Constitution du 31 mai

BULLE VINEAM DOMiyr 165

praevenicMitis GraticX' interioris necessitatem ad singulos actus, etiam ad initiiun Fidei, et in hoc erant h;erctici, quod vellent, eam Gratiain talem esse, cui posset humana voluiitas resistere, vel obtemperare. Qiiinta. Semipelagianum est dicere ; Christum pro omnibus omnino hominibus mortuuin esse, aut sangninem fudisse.

Nos, quibus inter multipliées curas qu.T? animuni nostrum assidue puisant, illa in primis cordi est, ut Ecclesia Dei Nobis ex alto commissa, purgatis pravarum opinionum erroribus, tuto militare, et tanquam navis in tranquillo mari, sedatis omnium tempestatum fluctibus ac procellis, secure navigare, et ad optatum salutis portum pervenire possit, pro rei gravitate coram aliquibus S. R. E. Cardinalibus, ad id specialiter ssepius congregatis, ac pluribus in Sacra Theologia Magistris, easdem quinque propositiones, ut supra, Xobis oblatas fecimus singillatim diligenter examinari, eorumque suJfFragia. tum voce, tum scripto relata mature consideravimus, eosdemque magistros, A^ariis coram Nobis actis Congregationibus, prolixe super eisdem, ac super earum qualibet différentes, audivimus. Cum autem ab initio hujuscemodi discussionis, ad Divinum implorandum auxilium multorum Christi fidelium preces, tum privatim, tum publiée , indixissemus ; postmodum iteratis eisdem ferventius, ac per Nos solicite implorata Sancti Spiritus assistentia, tandem Divino Nuniine favente ad infrascriptam devenimus declarationem et definitionem.

Primam prœdictarum propositionum : Aliqua Dei prœcepta hominibus justis volentibus, et conantibus, secundum présentes, quas habent vires, sunt impossibilia ; deest quoque illis Gratia, qua possibilia fiant : Temerariam, impiani, blasphemam, anathemate damnatam et htiereticam declaramus, et uti talem damnamus. Secundam : Interiori Gratiœ in statu naturœ lapsae nunquam resistitur : hœreticam declaramus. et uti talem damnamus. Tertiam : Ad merendum et demerendum in statu naturœ lapste non requiritur in homine libertas a necessitate , sed sufficit libertas a coactione : hœreticam declaramus, et uti talem damnamus.

1G6 LE JANSENISME EN 1705

Quartam : Semipelagiani admittcbant pran'enlontis Gratifie interioris necessitatem ad sinoulos aclus, otiam ad initiiini Fidei, et in hoc erant h.ieretici, quod vellent eam Gratiam talem esse, cui posset humana volunlas resistere, vel obteinperare. Falsam et ha^reticam declaraïuiis, et uti talem damnamus. Quintam : Semipelagiaiuim est dicere , Christum pro omnibus omnino hominil)us mortuum esse, aut sanguinem fudisse : falsam, temerariam, scandalosam, et intellcctam eo sensu, ut Chiistus pro sainte dumtaxat praxlestinatorum mortuus sit ; impiam, blasphemam, contumeliosam, Divina' pietati derogantem, et hîiereticam declaramus, et uti talem damnamus.

Mandamus igitur omnibus Christi fidelibus utriusque sexus, ne de dictis propositionibus sentire, docere, ac pra^dicare aliter prœsumant, quam in hac pra'senti nostra declaratlone, et definitione continentur, sub censuris et pœnis contra ha^reticos, et eorum fautores in jure expressis. Pra^cipimus pariter omnibus Palriarchis, Archiepiscopis, Episcopis, aliisque locorum Ordinariis, nec non hperetic.ne pravitatis Inquisitoribus, ut Contradictores et rebelles quoscumque per censuras et pâmas prœdictas, ca^teraque juris et facti remédia opportuna, invocato etiam ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii sacularis, omnino coerceant, et compescant.

Nos intendentes tamen per banc declarationem et definitionem super pra^dictis quintpie propositionibus lactam, approbare ullatenus alias opiniones quœ continentur in pradicto libro Cornelii Jansenii. Datum Roma' apud Sanctam Mariam Majorem, Anno Incarnationis Dominica» millesimo sexcentesimo quinquagesimo tertio, pridie Kal. Junii, Ponlificatus Nostri anno nono.

Cum autem, sicut accepimus, nonnulli iniquitatis Filii pra'dictas quinque proposiliones, vel in libro pr.a'dicto fjnsdem (Cornelii Jansenii non reperiri, sed ficte, et pro arbitrio conqjositas esse, vel in sensu ab eodem intcnto damnatas fuisse, afferere, magno cum Christi fidelium scandalo, non reformident :

BULLE VINEAM DOMLM 1C7

Nos, qui omnia, qiia^ hac ia re gesta siint, sufficionter et attente perspeximus, utpolc qui ejiisdoin Innoccntii pr.Tclecessoris jussu, clum adhiic in minoribus constituti Cardinalis munere fungcremur, omnibus illis Congressibus interfuimus, in quibus Apostolica auctoritate eadem causa discussa est, ea profecto diligentia, qua major desiderari non posset, quamcunque dubitationem super priemissis in posterum auferre volentes, ut omnes Cliristi fidèles in ejusdem Fidei unitate sese contineant, ex debito nostri Pastoralis Ofiicii, ac matura deliberatione, pr.ieinsertam Innocentii prœdecessoris nostri Constitutionem, Declarationem et Diffinitionem, harum série confirmamus, approbamus et innovamus ; et quinque illas propositiones ex liliro pr.Tmemorati Cornelii Jansenii Episcopi Iprensis, cui titulus est Augustiniis, excerptas, ac in sensu ab eodem Cornelio Jansenio intento damnatas fuisse declaramus et definimus, ac uti taies, inusta scilicet eadem singulis nota, qua.^ in praedicta declaratione et definitione , unicuique illarum singillatim inuritur, iterum damnamus, ac eumden librum sa?pe dicti Cornelii Jansenii, cui titulus Augiistinus, omnesque alios, tam manuscriptos, quam typis editos, et si quos forsan in posterum edi contigerit, in quibus prnedicta ejusdem Cornelii Jansenii Doctrina, ut supra, damnata defenditur, vel astruitur, aut defendentur, vel astruetur, damnamus itidem, atque prohibemus. Mandantes omnibus Christi fidelibus, ne pr.iedictam doctrinam teneant, prfedicent, doceant, verbo vel scripto exponant, vel interpretentur, publiée, vel privatim, palam, vel occulte imprimant, sub pœnis, et censuris contra Hcereticos in Jure expressis ipso facto absque alia declaratione incurrendis.

Pr.iecipimus igitur omnibus venerabilibus fratribus nostris Patriarchis, Primatibus, Metropolitanis, Archiepiscopis, Episcopis, cœterisque locorum Ordinariis, ac h.iereticœ pravitatis Inquisitoribus , ac Judicibus Ecclesiasticis , ad quos pertinet, ut prfeinsertam ejusdem Innocentii prœdecessoris nostri Constitutionem, Declarationem ac Definitionem, juxta proesentem nostram determinationem, ab omni-

168 LE JANSENISME EN 1705

bus observari faciant, ac inobedientes et rebelles prredictis pœnis, aliisque juris et facti remedils, invocato etiam, si opus fuerit, brachii saecularis auxilio, omnino coerceant. Datum Romae apud Sanctam Mariam Majorem, anno Incarnationis Dominicre millesimo sexcenteslmo quinquagesimo sexto, decimo septimo Kalend. Novembris, Pontificatus nostri anno secundo.

Subinde vero, quo omnis Apostolicarum definitionum eludendarum aditus intercluderetur, memoratus Alexander prredecessor, priscum Ecclesiœ morem sequutus, certam edidit Formulam ab omnibus Ecclesiastici Ordinis, tam Sœcularibus quam Regularibus personis subscribendam per aliam suam bac in re promulgatam Constitutionem tenoris sequentis, videlicet :

Alexander Episcopus servus servorum Dei, ad perpetuam rei memoriam. Regiminis Apostolici divina Providentia nobis, quamvis immeritis, comznissi ratio postulat, ut ad ea potissimum, quae Catholicfe Religionis integritati et propagationi, animarumque saluti, et Fidelium tranquillitati consulere apta et idonea esse judicantur, animam et curam omnem, quantum licet, in Domino applicemus.

Quamobrem Cornelii Jansenii hœresim, in Galliis prœsertim serpentem, ab Innocentio X fel. record, pr.iedecessore nostro fere oppressam, ad instar colubri tortuosi, cujus caput attritum est, in varios gyros et cavillationum deflexus euntem, singulari Constitutione ad liunc finem édita altero assumptionis nostrœ anno extinguere conati fuimus. Sed ut multipliées Hostis humani generis artes adhibet, nondum plene consequi potuimus, ut omnes errantes in viam salutis redirent, qui tamen unicus erat votorum et curarum nostrarum scopus, quibus operam et industriam suam egregio sane studio Venerabiles Fratres nostri Arcliiepiscopi et Episcopi regni Gallioe, earumdem Constitutionum Apostolicarum exequutioni pra^cipue intenti contulerunt, et Charissimus in Christo Filius noslor Rox Christ ianissimus, singulari pietate auxlllarem dexteram strcnuo ac constan- •tissimo animo porrexlt.

BULLE ViyEAM DOMINÏ 169

Cum autem praefatus Rex Christianissimus eodem Rcligionis zelo ductus por suiim in Urbe Oratorem Nobis significari, exponique curavcrit, nullum aliud opportunliis remedium pestiferre hiijiis contagionis reliquiis extirpandis adhiberi posse, quam si omnes certam Formulam subscriberent nostra auctoritate firmatam, in qua quinque propositiones ex Cornelii Jansenii libro, ciii titulus Augustiniis, excerptas sincère damnarent, ac proinde illam a Nobis quantocius expediri , ad qu.nelibet efFugia praecludenda , omnesque removendos obtentus, flagitaverit.

Nos tam pii dicti Régis Christianissimi votis bénigne annuendum esse ducentes, Formulam infrascriptam ab omnibus Ecclesiasticis, etiam Venerabilibus Fratribus nostris Archiepiscopis et Episcopis, necnon aliis quibuscumque Ecclesiastici Ordinis, tam Regularibus quam S?ecularibus, etiam INIonialibus, Doctoribus et Licenciatis, aliisque Collegiorum Rectoribus, atque Magistris subscribi districte mandamus, idque intra très menses a die publicationis, seu notificationis prœsentium ; alias contra eos, qui intra terminum prœdictum non paruerint, irremissibiliter procedi volumus juxta Canonicas Constitutiones et Conciliorum Décréta.

FORMULA A SUPRADICTIS SCRIBEXDA

« Ego N. Constitutioni Apostolicfe Innocentii X, datae « die 31 Maii 1653, et Constitutioni Alexandri YII, datcT die « 16 Octobris 1656, Summorum Pontificum me subjicio, « et quinque propositiones ex Cornelii Jansenii libro, cui « nomem Augiistiniis, excerptas, et in sensu ab eodem « auctore intento, prout illas per dictas Constitutiones « Sedes Apostolica damnavit, sincero animo rejicio, ac « damno, et ita juro : Sic me Deus adjuvet, et haec sancta « Dei Evangelia. »

Decernentes insuper prpesentes Litteras semper et perpetuo validas et efficaces existere, et fore, suosque plenos, et integros efFectus sortiri et obtinere. Sicque per quoscumque Judices Ordinarios et Delegatos ubique judicari et definiri

170 LE JANSENISME EN 1705

debere, sublata eis, et eorum cuillhet qiiavis aliter judlcandi, et interpretandi facultate et auctoritate ; ac irritum et inaiie, si secus super his a quocumque quavis auctoritate scienter vel ignoranter contigerit atteiitari.

Quocirca Venerabilil)us Fratribus Archiepiscopis et Episcopis, aliisque locorum Ordinariis committimus et mandamus, ut singuli in suis Diœcesibus, ac locis sua? Jurisdictioni subjectis présentes Litteras, et in eis contenta qu?ccumque exequantur, et exequutioni mandari ac observari ab omnibus curent, et inobedientes quoscunque per sententias, censuras et pœnas, aliaque juris et facti remédia, appeOatione postposita ; invocato etiam ad hoc , si opus fuerit, brachii secularis auxilio, omnino compellant.

Vokimus autem ut prcTsentium transumptis , etiam impressis, manu Notarii publici subscriptis, et sigillo alicujus person?e in dignitate Ecclesiastica constitutîe munitis, eadem fides prorsus adhibeatur, si forent exhibitae, vel ostensœ.

Nulli ergo omnino hominum liceat hanc nostram Constitutionem et ordinationem infrin^ere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attentare pra^sumpserit, indignationem Omnipotentis Dei, ac Beatorum Pétri et Pauli Apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum Rom.ne apud S. Mariam Majorem, Anno Incarnationis DominicT millesimo sexcentesimo sexagesimo quarto, quinto decimo Kalendas Martii, Pontificatus nostri anno decimo.

Sic equidem causa finita est; non tamen sic, ut par erat, finitus est error, Apostolico toties mucrone percussus : neque enim defuere, nec adhuc desunt homines veritati non acquiescentes, et nunquam Ecclesia» contradicendi finem facientes, qui variis distinctionibus, seu potins effugiis ad circumventionem erroris excogitatis, Ecclesiam ipsam turbare, eamque intcrrainatis qu.iestionibus, quantum in ipsis est, involvere et implicare conantur ; quodque deterius est, ipsamct Apostolicie Sedis décréta redarguendis eorum pravis sensibus condita, ac prœsertim quasdam pia^ memori.ie démentis Papa' IX, die 19 Januarii 1669, ad quatuor

BULLE 1 'L\EA M nOMIM 1 7 1

Galli.ne Episcopos, necaoa l)in;is similis monioi-ia» Innocontii Papie XII etiam prredecessorum nostrorum, dio G Fobniarii 1694 et die 24 novembris 1696, ad Episcopos Beltrii in lorina Brevis respective datas I^itteras, in erroris sui patrocinium advocare, temerario plane ausu, non erubescunt ; perinde ac si memoratiis Cleniens pr.edecessor, qui eisdeni suis Litteris, se Innocentii X et Alexandri VU, pranlecessorum Constitntionibus supradictis firmissime inhœrere, ac a dictis quatuor Episcopis veram et totalem obedientiam, adeoque FormuLie a pr.efato Alexandro pra^decessore, sicut pr.iemittitur, edit?c sincère per eos subscribi voluisse declaravit, aliquam in tam gravi negotio exceptionem, seu restrictionem, quani nullam prorsus se unquam admissurum fuisse protestatus fuit, re ipsa admisisset ; dictus vero Innocentius XII praxlecessor, dum sapienter, ac provide priedictas quinque propositiones ex memorato libro Jansenil excerptas in sensn obvio , quem ipsamet propositionum verba exhibent, ac prre se ferunt, damnatas esse pronuntiavit, non de ipsomet obvio sensu, quem in Jansenii libro habent, quive ab eodem Jansenio intentus, ac a prœfatis Innocentio X et Alexandro VII prirdecessoribus damnatus fuit, sed de alio quopiam diverso sensu cogitasset; dictasque Innocentii X et Alexandri VII praedecessorum Constitutiones temperare, restringere, aut alio quovis modo immutare voluisset iisdem ipsis Litteris, quibus eas in suo robore fuisse, et esse, seque illis fir miter inhaerere verbis apertissimis asserebat.

Prteterea iidem inquieti homines sparsis undequaque scriptionibus, ac libellis, exqnisita ad fallendum arte compositis, non sine gravi Apostolicje Sedis injuria, maximoque totius Ecclesire scandalo docere non sunt veriti : ad obedientiam prrefatis Apostolicis Constitutionibus debitam non requiri, ut quis prciedicti Janseniani libri sensum in antedictis quinque propositionibus, sicut prœmittitur, damnatum, interius, ut h.iereticum, damnet; sed satis esse, si ea de re obsequiosum (ut ipsi vocant) silentium teneatur. Qu.f quideni assertio, quam absurda sit, et animabus Fidelium perniciosa,

172 LE JANSENISME EN 1705

satis apparet, clum fallacis hiijus doctrinae pallio non deponitur error, sed absconditur ; vulnus tegitur, non curatur ; Ecclesiœ illuditur, non paretur, et lata demum filiis inobedientiae via sternitur ad fovendam silentio h?eresim ; dum ipsam Jansenii doctrinam, quam ab Apostolica Sede damnatam Ecclesia Universalis exhorruit, adhuc interius abjicere, et corde improbare detrectant.

Quin etiam eo impudentire nonnullos devenisse compertum est, ut veluti natuialis honestatis, nedum Christianfe sinceritatis obliti, asserere non dubitaverint, prœfatœ formulfe a memorato Alexandre proedecessore praescriptœ subscribi licite posse, etiam ab iis, qui interius non judicant prfedicto Jansenii libro doctrinam h?ereticam contineri. Quasi vero, contra quam scriptum est : Qui locjuitur veritatem in corde suo, et : Qui jurât proxitno suo, et non decipit; hujusmodi erroris sectatoribus liceat Ecclesiam ipsam jurejurando decipere, simulque Apostolicoe Sedis providentiam fallere ; dum ejusdemFormulae, conceptis Acrbis loquuntur quod Ecclesia loquitur, quod tamen sentit ipsa, non sentiunt, seque parère Constitutionibus Apostolicis profitentur, quibus animo contradicunt.

Hinc est, quod Nos ad opportunum, et eflficax tam exitiali morbo, qui ut cancer serpit, et quotidie in deterius vergit, remedium adhibendum non minus demandatse Nobis omnium Ecclesiarum solicitudinis debito, quam plurimorum Venerabilium Fratrum nostrorum diversarum partium, ac pr»sertim Regni Galliarum, Episcoporum zelo, ac precibus excitati ; ne hujusmodi pravi homines Catholicae Ecclesiae pacem subvertere impune pergant, et simplicium, ac pusillorum mentibus imponere , docentes qu<T non oportet ; neve ullus, apud eos quoque, qui bona, ut aiunt, fide, ac falsis rumoribus decipi se fortasse patiuntur, de mente, ac sententia Apostolicœ Sedis amplius ambigendi supersit locus ; Divino prius tam privatis nostris , quam publiée indictis precibus, implorato pra?sidio, ac re mature discussa, de nonnullorum Venerabilium Fratrum nostrorum S. R. E. Cardinalium consilio, auditisque complurium in