ACTES DE GEOFROI II
Dervensium pactio cum Goffrido junior e, Junville domino, de consuetudinibus Blesensis.
Ego Dudo, gratiâ Dei, Dervensis ecclesia abbas cum sibi creditis (?), ad notitiam tam praèsentium quam futurorum m an dam us proclamationem quam ad magnanimum comitem Teobaldum de Gosfrido, Junville domino, multis injuriis «joacti fecimus. Qui Goffridus nomen advocati et defensoris terrœ nostree Blesensis habebat, cui multas tortitudines versa vice inferebat ; unde monitus ab ipso comité ut omnem justitiam pro his tortitudinibus exiberet nobis, in praesentiâ sui, apud civitatem Meldis, et die constituto exibendee justitise pro comité, gratiâ captionis fîiii sui Stephani, carcerali custodie a rege Francorum mancipati vehementer occupato, inde reversus haesitans que ne pari proclamatione monitus acrius 'argueretur, per domnum Hugonem primicerium et per alios fidèles nostrae ecclesise promisit se a rapinis et injustitiâ abstinere, et eas solas consuetudines accipere quas quondam avus suus Stephanus cum laude abbatis et raoaachorum visus est accipisse. Quse consuetudines hoc modo recognitse et deffinitse sunt.
In duabus potestatibus quas ibi possidemus, id est villa et Domno Martino, in mense maio, quadraginta arietes accipiet, id est in unâquâque potestate vigenti, quos nostri ministeriales colligentes, ad castrum deducent. Pari ratione toti— dem porcorum freseingias (1), in festo Sancti Andrese accipiet.Carropera sic accipiet, utmane progredientes cum carris et animalibus suis ad vesperum revertantur. Hoc autem semel in anno fiet. Similiter de opère castelli ministeriales nostri ordinabunt ut quando non potuerit quilibet hominum
(1) Redevances de porcs, en français Fressenge (V. Ducange).
solus operarium solvere, duos vel très vel etiam quatuor de pauperibus simul adsocient, qui operarium intégra septimanâ persolvent.
Servitia prandiorum vel hospitiorum, quas receptiones vocant, ter per annura in unâquâque potestate accipiet, id est simul sex, non tamen ut pro oppressione hominum multitudinem secum adducat, sed simpliciter, sicut ei transire contigerit.
A clericis nostris et equitibus, quos casatos vocant, et servientibus indominicatis, id est bubulcis et porcariis, vacariis, vinitoribus, furnariis, neque de preedictis consuetudinibus neque de aliis rébus quicquam omnino accipiet. Si quid ei ab hominibus nostris in eadem advocatione degentibus forfactum fuerit, ipse vel preepositus suus advocationem faciet ad villicum Sancti Pétri, vel ad prœpositum vel ad abbatem. Si ab eis justitiam non impetraverit, tune demum, sicut advocatus, justitiam sibi legalem accipiet.
Hsec omnia, sicut prsescriptum est, prsedictus Goffredus publiée recognovit et juravit, et prsepositum suum, nomine Burdinum id jurare fecit; et quotiescumque praepositi substituerentur. similiter eos id ipsum juraturos infra dies quindecim in eodem fermavit.
Obsides etiam de suis liberis hominibus per sacramentum nobis contradidit, Hilduinum, Jocelinum de Scoth, Hugonem Album, Amalricum, fratrem ejus, Bosonem de Panceio, Bosonem de Bracheio, Haibertum, filium Rogeri, Achardum, filium Dodonis, Fredericum, filium Seierii, Brunellum de Maisnix. Hos eâ ratione contradidit , ut quoties aliquis ex eis decederet, vel heredem ipsius, vel sequalis valentise hominem in obsidatu reponeret. Hi omnes juraverunt quod hoec quee prsedicta sunt observari facerent, et si quid a donno Goffrido vel prsepositis suis forfactum foret, et per ipsos obsides id emendare nollet, ipsi damnum, infra dies quadraginta ex quo conventi essent a nobis, de suo restaurarent, et deinceps, si fractura accideret., totiens simili ratione emendationem facerent (1).
(1) Annal Bénédict. T. v. p. 642. Cet acte y figure à la date de 1088.
Fondation du prieuré de St-Thiébaut à Vaucouleurs.
Quoniam universis qui malis actibus baptisma inquinarunt, Divinâ Providentia elemosinse préparante auxilio, Ego Gaufredus de JuncciVillà , innumeris peccatorum meorum confixus sagittis , hanc solam medicinam ut Christi pauperibus subvenirem misericordise operibus, dedi apud Vallicolorem sanctse Mariae Molimensis monasterii in manu Robérti, primi videlicet ejusdem loci abbatis, campum illum in quo modo monachi ecclesiâ constructâ degunt, et pratum quod subter est , prsecipiens prœposito meo Sigiberto nomine, ut monachis ibidem degentibus tantum de terra bonâ daret quantum uni aratro sufficeret ad arandum. Dedi etiam agrum unum apud Bures, qui est de quarto. Capellam quoque castelli eisdem monachis dedi et presbiteratum de Tusiaco et de Caslenis, promittens me acquisiturum quiequid mei in eisdem ecclesiis habebant eisque nihilominus daturum.
Illo autem communi sorte defuncto, filius ejus Gaufridus, ut patris permissionem adimpleret, supradictis fratribus contulit sextam partem ecclesite de Tusiaco et quartam ecctesiee de Caslenis, simili modo promittens, ipse scilicet et uxor ejus, se patris promissum ex toto adimpleturum. Unde etiam dédit eis hos très campos, unum qui est juxtà comitis campum, et alios duos qui fueruntLetardi, majoris, unum ex unâ parte ville, et alterum ex altéra parte.
Receptis autem his quse ejus pater promisit, dédit mansum Blaini et furnum Castelli bannalem, et omnem porcorum pastum silvse de Waurâ, et de eâdem villa quiequid monachis opus erit ad edificandum, et terram ubi vinea plantata est ante ecclesiam, et très virgas molendini de Caslenis, et hoc quod Walterius filius Sigiberti habebat in broïlo Letardi majoris, et campum ex altéra parte castelli juxtâ ortos, et servum, nomine Villinum, cum uxore et filiis et omnis terra sua; Durannum quoque, carpentarium cum omni domo suâ et terra ; Humerium, piscatorem cum omni suâ et terra et domo ; Bernardum, cum omni domo suâ et terra ; Girbertum et terram snam.
Cornes deinde Odo, films Theobaldi, dédit eis fratribus Molismensibus campum qui secus ecclesiam est. Sigibertus yero, ejusdem castelli prsepositus, [ eidem cellule contulit pratum quod ipse dederat fîlio suo Droconi nomine, et mansnm unum apud Rinnacum, et quartam partem vinearum quas ipse habebat apud Parniacum, et quartam molini Ragberti, et quidquid habebat in ecclesiâ Abeniville, et campum in Waura, et mansum ante portam castelli. Sed post mortem uxoris sue dédit etiam quartanrpartem molendini apud, teste Warnerio, genero suo (1).
On lit dans un autre document plus spécialement relatif à Geofroi II et où se trouve désignée sa femme Hodierne, le passage suivant qui autorise le prieuré à posséder en franc-alleu tout ce qu'il recevra d'un de ses fondataires.
Notum sit omnibus fidelibus quod Dominus Gaufredus senex Jonciville, pro remedio anime sue et predessorum suorum, cellule Vallicoloris, in tempore Philippi régis Francorum, et Pibonis, Tullonsis episcopi, concessit ut quicumque feodum suum teneret, si ecclesie tribuere voluisset, quantum ad se, ipsa ecclesiâ quasi in alodium possideret. Concessit etiam, laudante fîlio suo, et uxore ejus Hodiernâ.... »
Les témoins désignés sont :
Provasius et Milo, filius cjus , Haibertus de Peslon, Hugo de Musterello, Aimardus de Musceio, Odo praepositus (2).
(1) Archives. de la Côte d'Or, Cart. de Molesme, t. 1 p. 142. Les lieux mentionnés dans l'acte, sont Thusey, Chalaines, Burey, Pagny, Rigny, cant. de Vaucouleurs arrondissement de Commercy, (Meuse), et la forêt de Woèvre ; puis Abainville (?) E. de Gondrecourt, même arrondissement.
(2) Ibid., H. 251. Cet acte paraît être l'original sur lequel a été rédigée la notice de l'année 1096.
