‹ Dictionnaire liturgique, historique et théorique de plain-chant et de musique d'église au moyen âge et dans les temps modernesChapitre 261 sur 306 · ISIS · texte numérisé non relu

ISIS

n*y chante point VAlMuia au graduel; mais i*usage coniraire a prévalu contre la règle liturgique. (Gerb., De cantu, pp. 408» 400.)

— Fecerat quidem Peirus ibi jubilos (739) od sequentias^ quas Melenses vocant : jRomanus ver a romane nobis e contra et amane de stio jubilos modulaverat y quos auidem poêt Notkerut qmbuM mdemus verois ii^ giéia. Frtgdorœ ei occiiientanÀ , quas sic nomineAant his jubilos ^ animatus ettam ipse de suo excogitavit. ( Ecilbardi junioris Lib. de cas. monast. S. Gaili^ ap. Melch. Goldast, Rerum alamannicaruin Scriplores; Francoforli, in-foL, l(iOG> l. V% p. 60.)

Tout ce passage, dit M. Th. Nisard, servira h compléter et à rectifier cette assertion de M. de Chateaubriand : « Les séquences d'origine barbare portaient (au x' siècle) le nom de Frtgdorœ. » (Analyse rais, de VHist. deFr. ; Œuvres comp. ; Pourrai» 1832, t. \X p.67.)

Et Tabbé Lebeuf, dans sa Dissertation sur létal des sciences dans les Gaules depuis Charlemagne jusqu'au roi Robert, en tête du tom. II de Divers écrits pour servir dVelaircissements à Ihistoire de Fr., par le môme, Paris, Barois fils, 1738, dit qu'on « donna à quelques-unes de ces séquences les noms de frigdora^ d'occidentale et de elarella, qui sont restés à deviner. »

C'est l'expression dont Du Gange se sert : voici son article sur Clarella que nous com-

CJéterons en citant à la suite ce qui regarde ^ frigdorœ et . occidentanœ. Nous donnons l'un et l'autre sans commentaire.

« Clareila adde. f. a elarasiusvel ckiro,quod una cum lubis decantarâtur. — Clarella, in vêtu tissimoms. S. Benedicti ad Ligerim legilur, prosa clarellœ : quia posteriori voce an designetur auclor prosœ, an tonus seu musices modus, quo decantari debebat, divinandum.

— Frigdorm et occidentanœ, toni vel modi musici, a Nolkero Balbulo adinventi. Eckehardus junior de casib. S. Galli cap. k : fecerat quidem Petrus ( le reste comme ci-dessus). Vadem propemodum habet Eckehardus mi-* nimus De vita Notkeri Balbuli cap. 9, Jodocus Mezlerus : S. Nolkerus vocatus Bnlbulus, magniOtlonisnepos^ natus in castro Heligow^ abhaii Grimuldo oblatus est juvenculusy voce balbulus....^ Primas adinvenit jubilos seu scquentias modulatas , quas ipse ad distinelionem Metensium appellabat frigdorœ, aut occidentanœ, quas et in ter sacrosancta mysteria loties Ecclesia rrpelit, Scd ex bis vim aut elymon vocabuii vix quis agnoscat. GoJdas-* tus ad Eckebnrdum scribit, frigdorarum originem a Grœcis, oçcidentanarum a Latinis esse, ipsa nomina fidem hcere ; frigdoramque appellatam, quod consliterit ex modis, quus phrygiam ei dQrium vocant Gttieci.

Cœtera, quœ tbiUemde.mosica recentiorum Cipmmenlatur, majorem lucem borum vocabaloruiQ et ymis non aiferunt. In veteri

nS9) Le xsKiineumit suivant le P. Martini {Storia^ t. 1*% p. 379J n*a eu la significaiioD ûeJubilm quV près le xi" siècle.

(740) c L'iiislorien, qui peut-être fidèle dans tout ce

coa. Bibliotbec® Cesareœ, scnpto ante an* nos circiter 700, quo continentur hymni ecelesiastici varii, apud Petrum Lambecium^ lib. n Commentar. de BibL Casar., cap 84 hyrmnus describitur, qui in sancti Pasxhatis die decantatiir, in quo hœc habentur : In sancto die Paschœ frigdola. Laudes Salva^ tori voce modulemus supplicia et devotis mehdiiSy etc. Qua quidem Frigdolœ i nscriptione innuitur boe tooo h^num cani debere :

unde cum hymno, qui Gsnitur In NaUili S. Stepbani, Hypodiaconissa; im NMftli sancti Joannis Evangelistœ, Romana; deeiqm hymno de S. Andréa apostolo» et hjmno de apostoiis, aurea: voces prœponantur : pror-» sus existimo, ita eo œvo appellatos certos musicos tonos ac modos, guibus ii hjrani decantari deberent. (Hjmni et tropi iiiscrî^ buntur ani romani, aut grœci, aurei, fidiculi^ frigdoliy aut occidentani pro tonorum diversitate, in codicibus sœc. x, qui hodie quoque apud S. Gallum exstant. Vide Pbrtz, vol. II Script., p. 102, not. 53.)

— Voici au reste do quelle manière s'exprime l'abbé Lebeuf sur I origine des séquen« ces dans le culte. « J'ai trouvé dans un manuscrit très-ancien de la bibliothèque du roi, que c'est le Pape Adrien II qui leur a donné plus de cours qu'elles n'en avoient. Je rapporterai le passage en entier quoique long« f»arce que cette additioui faite à Rome au ivre d'Anastase le Bibliothécaire, est inconnue à tous les savants même d'Italie, et qu'elle peut servir à éclaircir le fait de rétablissement des tropes qui étoient des prologues faits pour amener lesiutroïts, etc. « Adrianus Papa Vlil sedit annos y, na- « tione Romanus, pâtre Julio. Hic ecclesiis « ornaroenta multa pretiosa superadmini- « stravit.Hic Antiphonariumromanum, sicat « anterior Adrianus, diverse per loca corro- « boravit, et secundum prolo^um versibus « hexametris ad missam majorem in die « primo adventus Domini J. C. dei^ntan- « dam instituit, qui similiter incipit sicut « anterioris Adriani prœmium : guod ille ad « omnes missas in eadem Domiiiica prima « adventusdecantandumstrictissimum confe- « cerat; sed pluribus isto constat versibus. ff Hic constituit por roonasteria ad missam « majorem in solemnitatibus prœcipuis, non c solum in hymno angelico Gloria in excel^ « sis Deo canere hymnos interstinctos quos « laudes appeilant, verum etiam in psalinis « Davidicis, quos Introitus dicunt, interserta « cantica decantare, quœ Romani Festtvas « laudes^ Franci tropos appeilant: quod « inlerpretatur, /i^ura^a omamenta inlaudi- « bus Domini. Melodias quoque ante Evan- « geiium concinendas tradidit, quas dieunt « scquentias; quia sequitur eas Evange- « lium (740). Et quia a domino papa Grego- « rio primo et post modum ab Adriano nna « cum Alcuino abbate, deIi<^ioso magni im-

qu'îl dit, «loone ici une mauvaise origine d« laoi i#> quetuia. On voit au reste que dom Mabillou a doiiié pniJeininenl, dans sa Liturgie gallicane, que Nolker fût le premier auteur des proses ou scqu^uces. »

Page 1