‹ Documents relatifs aux rapports du clergé avec la royautéChapitre 2 sur 88 · SERVUS SERVORUM DEI · texte numérisé non relu

SERVUS SERVORUM DEI

Universis Christi fidelibus Salutem et apostolicam

benedictionem.

Unigenitus Dei Filius pro nostra et totius mundi salute Filius hominis factus, dum Discipulos suos doctrina veritatis instrueret universamque Ecclesiam sua m in Apostolis erudiret, praesentia disponens et futura prospiciens, praeclaro ac saluberrimo documento nos admonuit ut attenderemus a falsis Prophetis, qui veniunt ad nos in vestimentis ovium, quorum nomine potissinium demonstrantur Magistri illi mendaces et in deceptione illusores, qui splendida pietatis specie prava dogmata latenter insinuantes, introducunt sectas perditionis sub imagine Sanctitatis ; utque facilius incautis obrepant, quasi déponentes lupinam pellem et sese Divinae legis sententiis, velut quibusdam ovium velleribus obvolventes, Sanctarum scripturarum, adeoque etiamipsius novi Testamenti verbis, quae multipliciter in suam aliorumque perditionem dépravant, nequiter abutuntur : antiqui scilicet, a quo progeniti sunt, mendacii Parentis exemplo, ac magisteria edocti nuUamomnino esseadfallendum expeditiorem viam quam, ut ubi nefarii erroris subintrodueitur fraudolentia, ibi divinorum verborum prœtendatur auctoritas.

His nos vere divinis monitis instructi, ubi prinium, non sine intima cordis nostri amaritudine accepimus Librum quemdam, gallico idiomate olim impressum, et in plures Tomos distributum, sub titulo : Le Nouveau Testament en

français avec des Réflexions morales sur chaque verset ^ etc, , à Paris ^i 699. Aliter vero : Abrégé de la morale de V Évangile^ des Actes des Apostres^ des Epistres de Saint Paul, des Epistres canoniques et de V Apocalypse, ou Pensées chrétiennes sur le texte de ces Livres sacrez, etc., à Paris, 1693 et 1694. Tametsi alias a Nobis daninatum ac reverâ Gatholicis veritatibus pravarum doctrinarum mendacia multifariam permiscentem, adhuc tamen tanquam ab omni errore immunem a pluribus haberi, Christifldelium manibus passim obtrudi ac nonnullorum nova semper tentantium consilio et opéra studiose nimis quaquaversum disseminari , etiam latine redditum, ut perniciosse institutionis contagium, si fieri possit, pertranseat de gente in gentem et de Regno ad Populum alterum; versutis hujusmodi seductionibus, atque fallaciis credituni nobis Dominicum Gregem in viam perditionis sensim abduci summopere doluimus : adeoque Pastoralis non minus curae nostrae stimulis quam frequentibus orthodoxse Fidei Zelatorum querelis, maxime vero complurium Venerabilium Fratrum, praesertim Galliae Episcoporum literis ac precibus excitati, gliscenti morbo, qui etiam aliquando posset in détériora quaeque proruere, validiori aliquo remedio obviam ire decrevimus.

Et quidem ad ipsam ingruentis mali causam provide nostrae considéra tionis intuitum convertentes, perspicue novimus summam hujusmodi libri perniciem ideo potissimum progredi et invalescere, quod eadem intus lateat, et velut improba sanies, nonnisi secto ulcère foras erumpat ; cum liber ipse primo aspectu legentes specie quadam pietatis illiceat; molliti enim sunt sermones ejus super oleum : sed ipsi sunt jacula, et quidem intento.arcu ita ad nocendum para ta, ut sagittent in obscuro rectos corde. Nihil proptefea opportunius aut salubrius prœstari a Nobis posse arbitrati sumus quam si fallacem Libri doctrinam generatim solummodo a Nobis hactenus indicatam, pluribus singillatim ex eo excerptis propositionibus distinctius et apertius explicaremus, atque universis Ghristifidelibus noxia zizaniorum semina e medio tritici, quo tegebantur, educta

BULLA M UNIGEMTU8 » 5

velut ob oculos exponeremus. Ita nimirum dénuda tis et quasi in propatulo positis, non uno quidem aut altero, sed plurimis gravissimisque, tum pridem damnatis, tum etiam nove adinventis erroribus plane confidimus, benedicente Domino, fore ut omnes tandem apertae jam manifestaeque veritati cedere compellantur. Id ipsum maxime e re Catholica futurum et sedandis praesertim in florentissimo Galliœ Regno exortis ingeniorum varie opinantium, jamque in acerbiores scissuras protendentium dissidiis apprime profîcuum; Conscientiarum denique tranquillitati penitile et propemodum necessarium, non modo praefati Episcopi, sed et ipse in primis charissimus in Christo Filius noster Ludovicus, Francorum Rex Christianissimus, cujus eximium in tuenda Catholicae Fideipuritate, extirpandisque erroribus zelum sa tis laudare non possumus, sœpius nobis est.contestatus ; repetitis propterea vçre piis et Christianissimo Rege dignis officiis atque ardentibus Votis a Nobis efflagitans, ut instanti animarum nécessita ti prolata quantocius Apostolici censura judicii consuleremus.

Hinc adspirante Domino, ejusque cœlesti ope confisi, salutare opus sedulo diligenterque, ut rei magnitudo postulabat, aggressi sumus, ac plurimas ex prœdicto Libro, juxta supra recensitas respective editiones, fi déliter extractas, et tum Gallico, tum Latino idiomate expressas propositiones a compluribus in Sacra Theologia Magistris, primo quidem coram duobus ex Venerabilibus Fratribus nostris Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalibus accurate discuti : deinde vero coram Nobis, adhibito etiam aliorum plurium Cardinalium consilio, quammaxima diligentia ac maturitate, singularum insuper propositionum cum ipsomet Libri Textu exactissime facta collatione, pluries iteratis Congregationibus^ expendi et examinari mandavimus. Hujusmodi autem propositiones sunt, qua* sequuntur, vidilicet :

6 LA BULLE « ÛNIGENITUS »

Quid aliud remanet animae, quae Deum atque ipsius gratiam amisit nisi peccatum et peccati consecutiones, superba paupertas et segnis indigentia, hoc est generalis impotentia ad laborem, ad orationem et ad omne opus bonum ^?

Jesu Christi gratia, principium efïîcax boni cujuscumque generis, necessaria est ad omne opus bonum ; absque illa non solum nihil fit, sed nec fieri potest.

In vanum, Domine, praecipis, si tu ipse non das quod praecipis.

Que reste-t-il à une âme qui a perdu Dieu et sa grâce sinon le péché et ses suites, une orgueilleuse pauvreté et une indigence paresseuse, c'est-à-dire Une impuissance générale au travail, à la prière et à tout bien ? (Luc, 16,3. Ed. 1693, 1699 2.)

La grâce de Jésus-Christ, principe efficace de toute sorte de bien, est nécessaire pour toute bonne action [grande ou petite, facile ou difficile, pour la commencer, la continuer ou l'achever] sans elle, non seulement on ne fait rien, mais on ne peut rien faire. (Joan., 15, 5. Ed. 1693.)

En vain vous commandez. Seigneur, si vous ne donnez vousmême ce que vous commandez. (Act., 16, 10. Ed. 1693^ 1699.)

1. Dans rAssemblée du Clergé de 1714, les cardinaux, archevêques et évêques rédigèrent une <« Instruction pastorale » où se trouvent commentées quelques-unes de ces propositions. « Vous y verrez, disent-ils aux fidèles, entre autres erreurs, que la grâce nécessite tellement la volonté que la liberté requise pour mériter ou démériter ne subsiste plus. »

2. Nous indiquons entre parenthèses les passages des livres saints sur esquels portent les propositions du P. Quesnel condamnées par le Saint- Siège.

iia/Domine : oirinia possibilia sunt ei cui omnia possibilia facis, eadeni operando in illo.

Quando Déus non emollit cor per interiorem unctionem gratiae suae, exhortationes et gratiae interiores non inserviunt nisi ad illud magis obdurandum.

Discrimen inter Fœdus Judaïcum et Christianum est : quod in illo Deus exigit fugam peccati et implementum legis, a Peccatore relinquendo illum in sua impotentia ; in isto vero Deus peccatori dat quod jubet, illum sua gratia purificando.

Oui, Seigneur, tout est possible à celui à qui vous rendez tout possible en le faisant en lui. (Marc, 9, 22. Ed. 1693, 1699.)

Quand Dieu n'amollit pas le cœur par l'onction intérieure de sa grâce, les exhortations et les grâces extérieures ne servent qu'à l'endurcir davantage. (Rom., 9, 18. Ed. 1693.)

Quelle différence, ô mon Dieu, entre l'alliance Judaïque et l'alliance chrétienne ! L'une et l'autre a pour condition le renoncement au péché et l'accomplissement de votre loi, mais là vous l'exigez du pécheur en le laissant dans son impuissance ; ici vous lui donnez ce que vous lui commandez en le purifiant par votre grâce. (Rom., 11, 27. Ed. 1693, 1699.)

Quœ utilitas pro homine in veteri fœdere, in quo Deus illum reliquit ejus propriae infîrmitati, imponendo ipsi suam legem? Quae vero félicitas non est admitti ad fœdus, in quo Deus nobis donat quod petit a nobis ?

Nos non pertinemus ad novum fœdus nisi in quantum participes sumus ipsius novœ gratiœ, quae operatur in nobis id quod Deus nobis prœcipit.

Gratia Christi est gratia suprema, sine qua confîteri Christum nunquam possumus, et cum qua nunquam illum abnegamus.

Quel avantage y a-il pour rtiomme dans une alliance où Dieu le laisse à sa propre faiblesse en lui imposant sa loi ? Mais quel bonheur n'y a-t-il point d'entrer dans une alliance où Dieu nous donne ce qu'il demande de nous. (Hebr., 8, 7, Ed*. 1693, 1699.)

Nous n'appartenons à la nouvelle alliance qu'autant que nous avons part à cette nouvelle grâce qui opère en nous ce que Dieu nous commande. (Hebr., 8, 10. Ed. 1693, 1699.)

[Ce n'est que par la grâce de Jésus-Christ que nous sommes à Dieu.J Grâce souveraine sans laquelle on ne peut jamais confesser Jésus-Christ, et avec laquelle on ne le renie jamais. (Cor., 12, 3. Ed. 1693.)

BULLA « UNIGEN1TU8 »

Gratia est operatio manus Orpnipotentis Dei, quam nihil inpedire potest aut retardare * .

Gratia non est aliud quam voluntas Omnipotentis Dei, jubentis et facientis quod jubet^.

Quando Deus vult salvare animam, quocumque tempore, quocumque loco, effectus indubitabilis sequitur voluntatem Dei.

[La compassion de Dieu sur nos péchés, c'est son amour pour le pécheur, cet amour, la source de la ^râce] ; cette grâce, une opération de la main toute-puissante de Dieu que rien ne peut empêcher, ni retarder. (Matt., 20, 34. Ed. 1693, 1699.)

La grâce [peut tout réparer en un moment parce que ce] n'est pas autre chose que la volonté toute-puissante de Dieu qui commande et qui fait tout ce qu'il commande. (Marc, 2, 2. Ed. 1693, 1699.)

Quand Dieu veut sauver l'âme, en tout tems, en ton ieu, l'indubitable effet suit le vouloir d'un Dieu. (Marc, 2, 2. Ed. 1693, 1699.)

1. Sur les propositions 10 à 14 on lit dans ÏInstruction pastorale : « Cette erreur si solemnellement condamnée dans la quatrième proposition de Jansénius, l'avoit été déjà par les saintes décisions du Concile de Trente qui sont les règles et l'oracle de l'Eglise. »

2. Propositions de 11 à 21 : Toutes les écoles catholiques et nommément celle de Saint-Thomas» se réunissent ensemble pourreconnoître qu'il y aune grâce à laquelle on résiste, qu'elles nomment suffisante ^ et qu'il y en a une autre à laquelle on peut résister, quoiqu'on n'y résiste jamais, qui est cette grâce forte et victorieuse qu'elles nomment efficace. » {Instruction pastorale.)

10 LA BULLE ce UNIGENITUS »

Quando Deus vuli animam salvam facere et eam tangit interiori gratiae suae manu, nulla voluntas humana ei resistit.

Quantumcumque remotus a salute sit Peccator obstinatus, quando Jésus se ei videndum exhibet lumine salutari suae gratiae, oportet ut se dedat, accurrat, sese humiliet et adoret Salvatorem suum.

Quando Deus manda tum suum et suam aeternam locutionem comitatur unctione sui Spiritus et interiori vi gratiae suae, operatur illa in corde obedientiam quam petit.

XJII

Quand Dieu veut sauver une âme et qu'il la touche de la main intérieure de sa grâce, nulle volonté humaine ne lui résiste. (Luc, 5, 13. Ed. 1693.)

Quelque éloigné que soit du salut un pécheur obstiné, quand Jésus se fait voir à lui par la lumière salutaire de sa grâce, il faut qu'il se rende, qu'il accoure, qu'il s'humilie et qu'il adore son Sauveur. (Marc, 5, 6, 7. Ed. 1693.)

Quand Dieu accompagne son commandement et sa parole extérieure de l'onction de son esprit et de la force intérieure de sa grâce, elle opère dans le cœur l'obéissance qu'elle demande. (Luc, 9, 60. Ed. 1693, 1699.)

' BULLA « UNlGENItUS *^ ^^

Nullae sunt illecebrae quœ non cédant illecebris gratiae, quia nihil resistit Omnipotent!.

Gratia est vox illa Patris, quae homines interius docet ac eos venire facit ad Jesum Christum ; quicumque ad eu m non venit, postquam audivit vocem exteriorem Filii, hullatenus est doctus a Patre.

Semen verbi, quod manus Dei irrigat, semper affert fructum suum.

Dei gratia nihil aliud est quam ejus omnipotens voluntas : hœc est idea, quam Deus ipse nobis tradit in omnibus suis Scripturis.

Il n'y a point de charmes qui ne cèdent à ceux de la grâce parce que rien ne résiste au Tout-Puissant. (Act., 8, 12. Ed. 1693, 1699.)

Page 1