CAP. VI

De mente.

Mens Latinis idem quod nobis pensiero : et ab iis- . .^"" i^*»°|»

* ' ideoi ac nobis

dem mens hominibus dari a Diis, immitti dicebatur. pcnskro.

Par igiturest ut qui bas locutiones excogitarint, ideas

in animum hominis a Deo crcari excitarique sint ideasaDeoin

opmati; ac promde aninn mentem dixenut; et ad ^is crean.

Deum liberum jus et arbitrium animi motuum retu- Mem anima,

lerint, ut libido ^ seu facultas quaeque desiderandi

sit suus cuique Deus. Qui peculiaris cujusque Deus loieiieciui a-

inteUectus a^ens aristotelœorum , sensus œthereus stoi- facorum.

corum. et socraticorum Dœmon esse videatur. Qua Sensua «th©-

, ^ , . . reu8 sioicorum.

de re subtilissimi bujus tempestatis metaphysici Dxmon socra-

multa ingeniosissime dissertanint. Venim si hœc *»*^°'""™*

acerrimus Malebrancius vera esse contendit , miror Maiebrancii

qnomodo in primum Renati Carthesii verum conce- ^^'"°* *'^"'' dat: CogitOj ergo sum ; cum ex eo quod Deus in me ideas créât , conficere potius debeat : Quid in me

DEMEIfTE. g^ LIBER PRIMUS,

cogitât ; ergo est : in cogitatione autem nullam corporis ideam agnosco : id igitur quod in me cogitât, est purissima mens , nempe Deus. Nisi forte mens humana ita sit comparata , ut cum ex rébus, de quibus omnino dubitare non possit, ad Dei Opt. Max. cognitionem pervenerit; postquam eum norit, falsa agnoscat vel ea, quœ omnino habebat indubia. Ac proinde ex génère omnes ideae de rébus creatis prœ idea Summi Numinis quodammodo falsae sint, quia de rébus sunt, quae ad Deum relatae non esse ex vero videntur : de uno autem Deo idea vera sit , quia is unus ex vero est. Adeo ut Malebrancius si constare doctrina vellet, docere debuisset, mentem humanam, nedum corporis, cujus mens sit, sed vel sui ipsius a Deo cognitionem induere; ita ut nec se quoque agnoscat, nisi in Deo se cognoscat Mens enim cogitando se exhibet : Deus in me cogitât : in Deo igitur meam ipsius mentem cognosco. Sed hans esset Malebrancicae dodrinae constantia. Quod au-

Deos omnis , . «i* i i t%

notas prima» ^6™ ^^ noDis rccipimus iliud cst, quod Deus om-

aactor nium motuum, sive corporum, sive animorum,

Unde maia? pHmus auctor. Sed hcic illae syrtes, illi scopuli:

quonam pacto Deus mentis humanae motor; et tôt

Qat arhitrium prava , tot fœda, tot falsa, tôt vitia? Quonam pacto

oiiMDii 1 e- j^ Y^QQ veracissima et absolutissima scientia: et in

ram r '

homine liberum rerum agendarum arbitrium?Certo scimus Deum omnipotentem , omniscium, optimum ; cujus intelligere, verum; cujus veIle,bonum; cujus intelligere simplicissimum , et prœsentissimum; cujus velle deBxum, et ineluctabile. Quinimo, ut sacra docet pagina, nemo nostrum potest ad Fatrem ire, nisi Pater idem traxerit. Quomodo trahit, si volentem trahit? En Augustinus : Non salum volentem y sed et lubentem trahit y et voluptate

SIVE METAPHYSIGUS. gS °« ««^^^-^

trahit. Quid aptius et divinae voluntatîs constantiae,

et nostri arbitrii libertati ? Hinc sit quod in ipsis er- iq ipsi$ erro-

roribus Deum aspectu non amittimus nostro : nam f"™ tenebrit

lucei Dcus.

Ëdsum sub veri specie , mala sub bonorum simulacris amplectimur : fini ta videmus , nos finitos sentimus; sed id ipsum est, quod infinitum cogitamus : motus a corporibus excitari, a corporibus communicari nobis videre videmur; sed eae ipsœ motus excîtationes, eœ ipsae communicationes Deum, et Deum mentem motus authorem asserunt et confirmant : prava ut recta, multa ut unum, alia ut idem, inquiéta ut quieta cernimus : sed cum neque rectum , neque unum, neque idem , neque quietum ^it in natura ; &lli in bis rébus nihil aliud est, nisi homines vel imprudentes , vel falsos de creatis rébus , in bis ipsis imitamentis Deum Opt. Max. intueri. Ideo metapbysica de indubio vero tractât: quia de ^""^ ™«tapi»yargumento est, de quo si vel dubites , si vel erres , dubio Yero. si vel £allaris, certus fias.