‹ Essai sur les formes et les effets de l'affranchissement dans le droit gallo-francChapitre 21 sur 91 · Lexripuaria tissu, LIX ; Pardessus, Loisalique · texte numérisé non relu

Lexripuaria tissu, LIX ; Pardessus, Loisalique

2. Pour les affranchissements faits par un tiers, on pout voir Lex salica, XXVI; Lex ripuaria, LVII; Rozière, Formules, 55-58 ; Bouquet . IX , 360 ; Neugart , I , no» 640, 658.

Pour les affranchissements faits par le roi même, Rozière, Formules 59-61 ; Beyer, no 81 ; Bouquet, VIII, 624.

3i. Poigiesser, fie statu servorum, 678.

4. Ce denier pouvait d'ailleurs être toute pièce de monnaie. Gf. Rozière, Formules, 61 : « Nos vero excutientes de manu supradictum... et numerum et argentum et aureum et dragmam et sestertium et minam secundum legem salicam. » On a aussi discuté qui donnait le denier. Gf. Grimm , RechtsalterthUmer, 179.

sèment consistait essentiellement dans la remise des armes ( Wehrhaftmachung) * .

Ces explications ne nous ont point satisfait, du moins comme on les présentait; et nous avons cherché ailleurs la signification du symbole.

Mais comme nous entrons ici dans le domaine des conjectures, nous ne présentons nos conclusions que sous bénéfice d'inventaire et sans prétendre les affirmer comme certaines.

En comparant les formules 2 et 8 du Cartularium Lombardicum 2, et à ces formules lesSS 224-226 de VEdictus Rotharii, nous pensons pouvoir déduire les conséquences indiquées plus bas. Voici les textes :

Formule 2 : Traditio venditionis cum defensione, Martine, trade per hanc pergamenam cartam venditionis sub dupla defensione de petia una de terra quœ est tui juris , que e$t in tali loco, quo est per mensuram tantum et habet coherentias taies ad Johannem, quod dehinc inantea a prœsenti die proprietario nomine faciat ipse et sui heredes aut cui ipsi dederint quicquid voluerint sine omni contradictione tua et tuorum heredum. Et insuper esponde te, vos ab omnihomine defensare : quodsi defendere non potueritis , aut si vos aliquid . per quod vis ingenium subtrahere qusesieritis , tune in duplum illis eamdem venditionem restituatis , sicut pro tempore fuerit meliorata aut valuerit sub sestimatione in consimili loco. — Dicisita ? — Dico. — Sic trade es ad proprium et huic notario ad scribendum — Habes precium justa cartam ? — Habeo. — Die : « Totos vos rogo tangere. » Si est Romanus similiter die ; sed si est Salichus, si est Roboarius^ si est Francus, si est Gotbus vel Alamanuus venditor : c< Pone cartulam in terram, et super cartam mitte cultellum, festucam notatam , wantonem et wasonem terrœ et ramum arboris et atramentarium » et in ala« .. . ^ .

i . Sohm, Frxnhische Reichs und Rechtsgeschichte, p. 48, 546 , 52. 2. Pertz, Monumenta, Leges , IV, p. 595.

•mantia wandilânc, et levet de lerra ; et eo cartam tenènte die traditionem ut supra diximus. Et adde in istorum càrtulis et BâioariOrum et Gundebadorum — nam in Baioaria et Gandebadâ non ponitur infeuper cultellum — : « Pro heredes » et a repetitione, » et toile : « esponde te, » et mitte : a obligâ -te. » Et in omnium fine traditionis adde : et insuper mitte pœnam stipulaclonis nomine, que multa auri optimi unciàs quattuor, argenti pondéra octo, quam inferatis ad illam partem coiitra quam exinde litem intullerilif^ et quod repetieritis vendicare non valeatis, et adde : « warpi te, > ^tera sunt siœilia* Si vero fit per missum, die tântum in fine : « etil^ trâde ei per hune missum et huic notarié ad sCribendum. »

Formules: Traditio cartulœ lihertaiis *. Martine, tradeper hane pergamenam cârtam liberlatis et absolutioni& ad Marcoa^duiù qui est servùs sui juris , ut amodo a praesenti die sit liber et absolutus ab omni vincùlo servi tutis juxta legem pro animae suse mercede et habeat licentiam et potestatem dé quatuor viisambulare aut cohabitare ubi voluerit, et neque aie neqùe a tuis heredibus ullam habeat repetitionem nec cpnditionem servi tutis, sed in pérpetuum permaneat in sua potestate et <!;ongrua libertate, et sicut illi qui in quadruvio in quarta manu traditi sunt et amont facti sunt, vel sicut illi qui per manus sacerdotis circa sacrum altare ad liberos dimittendûs dêducti -sunt pro animae tuœ mercede ; et insuper concède tibi ad gratiam su^ libertatis omne suum conquistum quod nunc habet, •aut inantea adquirere potuerit, ita ut faciat exinde a presenti die proprietario nomine quicquid voluerit pro animae tuae mertjede. — ' Dicis ita? — Dico. — Ita trade huic cartam lîbértàtis et absolutionis, et huic notario ad scribendum* — Die : -« omnes vos rego. » — Si est Salichus et caeteri , élèvent atra- -^[^entarium tantum super perganïenam de terra ^ si non tribUunt eis terram, si vero tribuunt, tune élèvent cultellum

Page 1