VOTES
id responsî adsciibît nos ilâ judicasse , çttod cœcos et claudos curaverit ;^ quibus addil, quodque ut dicitis vos mortuos suscitaveril. Claudos et caecos à Jesu curatos fuisse, quamobrem illum pro Gbrtsto, Deiqae Glio habemos , indé perspicuum est , quod in prophetis scriptum sit : Tune aperientur oculi cœ^ corum , etc. ( Ortgenes contra Celsum , lib. ii , n« 48 J
Quae ( miracula) yidenles, tune Judsi daeinoniacâ iieri poleutiâ arguebant, cùm omnia sic futura ut facta fuére arcanae illorum li Itéras continerent. Legebanl quippè cùm alioruin prophelarum, tùn» Esaïae verba dicentb, etc. (Ladaniius , divin, Jnslit. , lib. i¥, cap, i5.Jl
Yidetis cerlè quemadmodùm pncdicationem doctrinae apostolicœ prophelicum testimonium comiietur. Ut enim non cuntemnerentur , neque fabutosa ducerentur quœ apostoli annuntiabunt , demonstrabunlur lisec à prophetis antè fuisse praedtcta; qu» etsi attestabantur miracula , non defuissent ( sicut eliam nunc quidam adhûc musoilaat) qui raagicB potentia: cuncta illa tribuerent , uisi taKs eorum cogita tio conlestatione propheticâ vinceretur. Magicis enim arlibus longe antequàm nascerentur prophe- -tas sibi conatituere à quibus preenuntiaren tu r , nemo utiquè diceret. (S, Augustinus contra Faustum, lib. XII , cap. 45. J
(85) Quin hoc quoque oonsideraudum est , quod prodigiosœ et admirandse potentiœ eos quidem , qui Domini tem pore eicti tissent, invitare polerant adcredendum, ut non servassent post multa tempora evidentem demonstrationem ; cura eae quoque jam pro fabulis penè habeantur. Plus enim potentiis ac miraculis illius tempo ris potuit ad persuadendum prophetia , qnse nuno cum potentiis ipsis et miraculis expenditur ac comparatur, confirmans prophetiff
indagatores ut fidem habeant iis polentiîs prodigtosis et admirandis. C Origenes in Joan, , iom* ir , n<* 28.^
Disce igilur, si qiiid libi cordis est , non solùm idcirc6 à nobis Deum creditum Christum , quia mirabilia fecit , sed quia vidimus in eo facla esse omuia qu» nobis annuntiata sunt yaticinio prophetanim. Fecit mirabilia ; magnum putassemus, ut et vos nunc putatis , et Judœi tune putaverunt ; si non illa ipsa facturura Christum prophetœ cm nés uno spiritu propfaetassent. fLactantius^dmn. InsliL, lib, t, cap. 5.J
(86; Voyez tome II , art. v , n» n , note 45.
(87) Voyez tome II, art. iv , S 3 , n^ 5, note 33.
(88) Voyez tome I, art. m, S 3, n^ 1, note i86.
(89) Voyez ibid. , note 187.
(90) Voyez tome II, art. iv, s 2 , n» i , note i4; et tome I, art. m, $ 4i n° 1 ) note io5.
(91) Voyez tomel, art. m, S 5, n<» m, nute
(9^) In diebus illis Tenît Joannes-Baptista, prœdicans in deserto Judese , et dicens : Pœnitentiam agite ; appropinquavit enim regnum cœlorum. (Maith, m, i.)
(93j Ëxindè cœpit Jésus prœdicare et dicere : Pœnitentiam agile ; appropinquavit enim regnum cœlorum. (Matih. IV, 17.3
(94) Jésus ergo cùm cognovisset quia venturi erant ut râpèrent eum, et facerent eum regem, fugit iterùm in montem ipse solus. ( Joan, vi, i5.J
(95) Ait illis Jésus : Cu}as est imago hœc , et superscriptio ? Dicunt ei : Csesaris. Tune ait illis : Reddite ergo quae sunt Cœsaris ("assari, et qnœ sunt Dei I>eo. (MaUh, xxii, 20, 21. J
(96) Vade ad mare, et mit te bamum : ità eum piscem qui primas ascenderit toUe, et, aperto ore ^jus, invenii^staterem; itlum asMimens , da eis pro nj«et te. ( Matik, xvii, 1^)
21 i NOTES.
(97) Ait aotem ei qaidam de turbâ : Magister, die fratri meo ne dt^idat meam hsereditatem. At ille dixit illi : Homo , quîs me'constituit )udicem aut di- ^isorem super vos? (Luc, xii , i3, i^.J
(98) RetpODdit Jésus : Regnum meum non est de hoc mundo. St ex hoc roundo esset regnum meum , ministri mei u tiqué decertarent ut non traderer Judaeis. Nunc autem regnum meum non est bine. Dixit ilaque ei Pilatus*: Ergo rex es tu ? Respondit Jésus: Tu dicis , quia rex sum ego. Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum , ut testimonium perhibeam yeritati. (Joan. xviii , 36, ij.J
(99) Orietur in diebus ejus juslitia et abundantia pacis , donec auferalur luna ; et dominabitur à mari usqué ad mare , et à flnmine usquè ad termines orbis terrarum. ('P*. ixxi, 7,8.}
(100) Judicabit gentes; arguet populos mukos; et conQabunt gladtos suos in vomeres , et lanceas suas in falces.
Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur uhrà ad prselium. fis* 11 , 4* ^
(loi) Voyez tome II, art. iv, S 3 n» 5, note 33.
( loa) Voyez tome II , art. iv, s. 3» n* ▼» note 36.
(io3) Voyez tome II, art. v, n» 11, note 5a.
(io4) Voyez tome II, art. iv, S i , n° i, note 6.
(io5) Judicabit inter populos multos , et corripiet gentes fortes usquè in longinquum ; et concidenl gladios suos in vomeres , et hastas suas in ligones. Non sumetgens ad versus gentem gladium, et non discent ultra belligerare; el sedebit vir subtùs Titem suam, et sublùs ficum suam. £t non erit qui deterreat, quia os Domiiii exercituum locutum est. ( Mich. iv, 3, 4J
(106) Voyez tome II , art. iv. S 2 , n» i , note 14.
(107) Ecce super montes pedes cvangelisantis et aununtianlis pacem. ( Nahum. i, iS.^
(io8) Voyez tome I, art. m, s i» n° i» note 128 ; S 4i n^ I9 note 202.
(109) Ecce servus meus, suscipiam eum; electus meus , complacuit sibi in illo anima mea. Dedi spi-> ritummeum super eum; judicium gentibns proferet. Non clamabit , neque accipiet personam ; non audietur vox ejus foris. Calamum quassatum non conteret, et linum fumigansnon extinguet. In yeritate educet judicium ; non erit tristis neque turbulenlus.
CiS, XLII, I, 2,5,4. J
(iio) Voyez tome I , art. m, s 2, n^ i, note i63.
(m) Et erit vobis in sanctîficationem , in lapidem autem offensionis , et in petram scandali duabus domibus Israël , in laqueum , et in ruinam habitantibus Jérusalem. Et ofTendent ex eis plurimi , et cadent , et conterentur, et irretientur, et capientur. (Is. viii, i4, i5. J
(112) Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum, in signum cui contradicetur. fLuc^ n»34.J
(xi3} Sicut scriptum est: Ecce pono in Siou lapidem offensionis et petram scandali ; et omnis qui crédit in eum non confundetur. (Rom. ix , 53. J
(11 4) Hîc Trypho, qniescente me: Illse nos, inquit , et aliae ejusmodi scripturse gloriosum cogunt , et magnum expectare eum , qui regnum aeternum ab antiquo dierum , tanquàm filius hominis , accipit. Vester autem ille Christus , quem ità vocatis , inhonoratus et inglorius fuit ; ità ut etiam in extremam illam quse in lege Dei sancitur , execrationem incurreret : est enim in crucem actus.
TuoG ego ad iUum : Si scripturse quœ )am recîtavi , non ejus speciem ingloriam fore , et genus inenarrabile dicerent, aepro morte ejus diviles morte affectum iri , nos autem ejus liTore sanatos , ac ipsum tanquàm OTem adductum iri. Si non exposuis-
2l6 KOTES.
sera duplicem illius adventum , allerum io quo punctus est à vobis, alterum in quo agnoscetisin quem pepigistis, et plangant tribus Teslrs, tribus ad Iribum, muliercs seorsiim et Tiri seorsùm , obscura et incerta dicere viderer. {S, Justinus , DiaL cutn Tryphone, cap, xxxii.J
Atque ità in hodiernum negant venisse Cbristum suum, quia non in sublimitale yenerit, dùm ignorant eliam in bumilitate fuisse y enlurura. ( Tertullianiis adv. Marc,, lib. m, cap. 5.J
(ii5) V. tome II, art. v, n» n, note 45.
(i i6) Dixit Dominus Domino meo: Sede à dextn's
meis dominare in medio iuimicorum tuorum
Judicabit in nationibus. (Ps, cix, i> a, 6^J
(117) Exulta satis , filia Sion. ; jubila , fîlia Jérusalem. Ecce rex tuus yenit tibi, justus et salyator. Ipse pauper et ascendens super asinam et super pullum filium ejus. Et dispergam quadrigam ex Ephraïm , et equum de Jérusalem ; et dissipabitur arcus belli ; et loquetur paccm gentibus, et potestas e]us à mari usque ad mare , et à fluminibus usquè ad fines terras. ( Zachar. ix , 9 , 10.^
(118) V. tomel, art. i, n» xii.
(119) V. tome II , art. iv, S 3, n» v, note 33. (lao) Dabit illi Dominus scdem David patris cjus,
et regnabit iu domo Jacob in œternum ; et regni ejus non erit finis. (Luc. i33. J
(i3i) Y. tome I, art. m, S a, n» i, note,i63.
(laa) V. lonie I, art. m, S3, n*» i , note i63.
(i33) Surge illuminare Jérusalem, quia venit lu« men luum , et gloria Domini super te orta est; quia ecce tencbrœ operienl terram , et caligo populos; super te aulenj orielur Dominus, et gloria ejus in le videbitur. Et ambulabqnt gentes in lumine tuo, et reges in splendore ortûs tui : leva in c/ernuitu oculos tuoS) et vide. Omiifss isti congregati sunt ; yene-
nmt tibi. Filii tui de loDgè venieot , et filiœ tuae de latere surgent. Tudc videbis et afflues ; et mirabitur, et dilatabitur cor tuum , quando conversa fuerit ad te multitude maris , fortitudo genùum venent tibi. iDundatio camelorum operiet te , dromedarii Madian et Ëpha. Omnes de Saba -renient , aurum et thus déférentes , et laudem Domino annuntiantes. Orane pecusCedar congregabitur tibi; arietes Nabaioth ministrabunt tibi ofTerentes super placabili altari raeo , et domum majestatis meseglorificantes. (Is. LX, i etseq,)
(124) Et annuntiabunt gloriam meam gentibus, et adducent omnes fratres vestros de cunctis gentibus domum Domino ad montem sanctum roeum
Jérusalem , dicit Dominus ; quomodo si inférant filii Israël manus in vase mundo, in domum Domini..,. £t erit mensis ex mense , et sabbatum ex sabbato, yeniet omnîs caro ut adoret coràm facie meâ , dicit Dominus. (Is, LXvi, 19, 20, aS.J
(x25) In tempo re illo ^ vocabunt Jérusalem solium Domini : eteongregabuntur ad eam omnes gentes in nomine Domini in Jérusalem. (Jerem, m, 17.J
(126) Et erit in novissimo dierum, erit mons domûs Domini in vertice montium , et sublimi super altos ; et fluent ad eum populi , et properabunt génies multœ, et dicent : Yenite, ascendamus ad montem Domini , et ad domum Dei Jacob , et docebit nos de viis suis y et ibimus in semitis ejus ; quia de Sion egredietur lex , et yerbum Domini de Jérusalem \ et judicabit inter populos multos ; et corripiet gentes fortes usquè in longinquum. Et concident gladios suos in vomeres , et hastas suas in ligones. Non sumet gens adversùs gentem gladtum , et non discent ultra belligerare. Et sedebit vir subtùs vitem suam , et subtùs fîcum suum , et non erit qui deterreat : quia os Domini exercituum locutum est. (Mich. IV, I etseq,)
(1Q7) Oinnes qui reliqui fuerint de umversis geniibiis quœ Yenerunt cou ira Jérusalem , ascëndeDt ab anno in annum, ut adorent regem Dominum, el célèbrent festivitatem tabei^aculorum. Et erit qui non ascenderit de familiis teri*» ad Jérusalem , ut adoret regem Dominum exercituum, non erit super eos imber. (Zachar. xiv, 16, 17.^
(138) lUa autem quœ desursùm est Jérusalem libéra est, quse est mater nostra. (GalaL iv, 26.^
Non enira accessistis ad tractabilem montem... Sed accessistis ad Sion montem, et civitatem Dei viventis, Jérusalem cœlestem , et multorum railliura angelorum frequentiam, et ecclesiam primitivorum , qui conscripti sunt incœlis. (Hebr, xii^ 18 , aa, 25.^
(1 ag) Ego Joannes vidi sanctam Jérusalem novam descendentem de cœlo, à Deo paratam sicut sponsaœ ornatam viro suo. (Jpoc, xix, a.J
(i5o) Il serait trop long de rapporter ici les divers textes des saints Pérès sur la Jérusalem céleste; contentons-nous d'en indiquer quelques-uns des principaux.
y. Origenes în Joan. , tom. xni, n^ i5.
S. Hilarius, tract, iu Psalm..Lxiy, n° a.
S. Gregorius Nazianz. , orat. xlii.
S. Ambrosius , Apol. David , cap. xvii , n^ 85.
S. Hyerouimus, in cap. u Isaïs, lib. 14.
S. Augustiuus, Enar. in psalmos cxxi , n» 4> cxxiv, no 3 ; cxxv , n<» 1 ; cxux , n» 5. De Genesi ad lit., lib. XII , cap. 18, no 56; deCivit. Dei, lib. xi , cap. 1 ; et alibi passim.
S. Cyrillus Alex. , Comment, in JoëK , cap. m.
Thodoretus , in psalra. xcvi.
S. Gregorius magnus, in iv psalm. poenit. , n'^ a5.
(i3i) Et assumam ex eis sacerdotes et levitas ait Dominus: quia sicut cœlinovi et terra nova, quaeego facio stare coràm me, dicit Dominus, sic stabit semen
Ycstrum , et nomen yestrum , et erit mensis ex mense, etc. (Is, lwi , ai , 22, aS.^
(i32) Et vidi cœlum Dovnm et terram novam : priinum euim cœlum , et prima terra abiit. ( Apoc, XXI, \.)
(i33) Non erit tibi ampliùs sol ad lucendum per diem , nec splendor luns illuminabit te. Sed erit tibi Doroinus in lucem sempiternam , et Deus tuus in gloriaro tuam. Non occidet ultra sol tuus , et luna tua non minuelur : quia erit tibi Dominus in lucem sempilernam. Et complebuntur diesluctus tui. Populus autem tuus omnes justi. (Is. lx^ 19, 20, 21.^
(i34) Osleudit mihi civitatem sanctam Jérusalem , descendentem de cœlo à Deo , habentem clarilatem Del. fjpoc. xxi , 10, 11.^
Et civi tas non eget sole neque lunâ , ut luceant in eâ. Nam claritas Dei illuminavit eam , et lucerna ejus est A gnus. Et ambulabunt gentes in lumine ejus ; et reges terrœ afférent gloriam suam , et honorem in illam. Et portse ejus non claudentur per diem : nox enim non erit illi. ( Ibid, 23, 24) iS,)
Et nos ultra non erit : et non egebunt lumine lucemœ , neque lumine solis : quoniam Dominus Deus illuminabit illbs , et regnabunt in sœcula saeculorum. (Ihid. XXII, 5.J
(i35) Horribilis Doroinus super eos : et attenuabit omnes Deos terrœ : et adorabunt eum yiri de loco suo , omnes insulœ gentium. (Soph, 11, 11.^
(i36) V. tome II, art. v, n» m , note 60.
(137) Et erit in die iliâ , adjiciet Dominus secundo manum suam , ad possidendum residuum populi sui » quod relinquetur ab Assjriis, et ab ^gjpto , et à Phetros, et ab ^ihiopiâ, et ab £lam^ et à Sennaar, et ab Emaih, et ab insulis maris. Et levabit signura in nationes : et congregabit profugos Israël : et disperses Juda coUiget à quatuor plagis terne. Et
auferetur zelus Ephraïm^ et hostes Juda4>eribunt. Ephraïm non aemulabitur Judam , et Judas non pu» gnabit contra Ephraïm Et rolabunt in humeros Philistiim per mare simol pnedabuntiir filios orientis. Idiimsea et Moab , prœceptum manus eorum : et filii Ajnon obediêntes erunt. Et desolabit Dominus linguam maris £gypti : et levabit manum suam super flumen in fortitudine spiritûs sui : et percutiet eum in septem ri vis : ita ut transeant per eum caclcati. (Is, XI , II eiseq,)
(i38) Y. tome II, n<» vu, notes m, iia.
(iSp) Et dixi : Yade , et dices populo huic: Audite audientes^ et nolite intelligere : et videte yisio- Aem , et nolite oognoscere. Excaeca cor populi hujus , et aures ejus aggrava , et oculos ejus claude : ne forte videat oeulis suis, et auribus suis audiat, et corde suo intelligat , et convertatur, et sanem euro. Et dixi : Usquoqoô Domine ? Et dixit : Donec desolentur civitatesftbsq<Me habitatoribus , et domus sine ho- Hii«e; eft terra relinquetur déserta. (ïs, y\y%ei seq.)
(if\6) Ide6 in paraboUs loquor eis , quia yidentes non vident , et audientes non audiunt , neque inteU ligunt. Et adimpLetttrin ets propheiia Isaïae dicentis: Auditu audieliis, et non intelligelis, et videntes videbiris , et non videbitis. Incrassatum est enim cor populi hujus : et auribus graviter audierunt : et oculos SHOs clauserunt ; ne quand6 videant oeulis , et auribus audiant, et corde inteiligant , etconvertantur , et saaera eos. (Matlh, xiii, i3, i^, i5. )
(i40 Cumqiie.invipem non essent consentientes discedebant, dicente Paulo unum verbum. Quia benè spiritûs sanctus locutus est per Isaïam prophetam ad patres nostros, dicens : Vade ad populum istum, et die ad eos ; Aure audietis , et non intelligetis : et videntes videbitis , et non perspicietis ; incrassatum est enim cor populi huius : et auribus |»ravit«r audie-
KOTES. 2 21
ruDt et oculos suos compresserunt : ne forte videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant et eon* yertantur , et sanem eos. ( AcL xxviii « a5 , 20 , 27. ) Sicut scriptum est, dédit illis Deys spiritufn coin* punctionis, oculos ut non videant, et aures ut non audiant ; usque in hodiernam diem. (Rom, xi, 8.J
(142) Et eiit in die illâ, non adjiciet residaum Israël , et Li qui fugennt de domo Jacob , inniti su* per eo qui percutit eos. Sed innitetur super Dominum sanctum Israël in yeritate. Reliquiae conrertentur , reliquiae , inquam , Jacob , ad Deum foriem. Si enim fuerit populus tuus Israël quasi arena maris y reliquiœconvertenturexeo : consummatioabbrefiats inundabit jnstitiam ; consummationem enim , et abbreviationem DominusDeus exercituum faciet in me. dio omnis terras. (Js, x , 20 6^ setf.)
(143) Dies multos sedebunt filii Israël sine rege, et sine principe , et sine sacrificiis , et sine altare , et sine Ephod , et sine Theraphim. Et post hœc revertentur filii Israël : et quaerent Dominum Deum suum, et Dayid regem suum ; et pavebunt ad Dominum , et ad bonum ejus, in norisiroo dierum. (Osée m , 4 )S* ^
(i44) Jérusalem calcabitur à gentibus, donec im** pleantur tempora nationum. (Luc, xxi, 24*^
(145) Nolo enim vos ignorarc , fratres, mysterium hoc ; ut non sitis vobis ipsts sapientes : quia csecitas eâ parte contigit in Israël, donec plenitudo gentium inlraret. (Rom, xr , i5.)
(146) Quin et illud ^mmdAyeTle ^ prœcedenl'vQS in regnum Dei, quod Israël em à regni Dei ingressu non prohibeat. Neque euim prœcedit eum qui hod loco nunquam futurus est, in quo ipse prsecessit. Videergo num illud stgnificatur futurum ; nempèut salutem universus Israël consequatur, cum gentium plenitudo advenerit. (Origines comment, in Mail, , tom. xvii , no 5. J
' (14?) Reliqui» enim in princîpîo fidet salae fient , et in fioemundi : ut cum subintraverit plenitudo gentiuni , tuDC omnis Israël salviis fiât. {S. Hjreronimus in cap. vrii Amos , Ub. 3. }
(148) Illos autem carnales Israëlitas , qui nunc nolunt credere iu Christum po^teà credituros , id est filios eorum. ( Nam utiquè isti in suum locum oriendo transibunt) idem propheta testa tu r , dicens : Quoniam mullis diebus sedebtmt filii Israël , sine rege , sine principe , sine sacnficio , sine altari , sine sacerdotio y sine manifestaiionibus. Quis non videat sic esse Judasos ? Sed quid adjungat audiamus : Et posteà y inquil , reverteniurJUii Israël , et inquirent Dominum Deum suum ; et David regem suum : et stU' pescent in Domino : et in bonis ipsius in novissimis diebus, Nihil est istâ propfaetiâ manifestiùs : cum David régis nomineintelligaturChristus, quijactumest^ sicut dicit Apostolu», et semine David secundùm carnem, (S, Augustinus de Civil, Dei , Ub, xyiii, cap,i%,)
('49) Dicilur Israël primogenitus interfilios. Cum autem in Christum debaccharentur gentibus subditi sunt ; et secuadùm velut classem sortiti sont. Habent enim et illi destina tum sibi tempus suœ conversiouis : nam scriptum est, Quando vero plenitudo gentium intraverit, tune omnis Israël salvus erit. fS, Cy^ rjrllus Alex, comment, in Isaïam , Ub, m, cap, 4 ; y, idem , Glap. Hyr, in Gen, , Ub, iv, versus Jinem^ et comment, in Oseam , cap, m. J
(i5o) In die illâ abjiciet yir idola ai*genti sui, et idola auri sui , quœ fecerunt vobis manus vestrœ , in peccatum. (Is, xxxi , 7. J
(i5i) Erilindie illâ, dicit Dominus exercituum, disperdam nomina idolorum de terra , et non memorabunlur ultra. (Zetckar, xiii , 2. ^
(iSî) V. tome II, nOYiii,note 116.
(i55) Omnia autem ex Deo qui nos reconciliavit
ITOTES. 2a3
sibi per Ghristum , et dédit nobis miDistèrium reconciliationis. Quoniam quidem Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi , non reputans iliis delicta ipsorum. (i Cor, v, i8, 19.J ^
Ipse est pax nostra , interBcieus inimicitias in semetipso : et vcniens ,- evangelizavit pacem vobis qui longé fuistis , et pacem iis qui propè. ( Ephes, 11 , i4 9
£t per eum reconciiiaVit omnia in ipsum , pacificans per sanguinein crucis ejus , sive quœ-in terris , sive quae in cœlis sunt. (Coloss, i , 10.)
(i54) Pacem relinquo vobis; pacem meam do vobis, nonquomodô mundus dat, ego do vobis. ( Joan, XIV, Q7J
(i55) Mandatum novum do vobis , ut d.iligalis m* vicem. Sicut dilexi vos, ut et vos diiigatis invicem. In hoc cognoscunt oranes, quia discipuli mei estis, si dtlectionem babueritis ad invicem. (Joan. xiii, 34,35.;
Nulli malura pro malo reddentes, providentes bona, non tantùm coràm Deo, sed eliam coràm hominibus , si fîeri potesl , quod in vobis est , cum omnibus hominibus pacem habentes. f^om. XII, 17, 18; et alibi mulloties.J
( i56) Sedes tua Deus in sseculum saeculi : virga directionis, virga regni tui : dilexisli juslitiam, et odisti iniquitalem ; proptereà unxit te Deus tuus oleo Iselitiae prae consortibus luis. C Ps. xxiv , 7, 8.^
(157) Vx)yez tome II, n» viii , note 116.
(i58) Congregatis aMlem pharisaeis , interrogavit eos Jésus, dicens : Quid vobis videtur de Christo? cujus filius est? Dicunt ei : David. Ail illis : Quomodo ergo David in spiritu vocal eum Dominum , dicens : Dixit Dominus Domino roeo , sede à dextrii nieis ; donec ponam inimicos luos scabellum pedum tuorum ? Si ergo David vocal eum Dominum , quo.
mod6 filius ej us est ? Et nemo poterat ei respondere
yerbum. ( Malth, xxn, 4* ^' seq, )
(iSp) V. tome II, art. iv, S 3, n° i note i5.
(i6o) V. tome I, art. iv, S 3 , n« v, note i86; tome II , note 33.
(i6i) Deas ipse yeniet , et salyabit nos. (Is, xxxy ,
(162) Parate yias Domini ; rectas facîte in solitudine semitas Dei nostri. (Js. xl, 3.J
(i63) Die civitatibiis Juda : Ecce Deas yester; ecce Dominus Deiis, in fortitiidine yeniet. (Is. xl, 9J
(164) V. tome I , art. ni , S 4» *^** * » °ote 2o3.
(i65) Ecce dies yeniunt, dicit Dominus, suscitabo David germen justum ( juxtà targum Jonalhan, David Messiam jusiorum) : et regnabit rex, et sapiens erit, et faciet justitiam , et )ustitiam in terra. In diebus illis saWabitur Juda , et Israël habitabit coufidenter. Et hoc est nomen quod yocabunt eura, Dominus justus noster. (Hehr. Jeboyah Tsedi Kemi. Jomi. xxiiï , 5 , Q,)
(166) Ecce dies yeniunt, dicit Dominus , et suscitabo yerbum bonum quod locutus sum ad domum Israël et ad domum Juda.
In diebus iilis , et in tempore illo , germinare faciam David germen justitise , et faciet judicium et justitiam in lerrâ. In diebus illis salvabitur Juda, et Jérusalem habitabit confidenter ; et hoc est nomen quod yocabunt eum, Dominus justus noster. ( Hehr. Jehovah Tsedi Kemi. Joan, xxxiii, i4, i5 , 16.^
(167) Dominus dixit ad me : Filius meus es tu, ego hodiè genui le. ( Ps. 11 , 7. ^
(168) Ex utero antè luciferum geuuile.fP^. cix, 4J
(169) Egressus ejus ab ipitio à diebus œternitatis. ( Mick. V, 7.J
'(170) Generationem illius quis enarrabit? (Is. LU, %.)
(171) S. Athanase rapporte une suite de prophéties relatives aux diverses circonstances de ta vie de Jésus-Christ en deux endroits , dans le livre de Incamatione Ferbi Dei ^ n*» 33 et suiv. ; et dans celui intitulé Quœstiones ad Antiochum. Qusest. cxxxvri, n'^ 5 et suiv. Ces passages sont trop longs pour être transcrite ici.
(172) Vox^in excelso audita est lamentationis , luctûs, et fletûs ; Rachel plorantis filios sucs , et nolentis consolari super eos, quia non sunt. ( Jerem.
XXXI, lÔ.J
(1^3) Mortua est ergo Rachel, et sepulta est in via quœ ducit Ephratarn : hsec est Bethléem. fGen, XXXV, 19.^
(174) Tune Herodes videns quoniam illusus esset à Magis , iratus est valdè. Et mittens , occidit omnes pueros qui erant in Bethléem et in omnibus finibus ejus, abtmatu et infrà , secundùm tempus quod cxquisierat à Magis. Tune adimpletum est quod dictum est per Jeremiam prophetam, dicentem.: Vox iii Ramâ audita est, ploratus, et ululatus multus ; Rachel plorans filios suos; et noluit consolari, quia non sunt. fAfawA. Il, 16, 17, 18.^
(175) Cura audisset ( Augustus) inler pueros quos in Syriâ Herodes rex Judaeorum intrà bimmatum jussit interfici , filium quoque ejus occisum, ait : Melias est Herodis esse porcum quam fîlium. f Macrohius, Saturnalis , lib. 11 , cap. 4 , de Jocis Jugusti.J
(176) Vox clamantis in deserto : Pa'rate vias Domini , rectas facite in solitudine semitas Dei nostri. Omnis vallis exaltabitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Et erunt prava indirecta at aspera in vias planas, et revelabitur gloria Domini ; et videbit omnis caro pariter , quod os Domini locutum est. (Is. XL, 3, 4 • 5.^
(177) V. tome I, art. m, S 4> *^° '» ^^^® 2o3.
a 20 IIOTES.
(178) Demonst. eyaog. , propos, vu, n^' i5 et 3o.
(179) Hic est qiii dictiis est per Isaïam propbetain , dicentem : Vox clamantis in deserto : Para le viam Domini , rectas facite scinitas ejus. (Matlh. m, 3 ; V. Marc, 1,2, 3,4; Luc, m , 3 , 4 ^ ^ » 6- J
(180) Dixerunt ergo ei : Quis es, ut responsum demus bis qui miserunt nos ? qtiid dicis de te ipso ? Ait : Ego Tox clamantis in deserto , dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. fJoan, i , 2a , ^3.^
(181) V. Matth. III, I et seq.
Artificiosissimè itaque Dominus noster Jésus Chris-
tus , imm6 ver6 ut Deus pharisseorum criminationem praBTerlens, ait: f^os misistis adJoannem, Non ultr6 se ingessit ad sententiam de me ferendam Baptista. Non potest id ei objici , liberum testimonium tulit. Vos misistis qui rogarent; et testimonium perbibuit Teritati. fS, CyriUus Alex, , comment, in Joan, evetn.)
(182) Primo tempore alleviata est terra Zabulon et terra Nephtali; et novissimè aggravata est yia maris trans Joitlanem , Galilœse gentium. Populus, qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam; babitantibus in regione umbrse roorlis , lux orta est eis. Cls, ïx, I, a.;
(i83) Se cesstt in Galilœam, et, relictâ ci?itate, Nazareth venit; et babitavit in Capharnaum raaritima, in finibus Zabulon etNephtalim, ut adimpleretur quod dictum est per Isaïam propbetam : Terra Zabulon et terra Nephtalim , via maris trans Jordancm, Galilœa gentium. Populus , qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam ; etsedentibus in regione umbrK mortis lux orta est eis. (Matih, iv, 12 et seq.)
(i84) Haec omnia locutus est Jésus in parabolis, et sine parabolis non loquebatur eis, ut impleretur quod dictum erat per propbetam dicentem : Aperiam in parabolis os raeum ; eructabo abscondita à constitutione mundi. (Matth, xiii, 34, 35.^
(i85) V. tome II , art. tu , n» 8 , note 1 17.
(i86j Hoc autem totom factum est , ut adimpleretiir quod dictura est per prophelam, dicentem : Dicite fîliae Sioo : Ecce rex luu5 venit tibi mausuetus , sedens super asinam et super puUum filium sub^ugalis. (Matth. itxi, 4, 5. J
(187) Atreyerà Doininus noster Jésus Chiistus Jérusalem ingressurus , praecepit discipulis ut asÎDam quamdam , quœ unà cum pullo suo, in introït u wici Bethfagedicti, alligata erat, ad se adducerent ; eique iDsidens , Jérusalem ingressus est. Quod queraadmodùm conceptis verbis prsedictum fuerat à Cbristo fac* tum iri, ità abeo in omnium oculis factum, Chnstum eum esse aperté déclara bat ; et cùm base omnia contigerint, ut ex scripturis sacris demonstratur , adhùc tamen corde obdurescitis. Rem it^ eventuram Zacbarias, uuus é duodecim, prsedixit bis verbis : Lœlare vehementer , Jilia Sion , etc. (S. Justini», DiaL cum Tryphon^ , cap, lvi. J
Nullus post bu jus propbeti» tempus apud Judxos fuisse memoratur , qualem bœc propbetia describit , nisi unus duntaxat salvator , et Dominus noster Jésus Cbristus Dei ; cujus tempore boc quoque vatici* nium suum finem est consecutum , cùm ad suos discipulos verba illa dixit : lie in vicum qui contra vos est , et invenieiis asinam et pullum alligatum ; solviie illum , et adiluciie. Et si quis vohis dixeril quid facitis , dicite illi: Dominus his indigel. Et abewttes illifecerunt , ul prœceperat iUis Jésus, Et ea quidem quœ , vel ad oraculum , vel ad oraculi eventum pertinent , in bunc modum se babent. (Eu' sebius , Demonsl, evang, , lib ïx,J
Zacbarias de Cbristo et ecclesiâ : Exulta, inquit , valdèfjilia Sion, etc. Hoc quand6 factum sit, ut Dominus Cbristus in itinere jumento bujus generis uteretur , in eyangelio legitur ; ubi et baec propbetia
aa8 l!70TES.
commémora lur eâ parte, quantum iili loco sofficere Tisum est. (S. Augusimus, de CiviL Dei, lib. xtiii, cap. 35, n® Q. J
Gaude vehemenier , JUia Sion, etc. Haec vero ex ipsis rébus apertam habent expositionem. Ëtenim rez, quem prophetae prsedixerunt, venit; et justifia suâ peccatum deleyit; et mansuetudine diaboli superbiam fregit ; et qui pnllo asinœ insedit reges , habet adoratores, qui auro et lapidibus pretiosis omati ye^ hiculis gestantur. { Theodoretus in Zackar. , cap. IX , vers, g.)
(188) Sicut pastor gregem suum pascet , in bracfaio suo coogregabit agnos , et in sinu suo leyabit , fratres ipse portabit. f /5. xl, ii. ^
(189) Qui dispersit Israël, congregabît eum; et custodiet sicut pastor gregem suum. (Jerem, xxxi, 10.;
(190) V. tome n , art. ly ,$ ï > n® i » ^^ote 6.
(191) Ego sum pastor bonus; bonus pastor ani* mam dat pro oyibus suis. (Joan. x , 11.)
Ego sum pastor bonus , et cognosco meas , et cognoscent me mese. (Jbid. , ^^. )
Oyes meœ yoecm meam audiunt ; et ego cognosco eas; et sequuntur me; et ego yitam œtemam do eis. {Ibid. , 27, 28.)
(192) Deus autem paeis qui eduxit de tenebris pastorem magnum oyium , in sanguiue testamenti aeterni , Dominum nostrum Jesum Gbristum , aptet yos in omni bono. (Hebr. xiii , ao. )
(195) Eratis sicut et oves errantes; sed conyersi estis nunc ad pastorem et episcopum animarum yestrarum. (S. Petr. 11, ai. )
(i94)Cùm apparuerit princeps pastorum, percipietis imraarcessibilem glorise coronam. (i Petr. , v. 5.)
ri95) Hauriettsaquascum gaudio de fontibusSalyatoris. ( Is, xii , i3. )
(196) Rorale , cœli , desuper , et nubes pluant justum ; aperiatur terra , et gerroinet Salyalorem. (Is. XLV, 8.J
(197) Ecce dedi te in lucem genlium^ ut sis salua mea usquè ad extremum terras. {Is, xlix , 6. )
(198) Propè est iustusmeus ; egressus est Salvator meus. ( Is, 4» 5.^
(199) Dicite filiae Sion : Ecce Salvator tuus venit. ( IS. LXII, ii.J
(200) Ego in Domino gaudebo; et exultabo in Dec Jesu meo.fHabac, m, 18.J
(201) Exulta satis, filia Sion ; jubila , filia Jeru* salem : Ecce rex tuus yenit tibi justus et Salvator. ( Zachar. ix , 9.^
(202) Ecce concipies in utero , et paries filium ; et Tocabis nomeu ejus Jesum. (Luc. i , 3i.^
Pariet autem fiHum , et yocabis nomen ejus Jesum. Jpse eotm saUum faciet populum suum à peccatis «orum. (Matth. i, qi.^
(203) Natus est vobis hodié salyalor , qui est DoiBiDHS Christus. (Luc, 11, 11. ^
(204) Venit enim filius hominis salyare quod perierai. ( MnHk. xviii , ii,J
Filius hominis non yenk animas perdere , sed salvare. (Luc. ix, 56. J
(205) Ipsi enim audiyimus ; et scimus quia hic yeré est salvator mundi. (Joan. rv, 4 2.
(206; Hune principera et salvatorem Deus exalta- ▼it dexterâ suâ, ad dandam pœnitentiam Israëli et remissionem peccatorum. (j4ct. v, 5i.J
(207) Hujus ( David) ex semine, secundùm promissionem , eduxit salvatorem Jesum. (Jet. xiii, 23.^
(208) V. Philipp. m , 20 ; I Timoth. i , i ; II, 3 ; iT, 10; Tit. I, 3 et 4; "« 10, II et i3 ; m, 4 «t 6; 2 Petr. 1 , 1 et it ; 11, 10; m, 2 et 18 ; i Joan. ly, i4; Jud. 25; «t alibi passim.
23 O liOTBS.
(209) Scio qnod redeniptor meus vivit^ et in noyissimo die de terra surrccturassum. fJob. xix , ^5.)
(lio) Et redempli à Domino conTertentur , et venient in Sion , eu m laude et laetitiâ sempitemâ super caput eonim. Cis. xxxv, 19.^
(211) Et timebunt qui ab occident^ nomen Domini, el qui ab ortu solis gloriam ejus, cùm yenerit quasi fluvius violentus, quem spiritus Domini cogit ; et venerit Sion redemptor , et eis qui redeunt ab iniquttate in Jacob. (Is» Lfx , 19 , no.J ^ (312) Loquebatur de eu omnibus qui expectabant redemptionem Israël. (Luc. 11, 38.^
(2j3} Nos autem sperabamus quod esset redempturus Israël. (Luc xxïv , Qi.J
(214) In quo habemus redemptionem per sanguinera ejus remissionem peccatorum. (Ephes. yit, diss, I, 14.;
(2i5) Scientes quod non corruptibilibus auro vel argeuto , redempti estis de vanâ vestrâ conTcrsatione pateraœ traditionis, sed pretioso sanguine quasi agoi immaculati Christi, et incontaminati. (i Petr. i,
(a 16) Juravit Dominus, et non pœmtebit eum: Tu es sacerdos in teternum , secundùm ordinem Melchisedech. (Ps. ix , 4.J
(217) V. tome II, art. vin; n« i.
(a 18) Huelius, Demonst. cvang. , propos, vu , n»
(219) -flSdificavit ibi David allare Domino, et obtulit holocausta et pacifica. (o, Reg. , xxiv , aS.J
(a!io) Atque hune quidem psalioum non ignore ita à vobis expoui , ut in Ezechiam dictum esse , audeatis dicere. Vos autem errorelabi protinùs vobis, et verbis ipsis deraonstrabo. Dictum est : Jurahil Dominus , et non pœnilehit eum : tu es sacerdos in œiernum , secundiun ordinem Melchisedech ; el qwB
seqmiDtur, quasque prsecedunt. Ezechiam autem, nec sacerdotem fuisse , nec in lelerDuni Dei sacerdotem esse , ne ipsi quidem contra audebitis dicere. Id yerà in Jesu nostro dicta , verba ipsa déclarant. CS. Jusiinus , DiaL contra Tryphonem , cap, xxxin. J
Christus ergo etiam, is utique de quo loquitur psalmus , sacerdos erit. Quomodè enim testimonio prophetSB sacerdos esse dicitur , nisi idem priùs Christus extitisset ? Sed etiam in seternum sacerdos esse dicitur. Porrô hoc ampliùs naturae hunianœ accommodari non potest , neque enim hominis aeternum durare; quoniam mortale et fragile plané est geniis nostrum. Ëxcelleniior ergo quispiam , qnàm ut intrà hominis naturam consistât , is qui in his verbis signiBcalur, Dei sacerdos erit ; qui , cum jurejurandi affirmatione perpetu6 duraturum , atque infinitum sacerdotium à Deô acceperit. (Eusehius , Demonst, evang. , lib. iy , cap. i5> J
(!22i) Quemadmodiim et in ab'o loco dicit : Tu es sacerdos in aeternum , secuudùm ordinem Melchisedcch. (Hebr. v , 6 J
Contestatur enim , quoniam tu es sacerdos in seternum , secundùm ordinem Melchisedech. (Ibid, , yi\ , 1 7 ; e/ alibL )
(2Q2) Christus non semetipsum clarificavit ut pontifex iieret , sed qui loculus est ad eum : Filius meus es lu, ego hodiè genui te. ( Hebr. r.J
Talem habemus pontificem , qui consedit in dexterâ sedis roagnitudinis in coelis, sanctorum minis^ ter , et tabernaculî veri quod fecit Dominus , et non faomo. (Ibid,, viii, i ^.J , .
('J23) Inter veslibulum et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et diceut : Parce, Domine, parce populo luo. (^Joê*/. ii, 17. J
Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus , constituitur in iis quae sunt ad Deum,
ut offerat dona et sacrificia pro peccatis. ( Hebr.
