tome 111. n
3?o cinquième
» Et ne qui à caetero , facile contractes usu- » rarios incauti célèbrent, utque timoratis cons- » cientiis magis consulatur, Ecclesiasticis omni~ » bus emptionis et venditionis contractibus » ( quos pignoratitios vulgus vocat ) quibus » res vendita redimendi gratiâ venditoribus ad » aliquod certum tempus praescribitur, uti non » expedire: hos vero quibus perpétué redi- » mendi datur licentia (antiquorum decreto- » rum yestigiis inhaerendo ) , licite et sanâ cons- » cientiâ deinceps celebrarî posse declaramus, » ita tamen ut ex rébus venditis , nihil ampliùs » quàm quod supremarum curiarum judiciis » permissum est, utilitatis aut commodi, per- » cipiatur. » (Concil. Labb. , tom. XV, pag. lOOl. )
CXL1V. Concile de Bourges, de l'an i584, tit. 45 de laicis.
Can. vu. « Usurarii omnes tanquam chris- » tianœ caritatis inimici, praesertim vero pau- » perum oppressores, publicè in parochialibus » ecclesiiç, diebus dominicis de peccati gravi- » tate admoneantur : moniti si non resipiscant, >> ad judicem deferantur; persévérantes, com- » munione et sepulturâ christianâ priventur. »
Can. Vin. « Usurarii non absolvantur, nisi » priùs quaestûs illiciti cupiditati renuntiaverint, y> et quaecumque impie extorserunt, se quibus » sustulerunt pro viribus reddituros polliciti » fuerint. » (Concil. Labb. , tom. x v , pag. 1 1 1 1 . )
CXLV. Concile de Mexico, de l'an i585, liv. V, tit. V de usuris.
§. 1 . « Qui volunt divites fieri , ait Apostoy> lus, incidunt in tentationem, et in laqueum y> diaboli, et desideria multa et nociva, qu» » mergunt homines in interitum , et perditio- » nem. Hinc est, quod multi his Indiarum » partibus appulére, insatiabili quoad divitia- » rum siti, et cupiditate excoecati, qui facile se » his contractibus implicant, undè ma jus lu- » crum reportari posse sperant, nihil curantes » justi-ne, an injusti contractus illi sint. Quo fit, » ut constitutionis vinculo , non sine inagno » anima rum periculo obligentur, 6b nimiam » difficultatem, quâ aliéna quœ retinent bona, » veris eorum dominis restituant. Quare hœc » Synodus ardenti salutis animarum, quarum » cura Episcopis commissa est, desiderio fla- » grans, à virisque prudentiâ et experientià » probatis intelligens , tricasuarias , vâriasque » fraudes lucri cupiditate in his partibus in- » ventas, quibus injustitia, quœ dolo malo in » proximum exercetur, occultari ac palliari » possit; quantum valet, omnes hujus provin- » ciœ fidèles in Domino exhortatur, ut ratio- » nem, quam Deo in die tremendi judicii red- » dituri sunt, certamque animarum suarum » damnationem, si injustè aliéna bona usury> pant, ob oculos ponentes, viros doctrinâ et » vitâ probatos consulant, eisque modcun,
» quem in negotiando, et contrahendo tenent, » aperiant, atque eos solùm contractus exer- » ceant, ad securitatem conscientiœ, quos ju- » risperiti hujusmodi licitos probaverint. Sed y> ne posthàc injusti contractus, sub justorum » specie lateant, ac de eîs ignorantia prœsumay> tur , hœc Synodus , quid de aliquibus contracté y> bus, quorum frequentior est in hâc proviny> ciâ usus, ac de quibus permultœ difficultates » propositae occurrunt, juxta juris disposition » nem, faciendum sit, exponit atque déclarât. y> Aliorum verô contractuum discussionem ad » directorium confessorum , ab eâ probatum re- » fert, ut tam confessarii, quàm pœnitentes in » bis omnibus dirigantur.
§. 11. » Quia is contractus in hac provinciâ » frequens.est, Tendendi (scilicet) aut creden- » di argentum ad certum tempus, ut œstima- » to juxta legem regni pretio, sexaginta tomi- » norum pro unaquâque argenti marcâ , venditi y » aut crediti , argenti pretium in monetâ regay> lium praefinito tempore solvatur. Haec Syno- » dus illegitimum tune esse contractum hujus- » modi déclarât, quando argentum valorem à » lege constitutum non attingit, scilicet, dena* » riorum undecim, et granorum quatuor. Quia » ad dilatam solutionem, argentum minoris va-< y> loris eodem pretio vendere, quo argentum » pretiosius, et valorem à lege aestimatum per-i » tingens divenditur, contractus illegitimus est
» et usurarius. Majori enim pretio in eo argen- 1 » tum venditur , ratione dilatée solutionis, quàm » à lege praescribitur , et pecunia numerata ven- » di potest. Hoc igitur genus contrahendi Sy- 7) nodus damnât, illicitumque et usiirarium de- » cernit, idemque taie judicari et repu tari manj> dat* Reos verô, et in sic contrahendo deiin- » qiientes ecclesiastici judices corrigant, omniy> que juris rigore punîant, in eosque et m y> eorum bona pcenas omnes exsequantur, quas y> contra usurarios, et feneratores statutas inve- » nerint. À confessariis verô minime absotvan- » tur, ni$i post plenè fàctam restitutionem eo- » rum, quae ex illicito, et usurario contractu y> percepeyunt, et acquisierunt, ab hujus generis y> contractu omnraô abstineant.
$. m. » Aliquandô verô argentum undecim o» denariorum, et quatuor granorum valorem y> a t tin gens, in pecunia numerata justo legis » pretio vendi non potest, dilata verô solutions » justae legis pretia venditur, cujus contractus » justitiam, vel in justitiam perpendens hoec Syy> nodus, ex varietate circumstantiarum , alio- » rumque plurium posse variari, quo fit, ut )> de eo certa definitio dari non possit, volens- » que fidèles hujus provinciœ ad rectam justi- » tiam dirigere, et conscientiœ detrknenta, ac » proximi damna vitare, statuit, ac jubet , ut y> tam in contractibus hujus generis factis, quàm » in his, qui in posterum fient, ante omnia
y> contrahentes consulere debeant, et consulant j> viros vita, et scientià, conscientiâque proba- 1 y> tos Theologos, aut Jurisperitos, quibus cir- » cumstantias, motiones, et causas contractuum » hujusmodi aperiant, eorumque sententiam y> et consilium sequantur, ut de contractas » hujusmodi justitià tuti in conscientiâ sint: » quod si secùs fecerint, valdè eorum consy> cientiae ab hâc Synodo onerantur.
iv. y» Porro, quia etiain Synodo renun- » tiatum est, ob pecuniâ? penuriam, et urgen- » tem necessitatem , permultos praesertim eo s* tempore quo classis in Hispaniam profiv ciscitur , mutuo pecunias non invenientes , » ut suis creditoribus satisfaciant , solere ad id » permutationes facere , merces ad dilatam so- » lutionem ementes, quas in pecuniâ numeratâ >> minori pretio divendunt , saepèque nullis mer- » cibus intervenientibus , quae reipsa emptioni » aut venditioni subjiciantur , fictè convenerint, » et contrahunt ad certum terminum solvere » se obligantes summum pretium , quo falso » prassupponitur merces cmptas fuisse, cùm » reverà in pecuniâ numeratâ aliquam tany> tummodo summam recipiant, et ad certum » tempus majorem summam reddituros, obli- » gatione se devinciant. Qui quidem cony* tractus, sive merces fingantur intervenire, » et vendi , cùm nec intervenant , nec diven- » dan tu r, sive argentum sit , quod emi confin-
» gitur juxta pretium legis , viliùsque vendi » ratione numerata; pecuniae , ab hâc Synodo » declaratur illicitus et nsurarius, quia in eo y> minor summa pecuniœ mutuo datur, cùm j> obligalione reddendi majorem. Reliquat vero » conventiones , in quibus, ut dictum est, vera » emptio, vel venditio non intervenit, fraudu- » lentae , et solùm ad palliandas usuras inventas » deeernuntur. Quare haec Synodus praecipit , » ut qui contractibus hujusmodi se implicave- » rint, et proxenetae, qui in eis intervenerint, y* pœnis contra usurarios statutis puniantur , » judices autem ecclesiastici diligent issimè in- » quirant de hujusmodi delinquentibus , ut rei » tam pernicios* , et quae sic palliata , et velata 3» facitè commitlitur, remedium adhibeatur. §. v. » Praetereà, quoniam permulti homme* . » illicitum esse intelligentes vendere aliquid ad » dilatant solutionem L majori pretio, quàm in » pecunià numerata in vendîtione mercium, v pretium, quod summum appellatur, ratione 33 dilatas solutionis ad aliquod tempus, exceden- » do, qui contractus usurarius est : nt illum > committant, varios quauunt colores, et fal- » lacias, purpuram, cacaum, et similes alias » merces majori pretio ad dilatam solutionem » divendentes , quàm pecunià numerata aesti- » mantur, et fortassè majori, quo eas ad dila- » tam solutionem crediderunt. Idcirco haec Syr » nodus juxta juris praescriptum, decernit ac
» déclarât, in his, et aiiis mercibus, in quibug » divendendis multi sese exercent, easque nullâ » necessitate compulsi pecuniâ numeratâ diven- » dunt , undè verum pretium , quo in pecunia numeratâ sstimantur , liquidé constare » potest usuram committi ab illo, qui eas ad 3» dilata m solutionem majori pretio vendiderit, » quàm summo, et eo, quo in pecuniâ numer/> ratâ venduntur, nec non causa non obstante, » quâ se communiter excusant, eo quod nuly> lum pretium in pecuniâ numeratâ constiy> tutum sit , delinquentes liaec Synodus puniri y> mandat pœnis contra usurarios impositis. 7> Itidemque fiât cum illis, qui ad dilatam so- » lutionem magnam quantitatem cacai , alteriusy> xe generis mercium collective majori pretio y> vendunt, quàm in pecuniâ numeratâ collectas » in unum merces hujusmodi divenduntur. y> Hoc enim est justum pretium istiusmodi j> mercium, non autem illud quod, si minua- » tint divenderentur , pro eis reperiretur. Pre- » tium siquidem mercium quae minute diven- » duntur, ob laborem, periculum , et indus- » triam ma jus est, quàm earum , quae collec- » tim emuntur. Quapropter sic contrahentes, » bac executione non obstante, eâdem pœnâ » plectendi sunt, quâ illi, qui cariùs ob dila- » tam solutionem, quàm pecuniâ numeratâ, » merces extrudunt.
J. 71. » Quoniam verô casus alii permulti,
J> qui in his partibus passim inter negotiandum » occurrtrot, quique specialem circumstantiarum y> indaginem requirunt, ut probentur vel cony> demnentur, huic Synodo propositi sunt, eos » ad directorium et examen confessariorum y> refert. Idque negotii , confessoribus datur , » ut directorio Synodi bu jus auctoritate pro- » bato, in discussione istorum casuum utantur. » (Concil. Labb., tom. xv, pag. i3ia et suiv. ; et Concil. Hard. , tom. x, pag. 1715 et suiv. )
GXLYI. Concile de Cambray , de Fan i586, tit. xxiii de usurïs.
Chap. 1. ce Eos, qui cum publicis usurariis, » ut pote excommun icatis , communicant in y> divinis, excommunicationem majorem incur- » rere Synodus déclarât. Ideoquè Parochis omy> nibus districtè praecipit , ut ne quidem in » articule mortis ipsis usurariis , nisi de resti- » tuendis per usuras injustè acquisitis cautioy> nem dederint, Ecclesiae sacramenta adminis- » trent, eosque ab ingressu ecclesiae prohibeant.
Chap. 11. » Qui verô in aliis quàm divinis cum y> usurariis communicant, excommunicationem » minorem incurrunt , nisi ob causas à jure y> expressas excusentur,
Chap. ni. » Eisdem tamen parochis inhibet y> haec Synodus sub pœnâ majoris excommuniy> cationis, ne cum iisdem usurariis quoeum- }> que modo conversentur , nisi ut pro negotii» x su» salutis eos cohortentur.
Chap. iv. » Quoties autem ex mutuo aliquid » prœter sortem exigitur vel accipitur, cujusy> cumque generis illud sit, modo pecuniâ aesti- » timari possit , usura committitur. Ideôque tu- » tores et cura tores pupillorum et pupillarum, y> etiam magistratus , qui plerisque in locis pa- » trimonii eorumdem augendi causa, seu quo- » vis alio praetextu, pecuuias eorum,sub certo y> lucro singulis annis ultra sortem recipiendo, » mutuo dare soient , retenta facultate repetendae » sortis , ubi ad majorera aetatem pupilli Tel » pupillae pervenerint, aut matrimonium con- » traxerint, aut alios ad dîctorum tutorumseu » curatorum arbitrium et voluntatem, usuram » committere déclarât haec Synodus; et praeci- ' » pit, ut contra eos tahquam usurarios, si post » publicationem decretorum hujus Concilii mo- » niti, hujusmodi contractus non muta vérin t> » procedatur. » ( Concil. Hard. , tom. ix > pag. 2ï 80. )
CXLV1I. Concile de Toulouse , de Fan i5go, part, iv, chap. xiv de usuris.
1. « Quod sacris utriusque Testamenti pagiy> nis, Conciliorum generalium sanctionibus r » sanctorum Patrum sententiis, summorumque 3» Pontificum constitutionibus cautum est , fene- » ratores, damnosum liominum genus, fene- » ratitiosque contractus, sive proprio sive aliéna » nomine constitutos, omnibus juris remediis^.
y* canonumque decretîs puniendos Episcopi sum- » ma diligentià curent.
a. » Qui ad contractus hujusmodi illicites, » quibuscumque artibus , proxenetae, mediato- » resve , fidèles aut impellunt aut pertrahunt , » canon icis pœnis afficiantur. Hoc ut pro sua » auctoritate, si opus fuerit, exequendum cu- » rent, pestique huic, quâ poterunt, ratione » occurrant , seculares magislratus Synodus , » quanta maximâ potest caritate, adhortatur.
5. » Notarii qui illicitos, usurariosve contractus » confecerint , pœnis à jure statutis severè plecy> tantur. » (Concil Hard., tom. x, pag. i83o ; et Labb., tom xv , pag. i4a5.)
CXLVffl. Concile d'Avignon, de l'an i594, can. lix de usuris.
<c Usurarum scelus nefandum è christianâ » republicâ expellere, et feneratorum rapaci- » tatem juxta sacrosanctas Ecclesiae sanctiones y> coërcere cupientes , statuimus, omnes- qui » contractus illicitos usurarios et à jure improy> batos exercent, si tam nefarii criminis reos y> esse légitimé, et juris ordine servato, consti- » terit, pœnis cunctis à jure propositis subjicî » debere; notarios, proxenetas, testes, lucrive » participes , ac quoscumque ministros quoy> cumque modo , consilio , et opéra , hujusy> modi contractibus fa ventes, excommun ica- » tione innodantes, etab officio susperiflentes.
» Instructio fiât pro concionatoribus, et pa-
58o CINQUIÈME
j) rochis, in quâ innuinera?, quapque magW y> in usu sunt , usurarum species recenseantur, » et sœpiùs in concionibus promulgentur. » ( Concil. Hard., tom. x, pag- 1869;. — et Lablx, tom. xv, pag. 1469.)
I7.e SIÈCLE.
