CAP. III

De caussis.

Latini caussam cum neqotio. seu operatione, con- '-«"nucmiua,

• ;y » r » et negottum •-

nindunt; et quod ex caussa nascitur, effectum di- dem. cunt. Haec autem cum îis , quae de vero, et facto dis- ^j^^^ ^^^^!^ seruimus , conspirare videntur : nam si id verum est, causa ontur. quod Êictum; probare per caussas idem est ac effi- Probare par cere^ et ita caussa, et negotium idem ent, nempe ^.t operatio; et idem Ëictum et verum , nempe efFectus. EfFectiu est re* Caussœ autem spectantur praecipuœ, in naturalibus, """> v^^ c»™ materia et forma, uti, lo moralibus, tims, m meta« tar.

physica, autbor. Itaque verisimile est antiquos Italiœ Camwnm gephilosophos opioatos, eum probare a caussis, qui Probâre a caa»materiam, sîve elementa rei incondita différât, et «»»«i «!««««• disjecia componat in unum ; ex quo ordine, et compositione elementorum certa rei forma extet , quds peculiarem oaturam in materiam inducat. Quœ si Arithmeticaet vera sunt, arithmetica et geometria, quae vulgo non '^roUma «*'* putantura caussis probare, ead a caussis vere de- n». mpnstrant. Et ideo a caussis demonstrant^ quia mens bomana continet elementa verorum , quœ digérera et componerepossit; et, ex quibus dispositis et compositis, existit verum quod demonstrat ; ut de* monstratio eadem ac operatio sit , et verum idem ac factum. Atque ob idipsum physica a caussis pro- phytica a cao*bare non possumus, quia elementa rerum natura- «"probannoo lium extra nos sunt Nam quanquam essent finita , Quodrii finîtamen infinitae virtutis est ea digerere, componere , J^™*"^^^ et ex iis effectum dare. Neque enim, si ad primam caussam spectemus, minoris virtutis est fbrmicam

DBcimsis. p LIBER PRIMDS,

producere , quam hanc rerum universitatem créasse ; quia non minus confert ad formicas formationem , quam ad hujus mundi genesim motus , quo et hic mundus creatus ex nihilo est , ex quo formica ex SapientMchrû- substrata matcria producitur. Et sane in asceticis

tiaoi lo qnavis ^ *

re minima infi- scrmonibus suis uostrœ religiouis sapienteSy nempe ^m ^** m»- 4"* ^^ cognitione Summi Numinis, et morum sancticnnt. tate praeclari fuerunt, saepe ex flosculi meditatione

in Dei cogitationem perveniunt; quod infinitam in ejus generatione virtutem agnoscunt. Atque id est, quod innostradissertatione : Denostri temporis studionon i{a^2bne, dicebamus, quod geometrica ideo deimpiapietatett monstramus , quia facimus ; physica si demonstrare Telle Deumpro- pQ^semus ^ facercmus. Hinc adeo impiae curiositatis

barc per catis- ' . . *

M>. notandi , qui Deum Opt. Max. a priori probare stu-

dent. Nara tantundem esset , quantum Dei Deum se

. fecere ; et Deum negare, quem quœrunt. Metaphy-

Teri ciariias ea- sici cuim vcri claritas eadem est numéro ac illa

dem ac lacis, j^^jg ^ qu^ju jjqjj ^isi per opaca cognoscimus. Si enim

^ZZl\^ in elatratam fenestram, quae lucem in œdes admittit, intente ac diu intuearis; deinde in corpus omnino opacum aciem oculorum convertas; non lucem, sed lucida clathra tibi videre videaris. Ad hoc instar metaphysicum verum illustre est, nuUo fine concluditur , nulla forma discemitur , quia est infinitum omnium formarum principium : physica sunt opaca, nempe formata, etfinita, in quibus metaphysici veri lumen videmus.

SIVE METAPHYSIGUS. 73