‹ Du droit ecclésiastiqueChapitre 9 sur 80 · VII · texte numérisé non relu

VII

Malgié rétat d'abandon presque complet où l'avait réduite, pendant de longues années, le discrédit inexplicable dont nous avons parlé, la science dil droit canon, néanmoins, grâce à la faveur immense dont elle avait joui jusque vers le déclin du siècle dernier, se présente environnée d'un nombreux et puissant cortège di auxiliaires littéraires. Nulle partie de l'Europe catholique qui n'ait fourni son Contingent; nulle, par conséquent, où l'on puisse se livrer fructueusement à l'étude qui nous occupe, sans sortir de son temps et de son pays, pour aller puiser aux sources du passé et dans les travaux scientifiques des étrangers. Sans aucun doute, ces livres antiques, et notamment les commentaires des Décrétales, ne présentent pas mie lecture fort attrayante ; mais pour qui veut obtenir, sur une question de droit déterminée, une réponse exacte et satisfaisante, il n'y a pas liberté d'option.

Le tableau que nous allons présenter n'a pas la prétention d'être complet, et il serait de peu d'utilité qu'il le fût. Nous nous sommes proposé uniquement d'indiquer les œuvres capitales, aux diffél'ents points de vue de la science.

 ceux qui tiendraient à avoir une liste complète, nous indiquerons spécialement les ouvrages placés en tête du catalogue, sous le titre A'œnvrès bibliographiques.

(1) Voyez Touvrage de l'auteur déjà indi(|ué dans la note précédente.

A. Œuvres bibliographique»,

Jos, Ant. a Riegger, Bibliotheca juris canonici. Vindob. 1761-62.2 vol. in.8*.

Ang, Fontana, Amphitheatrum légale. Parm. 1688, in-fol.

Mart. Lipenii Bibliotheca realis juridica. Lips. 1757, 2 t. in-fol. Supplementa et emendationes coll. F. A. Schott. Lips. 1775, 2 tom. in-fol.

M. Camus, Lettres sur la profession d'avocat. 4' édit. Paris, 1818, 2volin-8*.

(Sà)htUv, J^anbbucè bcr iuriflif(!^cn Sittcratur, 5Sb. 1. (3timma, 1840.

B. Ouvragée introducHfe.

Joann, Doujat, Praenotionum canonicarum libri. V. Paris, 1687, in.4% bann éfter^ Venet. 1762 (éd. 6'), fermer cur. Schott, Mitav. et Lips., 1776-1779, 2 vol. in-8^

Hun. Plettemherg, Introductio ad jus canonicum. Hiides.

J. C. Flœrcke, Praenotiones jurisprudentiae ecclesiasticae.

F. X. Zech, Prœcognita jur. can. ad. Germanise catholicae usum et principia accommodata. Ingolst. 1747, 1766, in-8\

J. A, a Riegger y Prolegomena ad jus ecclesiasticum. Vind.

Ign. Mul%er, Introductionis in jurisprudentiam ecclesiasticam positivam Germanorum Pars I, sive Praecognita. Bamb. 1770.

G. S. Lakics, Praecognita juris ecclesiaslici universi. Vienn.

Chr, F. Gluck, Praecognita uberiora universae jurisprudentiœ ecclesiasticae positivae Germanorum. Hal. 1786. (Vid. Sicfell; ®e\à). M mt(S)mxîtS)t$. Sb. L €inl. ©.XOXIII.)

/. Ponsio, Jus canon, juxta nativam ejus faciem. Falgiri. 1794. Vol.

Coc6. ©ârtner, ©nleitung in bol gemeitte unb beutfti^e ^ixtfftnxc^WHm^i. 1817.

G. Eistoire des tources.

Gerh, v. Mastrichtj Hisloria juris ecclesiastici et pontificii. Duisb. 1676, edit. Thomasius. Hal. 1709, 1719. Vid. J. Fantanini Praef. ad. /. a Turrecremata Grat. Decr. p. IX.

% ®'^^tt\(if, ^urjc ^ifîorie be^ fanonifc^en unb £ix^ (t}muà)tê. S&vtèl 1755. 8.

Ign, MîUzer^ Historia legum ecclesiasticarum positivarum, quibusin Germania utimur. Bamb. 1772, ia-8\

Doujaty Histoire du droit canonique. Paris, 1677, in-8\

3. SK. ^Î4)ler, ©efcfeid^te Donbem Urfprung, Jortgang unb bermoligen Suftanb beé getfllic^^en Stcd)të in fatf)oUf^en îânbern. Ulm, 1775.

£♦ îim. »• ©pittlet; ®ef(3^idÇ>te be^ fanonif^en Steà^tè bié auf bic 3eiten be^ fûlfd^en Sjlbor. Jg)ûlle, 1776. SJlit 3u:^ fû^en Derme()rt in bem ecjlcn Sanbc feinet ©c^riften, ^crau^s^ gcgeb. i?on ^^àd^tei:. ®tuttg. 1827.

Deffen 93orIefungen ù6cr bo^ fanonifti^e îXed)t (ebcnbûf. Sb. 5). Vid. Sicfell, ®efcè. b. ^irt^enreti^t^. S8b.\. Êinl. ®. XXXIII.

3. 3- £ûng, 3(eugere ^ic(^enre<t)t^gefti^iti^te, ûu(!^u. h. 5. @cf^i(]^tc nnb S^ffitutioncn beé fût^ol. u* prot. JSiïC^enrc^té» îbl. I. îiibingen, 1827. a^ctgL Sirfell L. cit.

3. 955. Sicfell; ®efd)i^tc be5 ^irci^enre^té. 1. Sb. 0iefen, 1845.

D. Histoire de la discipline.

Lyd. Thomassin^ Ancienne et nouvelle discipline de l'Église. Lyon, 1678. Paris, 1725, 5 tom. in-fol. — Vêtus et nova Ecclesiae disciplina circa bénéficia. Paris, 1688. Magont. 1787, 9 vol. in-4\ OSergl SRatter, £ti}xbvi(S) €. 9.

P. de Marca, De concordia sacerdotii et imperii. Paris, i 644 , in-fol. éd. Baluze. Paris, 1665, in-fol. éd. /. H, Bœhmm\ Francof., 1708, in-fol. Bamb. 1788, 6 vol. in-4\ — Vid. (Bolgeni) L'Episcopato. P. II. App. 2, p. 552 sqq., p. 545.

L. Ellies du Pin, De antiqua EcclesisB disciplina dissertationes liistoricae. Paris, 1686, in4".Mogunt. etFrancof. 1788, in-4". — Quam probe semel iterumque vir doctus principiis Protestantium, hoc est, veritati acceditt dit de cet écrivain Job Teid, son biographe protestant.

Th, Uit/?pr6c/ci,Notaehistoricaeinuniversumjus canon. Venet, 1764, in-fol.

E. Histoire de la litte'rattire du droit ecclésiastique.

G. Panziroli, De claris legum inierpretibus libri quatuor, Venet. 1657. Lips. 1721, in-4'.

M. Sarti, De claris archigymnasii Bononiensis professoribus a saeculo XI usque ad saec. XIV. Tom. 1. P. I. Bonon, 1769. P. IF. 1772.

^. C b. ©ûDignt), 0efc!^. b* xèm. Steà)të imSRittelalter. Sb. 3. ^ap. 17.

F. Traités ex proftisso du droit ecclésiastique,

Aug. Barbosa, Juris universalis ecclesiastici libri très. Lugd. 1660, in-fol.

E. Gonzalez TelleZy Commentaria perpétua in décret. Gregorii IX. Venet. 1699. Lugd. 1713. A vol. in-fol.

Prosp. Fagnani, Jus canonicum, sive Commentaria absolutissima in V libres Decretalium. Rom. 1659. Colon. Agripp. 1681, 5 vol. in-fol.

Lvd, Engely Collegium universi juris canonici. Salisb. Ed. XV. 1770, 3 vol in-4°.

Jo. CabassutivSy Theoria et praxis juris canonici. Lugd, 1679. Paris, 1703.

Emr. Pirhing, Jus canonicum. Dilling. 1675, 5 vol. in-fol. Ed. nov. Venet. 1727, in-fol.

Zeg, Bem. v, Espen, Jus ecclesiasticum universum. Col. Agripp. 1702, in-fol. Mogunt. 1791, 3 vol. in-4^ (Vid. De-

34 INTRODUCTIOiN.

voti, Jur. canon, univ. libr. 5, praef. p. IX. — KenvpenerSy Diss. de Rom. Pontif. prim. p. 23, u. ff.)

Anact, Reiffentuely Jus canonicum universum juxta titulos librorum V Decretaliiim. Venet. 1704. 3 vol. in-fol. Ingolst. 1743. 6 vol. Rom. 1829, 3 vol in-fol.

Jac, Wiestner, Institut, canon., sive Jus ecclesiasticum ad Décret. Gregor. IX libros quinque. Monach. 1705. 5 vol. in-4°.

Fr, Schmier, Jurisprudentia canonico-civilis, seu Jus canonicum universum juxta libr. V Décret. Saiisb. 1716. Aven.

1738, 3 V. in-fol.

P. Gibert, Corpus juris canon, per régulas naturali ordine digestas. Col. Allobr. 1725, 3 vol. in-fol. * F. Schmalzgniebery Jus eccles. universale. Ingolst. 1726, 3 vol. in-fol.

PL Bœckhn, Commentarius in jus canon, universum. Saiisb.

1739. Paris, 1776, 3 tom. in-fol.

Nicol, Rodrigruez Fermosini, Tractatus (Opéra omnia). Colon. Allobr. 1741, 14 vol in-fol.

C. Berardi, Commentaria in jus ecclesiasticum unïversum. Aug. Taurin. 1766, 4 vol, in-4\ Venet. 1778, 3 vol. in-4\

Vbaldo Giraldi, Expositio juris pontificii juxta recentiorem Ecclesiae disciplinam. Rom. 1769, 3 vol. in-fol. Edit. nov. Rom.

Greg. Zallwein, Principia juris ecclesiastici universalis et particularis Germ. Aug. Vind. 1781, 5 vol. in-4*. 1831, 5 vol. in-8\

Jo, Devoti, Juris canonici universi libri quinque. Tom. I. Rom. 1803. Tom. II, 1804. Tom. III, 1815. Ed. nov. 1827.

3(ttbr. i^xet), JSritifti^er Commentât ùBer ba^ Sixàfen^ re^t mit îfoî^tfe^ung ». ®d)cill. 2tc 3(ujl. ^içingen, 1823— 26. 5S5be.

G. Abrégés.

Page 1