BEATISSIME PATER
( Observationes Ep. Yivariensis circa responsura datum Ep. Rhedonensi.) Pervenit ad me judicium SS. Pii Vili, sub data diei 18 augusti 1830, ad postulala Episcopi Rhedonensis super agendi ratione Confessariorum ergàpœnitentes, qui iuler disceptationes theologorum circa mutuum expositas in supplici libello, mediam se posse sequi viam arbitrantur.
Idem judicium loquitur de voto eminentissimorum Cardinalium Inquisitorum generalium : et rescripto subjiciunlur responsa data ab iisdem eâdem die ad diversa dubia relativa ad opinionem eorum, qui contendunt legem principia solam esse tituhim sufficientem aliquid percipiendi ultra sorlem in mutuo.
Ex isto judicio et istis responsis datis nova exorta sunt dubia, novae disceptationes, nova quaesita. Na m dictum judicium inpluribus diœcesibus divulgatum est, et haec estoccasio talium disceptationum.
In exposito Episcopi Rhedonensis nulla fit mentio dicti ti tuli, queni volunt quidam theologi reperiri in lege principia ; sed unicè de mutuo dato negotiatoribus, et de sensu Encycli- C3e Fix perire nit circk tale mutuum negotiatoribus factum.
Undè alii dicunt, judicium SS. Pontidcis Pii VIII in se solo attendendum esse , et separatlm à responsis datis ab eminentissimisCardinalibus,itàut sensus istius judicii sii : Senten-
tiam faventcm mutuo facto negotiatoribus'non fuisse damnatàm à S. Sede eâ de re non semel consulta : ideòque si poenitentes promittant se filiali obedientiA obsecuturos judicio SS. Pori tificis si intercédât, non esse inquietandos Confessarios (jui ipsis absolutionem non denegant. Qui sic judicium SS. Ponlificis interpretantur, anrcs avertunt à littcrâ Encyclicâ Bencdicti XIV, ut 1. et 2. de Synodo diœcesanâ ejusdem Pontilicis, ad quam plurcs responsiones S. Sedis remittunt , ab instructione data p. Carolo Felici, 17 aprilis 1749, et à diversi» responsis datis à S. Sede Apostolica.
Alii , non concipientes qua via praefatum judicium conciliari possit cum dictis decisionibus Benedicti XIV et aliorum SS. Pontificum circa mutuum negotiatoribus factum; si sic seorsìm attcndatur, putant dictum judicium non sic esse intelligendum, sed conjunctìm cum responsis datis ab Em. Cardinalibus, ad quae remittere videtur SS. Ponti fex, qui dicit in proœmio judicii : « Audit a relatione superiorum dubiorum « cum voto eminentissìmorum Cardinalium, « et judicium esse referendum ad dubia de titulo legis principis, qui titulus damnatus non fuit à S. Sede.
Sed oritur nova difficultas circa sensum responsionum S. Officii. Eminentissimi enim Cardinales loquuntur de lege principis sine addito, non verba facientesde conditione quam in medium proférant patroni tituli ex tali lege desumpli ad percipiendum interesse, nempè quod princeps lege sua declaret non quidem licitum esse percipiendi in mutuo usuras ( quae jure naturali et divino sunt proliibitas ), sed se ex causa publica et in quibusdam circumstantiis concedere jus ad moderatas prsestationes à subditis suis exigendas, ita ut tunc transférât dominium sicut per legem praescriptionis.
Punctum istud magni momenti est in Galliis, ubi lex civilis omninò silet de dato jure ad percipiendum usuras, et potiùs supponit mutuantem ad lucrum jus certuni habere. Motivum illius legis , à gubernii illius lemporis legislatoribus expositum, erat quod gubernii consultores interesse cousideraverant ut justam compensationem benefìciorum quae eventura erant mutuanti ex usu pecuniae mutuatae, si eum usumsibi retinuisset,
In discussione legis haec insuper Iiabuit tribunatùs orator: « Legitimitas stipulationis lucri in mutuo pluriès agitata, et « tàm impoliticè proscripta propter aequi vocation em verbo- K rum , ampliùs dubia non erit. Apud omnes certuni est pecu- « niam esse signum valoris , omnesque consentiunt valorem « locari posse ; at nolunt , nec possunt convenire, signum va- ? loris pariter posse locari. » Legis gali icanaa hsec suntverba • « Licitum est stipulari interesse prò solo mutuo sive pecunia» « sive aliarum rerum mobilium. »
Porrò si legislatores gallicani habuerunt lucrum in mutuo perceptum vel ut justam compensationem beneficiorum quae mutuanti evenire poterant ex usu pecunia sibi retei\tae, vçl at pretium locationis signi valoris, quod juxtà il los locari poterai; si lex simplicem permissionem stipulandi lucinmi in mutuo concédât j certum videtur, legem civilem in Galliis noluisse transferre dominium hujus lucri, et aliud acquisitum mutuanti supposuisse. Undè si alii dicant responsionem eminentissimorum Cardinalium applicandam esse' legi gallicana , prout est in codice civili ; alii illud negant propter mûliva aliata.
Itaque quasritur :
( Quaesita. ) 1. An prafatum judicium S. Pontificisintelligendum sit ut verba ipsius sonant , et separatìm à titulo legis principis, de quo eminentissimi Cardinales loquuntur in bis responsis, ita ut unicè agatur de mutuo negotiatoribus facto.
2. An titulus ex lege principis , de quo eminentissimi Cardinales, sic intelligendus sit , ut sufficiat legem principis declarare licitum esse cuique convenire de lucro ex solo mutuo ^acto, sicut fit in codice civili Fi*ancorum, quin dicat se concedere jus tale lucrum percipiendi.
Ad pedes Sanctitatis vestra enixè provolutus , supplicitor et cum filiali affectu orat prò resolutione humillimus nec non obsequentissimus servus.
f P. Fr. Episcopos Vivariensis.
