LXXV. Concile de Sens, de l'an 1269, can. n
ce Quia subscripti sigilli appositio in multis
y> juris articulis, consensum et probationem in-
y> ducit : prohibemus ne qua persona ecclesiasti-
» ca litteras vel instrumenta super contractibus
y> usurariis, Tel de usurâ suspectis, sigillare, vel
» sigillari praesumat. Ex. hoc enim quidam laïci
y> credentes, vel contingentes, contractus hujus-
» modi per Ecclesiam approbari, peccant secu-
» riùs, nec verecundantur dare publicè pecu-
y> niam suam ad usuram. Ex qualitate auctori-
y> tatis, negotii, et personae créditons, con-
y> tractus usurarios reputamus : videlicet si cre-
» ditor consuevit fenerare ; prohibentes , ne
y> quis in domibus, vel in locis, aut terris Ec-
y> clesiarum, Lombardos, vel alios advenas qui
» vulgariter dicuntur, usurarios manifes-
y> tos , recipere prœsumat : cùm receptores liu-
» jusmodi approbare videantur usuram, quant
» utriusque Testamenti pagina detestatur. Qui
» contra fecerint, à superiori suo, monitione
» compétent! praemissâ, per censuram eccle- » siasticam compescantur. »
Et can. m :
« Item, quia pariim est esse jura, nisi sint y> qui ea regant, et observent, et faciant ob- » serran : constitutionem Concilii contra usu- » rarios editam, quâ cavetur ne usurarii mai) nifesti ad communionem admittantur altaris, » nec christianam, si in peccato decesserint, » accipiant sepulturam, et quôd oblationem ipso- » rum nullus recipiat, firmiter prœcipimus ob- » servari. Qui contrà fecerint, prœter pœnam » constitutions ejusdem, sui superioris arbitrio » puniantur. Si vero exempti sive privilégiât! » contra constitutionem eamdem fecerint ; Epis- » copi loci illius contra eos, quantum de jure h poterit, procedere non omittant. Et si propter » hoc, ipse vel alius ad quem pertinet, litem, » seu molestiam, aut calumniam patiatur, ex- » pensis communibus quœ fient de contuber- » natione communi, per duos, videlicet unum » de capitulo cathedralis Ecclesue , et unum y* Abbatem ejusdem diœcesis fide dignum, im- » ponenda et exigenda super illos, quos ad hoc » deputaverint, defendetur. Durabit autem prae- » sens statutum usque ad sequens Concilium : » et tune meliùs videbitur quis fructus ex hoc » poterit pervenire, et de hoc coraputabitur, » in Concilio subsequenti. » (Concil. Labb. ^ tom. xi? p«g. 910 et 914.)
DISSERTATION. Soi
LXXV1. Second Concile de Lyon, en l'an 1274, œcuménique, can. xxvi.
« Usurarum voraginem, quœ animas dévorât, » et facultates exhaurit, compescere cupientes, » constitutionem Lateranensis Concilii contra » usurarios editam , sub divinœ maledictionis » interminatione prœcipimus inviolabiliter ob- » servari. Et quia quô minor feneratoribus ade- » rit fenerandi commoditas, eô magis adimetur » fcnus exercendi libertas : bac generali consti- » tutione sancimus, ut nec collegium, nec alia » universitas, vel singularis persona, cujuscum- » que sit dignitatis, conditionis, aut status, » alienigenas, et alios non oriundos de terris » ipsorum, publicè pecuniam fenebrem exer- » centes, aut exercere volentes, ad boc domos » in terris suis conducere , vel conductas liay> bere, aut alias babitare pennittat; sed bujus- » modi usurarios manifestes omnes infra très » menses de terris suis expellant, nunquàm ali- » quos taies de caetero admissuri. Nemo illis » ad fenus exercendum domos locet, vel sub » alio titulo quocumque concédât. Qui vçro » contrarium fecerint, si personœ fuerint Ec- » clesiasticae, Patriarcliœ, Archiepiscopi, Epis- » copi , suspensionis ; minores verô perso née » singulares, excommunicationis; collegium au- » tem seu alia universitas interdicti sententiam » ipso facto se noverint ineursuros. Quam si » per mensem animo suslinuerint indurato,
» terra? ipsorum , quamdiù in eis iidem usurarii » commorantur , ex tune ecclesiastico subja- » ceant interdicto. Cœterùmsi laïci fuerint, per 5> suos ordinarios ab hujusmodi excessu, omni » privilégie* cessante, per censuram ecclesiasti- » cam compescantur. »
Et can. xxvn :
ce Quanquam usurarii manifesti de usuns, » quas receperant, satisfieri expressâ quantitate, »vel indistincte, in ultimâ voluntate manda- » verint: nihilominùs tamen eis sepullura ec- 3> clesiastica denegetur , donec vel de usuris » ipsis fuerit, quantum patiuntur facilitâtes eo- » rum, plenariè satisfactum, vel illis quibus est » facienda restitutio, si prœsto sint ipsi, aut » alii qui eis possint acquirere, vel eis absen- » tibus loci ordinario, aut ejus vices gerenti, » sive rectori parochiae in quâ testator habitat, » coram aliquibus fide dignis de ipsâ parochiâ : » quibus quidem ordinario, vicario, et rectori, 5> praedicto modo cautionem hujusmodi, eorum » nomine, liceat praesentis constitutionis aucto- 5> ritate recipere : ita quôd illis proindè actio » acquiratur, aut servo publico, de ipsi us or- » dinarii mandato, idoneè de restitutione fa- » ciendâ sit cautum. Cœterùm si receptarum » u surarum sit quantitas manifesta, illam semper in cautione praedictâ exprimi volumus; » alioquin aliam recipientis cautionem hujus- » modi arbitrio moderandam, Ipse tamen scien-
DISSERTATION. 3o3
w ter non minorem , quàm verisimiliter creditur, >> moderetur; et si secùs fecerit, ad satisfactio- » nem residui teneatur. Omnes autem Religiosos » et alios, qui manifestos usurarios contra prae- » sentis sanctionis formam ad ecclesiasticam ad- » mittere ausi fuerint sepulturam , pœnae in » Lateranensi Concilio contra usurarios promul- » gâtas statuimus subjacere. Nullus manifestorum » usurariorum testa mentis intersit, aut eos ad » confessionem admittat, sive îpsos absolvat, » nisi de usuris satisfecerint, vel de satisfàciendo » pro suarum viribus facultatum praestent, ut » praemittitur , idoneam cautionem. Testamenta » quoque manifestorum usurariorum aliter facta » non valeant, sed sint irrita ipso jure. » (Concil. Labb., tom. XI, pag. 991 et 992.)
