la cause en vertu de laquelle on possède ou on réclame une chose.
§ 1. titres des églises.
Les archevêchés, évéchés, chapitres, paroisses, fabriques et tous autres établissements religieux doivent conserver tqus les titres qui les concernent.
Après le concordai qui a supprimé tous les anciens diocèses et qui en a fait une nouvelle circonscription, des titres émanés du saint— sîége ont établi de nouveaux diocèses avec la délimitation de leur territoire , leurs droits, leurs prérogatives, etc. Nous allons donner ici, comme modèle, un de ces titres, généralement peu connus, par.e que, renfermés dans les archives des évéchés , peu de personnes sont à même d'en prendre connaissance. Voici le texte même du titre d'érection de l'archevêché de Paris, dont l'original, signé de la propre main du cardinal Caprara, est sous nos yeux.
Nos Joannes Boptisla, tituli sancli IJonuphrii , S. R. E. presbyter cardinalis Caprara, archiepiscopus, episcopus Msinus SS. DD. nostri Pu papœ Vil, et sanctœ sedis apostolicœ ad primum Gailiarum reipublicœ consul on, universamque gallicanam nationem a latere legatus.
«Universis présentes lilteras inspecturis salulem in Domino.
« Inter cœteras archiépiscopales ecclesias quassanclissimusdominusnostcrPiusPP. VII in adimplcmenlum conventions a plenipotentiariis S.S. et gubernii gallicanœ reipublicœ Parisiis initœ ( Voyez ce concordat, tom. I er . col. 60i), et per aposlolicas sub ptumbo lilteras incipieutes Ecclesia Christi ( Voyez cette bulle, tome l ,r f col. 608), sub datum llomœ ap'id sanctam Mariam Majorent, anno lncarnationis dominicœ 1801, 18° calendas seplcmbris, anno pontiGcatus cjus secundo, confirmâtes de potestatis apostolicœ pleniludine crexil per suas pariter sub plumbo lilteras quaruin initium Qui Christi Domini ( Voyez cette bulle tom. 1*% col. C18), sub datum Homœ apud sanctam Mariam Ma-
{'orem eodem anno tertio calendas decembris, ocum habet Parisicnsis Ecclesia, quam pro uno archiepiscopo sic in archiépiscopale»!
conslilutam et erectam ei octo episcopales Ecclesias Vcrsallicnscm, Meldensero, Auibia-
nenscm,Àtrcba(enscm,Caa>eracensem,Sutt.
sionenscm, Aurelianensem et Trecensem n suffraganeas assignavit ( Cette circonscription métropolitaine a été changée par te micordât de 1817 et par C érection en métropok de Vévêché de Cambrai ; voyez cm nu H concordat de 1817). Cam rcro SanctiUi Sua iisdem apostolicis Iillcris mandant oobis qui apud inclytum Naupoleoncm Booapartc primum Galliarum reipublicœ consulen, gallicanamque nationem cjusdem Sanetitain Suœ cl sanctœ sedis apostolicœ de latere legati muncre fungimur, ut juxta banc ejat prœdictœ arçhiepiscopalis ccclcsiœ eredionem ad eam constituendam procedcntrscnni congrua rju,sdcm archiepiscopo prwuria assignatione decerneremus tum sanctam lilularem patronum sub cujus invocatkme ti ea metropolitana ecclesia templum majuuit appeilandum, tum dignilates et canonicoi ejus capituli juxla prœscriptum sa net i cm.
ciiii Tridenlini cfTormandi, tom cjusdem dioc sis circuitum, novosque fines, quœ qoklea omnia per peculiare decreturn a nobis eimllendum fie ri prœceperit. Hinc nos mandat»
sanctissimi domini obtempérantes, ejusqie facultatibus nobis clemenlissime élargit»
ulcntcs,ad omnipotentisDei laudem,ei beala Maria) virginis in cœlum assumptœ honorent, civitatem prœdictam ad arçhiepiscopalis civitatis gradum redintegramus, et, quattats opus sil, de njrtvo erigimus , et ccclo?iam sib invocatione beatœ Mariœ virginis in cœlaa assumpiœ in metropolilanam erigimus panter et inslituimus eu m omnibus et singults juribus, prœrogalivis,exemptionibus et privilegiis, quibus aliœ mclropolilanœ dejire vel consuetudine gaudere soient, în «aqtt capiiulum ex dignilatibus et canoniri? «?cua» dum numerum, utinfra, postmodum p *6niendum, erigimus et inslituimus; ita ul dignilates et canonicatus in numéro, ut intra, pnefiniendomctropolitanœEcclesiseParisifasis capitulum existant et constituant, atqoe in ea dignilates et canonicatus pro temporc oblinenles chori servitium, divina officia, sacrasque funclioites persolvcre, et pemitentiarii ac theologi adimplere monera îtsigniis quoque convenientibus decorali, eo modo et forma de quibus relaie ad lac omnia peculiariter inferius disponeonus omnimodo teneantur.
« Et quoniam duabus Ecclesiis RbemeM scilicel et Senoncnsi lemporom difOcolUla et circumstanliœ locorum minime pa&sœsonl, ut sanctissimus dominus noster vehcmeoler optarat, arçhiepiscopalis cathedrae honore* conservari, ut tamen tam illustrium eedesiarum, quœ in novo hoc rerum ordine s«p* pressœ sunt atque cxlinclœ, memoria et Boni en aliquo pacto retinealur, de pntfali apostolica auctorilate tum generaiim inapo* stolicis sub plumbo litleris Qui Christi Ifomini, tum in spccialibus sub annulo piscaioris die 29 novembris anni 1801 a Sanclitafe Sua nobis tribulis , titulum et denominati*ne ru earumdem Ecclcsiarum Rhemensis et Senoncnsis quarum, ut prœferlur, salle»
pars diœccsis aliqua iutra Parisicnsis auto-
TIT
TU
polis fines continetar, Parisiens! Ecclesi»
adjungimos el applicamus 9 ita ut primo fulurus, et pro lempore existens Parisfiensis antistes, appellari semper debcat archiepiscopo* Parisiensis, Rhemensis et Senonensis; non inlendentes tamen per hanc nostram Parisiens! Ecclesi» factam (ilulorum adjunclionem et applicalionem ullam, aliam Parisiens! autisliti, pr»ler cam quam hajus decrcli uostri tenore eidem expresse tribuimos 9 jarisdîctionem adscribere.
m Parisiensi vero ecclesi» sic ut prœfcrttir erect» et conslilul» octo episcopates eccle- •ias nempe Versalliensem, Meldensem, Ambianensem, Atrebatensem, Cameracensem 9 SQ6isionenseni 9 Aarelianensem et Trecensem tanquamsuffraganeas de supra dicta apostolica auctorilate perpetuo subjicimus et supponimus, ita ut tam primo futurus quam pro lempore existens arcbiepiscopus Parisiensis pleno metropolitico jure in easdem octo Eedesias potin debeat et possit, eodem proraua modo quo c»leri melropolitani in suffraganeasecclesiaseorumqueepiscoposuluntur, potiuntur et gaudent.
« Pro diœcesi vero Parisiensis ecclesi» assignants civitatem ipsam Parisiensem, nec non integrum terrilorium unius provinciffi, seu regionis, nimirum Seqnan» cum omnibus et siogulis civilatibus oppîdis 9 pagis et vicis juxta enumerationem, ut infra dicemns faciendam in ipsa provincia seu regione existent i bus, ita ut civitas Parisiensis et territoriom provincial seu regionis bujusmodi BO? o et pro tempore exislenti archiepiscopo Parisiensi subjecla sint; in ipsa autem ci vitale Parisiensi et diœcesi, ut pr»fertur pravscripta novus et pro lempore existens Parisiensis arcbiepiscopus oinnem jurisdictionem si? e ordinariam , sive delegatam in personas tamsaxularesquam ecclesiasticasetloca pia quascumqueproul aiiis archiepiscopis competit libère et absolu le exercere valeat ac exerreat ad (ormam tamen decretorum concilii Tridenlini 9 etapostolicarum constitutionum.
« Cum vero juxta receptam et constantis- •ime servatam ab apostolica sede praxim et consueludinem illud hoc loco prœstandum cssel, ut singulorum locorum et paraciarum exquibus Parisiensis diœcesis coalescerc debebit 9 diligensboclocoenumeratioperficrrelur 9 De allô unquamtempore de ipsis limilibus,et superexercitio spiritualis jnrisdictionisa Parisiensi antislite exercend» oriri dubium possit 9 ulque omnis inter eumdem antistitcm 9 conterminosque episcopos controversiariiin praxidaïur occasio, quod ad loca quidem nempe civitales, pagos et vicos qu» diœcesim Parisiensem conslituere debebunt, corumdem distincte numerandorum loco tabulai» topographicam aulhcnlica forma exaratam buic noslro decreto adjungimus in qua cirroilus et fines ejusdem Parisiensis diœccsis diligcnlissime descripti sunt quod vero ad parœcias pertinel, cum earum crectio et divisio, ut infra disponemus, peraçi debeat a primo in eadem ecclcsia arebiepiscopo consliluendo, de apostolica poleslalc procipi dius et mandamus, ut poslquam novan
DB'IT cako.i. Il
parœciarom in tota diœcesi Parisiensi circumscrintionem et erectionem perfeceril, hojusmouiereclionis et circumscriptionis decretuiu (descriptis in eo cujusque parœci» titulo,invocatione, qualitale, extensione, terminatione, limitions, congrua, adnotatisque nominibus civitatum, pagorum et locorum in quibus singulas parœcias erexerit) aulhenlica
formaaedopliciexemplocurelquamcitissime exarandum quorum quidem exemplarium alterumuna cumbocauthentico pariter decreto noslro, et ei adjuncta tabula topograpbica in ecclesi» Parisiensis archivo ad perpetuam rci memoriam caute asservandum eril, c»tcrum veroexempIarnobismaturereddendumeritfUt decreto nostro generali no?» omnium gallicanarum ecclesiarum circumscriptionis ad perpetuam quoque memoriam in apostolica) sedis archivo custodiendo adjungere valeamus.
« Ad ejus porro archîepiscopalis ecclesi»
dotalionem seu congruos redditus pro futuro et pro tempore existente ejusdem archiepiscopo constituendos animum nostrum adjicientes, cum eam ipsam dotalionem gallicanum gubernium , memorat» conventionis vigore in se susceperit, eamque ejus slatui respondentem, ut inde archiépiscopal em dipnitatem decenler tenere, et onera eidem imposita sustinere valeat, eos proinde redditus, obvenlionesque perpétuas Parisiensi ecclesi» ejnsque archiepiscopo primo luturo et pro tempore exislenti adscribimus et assignamus qui ad pr»fa!» conventionis ad implementum quamprimum decernendi et constitoendi erunt.
« Eidem prœtcrea archiepiscopo suisque successoribus pro tempore existenlibuso>dcm seu archiepiscopium prodecenti et commoda ejus habitatione sufficiens effective assigna ndum, in quo idem residentiam suam lacère debebit perpetuo concedimus et addicimus.
« Hisce omnibus conslilutis , ad c»tcra gradum facientes qu» pertinent ad eamdcm Parisiensem ecclesiam ordinandam, postulat rerum ordo ut ab ejusdem ecclesi» capilulo x ducamus exordium, inter cœtera enim qu»
nobis a sanctissimo Domino nostro in s»po laudatis apostolicis lilteris mandata sunt, alterum est ut suppressis jam a S. S. anliquis omnibus gallicani territorii capiltilis, novos in singulis melropolilanis, et câlin dralibus ecclesiis constitueremus ; quod qui* dem jam superius peregimus, ecclesiam béates Mari» virginis in cœlum assumpt» in melropolitanam instiliienles, dum in ea capilulum quoque cum dignitatibus et canonicis uuo eodomquc tempore ereximus. Sod cum eo loci dignilalum ipsurum et canonicatuum numerum minime designaverimus eam ob causam quod nobis exploratum non sit quotpotissimum in ea conslituere expediens sit, idquc primo futurus ejusdem ecclesi»
arcbiepiscopus tutius et facilius judicare possit, ideo attenta facullatc subdclrgandi a 8. S. per memoratas apostolicas iitteras nobis concessa eidem primo futuro archiepiscopo, de prjpfiita apostolica auctoritate commiUinius, facultatemquc concedimus, ut posleaquam canonice institutus ejusdem ecclesi»
(Trente- six.)
DICTIONNAIltE DE DROIT CANON.
If»
regîmen actu consecutus erit, eam dignîlatum el canonicaluum numerum quem ad ejusdem nécessitaient, ulililatem atcjue decorem magis expedirejudicabil,ad Tndentipi concilii pr»scriptum pr»Gniat pro totidem ecclesiaslicis viris futuris dicta melropolitan» ecclesi» dignitatibus et canonicis, qui illius capitulum a no bis, ai supra, erectum constituant, et apud eam personaliter resideant, certisque ab eodem futuro arebiepiscopo, in slatulis ut infra vel condendis Tel moderandis, pr»ûniendis diebus et temporibus horas canonicas tam diornas quam nocturnes, c»teraque divina officia, seryata ecclesi» disciplina ad instar aliarwn métropotitanarum ecclesiarum recitarc, decantare et psaklere, eidem ecclesi» laudabiliter deservi re debeant et teneantur arebiepiscopo in pontifical! bus peragendis juxla receptas consuetudines ministrent etinserviant, eumdemque in diœcesis, prout in jure constitutum esi, adju? ent administratione.
« Potissimum vero duos ex canonicatibus constituai, quibus juxla ejusdem Tridentini concilii leges adnexum sit tbeologi ac peenitentiarii munus a canonicis qui ad eos promoti fuerinl secundum canonicas sanctiones fideliter adiinnlindum.
« Pr»fatis vero dignilatibns et canonicis ut primo idem fulurus archiepiscopus ea insignia, et eboralia indumenta concedere valeat qu» antiqn» ecclesi» Parisiensis usai magis respondeant, de specialissima çratia, pari aposlolica auctorilatefacultalemindulffemus.
« Volumustamen ut pr»fatus primouiturus archiepiscopus Parisiensis, postauam hœc omnia , quoad capitulum metropolilan» su»
peregit , actuum a se perfeclorum exemplaria duo, autbentica forma exarata nobis reddenda curet,ut utrique nostram approbatioiiemadiungamus,pcrpetuumaposioIic»sanc* tionis delegal» auctoritatis nostr» vi fact»
argumentum futurum ; quorum exemplarium alterum , eidem apposita conBrmalione noslra remittemus in Parisiensis ecclesi» archivo custodiendum, alterum vero una cum gênera! i decrelo nostro Litlerarum apostolicarum executoriali in apostolic» sedis archivas ad perpétuai» memoriamasservabitur.
« Ut vero Parisiensis melropalitana ecclesia capiluli erectione peracta, tam salutaris institutions utilitaicm et ornamentum celcrius valeat percipere, primo futuro itidem arebiepiscopo, de specialissima gralia eadem auctolitato aposlolica iudulgemus, ut dignitates omnes etiam principales et canonicatus a prim»vaearura erectione vacantes pro prima hac v ice idoneis ecclesiasticis viris libère et licite conferre possit.
« C»terum ut in eadem metropolitana ecclesia in Us, qn» illius capitulum concernunt, ecclesiastica disciplina servetur, eidem primo fuluro ejus arebiepiscopo car» erit ut ' anliqua ejus ecclesi» jam aposlolica auctoritate suppress» ac de novo nuneerecl» statut a, ordinaliones, capitula, décréta, in qi.ibus opportune ea omnia sancita sunt qu»
pertinent ad ejus prosperum et fcliccm statua», regimen, gubernium, et direclioncm ad
divinorum ofBciorum, aliaroinqac eeclesiasticarum functionum, anniversarioruio et set fragiorum celebrationem , servilium ebori pr»standum, c»remonias acritas in prsdicta ecclesia y ejusque choro . capilulo, fonctionibus et aliis actibus capitularibus hajusniodi servandos, ofliciales cl ministres diela ecclcsi» necessarios deputandos et amo? endos, ac minisleria per ipsos obeunda , ac quaseoav que alias res in pr»missis et eîrca praroisia quomodolibet necessarias et opportunas; ea omnia 9 uti dicebamus, antiqaa statota, ordinationes , capitula , décréta , quantum ejosdem metropolitan» ecclesi» nonc de novo erect», et capiluli in ea constitoti veleoastituendi rationes patientur, et in ils in qaibss locum habere poterunt, pro sao arbitrio et prudentia , collatisque cum eodem capililo consiliis restituât , sequator et revoert is observantiam ; ita ut eidem arebiepiscopo, prsevio capiluli suffragio, non solom liceai eadem statuta , ordinaliones, capitula,decreta reforma re,interpre tari, in meliorem fonaa» redigere, sed etiam alia de novo et ex intègre, licila tamen et bonesta , ac sacrîs eanonsba* minime adversantia per eos ad qnos pertioft et pro tempore spectabit observanda sob pœnis in contravenrentes infligendis . con-
dere, et pr»scribere, quemadmodum nos de-
firœfata aposlolica auctorilate plenam eidem, iberamet omnimodam facultatetn,potestatem et auctoritatem concedimus et impertimur.
« Dcinde parochialibus ecclesiis omnibus universi gallicani territorii a nobis in supra memorato generali decrelo nostro litlerarra apostolicarum executoriali 9 aposlolica asctorilale suppreseis, de eadem auctoritale primo futuro archiepiscopo Parfsiensi tenore prœsentis decreti injungimus et manda moi, ut secundum ea qu» In supradict» cornestionis approbationem a sanctissimo Domioo nostro sancita sont apostolicislitteris Ecdtm Christi toi in Parisiens! diœcesi noTO ciieoila finibusque, ut supra a nobis cirramseripU ecclesias cliçat, easque in paroehiales quam cilissime crigat, quot necessari» ipsi viëebunlur , diligenlissima ration© habita ta»
copi» tum necessitatis fidelium car» son subjectorum, ne illis doctrin» pabula, sammenlorum subsidia, atque ad »ternam salulcm assequendam adjumenta ullo pacte déesse possint. Eos vero redditus qui, ot is supradicta conventione statutum est, assignandi erunt singulis parochialibus ecelesîis sic eriçendis pro congrua rectorum sustentetione idem archiepiscopus prssdictis parochialibus ecclesiis earumque rcctorib*s pis tempore fuluris perpttuo attribuai atqst conslitnat.
« lisdem ecclesiis ita in paroehiales métis archiepiscopus ipse redores dabit ita dotibus et pr&rogalivis instruclos, quas sasdi ecclesi» canones requirent, atque, ut tratquillitas eo magis in tuto sil 9 gubernio arce plos, qui in stalo territorio ab eodem arebiepiscopo ccrlis limitibns pradQoiendo cann animarum exerceant, omniumque banc h> rem ab se peraclorum acta eo modo et ton** qua supra expositum est dopiid exeuf^
TIT
TIT
llôi
conficiat, quorum alterum in ccclcsi» Parisiensis archivo cuslodiendum crit, altcruni ?ero nobis quamprimum reddendum.
« Futur!» etiam et pro tcmpore existenlitibus archiopiscopis Parisiensibus ad supradictas parocniales erclesias, dum illas in posterutn vacarc contigcrit, idoneas paritcr personas ecclcsiasticas juxta ea de quibus in sape laudata conveutionc statutum est promovendi et inslitucndi de profala apostolica auctoritate facultatcm indulgemus.
« Seminarium proterea, ut in eadem conventione slalutum est, ad erudiendam in pietate, lilleris, omnique ecclesiaslica disciplina juventutem quo clericalis militim est viam ingressura quibus poterit modis ac temporalités adjumeniis ad sacrorum canonum, et Tridcntini concilii sancliones primo fut unis Parisiensis archiepiscopus in civitale prœdiota Parisiensi eu rot instituendum, eique sic erecto et constituto eas loges proscribal tum qnoad scientiarum sludia , tum quoad oranem pielàtis et disciplinte rationem quœ magis accommodât» ejusdem ecclcsio utililati, temporumque circumslaiiliis ei in Domino videbuntur.
« jillud etiam pro viribus sibi curandam proponat 9 ut mons pielàtis , si noudum existai, pro pauperum, quorum specialis et diligentissima débet esse cura pastorum, levamine et subsidio, quo cilius fieri possit, erigatur. (Voyez mont-db-piét6.)
« In id demum sedulo incumbat ut Parisiensis metropolitana ecclesia, si reparatione aliqua indigeat, vel sacris supellectilibus pro décent i pontificalium usu, divinique cullus exercitio vel omnino, vel non salis instructa sit, ad utramque rem ei necessaria subsidia comparentur.
« Hac ilaque Parisiensi metropolitana ecclesia, ut supra crée ta, finibus ejusdem designalis , caterisque statut is quo capituli parœciaruni, seminariique inslilulioncm, totamque ejus ordinationem respiciunt, nos de 'speciali et expressa apostolica auctoritate, cmtatem Parisiensem m archiepi§copa1em, Btproferturcrectam,itemque memoratam atque allributam provinciam seu regionem, et in ea contenlos utriusque sexus habilatores et incolas tam laicos quam clericos et prèsbyteros novo prodiclo Parisiensi ecclesiss ejusque futuris omnibus pro tempore prasulibus pro suis civitale, torritorio, diœcesi, clero et populo perpeluo assignamos et respective supponimus alque subjicjmus, ita ut liceal person» metropolitana Parisiensi priefaio ecclesia sic erecta et instiluta in archiepiscopum tam pro prima hac vice quam aliis futuris lemporibus apostolica auctoritate profinienda (qucraadraodum eidem de simili auctoritate prœcîpimus et mandamus) per seipsum yel per alios ejus nomine vcram, realem, actualem et corporalem possessionem seu quasi regirainis, administrationis 9 et omnimodi juris diœccsaui in prodicta civitale et ejus ecclesia et diœcesi ac mensa archiépiscopal! assignata vel assignanda, vigore lilterarum aposlolicarum provisionis de sua persona libère apprehenderc, apprehen-
samque perpetuo retinere, eidemque fuUiro ac pro tempore existent! archiepiscopo Parisiensi, ut praler collationem parœciarum en modo qui in supra memorata conventione ac in prœsenti decreto statutus est, quscumque alia cum cura et sine cura ecclesiaslica bénéficia quomodolibet nuncupata juxta formas relate ad Gallias ante regimînis immutalionem statutas, ac salvis rcservalionibus et limitationibus tune temporis vigentibus, personis idoneis pleno jure confère ndi et do illis providendi de eadem speciali apostolica auctoritate poteslatem omnem concedimus et impertimur.
« Tali pacto provisum Nobis fuisse yidetur ils rébus omnibus qu» ad Parisiensis ecclesia statutum in omne reliquum lempus firmandum et componendum conducanl ut cuicumquedubio, quoslionibusqueaditussitocclusus.
« Qood si forte aliqua excitentur contrôlerai© , aut super intelligentia sensu execu* tione hujus decrcli nostri dubium aliquod exoriatur , quoniam sanctissimo Domino nostro visum est iisdem in litteris ad controversias hujusmodi dijudicandas, et ad ea generatim perOcienda omnia qu» per se ipsa Sanctilas Sua efûcere posset, amplissimis facullatibus nos instruere, declaramus ea dubia quostionesque , nullis excitatis contenlionibus qu» ecclesia non minus quam reipublica tranquilliialem perturbare possent , confestimad nosdeferri debere, ut eas explicare, dissolver< k ,componere et respective interprelari, de prafata apostolica auctoritate, possimus.
« Hac aulem omnia in prasenti decreto contenta ab iis ad quos spécial inviolabiliter obscryari volumus , non obstanlibus quibuscumque jn contrarium facientibus etiam speciali et individua mentione dignis, c»terisque quo Sanctilas Sua in diclis Litteris voluit non obstare.
« In fidem quorum prosentes manu nostra signalas, secrelarii nostro apostolica Legationis subscriptione , noslroque sigiilo munir! mandavimus.
« Dalum Parisiis, ex odibus nostra residentio, bac die 10 aprilis 1802.
« J. B. Card. Légat.
Place du f grand sceau.
Place du f petit sceau.
« Gratis etiam scriptura.
Reg. 61.
« J. A. Sala apostolica legationis sécrétarius. »
{ 2. titre clérical ou sacerdotal.
On appelle ainsi le titre que les ecclésiastiques étaient autrefois obligés de se constituer quand ils recevaient les premiers ordres sacrés, afin que, s'ils ne parvenaient pas à posséder des bénéfices, ils eussent de quoi subsister.
Les articles organiques , voulant faire revivre ces anciens titres cléricaux , avaient statué (art. 26) , qu'aucun ecclésiastique ne pourrait être ordonné s'il ne justifiait d'une propriété produisant au moins 800 francs de
DICTIONNAIRE 1>R DROIT CANON
revenu annuel. Mais le cardinal Caprara dit, dans ses réclamations contre les articles organiques, que si Ton eiigeait, pour les ordinands , un titre clérical de 300 francs de revenu, il était indubitable que cette clause ferait déserter partout les ordinations et les séminaires. Le décret du 28 février 1810 , art. 2, a rapporté cette disposition; en conséquence, on n'exige pins aujourd'hui de titre clérical (Voyez articles organiques).
Ce titre y cependant, est prescrit par le concile de Trente (Ses s. XXI, ch. 2, de Réforme). Ainsi un èvé^ue f pour ne pas s'écarter de l'esprit de l'Eglise, ne doit admettre aux ordres sacrés que les sujets nécessaires ou utiles à son diocèse; il ne doit pas en ordonner d'autres, à moins qu'ils n'aient un titre clérical.
Le droit canon distingue trois sortes de titres y sans l'un desquels il n'est pas permis d'élever un clerc à Tordre du sous-diaconat : savoir le titre de bénéfice, le titre de pauvreté religieuse, et le litre de patrimoine.
Pour qu un clerc puisse être ordonné sous-diacre sur un titre de bénéfice, il faut qu'il soit constant qu'il en est canoniquement pourvu, qu'il en jouit paisiblement, et que le revenu en est suffisant pour un honnête entretien, quod $ibi ad victnm honeste suf/lcit. A défaut d'un bénéfice, on peut être promu aux ordres sacrés sous le titre de profession religieuse ; mais il faut que l'évéque s'assure que ceux qui se présentent pour recevoir les ordres sur le titre de pauvreté religieuse, en ont véritablement fait profession; il ne peut ordonner, sous ce titre t que les réguliers profès. Quant au clerc, qui n'a ni le titre de bénéfice, ni le titre de pauvreté religieuse , il peut être ordonné avec un titre patrimonial. Hais ce titre doit être fondé sur un immeuble ou sur une rente perpétuelle ou viagère; l'argent comptant , les biens meubles, le revenu que l'on ne posséderait que pour un temps , ne pourraient servir de titre. Il faut , de plus , que le clerc jouisse actuellement et paisiblement du revenu patrimonial; les espérances les mieux fondées ne suffisent pas : et il en est de même d'un revenu contesté. Enfin, le revenu doit être suffisant pour la subsistance d'un clerc, ou au moins de la quotité fixée par les règlements du diocèse.
Le droit, pour ce qui regarde le titre de bénéfice, n'a plus d'application parmi nous, puisqu'il n'existe plus de bénéfices. Si l'on n'ordonnait que ceux des clercs qui peuvent se procurer un titre patrimonial, il faudrait laisser le plus grand nombre des paroisses $ans prêtre et sans culte. Nous avons néanmoins rappelé l'ancienne discipline, afin qu'on la connaisse et qu'on puisse la suivre quand il n'existe pas de raisous d'en dispenser,