‹ Encyclopédie des sciences médicales (volume 4)Chapitre 141 sur 191 · FE&RIS · texte numérisé non relu

FE&RIS

tes (1). Plures similes in epulcmicis le guntur, et jucundum erit hic excilare verba quæ inveniuntur in übro de Prisca Medïcina : « Si amarus humor » aliquis , qnem bilem flavam nominare » solemus, effusus fuerit, quænam anxie- » tates, æstus, inipolentiæ tenent? —

» Quinam dolores et febres? Et quibus » acres et æruginùsi humores instant,

» quinam furores et viscerum lancina- » tiones animique abjectio inde oriun- » tur (3)? » Si adeamus brèves sed egregias descriptiones illustriss. Gorteri, inveniemus morbum nostrnm omnino similem morbis quos tribuit bili morbide : « Humor morbosus, subpinguis, j) saponaceus, acris calefaciens, amarus « flavi coloris , biliosus dicilur ; bic in » corpore hærens producit fastidium ,

» nauseam, ructum nidorosum, linguam » siccam amaram, anxietatem , dysente- » riam biliosam , horrorem, agrypniam,

» vel soporem aut delirium , cephalal- » giam, surditatem, oculos nictitantes ,

» tremorem , piilsum celerem aut fre- » quentem, calorem mordacem (3), acri- „ siam (4). » Illustriss. Huxbam qui tôt nominibus tam bene de medicina meruit sic scripsit : « Mense Augusto 1741 fe- » bres pulridæ perlongæ (mesentericæ » forsan) plurimæ inter popellum atque „ nautas præcipue , quædam vero valde » pbreneticæ, bæ autem multo citms ju- » gulant. His lumidus est plerumque » venter et astrictus, ex retenla in vis- » ceribus colluvie ; mirurn est utique » quam multum alræbilis avw xal rarw « ejicitur sæpe (5). « Egregia panier de febribus biliosis exponit vir celeberrimus L. Tralles in utili de inutilitate

(î) Foesius, p. 518. .

(2) Foes. , p. 16. Pluribus alns locis morbos ex bile graphiter pinxit Hippocrates, nec ullos alios tam frequenler mejnorat, vide præsertim Aphorism. passim et Galeni , Commenlar. Oper. , tom. vu.

J)e natura hominis , § 88 et aliis, I oes., p. 250. De diebus judicat. , § 4, 3. Foes.,

(5) Calorem ilium mordacem semper habuerunt Medici pro symptomate febrium putridarum pathognomonico. Mordorés quidem manui vocat Hippocrates febres ab humorum putredine genilas. Pallas, De febrib., cap. 50, nec latet causa.

(4) Imprimis Systemat. praxcos medic., § 150,230.

(5) Observât, de aere et morb. epidem. , t. h, p. 72.

UUOSA

absorbentium opère (t) ; sed omnium quantum novi optime illarura generationem exposuit vir optimusF. Hofmann, cujus verba hic legere gratum cuique fore confido : « Inter morbos ex bile péril versa et ad sanguinem traducta, præ- » cipue febres et quidem sic dictæ bi- » liosæ recenseri merenlur. Et quamvis » ipsæ lebrts bilem generent, nuilum j) tamen est dubium quin etiam a bile » vitiosa oriantur. Consentienlem bac in » re habemus Hippocratem. Primo enim » non dubitari potest, et assensum quo- 3) que apud antiquitatem invenimus , fe- » brium plurimarum , præsertim inter- » mittentium ardentium, et sic dictarum » cbolericarum , propriam sedem et ori- » ginem in prima corporis regione circa » præcordia , intestina tenuia , jecoris » cava, lienera, pancréas, omentum ;

» utpote in hisce locis ordinario sangui- » nis tardior est circulas, generatio fit 3) impuritatum , et corrupti acres humo- 3> res ex pancreate in intestina influunt ,

» et non modo palhemata ordinaria in » hypochondriacis spasmodico febrilia ,

3> sed et supra dictas febres excitant : si- » quidem symptomata quæ has febres » comitari soient plerumque dicta in re- » gione incipiunt (2). » Quis nescit symptomata alkali spontanei a summo Boerhaavio exarata, et aureas discipuli illustrationes (3)? E Medicis vero qui epidemias scripeerunt, nullus morbum nostro magis similem enarravit quam vir clar. Walcarenghi, Medicus inter Cremonenses felicissimus ; symptomata transcribere longius foret, ilium vero tribuit « bilis furentis variis tumultibus ; » et sirnul limphæ intestinali et pan- » creaticæ pessimæ indolis , quæ hepatis » colatoriis ductibus, partim cistifelleæ » viæ, partim intestinorum parietibus et » rugis atque ipsi ventriculo ejusdemque 3) inferiori oriheio maxime adbærens eo- 3) rumdem partium fibrillas variis modis » corrugat, atque in fortes contractiones » cogit, eas lorliter irritando (4). — Ne- » que mirum erat attendere majorem « banc morbi vehementiam , cum pecu-

(1) Virium quæ terreis remediis gratis hactenus ascriplœ sunt examen rigorosius , cap. xvn, § 88, p 330.

(2) De bile med. et venen. corp. hum., §27 op., t. vi, p. 158.

(3) Aph. 85, 86. Comment., 1. 1, p. 110, i20, 130.

(4) Médian, ration t, 1, § 52,

LAUSANNENSIS.

» liare adesset bilis dominium. Humor » enim isle natura sua magis mobilis , « magis activus et penetrans, ubicumque » consistât, partes magis distendit, for- » titer æsluando irritât, mordet, atque » lacerai, magisque ardenlem excitât te- » brem , atque magis acutos dolores , » continentes solidorum fibrillas in vio- » lentiores oscillationes cogendo (l). » — Jam sat ilaque et super constate videtur ex præmissis, veram morbi epidemici Lausannensis causam fuisse humorem putridum, alcalescentem , biliosum, minori majorive donalum acrimonia ; ventriculum , inlestina tenuia , duodénum præsertim , liepar , vesiculam , ductus biliarios, mensenterium, aliasque parles contentas abdominis occupantem, illas irritantem ; et lapsu temporis, vi morbi, prava medela, omnem tandem humorum massam inficientem, ut ex hisloria morbi jam paluit.

Page 1