‹ Encyclopédie des sciences médicales (volume 4)Chapitre 140 sur 191 · GENÜS ET CAUSA MORBI · texte numérisé non relu

GENÜS ET CAUSA MORBI

Fébriles morbos bene multos observa- , perplures evolvi accuratas febrium historias, et quo plus circa rem intendi animutn , eo magis persuasutn liabui , omnes primarias febres , ne una quidem excepta, esse intermittentes, inDammatonas, putridas, aut ex illis complicaias. INec quicquam obstat enormis ille febrium catalogus, qui medicinæ progressibus obstilit quidem , nullatenus vero favente cœlo, numerum morborum auxitl Variis enim nominibus sæpe eumdem morbum indicaverunt ; alias et plerumque ex symptomatibus neglecta causa nomenclaturam deducentes , tôt imxerunt nomina quoi paulo graviora symptomata in febrili praxi occurrebant. Dum tamen nemo nescit , eadem causain pro varia vi, varia sede, varia ægri idiosyncrasia , varia regione, varia impriinis curatione, symptomata innumera facie quidem diversa, eadem tamen secure rcscindenda producere posse : hienue egregie valet magni Boerhaavi effalum :

« appart t hos morbos varietate quidem ” ,nbnitos ratione symptomatum, tamen » ex origine non atîeo composita pendere M J.eque varia médicamenta meden- » dive melhodum requirere (l). »

(t) Aphor. 1056.

Tissot .

Quisque mox percipit, nec intermittent tmm nec phlogisticarum febrium classi ascnbi posse epidemiam Lausannensem , sed ex putridarum genere fuisse ; et optime congruunt très noslri status cum triplici veterum auvg yjn, alia pituioso-biliosa , alia biliosa , tertia alrabi- Jiosa. In omnibus enim ægris invenimus symptomata putridi fomilis, seu ut vocare amat immortalis Boerhaavius, alcali sponlanei bue magis illuc minus acris J nplex autem talis cacochiliæ f0ns ; 1° humor perspir^bilis retentus, putrescentis semper indolis, et inditis bunyinæ maebinæ legibus, ad intestina plerumque reftuens ; 2“ alimenlorum, ex ammali genere sponle pulrescenle re- Jiquiæ; tum denique bilis ipsa , « om- }) nium humorum citissime in pulredi- « nem vergens, bine simul ac quid putndl 111 Primis viis nascilur, mox bilis « mulalur (1), « et simul ac putruit omnia citissime putrefacit. Cum vero tria îllorum putridorum généra effectibus perlecte conveniant , non immerito morbi quos générant biliosi dici possunt.

Ubi enim pulredo abieritin snl volatile et o le u ni urens ci veteribus bilis acris i icitur (2) ; et si nostram comparanms epidemiam cum illis quas præslanlissimi descr.pserunt Medici febrium biliosarum nomme, mox simililudinem percipiemus • taies sunt hemilritei et trileophiæ veterum ; mesentericæ recenliorum , imo et typhos omnes, lipyria , asodes , hunganca, gaslnca, causus (3); quas omnes "Y,1 2 * 4 circa præcordia congestæ uno ore tnbuerunt Medici, et sanarunt medicamenlis bili infestis (4). Febrem biliosam cum delirio , nostræ affinem, libro de ajjcctionibus jam descripsit Hippocra-

(1) 111. Yan Svviefen, S 85, f. i, n ioi

(2) IM. Gorler, Comp. 37, § h

(o) Omnes antiqui, plerique recenliores, causum infer febres biliosas recenseni ; Albert! dicit causum esse summum lebns cbolencæ graduai. Junker, ui alios taceam capite de fe bre biliosa et cause agif. Jll. vero Boerliaave causo seu feb e ardente intell, gif inflammationem généra em masse sanguineæ; quod nolari volu, ne error in praxi variatur, longe emm distant curationes causi pblogistici et causi biliosi. *

(4) Nonnulli infer veteres crediderunf putredinem nunquam in vasis sedem Jiabere, sed semper in primis viis; ouod suadebat iliis effectus emesis, quæ sæpe iebrim omnino jugulât. 1

Page 1