CCCXVIII
1343, mai. La Grange de Derval.
Lettres de sauvegarde accordées par Philippe VI en faveur du couvent
des Chartreux de Paris*.
(JJ. 75, n* 573.) Par le roy.
R. de Molins.
Sine finencia.
Justice.
1343, 20 juillet. Villers-aux- Loges.
Lettres de légitimation accordées par Philippe VI à la requête de Charles de
Grimaldi, en faveur de Pierre de Vignoio, né à Gênes, et bourgeois de
Paris.
(JJ. 68, n* 140.)
Philippus, etc.. Notum facimus universis tam presentibus quam futurîs, quod cum Petrus de Vignolo oriundus de Janua, burgensis
1. BruQoy, Seine-et-Oise, arr. de Corbeil, cant. de Boissy-Saint-L^r.
2. Ces lettres sont publiées dans le Rec. des Ord, des rois de France, t IV, p. II, dans un vidiima de Jean le Bon, du mois de novembre i35o.
202 DOCUICSNTS PÀRISIKNS
noster et habitator ville Parisiensis, ex prohibita copula, sîve adulterio yel de alio gestu illicito origiaem traxisse dicatur. Nos, attendentes quia in ipso geniture maculam virtutum decus abstergit, prout ex multonim fidedignorum relatione didicimus, contemplatione dilecti et fidelis consiliarii nostri Karoli de Grimaudis, militis, nobis super hoc supplicantis, de plenitudine régie potestatis et spedali gra* tia, ac ex certa scientia, dictum Petnim de Vignoio ex predicta prohibita copula genitum, ad honores seculares actusque legitimos quoslibet, quo ad temporalia, tenore presentium legitimamus, ac ut legiti* mum tractari volumus in omnibus et jubemus, hujusmodi geniture maculam totaliter abolendo. Concedentes eidem de potestate, grada et scientia prefatis, ac auctoritate nostra regali, ut ipse, tanquam legitimus, in bonis patemis et matemis, paternique et matemi generis, ac aliis tam mobiiibus quam immobilibus in quibus de jure vel de consuetudine siye usu succederet seu succedere deberet aut posset, si de legitimo fuisset matrimonio procreatus, succédât, et ea, tanquam legitimus jure successorio vaîeat venditare, adipisci, retinere et possidere pacifice et sine impedimento quocumque, ac de ipsis disponere tanquam successor legitimus in eisdem ; et quod proies sua de legitimo procreata matrimonio et procreanda, in universis bonis suis mobiiibus et immobilibus, acquisitis et acquirendis ac obvenientibus quoquomodo, hereditaris jure succédât et succedere libère possit et valeat Petro prefato, tam ex testamento quam ab intestato et aliter libère et impune, dumtamen aliud quam deffectus predictus natalium non repugnet; hujusmodi natalium defiPectu seu constitutione, ordinatione statuto vel lege, editis et consuetudine vel usu général! vel locali regni nostri ad hoc contrariis vel in contrarîum focientibus, non obstantibus quibuscumque. Firmiter inhibentes universis et singulis justiciariis nostris et successorum nostrorum, ac quibuscumque deputatis et deputandis a nobis vel successoribus nostris presentibus et futuris, ne quis, eundem Petnim vel prolem suam vel ejus successores aut posteros, in bonis quîbuslibet ejusdem acquisitis vel acquirendis, seu undecumque obvenientibus, occasione dicti deffectus natalium ipsius Pétri, contra premissa, inquietare, perturbare aut quoquomodo molestare présumant. Et ut predicta omnia et singula, firma et stabilia perpetuo persévèrent, etc..
Datum apud Villares in Logio^, die xx* julii anno Domini millesimo CGC XL tercio.
Per dominum regem. Lorriz.
Sine financiade mandato régis, per cedulam suam quam retinuimus.
J. de Sancto Justo.
I. Villers-aux-Loget, désigné par Cassini sous le nom de Villier, entre Marigny, Loiret, cant. d'Orléans, et Vennecy, cant de NeuviUe-aux*Bois.
1343, 22 août. Ambert-aux- Loges.
Philippe VI donne à Guillaume Crébart^ son maréchal^ la moitié d'une maison et deux arpents un quartier de terre sis à Cltgnancourt, confisqués sur Jeannin le Jeune, meurtrier de Gillet Borchet.
(JJ. 74, n-47i.)
Philippe, etc., savoir faisons à touz presenz et. avenir que, comme pour la forfoiture de Jehannin le jeune, filz de Rogier le jeune, demeurant à Ciingnencourt, lequel a tué et murtry Gillet Borchet, si comme nous avons entendu, touz les biens dudit Jehannin nous soient confisquez et commis, especialment deux arpenz un cartier de terre et la moitié d'une maison séant en ladite ville de Ciingnencourt. Nous, pour consideracion des bons et aggreables services que nous a lait ou temps passé et fait chascun jour Guillaume Crebart, nostre mareschal, à ycellui Guillaume, donnons heritablement, cessons et transportons, pour lui et pour ses hoirs, à touz jours mais, lesdites choses à avoir, tenir et posseoir et en faire sa volenté comme de sa propre chose; et lesdites choses voulons et mandons estre ostées de nostre demaine, se appliquiez y estoient de nouvel, et délivrées audit Guillaume comme son propre héritage. Et que ce soit ferme chose et estable perpetuelment, etc..
Donné à Hambart ou Loige^, le xxn* jour d*aoust, Tan de grâce
mil troys cenz quarante et troys.
Par le roy.
J. Chambellam.
Sine financia.
Justice.
1343, novembre. Poissy.
Philippe VI confirme une sentence d'absolution rendue en faveur de Simonet, dit le Doux, clerc, demeurant à Saint- Laurent près Paris, accusé de meurtre commis sur la personne de Jean Lallemand.
(JJ. 74, n* 86.)
Philîppus, etc., notum facimus universis tam presentibus quam futuris, nos vidisse litteras, formam que sequîtur continentes. In nomine Domini, amen. Universis présentes litteras inspectu-
I. Ambert-auz-Loges, aujourd'hui Ambert, Loiret, comm. de Chanteau, arr. et caoc d'Orléans.
204 DOCUMBNTS PARISIENS
ris, offîcialis commissarius specialis reverendi in Christo patris ac domini Fulconis Dei gratia Parisiensis episcopi, super commissis et committendis ezcessibus, maleficiis, cricninibus et delictis in civitate et diocesi Parisiensi corrigendis et puniendis, ac in melius reffbrmandis, salutçm in Domino. Notum facimus quod cum nos, ex officio nostro procedentes ad procnotionem et prosecutionem promotoris curie Parisiensis, hujusmodi negocium promoventis et prosequentis nomine dicte curie et pro ipsa, necnon ad denunciationem Johanne dicte la Richiere matris deffuncti Johannis Aliemanni et Lorini de Capelia, hoc idem negocium, prout quemlibet ipsorum tangit et tangere potest, promoventium et etiam prosequentium, Symonetum dictum le Douz, de Sancto Laurencio prope Parisius clericum subditum et justiciabilem nostrum, in possessione tonsure et habitus clericalis existentem ac in nostra juridicione ecclesiastica commorantem, nostris detineamus carceribus mancipatum pro suspicione cujusdam homicidii sibi impositi, perpetrati ut dicebatur seu commissi in nostra juridicione Parisiensi, in personnam dicti deffuncti Johannini Aliemanni ; quatuor editis peremptoriis, cum debitis, secundum jus et juxta consuetudinem curie Parisiensis, dierum intenrallis litteratorie in pluribus locis civitatis et diocesis Parisiensis, ac etiam in curia Parisiensi ; nobis ibidem pro tribunali sedentibus et congregata multitudine genciutp copiosa, facto silencio, publicari, intimari, proclamari, denunciari paiam et publice fecimus et mandayimus ut si essent aliqui seu aliquis qui dictum Symonetum vellent seu vellet super dicto maleficio impetere, seu aliquis per viam denunciationis, accusationîs, vel aliter procedere contra Ipsum, quod comparèrent coram nobis, certis et pluribus diebus sibi super hoc assignatis, coram nobis (sic). Quibus diebus, seu aliqua eorumdem, aliqui non comparuerunt nec aliquem seu aliquos pro se miserunt, nisi dumtaxat dicta Johanna, mater dicti deffuncti et Johannes, maritus Aceline filie ipsius Johanne, suo et dicte Aceline uxoris sue nominç, qui dixerunt et responderunt in judicio coram nobis, quod per viam denunciationis, una cum promotore curie nostre, procedere intendebant contra dictum Symonetum, viaque per nos omnibus aliis preclusa, quod de cetero ad premissa apponenda nuUatenus admittantur, juxta usum et consuetudinem supradictum, attentis contumaciis eorumdem. Nichilominus, nos, prout ad nostrum spectat offîcium, nolentes quod taie crimen remaneat impunitum, volentesque scire veritatem de premissis et an dictus Symonetus sit in aliquo cuipabilis maleficii supradicti vel non, contra dictum Symonetum, super dicto homicidio eidem, ut dicitur, imposito, articulos tradidimus in scriptis, in hune modum.
Fama cum gravi scandalo, publica insinuationeque clamosa referentibus, ortum a fidedignis et non malivolis habentibus, que nostras aures sepe et sepius propulsarunt ; nos, officialis Parisiensis,
nu RÈGIIB DE PHILIPPE VI DE VALOIS. ao5
commissarius specialîs reverendi in Christo patris ac dotnini Fulconis, Dei gratia, Parisiensis episcopi, super commissis et committendis excessibus, criminibus et delictis in civitate et diocesi Farisiensibus corrigendis et puniendis, zelo moti justicie, dicimus et proponimus ex officio nostro, ad promotionem et prosecutionem pro* motoris curie Parisiensis, hujusmodi negocium promoventis et prosequentis nomine dicte curie et pro ipsa, necnon ad denunciationcm Johanne dicte la Richiere matris Johannini Ailemanni et Lorini de Capella hoc idem negocium, prout quemlibet eorum tangit seu tangere potest, promoventium ac etiam prosequentium contra Symonetum dietum le Douz de Sancto Laurencio juxta Parisius, clericum subditum et justiciabilem nostrum in nostraque juridicione ecclesiastica cornmorantem et in nostro carcere detentum, reum, quod idem reus, una cum suis complicibus armatis armis bellicosis, pensatis insidiis, ad omne malum perpetrandum deditus, ac nature humane inimicus, Deum pre oculis non habens, sed Dei timoré postposito, assaillivit in nostra juridicione predicta prodicionaliter, et nequiter invasit dictum deffunctum Johannem tune viventem et in nullo delinquentem, et ipsum Johannem attrociter percussit et enormiter verberavit, ac de ensibus et cutellis, armisque aliis bellicosis in capite et allibi in pluribus partibus sui corporis lesit et vulneravit, usque ad non modicum sanguinis [effusionem] adeo letaliter, quod idem Johanninus, ex dietis verberationibus et vulneribus per dictum reum et cjus complices eidem Johannino fectis et illatis, infra paucos dies sequentes, diem clausit extremum. //em, dicimus et proponimus, prout supra, ex officio nostro, contra dictum reum, quod idem reus Dei timoris oblitus, ausu suo temerario et dyabolo instigante, sub cujusdam noctis silendo et hora suspecta, occultas insidias et insultum ad modum aliorum magbtrorum insidiatorum et tanquam hominum explorator, latroque et homicida ac raptor communis, una cum suis aliis complicibus in hac parte, adversus dictum Lortnum prodicionaliter, nequiter et injuste, ac armis exacutis se {sic) evaginatis, mortiferis, impetuose de armis hujusmodi hostiliter irruit in eundem Lorinum, que[m] et de armis attrociter percussit, et enormiter verberavit, et letaliter in capite et aliis quam pluribus sui corporis partibus usque ad non modicum sanguinis efiusionem verberavit, lesit et maie tractavit, credens, et pro firmo, antequam abinde recederet, dictum Lorinum interiisse, vel saltem ictus mortales'sibi dédisse et in personam ipsius intulisse, quodque insuper, dictus reus, una cum nonnuUis sibi associatis complicibus etiam in hac parte, quamplurima bona memorati Lorini, seu que pacifice et justo titulo tune temporis possidebat, in nostra juridicione predicta, ab eodem Lorino, ipso inscio et ignorante, ac prêter et contra voluntatem ejusdem, utpote, unum ensem, unum supertanicale, ac pecuniam numeratam, ac alla bona, allias, si opus
306 DOGUMBim PARISIKNI
fuerit in processu declaranda et speciiicanda, yaleatia communi eztimatione centum solidos parisiensium, cepit, surripuit et subtraxit, ac ipsi Lorino contracta vit clandestine et furtive ; seu premissa fedt vel fecit fieri dictus reus, aut premissa facientibus opem dédit, consilium pariter et favoreoi. Et dum premissa feciebant, interfait, et dum ea prohibere potuisset ne fièrent, ea non prohibuit; sic murtrum seu homicidium actuale in personam dicti defîincti et mentale, quantum in se fuit, in personam dicti Lorini furtum seu latrocinium dampnabiliter perpetrando. Item, quod dictus Lorinus, pro premissis sibi per dictum reum inflictis, ut premittitur, illatis, injurias ac dampna, sumptus, misias et expensa ac interesse, per factum et culpam dampnabilem dicti rei sustinuit et incurrit usque ad summam vingenti librarum parisiensium, tantumque interest ipsius Lorini petere, consequi et habere légitime, quod pro premissis noiuissetque nec adhuc veilet tantum pro predicta summa sustinuisse, ymo mailuisset et adhuc mallet tantum et plus de suo proprio admisisse; quodque, post premissa et occasione premissorum, dictus reus se absentavit a villa Parisius et se posuit [in] franchisiis et immunitatibus, et se hue et illuc reddidit fugitivum, sic se reddens culpabilem et suspectum de premissis. Et postmodum, ad jura regalia pluries evocatus, super premissis débite responsurus et juri pariturus, non comparuit; et ob hoc, servata sollempnitate in talibus consueta, fuit per gentes regias a regno Francie bannitus ; quodque ita est, tam de jure, quam de antiqua et approbata consuetudine civitatis et diocesis Parisiensium, quod, quando pro certo delicto bannitur, et talis bannitus, de delicto pro quo bannitus est, convictus, eo ipso reputatur et habetur, et pro convicto reputari débet et haberi ; ac super premissis omnibus et singulis, fuit, et est dictus reus culpabilis, vehementerque suspectus, et publiée non immerito dififamatus, labora[vit]que et adhuc laborat publiée et fama ; suntque premissa vera, notoria et etiam manifesta, adeo quod nuUa possunt tergiversatione celari, eaque seu que suffîciunt de eisdem recognovit dictus reus vera esse. Idcirco, ne facilitas venie in personam dicti delinquentis, ceteris intentionem tribuat delinquendi, et ne sanguis subditorum nostrorum de nostris manibus, ob deffectum justicie, in die finalis judicii requiratur, premissa et quodlibet premissorum dicimus et proponimus ex ofBcio nostro, una cum dictis promotore et denunciatore, contra dictum reum ad hune finem quod si in premissis vel aliquo premissorum reperitur culpabilis per nos, tanquam homicida corrigatur et puniatur, statuaturque et decematur contra ipsum prout jura volunt et requirunt canonice sanctiones, ac prout tôt et tantorum maleficiorum attrocitas postulat et requirit, quodque justicia inde fiât, quodque per nos condempnatur et compellatur idem reus ad reddendum et restituent dum dicto Lorino dicta bona si extant, et si non extant, centum
DU RtoNB DE PHILIPPE VI DB VALOIS. 207
sotidos parisiensium pro yalore et precio eoniindem, et ulterius ad reddendum et solvendum dicto Lx)rino viginti libras parisiensium pro injuriis atque dampois datis, misi[ijsque, intéresse, custibus et expensis predictis, quas et que et quos tantum extimat taxatio nostra ; salva et si opus fuerit canonica et légitima procedenda, ac super hoc josticia per nos fiât [in] causis et rationibus antedictis. Que petunt fieri dicti promotor et denunciator quibus supra nctninibus, partem adversam sibi in expensis legitimis condempnari, protestando de proban* dis ea dumtaxat que sibi suffîcit de premissis. Datum anno Domini M CGC XLIII, die lune ante festum Nativitatis beati Johannis Baptiste.
Super quibus articulis et contentis in eis, Yvo de Kaerdefret, deriens, procurator domini Symoneti quo ad hoc sufficienter fundatus, jfiiit postmodum in judicio coram nobis, nomine dicti Symoneti, et pro ipso litem contestatus in scriptis in hune modum. Âcta coram nobis officiali Parisiensi commissario speciali reverendi in Christo patris ac domini, domini Fulconis, Dei gratia Parisiensis episcopi, super corrigendis et puniendis criminibus, excessibus et déliais in dvitate et diocesi Parisiensibus, commissis ac etiam committendis anno Domini M CGC quadragesimo tercio, die Jovis post festum Nativitatis beati Johannis Baptiste, hora vesperarum, asserenti peremptorie coram nobis promotore curie Parisiensis hujusmodi negocium, nomine promotoris ipsius curie promoventi ac etiam prosequenti; necnon Johanna dicta la Richiere et Lorino de Gapella hoc idem negocium denunciantibus et suis nominibus prosequentibus contra Symonetum dictum le Douz, clericum de Sancto Laurentio juxta Parisius, in nostro carcere, occasione suspicionis sibi impositi homicidii, in nostra juridicione, in personam deffuncti Johannini Alemanni filii dicte Johanne, ut dicitur perpetrati, detentum reum, ad respondendum ex parte dicti rei articulis nostris eidem per dictos promotorem et denunciatores traditis in hiis scriptis, et ad proceden; dam in causa quam nos, ex officio nostro, una cum dictis promotore et denunciatoribus contra eumdem detentum movemus seu movere speramus ulterius, ut jus esset. Dicta die, prefato promotore, nomine quo supra et Philippoto de Luginis, derico procuratoris et procurator, nomine dictorum denunciatorum ex una parte, et Yyone de Kaerdefret, clerico procuratoris et similiter procurator, nomine dicti rei ex parte altéra, in judicio coram nobis, comparentibus ; pre* iatus Yvo, nomine procuratoris dicti rei proposuit quod idem reus, occasione dicte suspidonis solummodo fuerat et erat in dicto carcere nostro detentus, quodque cum dicta[m] Johanna[m] omnesque ami« C08 alios et affines dicti defuncti, coram nobis fecisset dictus reus ▼ocare ad impetendum eundem, si sua crederent interesse per modum accusationis, denundationisve aut quovismodo occasione predicca,
208 'documents PARISIBN8
comparuerit dicta Johanna, dicens quod, prout sua intererat, intendebat et volebat procedere occasione predicta contra dictum reum per modum denunciationis ; et fuit acceptata dies ad tradendum articulos ex offîcio nostro, una cum promotore predicto, ad denunciationem ipsius Johanne super fsLCto seu negotio hujusmodi duntaxat. Unde quamvis dictus reus acceptaverit diem cum dicto Lorino, hoc fecit, credens et supputaas ipse fore de consanguinitate vel affinitate dicti defuncti, et quod sua interesse crederet ipsum posse de jure impetere eumdem reum occasione predicta, non alio modo. Viso tenore dictorum articulorum, ad ipsius rei noticiam est deventum quod dictus reus non est nec esse se dicit consanguineum nec affinem in aliquo memorati defuncti, et per consequens sua non interest nec sua interesse dicit quod impetat denunciantem, nec aliter dictum detentum speciaitter occasione predicta. Ad implicandum autem seu interferendum alia, ut dampna et interesse, ac alias actiones civiles, ad finem detentionis ejusdem rei, de quibus actionibus fit mentio in articulis supradiais, non est dictus Lorinus aliqualiter admittendus, cum adhuc ab initio non sit actum, nec occasione sive prètextu hujusmodi actionum quas nittitur intermiscere dictus Lorinus, potest yel débet expeditio ipsius rei impediri. Concludens, ob hoc, dictus Yvo, nomine quo supra, prefatum Lorinum debere per nos compelli et excludi a prosecutione contenta in articulis supradictis, reservato sibi quod possit alios ficere articulos quantum ad ea que tangunt ▼el tangere possunt ipsum et^ad eum spectare et pertinere de jure; petens hoc, sepedictus Yvo nomine supradicto, per nos, ac dicens debere fieri tam de jure, quam stilo et consuetudine fori nostri. Ad que, dictus Lorinus respondens, dixit quod nunquam fuit, nec est intentionis sue prefatum detentum impetere occasione suspicionis mortis dicti defuncti quoquomodo, petens tamen admitti ad alia per modum denunciationis prosequenda in dictis articulis contenta, eundem Lorinum tangentia.
Nichilominus, post plures intercationes^ (sic) super hoc, et aliis e cont[r]ario propositis et objectis, fuit ex toto discessum per dictum Lorinum ab editione dictorum articulorum, assignataque dies ad tradendum, ex parte ipsius Lorini, una cum dicto promotore, alios articulos super omnibus et singulis que proponere voluerit idem Lorinus contra dictum detentum. Et hiis actis, asseruerunt dicti promotor et Johanna denunciatrix omnia et singula in dictis articulis quantum tangunt faotum dicti homicidii contenta, légitime fore vera. Super quibus, dictus Yvo, nomine procuratoris dicti rei, confessus fuit eundem reum nostnim fore justiciabilem et subjectum clericum, in nostraque jurisdicione ecclesiastîca commorantem, ac nos habere specialem potestatem
!• Il faut lire : c altercationes. »
DU RÈ6NB DB PHILIPPE VI DB VALOIS. ^og
comgendi et puniendi omnes excessus, omniaque crimina et delicta commissa et committenda in civitate et dyocesi Parisiensibus, prout in aiticulis ccmtinçtar; ceteraque omnia, et singula, contra ipsum, occasione suspicionis dicti homicidii proposita cum protestatione de ineptitudine, et et[iani] insufficienterpropositis et de suis factis contrariis, peremptoriisque aliis legitimis deffensionibus, loco et tempore proponendis et probandis, negans idem procurator penitas esse vera, dicens debere proponi minime contra ipsum. Quibus actis, nos assignavimus dictis partibus diem sabbati instantem, peremptorie coram nobis ad jurandum de calumpnia et veritate dicendis ex parte dictorum denunciatorum et rei super propositis et negatis, et ad procedendum ulterius, ut jus erit. Datum et actum anno, die Jovis et hora predictis.
Lite igitnr, super premissis ex parte dicti Symonis le Dou2, clerici, ut predicitur légitime contestata, prestitoque a dicto Symoneto in dicta causa tam de calumpnia quam veritate dicenda solito juramento ; quibusdam positionibus a nobis dicto Symoneto, super premissis, factis, et responsionibus earumdem positionum ad easdem positiones subsequtis; nonnuUis » quidem testibus ex parte dicti promotoris, nomine quo supra contra dictum Symonetum, ad probandum et fundendum intentionem suam, productis, receptis, juratis, et diligenter super articulis dicti promotoris examinatis; dictorumque testium attesutis dictis et depositionibus in scriptis fideliter redactis, omniumque testium productorum attestationibus, predictis partibus in judicio, coram personis competentibus, more solito publicatis, omnibusque aliis rite et légitime peractis, et juris ordine, in his omnibus, prout decuit observato, et in causa hujusmodl, de voluntate et consensu dictarum partium habito pro concluso. Demum, die Veneris ante festum Omnium Sanctorum, que fiiit ultima die mensis octobris anno Domini M CGC XLIII«, dictis partibus, ad audiendum jus seu diffinitivam sententiam a nobis ferri et pronunciari in dicta causa et ad procedendum ulterius, ut jus esset, coram nobis peremptorie assignatis ; renunciato primitus et ante omnia, per procuratorem dictorum denunciatorum, penitus et expresse ulteriori prosequtioni dicte cause, prout in processu dicti Symoneti continetur : dicta die, dictis promotoribus, nomine quo supra, ex una parte, et Symoneto le Douz, clerico, pro se ex altéra, in judicio coram nobis personaliter comparentibus, et jus seu diffinitivam sententiam a nobis ferri et pronunciari in dicta causa, cum instancia petentibus. Nos, visis actis et processibus cause presentis, visa etiam renunciatione ex parte dicti denunciatoris, ut premittitur, &ctis consideratis etiam et attentis eorum meritis, visaque inquesta facta contra dictum Symonetum, reum super premissis ; consideratisque aliis que nos, in hac parte, de jure et equitate movere poterant et debebant, de bononim et jurisperi- DocoMunt xu 14
a 10 ooctncBim parisiens
toniiii coQsUio, jus, seu aostram super premissis omnibus diffinitiTam sententiam in scriptis pronunciamus in hune modum.
Reum a reatu dicti homicidii et ab omnibus aliis et singulis per dictum promotorem propositis contra eum absolvimus diffinitive sentencialiter in hiis scriptis, ipsum a nostro carcere libérantes, expensas compensantes ex causa. Ténor vero commissionis a dicto rêverendo pâtre nobis âicta taiis est.
Fulco, permissione divina Parisiensis [episcopus], dilecto nostro magistro Guillelmo Tardiyi, legum doctori, Âlbiensis et Petragoricensis ecclesîarum canonico, salutem in Domino. De vestris probitate, industria ac circonspecta prudencia quamplurimum confidentes, vos officialem nostrum Parisiensem fecimus et constituimus, et etiam ordinamus, cognitionem, examinationem et decisionem causanim pendentium et moyendarum, tam civiiium quam criminalium, et aliorum, ad officialatus offîcium, tam de consuetudine quam de jure spectancium, vobis plenarie comittentes; necnon ut de criminibus, excessibus et deiictis commissis et committendb in nostris ciyitate et dyocesi Parisiensibus et alias cognoscere, et ex officio tnquirere, decidere, punire ac corrigere valeatis, et cetera fiicere et exercere que circa premissa neccessaria fuerint seu etiam oportuna, vobis pienariam et liberam, tenore presentium concedimus et comittimus potestatem. In quorum omnium testimonium, sigillum nostrum presentibus litteris duximus apponendum. Datum prima die mensis septembris, anno Domini M CGC quadragesimo tercio, apud Sanotum Marcellum prope Parisius.
De quibus omnibus et singulis supradictis, dictus Symonetas requisivit a me notario publico infrascripto, sibi fieri publicum instrumentum. In quonmi omnium testimonium, sigillum Parisiensis curie, una cum signo et subscriptione Johannis de Podio Freni notarii publici infrascripti, presentibus litteris duximus apponendiun. Acta fuerunt in curia episcopali Parisiensi anno Domini M CGC XLIII, die Veneris supradicta, indictione xxi*, pontificatus sanctissimi in Christo patris ac domini nostri domini Glementis, divina Providentla pape sexti, anno secundo, presentibus discretis viris, magistro Radulpho de Glincampo et Guidone Fabri, juris peritis, Jacobo de Narbona, notario publico et Jacobo de Tomaco, clericis, testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis.
Et ego, Johannes de Podio, clericus Lemovicensis dyocesis, publieus, apostoUca et imperiali auctoritate notarius, et curie Parisiensis juratus, dicte sententie prolationi et pronundationi et premissis omnibus aliis et singulis, dum sic agerentur, una cum dictis testibus presens fui. Et quia transcripta articulorum, litis contestate et commissionis predictorum per collationem diligenter factam de eisdem, cum originalibus sub concordare reperi et inyeni ; idcirco,' premissa
omnia In hanc formam publicam redigendo, hic manu propria me subscripsi, et sîgnum meum requisitus presentibus apposui consuetum.
Nos vero, litteras suprascriptas et omnia et singula in eisdem contenta, rata et grata habentes, etc..
Datam apud Poysiacum anno Domini Ml CGC XLIII^, mense novembri.
Per dominum regem, ad relationem dominorum J. Richerii et H. Galli.
Rougemont.
Sine financia, propter panpertatem ipsius.
J. de Sancto Justo.
1343, 3 décembre (?). Paris.
Lettres de Philippe VI confirmant la renonciation par procureurs faite par
Jeanne, veuve de Philippe, roi de Navarre, après Tenterrement du cœur
dudit roi de Navarre aux Jacobins de Paris, à tous les biens meubles et
aux dettes de son mari et la déclaration qu'elle fait de ne s'en tenir qu'à
son douaire.
(JJ. 68, n* 55.)
Philippe, etc., à touz ceulz qui ces présentes lettres verront, salut. Savoir foisons que en nostre présence, là ou nous fumes, à l'enterrement du cuer de nostre très cher cousin jadiz le roy de Navarre, conte d'Evreux^ en l'église des Jacobins à Paris, le mercredi m* jour de décembre, vinrent tantost après Tenterrement dudit cuer à la fosse où il estoit mis nos très chers filz et firere les dux de Normandie > et de Bourgoigne', procureurs, et en nom de procureurs de nostre très chère nièce la royne de Navarre, jadis feme dudit roy de Navarre, et comme procureurs de elle, par nostre amé et féal chevalier et conseiller Symon de Buxi parlant en nom de euls et pour euls comme procureur, nous firent dire en substance et puis baillier par escript les paroles qui s'ensuivent.
Che sont messeigneurs les dux de Normandie et de Bourgoigne,
1. Philippe d'Évreux, roi de Navarre, ayant porté secours au roi de Caatille Alphonse XI contre les Maures, tomba malade au siège d'Algésiras et vint mourir à Xérès le 16 ou le 26 septembre i343. Il laissait sa veuve, Jeanne d*Évreux, avec trois fils et cinq filles. [Art de vérifier les dates^ éd. in-foL, t. I, p. 755.)