‹ Essai sur les formes et les effets de l'affranchissement dans le droit gallo-francChapitre 19 sur 91 · Lexsalica, c. XXVI; Lex ripuana, c. LVII · texte numérisé non relu

Lexsalica, c. XXVI; Lex ripuana, c. LVII

5. Rozière, Formules^ n*» 56 ; Vita S. Eligii, I, c. 10 ; Pardessus, Diplomflta, II, 11.

rid t en est tin exemple. Voici les textes principaux qui le -font

connaître :

Lex salica^ càç. XXVI - : « S 1. Si <juis homo ingenuïw aiienum letum extra consUium domini sui ante regem per 4inario dimiserit et convictus fuerit. icalb. Malthoitt^ mço letu, hoc est ivM dinarios, qui faciunt solidos C, culpabiiis iudicetur. Res vero leti ipsius légitime reformetur,

» S 2. Si quis vero {leg. servo) alieno per denario ante regem dimiserit, cui fuerit adprobatum, precium servi domino et insuper, malb. Maliholatumetho, hoc est solidos XXXV, culpajîilis judiçetur. »

' Lex Ripuaria^ c. LVII ^ : « § 1 . Si quis libertum suùm per manum propriam seu per alienam in praesentia régis secundum legem Ribuariam ingenuum dimiserit et dinarium jactaverit , etejusdem reicaiia acciperit, nullàtenus omnc pérmittimiis in servicio inclinare ; sed sicut reliqui Ribuarii liber permaneat.

» S 2. Sed si quis in postmodum contrarius exteterit, quod eum quis inlicitum ordine ingenuum dimisisset , et ipse cum gladio suo hoc studiat defensare. Aut si auctorem habuerit , auctor cum legibus ex hoc eum adducat. Aut si legibus eum non {)otuerit defensare, ad partem régis 200 solidos culpabilis judicetur, et ad partem ejus , cujus servum inlicitum ordinem à jugum servitutis absolvere nititur, 45 solidos multetur, et de omne res , quod ei condonavit, alienus existât.

» § .3. Si autem defensaverit , liber permaniat, et illi, qui eum voluit inservire, 200 solidos rege, 45 illi qui defensatur culpabilis judicetur.

» S 4. Si autem homo dinariatus absque liberis discésserit, non alium quani fisco nostro heredem relinquat. »

1. Les expressions varient beaucoup suivant les actes, mais reviennent toujours au même sens.

, 2. Pardessi^s, ^walt^txe, premier texte, p. 14.

3. LexRipuaria dans Pertz, Monumenta, Leges, t. y, {sise. .2, p. 241.

:, Expositia au ^.22i de lEdictus Ro^hâri^ : ^lmfm9 fit ordine hujUBmodi :. scilicet quod rex poaena denalioç in manu ipsius pucri vèl viri et postea ipsius maînus percutiens , ita qmi deaarii de manu super caput saliant dicendo ; ammado htmc hoiiiiiaem liberum esse volo. »

Prœceptum régis de servo per denarlum ingenuum' relaxato 2 ; « Ille gratia Dei rex , dilecto fideli nostro illi , et quia apostolîcus seu iriluster vir N. servq suo N. per manu sua autillius, in prsesentia nostra ," jactante denario secundum legem sallcam, dimisit ingenuum, ei quoque absolutionem per praesentem auctorilatem noslram firmamus : praecipientes enim ut, sicut reliqui mansuarii, qui per talem titulum a jugo servitutis in praesentia prîncipum noscuntur esse relaxatl ingenui, ita et amodo memoratus ille per nostrum praeceptum plenius, in Dei npmine, confirmatus, nuUo inquiétante, perennis tempdribus cum Dei et nostra gratia valeat permànere bene ingenuus atque securus. Et ut hœc auctoritas flrmior habeatur, manu nostra subter decrevimus roborare. »

^ D'après Ces documents, on peut dire que le mode d'afiFran* chissement per denurium consistait essentiellement dans une cérémonie qui se passait ante regem ^. Le maître conduisait r.e?çl|ive ou le serf devant le roi , il le priait de présider à l'acte juridique *, puis il frappait la main de Tesclaye et en

Page 1