CAP. VI. PROBAIUR RATIONE

niciosum principium illud Gersonis fuit, nempe quod monarcha a sua natione légitime judicari possit ; nam (ut ait), cum natio sit totum l'espectu principis, qui tantura est pars, in natione suprema auctoritas manet. Principium dixi falsum regnisque infestissimum; sic enim subditis seditiones commovendi in principem occasio prseberetur, spmper ac ipsi principem injusta praecipere putarent.

Febronius autem supvemam potestatem apud Ecclesiam existere adstruit; Pontifici tantum attribuit primatum, quo tamquam caput ministeriale corporis Ecclesiae. idest tamquam Ecclesise minister, potest dumtaxat, casu quo Concilium sine magna difficultate congregari nequit, leges aliquas générales indicere ; sed illse robur non habent, nisi commuai consensu aliorum recipiantur; potest etiara (ait) in controversiis fidei, aut morum, aut disciplinse, suas definitiones ferre: et illis, juxta Gersonem, provisorie obtemperandum est, ad non dogmalizandum oppositum; tamen ipsse non sunt irrefragabiles, nec obligant, si Ecclesia réclamât. Dicit etiam causas majores referendas esse ad Pontificem, sed non quidem ut qusestiones suo judicio terminentur, sed tantum ut sic Ecclesise dissitse conferre inter se communique bono consulere possint. Addit muneri Pontiticis annexam esse .soUicitudinem, ut Canones ubique observentur, fidei integritas custo- (liatur, ritus substantiales in Sacramentis ministrandis adhibeantur, et unam sanam doctrinam omnes profiteantur. Cœterum Febronius vult primatum Papse non esse potestatis et jurisdictionis super alias Eccle.«ias. sed directionis tantum et vigilantia' ; unde scribit non posse l'ontifi;<'m condei-e leges pro tota Ecclesia obligantes, nec responsa ipsius obligationem strictam inducere; et ideo repreliendit episcopos c^ui omnimoda' obedientise Pontifici se subjiciunt.

Sed hujusmodi Febronii opiniones nec sententiis Conciliorum, ut vidimus, nec dictis Patrum, nec ipsius Gallicanae P^cclesiîB senaui consonant; Facultas enim Parisieusis, aftno 1017, damnavit ut haereticam propositionem Marci Antonii de Dominia, qui dicebat Papam non habere jurisdictionem de jure divino super alias Ecclesias;' et jampridem eadem Facultas, anno 1543, sic declaraverat : Nec mimus rertimi est lowm esse jvre divino summum in Ecclesia Christi

(1) Apiid Duplessy d'Argantre, Collect. judicior. t. S. p. 10S.

APt'ENDlX !. VINblCI^, Ere.

militante Pontificem, cui omnes christiani parère tenenturj Et ideo FebroniusS reprehendit Gallos primatum jurisdictioQis Papje concedentes, dicens, hoc posito, resipiscentiam et reductionera Protestantium ad Ecclesiam Catholicam nequaquam posse obtineri.

Sed in omnibus his Febronius errât; contradicit euim (ut dixi) Conduis, Sanctis Patribus, et evidenti rationi ; ratio quippe cur Pontifici suprema potestas attribuenda est, patet ex eo quod Patres communiter tradunt, nempe ideo in Ecclesia unura caput et pastorem constitutum fuisse a Christo, ut sic schismata remov^iautur et unitas fidei ubique servetur; nam, ubi in quaestionibus ultimum judicium a pLuribus dependet, irnpossibile est omnes contentiones et dissidia evitare. Dicit Apostolus : Utius Deus, una fides.^ Hinc mérite scribit Bellarminus,^ quod non potest fîdes esse una, nisi unus sit judex, cui omnes parère tenentur. Id enim patet ex ipsis hsereticis, quorum unusquisque diversara componit sectam, eo quod unum judicem non Imbent; nam, ubi sunt multi pares et res est obscura. difRculter unus alterius judicio ultro se subjicit.

En quomodo Sanctus Hieronymus id expresse manifestât : Super Petrum fundatur Ecclesia ; licet idipsum in alio loco super omnes Apostolos fiât, et ciincti Claves regni ccelorum accipiant, et ex œquo super eos Ecclesiœ fortitudo soUdetur, tamen propterea inter duodecim (nota) unus eligitur, ut, capite constituto, schismatis tollatur occasion Quamvis igitur Apostoli, tamquam primi Evangelii fundafores, eeque ac Petrus potestatem a Christo acceperint, attamen Petrus omnibus pra&ficitur, ut lites removerentur. Ad lites autem et schismata removenda, non sufficit caput ministeriale, sed requiritur, dicit Sanctus Hieronymus in alio loco, potestas super omnes alias eminens ; alioquin, quoi sacerdotes, tôt schismata stabunt : Ecclesiœ salus in Summi Sacerdotis dignitate pendet, cui si non exsors quœdam et ab omnibus eminens detur potestas, tôt in Ecclesiis effîcientur schismata quot sacerdotes.^

Idem scripsit Sanctus Optatus Milevitanus : Negare non potes scire te in urbe Roma Petro primo Cathedram episcopalem esse collatam, in qua sederit omnium Apostolorum caput Petrus, unde et Cephas

(1) Ap ml Mander de Moiarch. p. 4. l 8. c G.

(2) Lac. cit. append. 2.

(3) Ephes. 4. 5 et 6. (4) De Rom. Pontif. l. 1. c. 9.

(5) Adv. Joviniun. l. 1. n. i6'. (6) Dialog. adv. Luciferian. n. 'J .

CAP. VI. PUOBATtR RATION E. 583

appellatus est; in qiia una Cathedra unitas ab omnibus servaretur, ne cœteri Apostoli singuîas sibi qidsqiie defenderent ; utjam schismaticus et peccator esset, gui contra singularejn Cathedram alteram collocaret. Ergo cathedra unica, quœ est prima de dotibns (nempe qiiod sit unica), sedit prior Petrus, cui successit Linus, Lino successit

Clemens, Clementi Anacletus, Damaso Siricius, hodie qui noster

est socius, cwm qno nobis totus orbis comynercio formatarum in una communionis societate concordat. Yestrœ Cathedrœ vos originem reddite, qui vobis vultis Sanctam Ecclesiam vindicare.^ Docet igitur hic Sanctus Optatus quod Cathedra Pétri et successorum est unica constituta, ut unitas in Ecclesia ab omnibus servetur; et ideo schismaticus est, qui alteram prseter Cathedram Pétri coUocat. Quid amplius, quaeso, proferre poterat, ut auctoritatem pontificiara esse supromam, independentem, et infallibilem ostenderet?

Idem prius significavit etiam Sanctus Irenaîus, scribens : Ad hanc enim Ecclesiam (Romanam) propter potiorem principalitatem necesse est omnem. convenire Ecclesiam, hoc est eos qui sunt undiqne fidèles; in qi'.a semper conservata est ea q\i.œ ab Apostolis est, traditio,* Perpende illud « necesse est convenire; » quod importât omn^s Ecclesias teneri ad sentiendura ut sentit Romana ; et illud « in qna semper conservata est traditio ; « in his duabus partibus expresse suprema potestas Pontificis, et ejus infallibilitas, demonstratur.

Insuper observo quod tandem ipsi adversarii necessitatem unius capitis supremi agnoscunt et fatentur. Unus eorum, nempe auctor Instructionum circa Sanctam Sedem, sic loqnitur (verbis ex gallico in latinum idioma traductis) : Incontrovertibile est quod si Christus Jésus, concedendo œqualitatem potentiœ omnibiis episcopis, médium non accepisset unum inter ipsos eligendi, cui omnes adhœrendo, eum taynquam caput respiceretit, brevi tôt schismata orta fuissent, quot episcopales Cathedrœ exstarent.

Idem fatetur ipse Febronius, dicens, ne Ecclesia vacillaret, Petrum fuisse a Christo caput Ecclesiae constitutum : Petrum rcliqnis Christus prœtulit,... sicque caput suœ Ecclesiœ dédit, sine quo corpus non potuisset non sœpius nutare. ^ Idem dicit : Causa instituendi i7itcr Apostolos primatus est bonum unitatis, sine quo itnpossibile est Ecclesiam subsistere. * Idque ibi probat auctoritatibus Sancti Hie-

(1) De Schism. Donutist. adv. Pavinentan . l. 2. c, 2 et 3.

(2) .4 tir. Hœres. l 5. c. 3. (3) Loc. cit. c. 2. § 1. n. 3. (4) lOid. g 2.

5S4 APPENDix r. — viNnici.-ï-:, rtc.

ronymi et Sancti Optati, quas mox supra adduximus. Et ibi addit quod eadem ratio unitatis, ob quam unus Petrus a Christo fuit Tjastor et caput Ecclesise constitutus, effecit etiam ut ejus principatus esse.t perpétuas in Ecclesia; quandoquidem ille non fuit Petro collatus pro sua peculiari persona, sed in Ecclesiae favorem: quapropter oportuit ut talis principatus perduraret usquedum perdurabit Ecclesia, nempe usque ad finem sseculorum. Praeterea Febronius hoc principium statuit : Omnia illa et sola esse essentialia jura prîmatus, sine quibus imitas non potest servari. ^ Omnia hsec a Febronio prodita suadent quod primatus Pontificis omnino débet esse supremus, quia aliter corpus iutor eisdem ipsius verbis) 7Xon potuisset non sœpius nutare; aliter impossibile est Ecclesiam subsistere; aliter unitas non potest servari. En quomodo Febronius suis eisdem verbis se confutat. His enim positis, quomodo potest Febi'onius deinde concludere primatum pontificium esse mère ministeriale, ejusque judicium esse fallibile ac judicio Ecclesiee subjectum? item Papam non posse condere leges, et tanto minus ad eas obligare fidèles? Quomodo cum tali priraatu posset corpus Ecclesise won sœpius nutare? quomodo Ecclesia subsistere? quomodo imitas servari, et divisiones ac schismata evitari? Evitabuntur fortasse cum Conciliis generalibus ? Sed si Concilia congregari non possent , prout non potuerunt per tercentos annos in primis Ecclesise sseculis, dum gentiles imperatores dominabantur? Quomodo eo casu , irruente aliquo errore contra fidem , promptum remedium praestabitur? Tune, ait Febronius, ^ Papa sententiam suam cum omnibus aliis christiani orbis Ecclesiis conferre débet, illarum que sententias colligendo conclusionem deinde tenetur ipse promulgare, ut ab Ecclesiis acceptetur; et ita audenter asserit in primis tribus sseculis factum esse; asserit, sed non probat, ut videre est loco citato. Contra vero certum est omnes bsereses quse primis teœporibns prodierunt, a Pontificibus fuisse proscriptas, nimirum Nicolaïtarum, Ebionistarum, Marcionistarum , Montanistainim . Tertullianistarum, Origenistarum , et aliarum plurium. Sanctus Augustinus reprobans opinionem eorum qui dicebant opus esse Concilio ad quamcumque haeresim damnandara, scripsit : Quasi nulla hœresis aliquando nisi Synodi congregatione damnata sit, cum potius rarissiynœ inveniantur propter quas damnandas nécessitas talis extiterit. ^

{Vjibtd. §4. init. (2» Loc. cit. c. 4. § â, n. 7.

(3) Contr. duas epist. Pelag. l. 4. c. 12. n. 34.

Cap. VI, PROBATUR RATIONE. 585

Sozomenus loquens de qusestione olim habita circa divinitatem Spiritus Sancti, scripsit : Qiiœ controversia, cum in dies magis cresceret, Episcopus Romani(s, de ea certior factus, scripsit ad Ecclesias Orientis litteras , ut Trinitatem et consiibstantialem esse, et gloria œqualem existittiarent ; quo facto, utpote controversia judicio Romance Ecclesiœ teivninata, singuli guievere. '

Prseterea, in Concilie œcumenico VIII, celebrato sub Adriano II, anno 869, prolatum fuit : Rétro olimqiie semper, cum hœreses et scelera pullularent , noxias illas herbas et zizania Apostolicœ Sedis Romance successores extirpariint . ^

Quisque suadere omnino sibi débet quod rumores sedave per dispersarum Ecclesiarum sententias circa aliquam urgentem fidei controversiara , sine Pontificis infallibili definitione est moraliler et plus quam moraliter impossibile. Unura pro omnibus sufïiciat exemplurn. Bulla Unigenitus fuit quidera ab omnibus pn'ncipalibus catholicis Ecclesiis acceptata (prout ostendit cardinalis de Byssi, particulari libre typis edito^), et prsesertim ab episcopis Galliie in Concilio Embrunensi ac iu pluribus eorum congressibus acclamata fuit ut dog matica; nihiloniinus habueruntne fînem rumores? — Remotius exemplum est autem illud eventum in Ecclesia Grseca post Synodum Florentinam : in eo Concilio latina et grajca Ecclesia janl convenerunt; plures et magnse inter ipsas contentiones intercesserunt, sed demum Concilii decretis omnes acquievere. Hic primo quaero : si nuUa ex iis Ecclesiis cedere unquam alteri voluisset, et defuisset Papa qui ut .supremus judex quœstiones valuisset terminare, quomodo schismati reparatum fuisset? Dico prseterea : quaravis Grœci pro tune Concilii decreto acquieverunt, attamen, peto, quanto tempore pax ista permansitî vix ad reditum in Grœciara Marci metropolitani Ephesini a Concilio, ipse iterum suos Grœcos ad priscos errores resumendos induxit. Quomodo Marcus alios pervertit, non obstante Concilio œcumenico celebrato? pervertit ([uidem dicendo quod ex una parte ipsi Pontifici parère non tenebantur, eo quod Papa non est nisi Romse patriarcha, ut Grseci schismatici tenent ; ex alla dicebat Concilium non fuisse legitimum, et ita nec Pontifici, noc Concilio obedientiara prsestandam esse concludebat. Et sic pariter alii hœretici, etiam post oelebrata Concilia, fecerunt, obstinati in suis erroribus persistentes.

(Ij IJm. l. C. c. 22. (2j Uclat. in Concil. VJIl. «et. .>.

(3) Tract, theol. in Constitution. Unigrnitns.

586 APPKNDIX I. VINDICI.E, ETC

At si omnes fidèles communiter tenerent pro certo (prout rêvera certum est.) Papam esse supremum qusestionum fidei judicem et ejus judicia infallibilia esse , non amplius in Ecclesia adessent neque schismata, neque schismatici, nisi illi tantum qui ex mera obstinatione veritatem agnitam oppugnare vellent. Ideo repoto quod, sublata infallibilitate Pontificis et ejus suprema potestate. aliud médium ad incredulos convincendos non suppetit.

Dicunt : Papa est homo fallibilis. — Et episcopi in Concilio congregati nonne etiam sunt homines fallibiles? — Respondent quod solis jndicibus in Concilio generali congregatis infallibilitatis proraissio facta est. — Sed hoc quomodo probant ? non probant Scripturis ; non probant Conciliis (excepto illo Basileee, quod illegitimum fuit, ut a nostris auctoribus evid'^nter demonstratur) : non probant sententiis Sanctornm Patrum , quia Patres sunt contrarii. — Nequaquam , exclamant, Scripturee, Concilia, Patres pro nobis sunt. — Et ideo, cum admiratione observe , progrediuntur ad afferendas pro ipsis illas easdem sententias quse eis magis obstant et ora eorum magis obtrudere deberent. Omnis eorum industria, ait quidam doctus auctor, consistit in sententiis tergiversandis , dentibus illas ad eorum sensum trahendo , vel explicando per quasdara vanas distinctinnculas ex eorum cerebris inventas ad veritatem eludendam ; et postea clamant et contendunt Patres dixisse ea quas ipsi a Patribus dicta fuisse fingunt, atque sic victoriam sibi canunt, concludendo : Clarum est, probatum est, nulla responsio aut duhium remanet, quod pontificiœ definitiones non sunt irrefragabiles , et quod Conciliurn est supra Papam. Sed si hsec nullus Patrum asserit, quid ipsis proderit- adducere Sanctum Cyprianum, Sanctum Hieronymum, Sanctuni Augustinum, Sanctum Gregorium, et alios, cum Sancti Patres tradunt oppositum ad ea quee ipsi vellent ut Patres dicerent, sed non dicunt ?

Sed redeamus ad pnnctum. Ponamus casum quod ad aliquam hseresim proscribendam Concilium adunetur, et Concilium non sit a Papa nec convocatum, nec confirmatum; si postea episcopi congregati manerent discordes, p(;to, quisnam controversiam decernet? — Dicent : sufficit quod major eorum pars conveniat. — Nego ; nam etiam major pars errare potest, ut comprobatum est in Concilio Ariminensi et Ephesino II.

Pneterea pouamus quod episcopi in hujusmodi Concilio sint cou-

CAP. VI. PKOBATL'R RAIIONE. 587

cordes , sufficietne Concilium illud ad qusestionem eliminandam? nequaquam profecto, quia contradictoribus ad illud inficiendum non deerunt praetextns, dicendo Concilium non fuisse legitimum, vel ob' defectum libertatis in tradendis sufFragiis, vel ob defectum ordinis respectu illorum ad quos suffragia dare spectabat (tanto magis quod Febronius noUet laicos a Concilio excludi), vel ob defectum examinis circa puncta quse discuti debebant. Hinc manifestum fit quod nulluni superest médium compescendi qusestiones fidei et hsereticos convincendi, si suprema Papse auctoritas oJMsqua judicium irrefragabile non admittitur.

Prseterea Febronius ait quod si papa adest in Concilio, débet quidem suam sententiam manifestare , non vero prœscribere et dictare ea qaœ collegiali judicio decidenda sunt, ant dominari sive apertis modis, sive obliquis viis, aut secretis motihiis. Hoc posito, si Concilium Pontificis sententise adhseret, dissidentes nunquam per décréta Concilii convinci poterunt ; semper enim opponere possent Concilium fuisse illegitimum, quia obliquis viis et secretis motibus illud Papa dorainatus fuerit. Denique, si aliud haeretici objicere Concilio non poterunt, saltem dicent illud illegitimum fuisse, quia factum.est sine assistentia vel consensione suipsorum , qui se reputant tamquam saniorem partem Ecclesise.

Idcirco sapienter dixit Sanctus Hieronymus , ad hoc Christum elegisse unum Petrum tamquam omnium caput, ut lites removeantur: Propterea unus eligitur, ut, capite cnnstituto , schismatis toUatur occasio. ^ — Caput est Papa, ait Febronius, sed caput lantum ministeriale, judicio aliorum subjectum. — Sed hoc modo responderet Sanctus Hieronymus, quod occasio schismatura minime tolleretur. Additque Sanctus Doctor memorabilem illam sententiam , quod salus Ecclesise pendet a dignitate Pontificis , cujus potestas si non p.st eminens, sive suprema, Ecclesia schismatibus implebitur, et sic salus non ei'it in Ecclesia : Ecclesiœ salus in Summi Sacerdotis dignitati' pendet, cui si no7i exsors quœdam et ab omnibus eminens detur putcstas, tôt in Ecclesiis efficientur schismata, qnot sacerdotes.^

Idem dixit Sanctus Cypriamus , quando scripsit : Neque enim aliunde hœreses obortœ sunt aut nata sunt schismata, quam inde quod sacerdoti Dei non obtempérât ur, nec unus in Ecclesia ad tem-

(1) Adv. Joviuian. l. 1. n. 26. (2) Dial. adv. Luciferian, n. 9.

588 APPKNTJlX I. VINUlCr.'E, ETC.

'p^^s sacerdos et ad tempus judex vice Christi cogitatur ; cui si secun- ^ dum magisteria divina obtemperaret fraternitas universa , nemo adversus sacerdotum collegium quidqiiam moveret^ Et notentur preesertim hsec postrema verba : « Cui si obtemperaret fraternitas universa, nemo adversus sacerdotum collegium quid^uam moveret; » significant quod cum supromo capiti non obeditur, nec etiam inferioribus prajlatis obedientia servatur; utinam hoc expérimente comprobatum non fuisset ! — Vide alia maxime notabilia ad idem propositum concernentia, quse in sequenti capitule dicentur.

Sed antequam prgesens capitulum terminemus, dicamus aliqua de judiciaria Pontificis potestate, qnam Febronius (ut retulimus) fere totaliter abolere nititur.

Asserit2 quod Papa primatum jurisdictionis, de quo nunc gaudet, non obtinuit nisi per usurpationem, qute usurpatio ex falsis Isidorianis Decretalibus causam habuit. - Ergo (dicemus) verum non est quod Christus Ecclesia^ adsistit, ut poUicitus est, cum permiserit quod Ecclesiee gubernium subverteretur, sinens ut iUa regeretur per tam longum tempus ab eo qui vera regendi jurisdictione carebat ? Sed vere Dominus Ecclesiœ suse adest, et semper adfuit ; primatus enim Pontificis impra^sentiarum idem est ac olim ante Isidori Decretales erat ; et ideo a Concilio Lateranensi III Ecclesia Romana appellata fuit Mater universorum. fidelium.^ Quamvis autem Ecclesia "habeat quidem leges naturales et divinas, quibus utique uniformare se débet, nihilominus etiam necessarium est ut, juxta circumstantias rerum et temporum, pluries alias leges promulget quœ ad observantiam ipsarum divinarum legum conferunt. Ad servandam enim umtatem fidei et doctrin^e, duo requiruntur, ut scripsit Cœlestinus papa, dicens : Et quœ coercenda sunt, resecemus ; et quœ observanda sunt, sanciamus.' Atque ad hsec requiritur judiciaria potestas, qua usque ab antiquis temporibtis pollet Romanus Pontifex : Quatenus Beatissimus Romanœ civitatis Episcopus, cui principatum sacerdotii super omnes antiquitas contulit, locum habeat ac facultatem. de fide et

(1) Epist. 56', ad Cornel. (2) hoc. cit. c. 5. § 9. et aim.

(3) Capitul. 5. — Labb. t. H. col. U5.

(4) Ad episc.pr ovine. Vienn. et Narbon. init.