DE PRIMO YEEO Q^ LIBER PRIMUS

velit, eum non solum persuasionibus, seu, ut loquuntur, prœjudiciis , quae per sensus, fallaces nuncios usque ab infantia conceperunt, sed etiam omnibus veris, quae per reliquas scientias didîceranty castum adiré; et, quoniam oblivisci nostrum non est, mente si minus tanquam tabula pura, saltem uti libro involuto, quem postea in meliori lumine evolvat, se ad audiendos metaphysicos appli- Qui fiuis dog- cet. Igitur finis , qui dogmaticos a scepticis distinet, mauco» inier , ^^j^ primum verum, quod nos eius metaphysica reserat. Quodnam is sit ita maximus philosophus docet. Homo in dubium revocare potest, an sentiat, an vivat, an sit extensus , an denique oronino sit : et in ejus argumentum opem advocat cujusdam genii fallacis, qui nos decipere possit, non aliter ac apud Genius faiiax Cicerouem, m Àcademicis stoicuSy ut id ipsum probet,

Carihesii idem i i • /• • . i. . .

-«.^««:„«,,i; ad macbmam contuKit , et utitur somnio divimtus

ac somoium ai- u '

vioitus îmmis- misso. Sed uullo saue pacto quis potest non esse

tum «loicoram. çonscius quod cogitet, et ex cogitandi conscientia

colligere certo, quod sit. Quare primum verum

aperit id esse Renatus : Cogito , ergo sum. Et vero

Et Mercurius Plautinus Sosia non aliter, ac a genio iallaci Car-

adsimuiaiusSo- ^j^ggij^ gy^ a somuio divinîtus immisso stoîd , a

tia apud Plau- . . .

tum in Amphi. Mcrcurio , qui ipsius imagmem sumpserat, m dtttruoner bium de se ipso adductus, an sit, ad idem instar

meditabundus huic primo vero acquiescit.

Certe œdepol , quom illum contemplo , et jbrmam

agnosco meam , Quemadmodum ego sum , sœpe in spéculum inspexty

nimis simit est met, Itidem habet petasum^ ac vestitum^ tam consimile

est y atque ego, Sura y pes , statura , tonsus , oculi , nasum , vel labra ,

SIVE METAPHYSICUS. 63 w p"imo ^ero

Malœj mentum^ barba y collum; totus quid verbis opus ^st.

Si tergwn dcatricosum , nihil hoc simili est similitts,

Sed (/uom cogito , equidem certo idem sum , qui sanperfui.

Sed scepticus non dubitat se cogiiare; quin profiteturita certum esse, quod sibi videre videatur, et tam obfirmae , ut id vel cavillis , calumnîisque pro^ pugnet : nec dubitat se esse ; quin curât sibi bene esse per assensus suspensionem , ne prseterquam guas ipsœ res habent niolestias, addat illas opinionis. Sed certitudinem , quod cogitet , conscientiam ooniendit esse y non scientiam, et vulgarem cogni- con«cicnti tionem, quœ in indoctum quemvis cadat, ut So- aiiudatcientia. siam ; non rarum verum , et exquisitum , quod tanta maximi philosophi meditatione egeat ut inveniatur. Sdreenim est tenere genus, seu formam, quo res q^j^ sdentia fiât : conscientia autem est eorum, quorum genus , Quidconscicnseu formam demonstrare non possumus: ita ut ^'^' passim in vita agenda de rébus , quarum nullum nobîs edere signum, vel argumentum datur, conscientiam testem demus. At quanquam conscius sit scepticus se cogitare, ignorât tamen cogitationis Cogîtationii caussas , sive quo pacto cogitatio faat ; idque adeo | , ^^ ^^^ .^ nunc se ignorare profiteretiu*, cum in nosira reli- nosira reiigîo. gione animum humanum omni corpulentia purum quid esse profiteamur. Unde sentes illi , illœque spinae, in quas ofFendunt, et quibus se mutuo compinguntur subtilissimi nostras tempestatis metaphysici , dum quaerunt quomodo mens humana in corpus, corpus in mentem agat; cum tangere, et tangi non possint nisi corporibus corpora. A quibus difficultatibus adacti ad occultam Dei legem tanquam

.«PtiMo T»o 64 LIBER PRIMUS,

ad machinam cônfugiunt, quod nervi mentem excitent, quum ab objectis externis moventur; et mens Mens humana intendat ncrvos , quando ei agere collibitum sit. Itanostns meu- ^^^ fangunt mentem humanam tanquam araneum , physicU fio§i- ita in conario , ut ille in suae telae centro quiescere ; ^^' et ubi quodvis telae filum alicunde motum , sit ara-

neus id sentiat: quum autem araneus, immotatela, tempestatem praesentiscit , omnia suae telae fila commoveat. Atque haec occulta lex ab iis memoratur , An ex conscien- q^jji ignoratuF gcuus , quo cogitatio fiât : ac proinde ^ .*^* .. se obfirmabit scepticus , cofntandi scientiam non ha-

•aenua entii i^ ' u

naicatar. bere. Sed dogmaticus replicaverit , scepticum ex

conscientia cogitandi scientiam entis acquirere; cum ex conscientia cogitandi inconcussa certitudo entis nascatur. Nec quis certusomnino esse potest, quod sit, nisi esse suum ex re conficiat, de qua dubitare non possit. Itaque scepticus non est certus se esse, quia id a re omnino indubia non colligit. Yerum ad baec scepticus negabit ex conscientia comtandi scientiam entis acquiri. Nam scire is con-

Sdreperscep- "^ *

cicot quidnam tendit cssc , uossc caussas , cx quious res nascatur :

cMct. at ego qui cogito , mens sum et corpus : et si cogi-

tatio esset caussa, quod sim; cogitatio esset caussa

•vîd infra corporis : atqui sunt corpora, quae non cogitant*. Quin quia corpore, et mente consto, ea propter cogito : ita ut corpus , et mens unita sint cogitationis

**vid.capra. caussa : uam si ego solum corpus essem, non cogitarem **; sin sola mens, intelligerem. Enim vero cogitare non est caussa quod sim mens , sed signum :

*"* Tcx/oi/ocov. atqui techmerium*** caussa non est : techmeriorum enim certitudinem cordatus scepticus non negaverit; caussarum vero negaverit.

SIVE METAPHYSICUS. 65

Advenm scepticos.

Neculla sane alia patetvia, qua scepsis re ipsa convelli possit, nisi ut veri critérium sit id ipsum fecisse. li enim célébrant illud , res sibi videri ; quid autem re ipsa sint, ignorare : efFecta iatentur, ac proinde ea suas habere caussas concedunt; sed caussas se scire negant, quia ignorant gênera, seu formas y quibus quaeque res fiant. Haec ab iis accepta contra ipsos sic regeras. Haec caussarum comprehensio qua continentur omnia gênera, seu omnes formae, quibus omnia efFecta data sunt, quorum simulacra sceptici suis mentibus objici, et quid reipsa sint ignorare profitentur ; est primum verum, quia comprehendit omnes , in quibus etiam ultimae continentur : et quia omnes comprehendit, est infinitum, nuUam enim excludit: et quia omnes comprehendit, prius corpore est, cujus sua caussa est, omniam ac proinde spiritale quid est: quod est Deus, et prehensio cau»qmdem Deus, quem christiani prontemur : ad cujus, veri normam vera humana metiri debemus : nempe

, . 1 Saentia dÎTina

ea vera esse humana , quorum nosmet nobis ele- hamanc regumenta fingamus, intra nos contineamus, in infi- i-. nitum per postulata producamus ; et cum ea componimus, vera, quae componendo cognoscimus, feciamus; et ob haec omnia genus, seu fbrmam, qua fecimus , teneamus.

com-