De la littéralure du droit ecclésiastique
Malgié rétat d'abandon presque complet où l'avait réduite, pendant de longues années, le discrédit inexplicable dont nous avons parlé, la science du droit canon, néanmoins, grâce à la laveiur immense dont elle avait joui jusque vers le déclin du siècle dernier, se présente environnée d'un nombreux et puissant cortège ôHauxâiaires littéraires. Nulle partie de l'Europe catholique qui n'ait fourni son contingent; nulle, par conséquent, où Ton puisse se livrer fructueusement à l'étude qui nous occupe, sans sortir de son temps et de son pays, pour aller puiser aux sources du passé et dans les travaux scientifiques des étrangers. Sans aucun doute, ces livres antiques, et notamment les commentaires des Décrélales, ne pr^entent pas une lecture fort attrayante ; mais pour qui veut obtenir, sur une question de droit déterminée, une réponse exacte et satisfaisante, il n'y a pas liberté d'option.
Le tableau que nous allons présenter n'a pas la prétention d'être complet, et il serait de peu d'utilité qu'il le fût. Nous nous sommes proposé uniquement d'indiquer les œuvres capitales, aux dififélents points de vue de la science.
A ceux qui tiendraient à avoir une liste complète, nous indiquerons spécialement les ouvrages placés en tête du catalogue, sous le titre d'œuvres bibliographiques,
(1) Voyez Touvrage de l'auteur déjà indiqué dans la note précédente.
A. Œuvres bibliographiques.
Jos. Ant. a Riegger, Bibliotheea juris canonici. Yiiidob. 1761-62. 2 vol. in-8».
Ang. Fontana, Amphitheatrum Jegale. Parm. 1688, in-fol.
Mart, Lipenii Bibliotheea realis juridica. Lips. 1757, 2 t. in-fol. Supplementa et emendationes coll. F. A. Schott. Lips. 1775, 2 tom. in-fol.
M. Camus, Lettres sur la profession d'avocat. 4* édit. Paris, 1818, 2 vol in-8'.
©^lettcr, J^anbbucè ber juriflif^cn fiittctatur* ®b. 1* &tivma, 1840.
B. Ouvrages introductifs.
îoann. Dotijat, Praenotionum canonicarum libri. V. Paris, 1687, in4% bonn ofteré Venet. 1762 (éd. 6'), fermer cur. Schott, Mitav. et Lips., 1776-1779, 2 vol. in-8".
Hun. Vlettemherg j Introductio ad jus canonicum. Hildes.
/. C. Flœrcke, Praenotiones jurisprudentiae ecclesiasticae.
F. X. Zechy Prgecognita jur. can. ad. Germanise catholicae usum et principia accommodata. Ingolst. 1747, 1766, in-8°.
J. A. a Riegger, Prolegomena ad jus ecclesiasticum. Yind.
Ign, Mid%er, Introductionis in jurisprudentiam ecclesiasticam posilivam Germanorum Pars 1, sive Praecognita. Bamb. 1770.
G. S. Lakics, Praecognita juris ecclesiastici universi. Vienn.
Chr, F. Gluck, Praecognita uberiora universae jurisprudentiae ec€lesiasticae positivae Germanorum. Hal. 1786. (Vid. «icfell, ®ef^. be^ ^ic^enrc^té. Sb. I. SinJ. @. XOXIII.)
/. Pansio, Jus canon, juxta nativam ejus faciem. Falgin. 1794. Vol.
Corb. ®dttner, (Sinlettung in ba^ ijemetne unb beutfi^f &\ii)tnxeâ)t. ?(ugé6. 1817.
G. Histoire des sources.
Gerh. v, Mastrichty Historia juris ecclesiastici et pontificii. Duisb. 1676, edit. Thomasius. Hal. 1709, 1719. Yid. J. Forttanini Praef. ad. /. a Turrecremata Grat. Decx. p. IX.
3. ®. 9>crtf ^, ^urjc ^iflocie bel fononifc^en urù> ^ix:^ à)tnte(S)të, Srcll. 1753. 8.
Ign, Mtdzery Historia legum ecclesiasticarum positivarum, quibusin Germania utimur. Bamb. 1772, ia-8\
Doujat, Hisloire du droit canonique. Paris, 1677, in-8".
3. g»* 9M4)Icr, ®ef*i^te Don \im Urfprung, Jfortgang unb bermoltgen 3w<iûnb bel geifîli^en 9îe4)té in fatf)oIif(3^ètt fiûnbecn. Ulm, 1775.
£♦ îim. »• ®pitt(ec, ©ef^i^te bel fanonif^en 9îed>tl bil auf bie Seiten bel fûlf^en 3jlbor. J^ûIJe, 1776. îKit 3u== fû^en Dermef)rt in bem crjlen Sanbe feinec (S^rifien, l^eraul^ gegeb. Don ^^à^ter. ®tuttg. 1827.
2)effen 23odefuttgen ^htt bol fanonifc^e 9îed)t (e6ent)af. SSb. 3). Vid. ÎSicfelI, 0efc^. b. «itc^enrc^tl. Sb. 1. £inJ. ©• XXXIII.
3» 3- £««9/ 3(engere ^ic^enre(i)tlgef(3^i^te, ûuc^u. b» î. ®cf(3^i^te unb Snflitntionen bel fat^ol. u» ptot. ^ir^enreti^tl» Î^I. I. îûtingen, 1827. aîcrgL Sirfell L. cit.
3. 955. Sicfell, ®ef4)i^tc bel ^ic^cnred^tl. 1. 3b. 0iegen, 1843.
D. Histoire de la discipline.
Lud. Thomassin, Ancienne et nouvelle discipline de l'Église. Lyon, 1678. Paris, 1725, 3 tom. in-fol. — Vêtus et nova EcclesiaB disciplina circa bénéficia. Paris, 1688. Magont. 1787, 9 vol. in-4". Q3ergl SRattcr, fie^rbuc^ €. 9.
P. de Marca, De concordia sacerdotii et imperii. Paris, i 641 , in-fol. éd. Baluze. Paris, 1663, in-fol. éd. J. H, Bœhmer, Francof., 1708, in-fol. Bamb. 1788, 6 vol. in.4*., — Vid. (Bolgeni) L'Episcopato. P. IL App. 2, p. 532 sqq., p. 545.
i. EUies du Piriy De antiqua Ecclesise disciplina dissertationes hisloricaB. Paris, 1686, in4°.Mogunt. etFrancof. 1788, in-4".— ^ Qmm probe semel iterumque vir doctus principiis Protestanîium, hoc est, veritati acceditl dit de cet écrivain Job Teid, son biographe protestant.
Th, Ruppreckt, Notœhistoricae inuniversum jus canon. Venet, 1764, in-fol.
E. Histoire de la littérature du droit ecclésiastique.
G. Panziroli, De claris Jegum inlerpretibus libri quatuor, Venet. 1637. Lips. 1721,in-4\
M. Sarti, De claris archigymnasii Bononiensis professoribus asaeculoXInsque ad saec. XIV. Tom. I. P. l. Bonon, 1769. P. 11. 4772.
J. €. D. (SaDigni), &e\à). h. xèm. SdeS^të tmSDîittcIalter. Sb. 3. £af, 17.
F. Traités ex proftisso du droit ecclésiastique,
Aug. Barbosa, Juris imiversalis ecclesiastici libri très. Lugd. 1660, in-fol.
E. Gonzalez Tellez, Commentaria perpétua in décret. GregoriiïX. Venet. 1699. Lugd. 1713. 4 vol. in-fol.
Prosp. Fagnani, Jus canonicum, sive Commentaria absolutissima in V libros Decretalium. Rom. 1659. Colon. Agripp. 1681, 5 vol. in-fol.
Lud. Engel, Collegium universi juris canonici. Salisb. Ed. XV. i770, 3 vol in.4°.
Jo. Cabassutius, Theoria et praxis juris canonici. Lugd, 1679. l'aris, 1703.
Emr. Pùrhing, Jus canonicum. Dilling. 1675, 5 vol. in-foJ. W. nov. Venet. 1727, in-fol.
Zeg. Bem. v. Espen, Jus ecclesiasticum universum. Col. Agripp. 1702, in-fol. Mogunt. 1791, 3 vol. in-4\ (Vid. De-
votif Jur. canon, univ. libr. 5, praef. p. IX. — Kempeners, Dis», de Rom. Pontif. prim. p. 25, u. ff .)
Anact. Reiffentiiel, Jus canonicum nniversum juxta titulos librorum V Decretalium. Venet. 1704. 3 vol. in-fol. Ingolst. 1743. 6 vol. Rom. 1829, 3 vol in-fol.
Jac, Wiestner, Institut, canon., sive Jus ecclesiasticum ad Décret. Gregor. IX libros quinque. Monach. 1705. 5 vol. in-4\ Fr. Schmier, Jurisprudentia canonico-civais, seu Jus canonicum universum juxta libr. V Décret. Salisb. 1716. Aven. 1758, 3 V. in-fol.
P. Gibertf Corpus juris canon, per régulas naturali ordine digestas. Col. AUobr. 1725, 5 vol. in-fol.
F. Schmal%gruehei\ Jus ecdes. universale. Ingolst. 1726, 5 vol, in-fol.
P/. Bœckhn, Commentarius in jus canon, universum. Salisb. 1739. Paris. 1776, 3 tom. in-fol.
NicoL Rodrigruez Fermosiniy Tractatus (Opéra omnia). Colon. AUobr. 1741, 14 vol in-fol.
C Berardi, Commentaria in jus ecclesiasticum universum. Aug. Taurin. 1766, 4 vd, in-4*. Venet. 1778, 5 vol. in-4^
Vbaldo Giraldi, Expositio juris pontificii juxta recentiorem Ecclesise disciplinam. Rom. 1769, 5 vol. in-fol. Edit. nov. Rom.
Greg. Zallwein, Princijna juris ecclesiastici universaKs et particularis Germ. Aug. Vind. 1781, 5 vol. in-4\ 1831, 5 vol. în-8*.
Jo. DevoH, Juris canonici universi Hbri quinque. Tom. I.
Rom. 1805. Tom. U, 1804. Tom. lU, 1815. Ed. nov. 18S7.
SCttbr. ^xtp, Jftitif^r Coimaentar ûbtt \sa ^xdftn^
ttéft mit ifortfe^g i^. ®4^eilL 2te llvt^. ^i^^ntgen,
G. àbrigét,