MILIEU DU XIII*' SIÈCLE
I. Ccnsus de Bretevilla : Paris , vj d. — Filii Probi Hominis . xij d.
— Guill. Sapiens, vj d. — Piobin Burnel, vj d. — Filius Ascelini Burnel, vj d. — Will. Beesyn, vj s. et dim. — Gauf. de Baute , ij s. ij d. — Will. Diemeiune, xxj d. — Rio. Vitalis, xxj d. — Will. Reuout, iij s. — Joli. Jugloor et participes, ij d. — Rad. Gâte, vj d. — Joh. de Verson, ij s. et dim. — Will. de Bavent, ij s. et dim. — Filius Eudonis Fabri , xij d. — Joh. Laurencii , iiij s. vj d. — Filius Will. Seran, v s. — Filius Rie. Grente, xij d. — Filius Tustani Lupi, xij d.
— Guillemot Anglicus et participes, xv d. — Filius Will. Lupi et
1 Pour ménager l'espace , nous avons cru poavoir, sans inconvénient, imprimer cette pièce en conservant quelques abréviations d'un usapre très-fréquent. Au reste, ])our lever toutes les difficultés, nous en donnerons ici la signification : A-, acra; B. , bussellus ; TÎRET., Brettevilla ; c. et CEN., cenoniannensis; cap., capo ; D. , denarius ; DIM., diniidiiia ; K. (ix), in feodo ; FE. , frumentum; g., gallina ; L., libra ; o., ordei dans les art. XIII et XIV, oblila dans l'art. IX, et ova dans les art XL et XLI ; OIï., obolus; P., percha; paktic, parlicei-s ou participes ; PL. , plénum ; Q. , quarterium ; s. , solîdus ; SKltv. , sei-vitium ; SEXT. , sexterium ; î., turonensis ; v. virgafa.
— (uï —
participes, vj d. — Herveus Durelidei , xiij d. — Filins Ysembart Comitis, iij s. ij d. — Petriis Ansquetil , iij d. — Filius Yvonis Seran , xij d. — Filius Will. Vitalis, viij d. — Rie. Matillidis, viij d. — Filius Rob. de Vernei, viij d. — Feodum Dos de V^ilain, xij d. — Filius Will. Xich., vj d. — Rog. Seran, pro filiis Rie. Kicholai, iij s. vj d. — Frater Roberti de Vernei, iiij d. — Filie Will. Trossel, xij d. — Ysembart Huterel, xij d. — Rie. le Sor, xv d. — Amatus le Sor, ix d. — R.ad. Redon , vj d — Alex. Guerout, vj d. — Filius Oliveri, vj d. — Rog. Cauvin , xij d. — Faisant, xij d. — Joli, dictus Rex, vj d. — Filius Rob. Morel, vj d. — Thomas de Hoga, vj d. — Hurtaut Cauvin, xij d. — Will. Calipel , iiij s. vj d. — Feodum Boen Marchié , xij d. — Will. de Moen, xij d. — Filii Clarté, vij s. ix d. — Feodum Rufi , iij s. — Filii Grente , vj d. — Episeopuc et participes , ij d. — Robes la Caretière, viij d. — Feodum Fei-gant, xviij d. — Rie. Callidus, ij d. — Hen. de Platea , xviij d. — Nicli. le Cordier, ij d. — Filia Odonis le Monn., vj d. — Tustanus de Aquis, x d. — Oliverius Torbe, vj d. — Job. Gervasii, xij d. — Filia Xich. Baillol, ix d. — Feodum Germani Herloin , xv d. — Filia Rie. le Caretier, xij d. — Filii Gauf. Herupel, ij s. — Germanus Maduel, ij s. — Ysembart le Suor, xij d.
— Hen. de Bisacia, x d. — Hervoet , x d. — Rie. Galteri, xij d. — Germ. Galtei-i, xij d. — Thomas le Grève, x d. • — Will. le Grève, vj d. — Job. Carpent., x d. — Filius Guerout l'Enros, x d. — Heredes Aalart Agnes, xij d. — Rog. Aufeut, xv d. — Will. Hugonis, xv d. — Rie. frater sacerdotis , xv d. — Will. Guiart, xv d. — Rie. de Fonte, xij d. — Tustenus de Moen, iiij s. — Matbeus et participes , ij s. — Item, Matheus, xvj d. — Joh. Rossel, ij d. — Goubert, xij d. — Dya-conus, xij d. — Joh. de Venoiz, xij d. — Rad. de M ara, vj d. — P'ilius Albini , vj d. — Heredes Will. Agnes, viij d. — Joh. Nich., xij d. — Rad. Tornemenu , xv d. — Rob. le Gras, viij d. — Feodum Guerout le Canu, vj d. — Rad. Goscelin, xij d. — Petrus Gesdon , xij d. — Tustanus Petronille, iij d. — Item, de t'eodo Engougier, iiij d. — Hugo de Ultra aquam , iij d. — Galt. Capel, xij d. — Filius Rob. Nepotis , xij d. — Rob. Medicus, xij d. — Odo Masculus , xij d. — Hubertus Haraonis, vj d. — Filius Hug. Generis, xij d. — Filia Grente Campion, vj d. — Feodum Guerin, xij d. — Filius Torigne, viij d. — Filius Pétri Vezie, iij d. — Filie Joh. de Aquis, iij d. — Feodum Tustani la Dame, xij d. — Filius Ranulfi Maduel, iiij d. — Philippot, xvj il. — Joh. Martel, vj d. — Feodum relicte Joli. Bodin , vj d. — Will. Probus Homo, vj d. — Phil. Cajou et participes, ij d. — De Mondrevilla, vj d. — Gervasius Morel, de Misseio , xij d. — Filii Rie. Nicole, v s. — Participes Gravate , vj d. — Item, Rie. frater presbiteri , ij d. — Gervasius Ranulfi, iiij d. — Petrus Ansquetil, iij t. — Item, filii Rie. Nicole, ad Natale, xij d.
Summa : vij 1. et xij s. ccn. ij d.
II. De censibtifi de Bretrvilla ad nondinas Prali : Joh. Marie et Joh. Ascelin , ij s. vj d. — Feodum Guimondi Liberi Hominis, ij s. vj d.
— Will. de Barra, xij d. — Filii Gniil. Guerout, v s. iiij d. — Will. Faber, xij d. — Guimont de Val et participes, vj d. — Purin et participes, xij d. — Hugo de Ponte et participes , xij d. — Filius Klemosinari], xij d. — (i=ber dictus Miles, vj s. et diin. — Will. de Monnsterio,
pro feoJo Melliiy, xij d. — Gaul'. de Bauto, pro eo<lem, ij s. — Hays de Hommo, x s. — Item , Gauf. de Baute , pro Rog. dicto Milite , x d. et ob. — FiliusWill. de Carpiquet, iij s. et ix d. — Robinus de Houmo, pro feodo Luche, xviij d. — Feodum Ascelini Hoel et participes, xij d.
— FiHa Osber de Bolon , xv d. — Neptis Rob. de Bitot , viij d. et ob.
— Filius Pétri Odeline , ix d. — Feodum Godefredi filii Pétri, iij s. iiij d. — Feodum Symouis , ij s. vj d. — Filius Ranl. Asnier, ij s. — Filii Rob. de Campis, xv d. — Ascelin Hastenc, iij s. is d. — Gauf. de Baute , pro feodo Garnier, ij s. — Filius Goseelin Probi Hominis , vj d. — Feodum Henrici Parvi , xv d. — Rad. Froissent , ij s. vj d. — Alex., pro Rob. Guerant, iij d. — Will. nepos presbiteri , vj s. vj d. — Haj-s la Ronce et participes, vj d. — Will. Berenger et participes , iij s. vj d. — Filius Joh. Morel, iij d. et ob. — Feodum de Roges, iij d. — Petrus le Cornier, xiiij d. et ob. — Rob. filius Aufrie; ij s. et vj d. — Will. Corcie, ij s. et vj d. — Rog. Vaslet, xxvj d. et ob. — Will. Beesyn et participes, ij s. et vj d. — Item, de bordagio, v d. — Feodum le Page, vj d. — Filius Goseelin Auberée, vj s. — Filius Goseelin Probi Hominis, iiij s. — Item, filius Goseelin Auberée, xx d. — Job. filius Rob. Prepositi, vj d. — Hays de Hommo, v d. — Filius Anglici, v d.
— Feodum Pétri Gueraut, xv d. — Boiart, ij s. — Filia Rob. le Paumer, xij d. — Gauf. de Baute, viij s. vj d. et ob. — Feodum Rad. Prêtons, iij s. V d. et ob. — Filii Probi Hominis, iij s. iiij d. — Will. filius Marie, xx d. — Will. le Pleoor, viij d. — Feodum uxoris Rob. Desrée, xx d. — Rob. Repile, iiij d. — Goseelin Platel, ij s. — Will. dictus Magister, vj d.
Summa : vj 1. vj s. vij d.
III. De censibus de Bretevilla ad Pascha : Vitalis Rufus , v s.
IV. De censibus de Versone ad Pascha : Filius Rie. Cabert , xxj d.
— Will. Diemeigne, xxj d. — Filius Will. Seran et participes, v s. — Filii Rie. Nicole, v s. — Will. Calipel, iiij s. et yj d. — Will. Clarté, iij s. et is d. — Uxor Rog. Will., x d. — Feodum Hug. Clerici, x d.
— Thomas le Grève, x d. — Filius Guerout l'Euros , x d. — Joh. Carpentarius , x d. — Matbeus, x d. — Will. Hugonis, xv d. — Rog. Hugonis, XV d. — Rio. frater presbiteri, xv d. — Will. Guiart, xv d.
— Feodum Germai; i , xv d.
Summa : xxxviij s.
V. Quid percipimus in ecclesiis : In ecclesia de Evreceio : ad Na[ta]le, 1 s.; ad Pasca, 1 s. — In ecclesiis de Bretevilla : ad Paseha, xx s.; ad purificationem béate Marie, duas partes candelarum.
VI. [De redditibus piperis, etc.] Will. filius Série, ad feriam Prati, i libram piperis. — Petrus filius Eve, i libram de cimino. — Gauf, de Baute et Will. Locent, i coclear argenti de pondère xv sterlingorum ad iisura refectorii; item, xvj pectines, ad Pascha; et debent habere i panem de iij ob. — Alexander de Houmo , ad nondinas Prati, xxv escueles.
VII. hti debent de ferris aralrorum ad Pascha : WiU. Belengier, ii") s. — Tustauus de Moen et participes, iij s.
VIII. [De Camures et pomerio] : Les Camures de Bretevilla valent estimative iij s. — Micliat-l de Hoiuno débet, de quodam pomerio, X quart, avene, l'eodaliter.
IX. De Iresagiis'^ de {'ersone et de oblids aiinualim reddendis adfestuDi S. Andrée aposloU (Notandum qiiod iiiiiinu|uodquc plénum vilanagium tenetur reddere annuatimij sext. ordci pro brcsagio et i quart, frumenti et i cen. per.solvendura cum oblitis, et quilibet tenetur respondere de predictis secundum proportionem quam tenet de vilauagio) : — Asccliiius Burnel , i ir.iuani ordei et i turon. et oblitam. — Will. Beessin, i q., i t., et o. — Relicta You Seran, i sext., i t., et o. — Joli, filius Yvonis, i sext., i t., et o. — Filius Rie. Grente, i sext., i t., et o. — Feodum de Roea, in dominico. — Aniatus le Sor, i q., i t., et o. — Rob. le Bret, i q., i t., et o. — Petrus Ansquetil, i q., i t., et o. — Rog. Chavin, i sext., i t., et o. — Feodum Dos de vilain, i sext., i d., et o. — Helyas Yitalis, viij b-, i t., et o. -^ Rie. Matill., viij b., i t., et o. — Filius Rob. de Vernai, viij b., i t. et o. — Will. llurtaut, i sext., i t., et o. — Filie Trossel, i sext., i t., et o. — Ysembart Iluterel, i sext., i t., o. — Rio. le Sor, v q., i cen., et o. — Amatus le Sor, i m., i t. et o. — Hen. de Platea, i q., i t., et o. — Alex. Gueroiit, i m., i 1., et o. — Job. Oliveri , i m., i t. et o. — Rie. Faisant, i sext., i t., o. — Joli, dictus Rex, i m., i t., o. — Filius Ilob. Morel, i m., i t., o. — Thomas de Hoga, i sext. — Hen. Aanor, i q., i t., o — FiliusJoh. Anglici, i q., i t., o. — Hugo de Ultra aquam, i q., i t., o. — Tustanus Paiernele, i q., i t. o. — Ysembart Durant, i q., i t., o. — Nicli. le Conte, xiiij b., i t., o. — ïusteuus de Aquis, X b., i t., o. — Feodum Boen Marcbié, i sext., i t., o. — Guillemot de Moen, i sext., i t., o. — Matheus et participes, ij sext., i c, o. — Magister Rob., i sext,, i t., o. — Will. Diaconus, i sext., i t.; o. — Joh. do Venoiz, i sext., i t., o. — Le fillastre Rad. de Mai'a, i m., i t., o. — Item, Matbeus, i m., i t., o. — Filius Albini, i m., i t., o
— Rie. Galteri, i sext., i t., o. — Germanus Galteri, i sext,, i t., o.
— Participes Gravate, i sext., i t., o. — Rie. de Fonte, i sext., i t., o.
— Terra que fuit Hen. de Fonte, i sext., i t., o. — Tustenus de Moen, i sext., i t.. o. — Rad. Tornemenu, i sext., i t., o. — Filius Nicli. Johannis, i sext., i t., o. — Filius Will. Agnetis, viij b., i t., o. — Filius Ranulfi Maduel, iiij b., i t., o. — Rob. Pinguis, viij b., i t., o.
— Philippot, iiij b., i t., o. — Feodum Guerout le Cauu, i m., i t., o.
— Conte Garin, viij b., i t., o. — Renée, iiij b., i t., o. — Rad. Goscelin, i s., i t., o. — Galt. Capel,i sext., i t., o. — Petrus Guesdon, i s., i t., 0. — Filius Rob Nepotis , i sext., i t., o. — Hubertus Hamonis et participes, i sext., i t., o. — Rob. le Miere, i sext., i t., o.
— Feodum régis de Estoques , pro omnibus, x s. cen. — Odo Masculus, i sext., i t., 0. — Filius Hugonis Generis, i s., i t., o. — Tustanus Paiernele, iiij b., i t., o. — Filius Pétri le A''ezie, i q., i t., o.
— Filie Job. de Aquis, i q., i t., o. — Will. Probus Homo, i m., i t., o. — Joh. ]\IarteI , i m., i t., o. — Feodum relicte Joh. Bodin , i m . , i t . , o .
soniinrB permis do siibstitiirr r,!iKSif;iis à hokdagiis »iih' pnrt» It Mi.
X. De bresagiis de Bretevilla (Et notandum quod non teneiilur reJ- (lere de obliiis) : — Will. de Barra, de bresagio, i sext. ordei. — Joh. filius Marie, i sext. — Relicta Purin et participes, i sext. — Jacobu.s Elemosinarius, i sext. — Will. Pleoor, i sext. — Filius Goscelin Probi Hominis, i m.
Siimma bresagiorum de Versor.e et de Bretevilla : iiij mod. ordei viij sext. i quart. — Summa denariorura cum feodo régis : xii s. x d. — Surnma oblitarum de Versone : dim. mod. fram.
XI. Isti dcbenl de cariagiis de Versone: — Will. Beesin et participes, i q. fr. — Rolicta Yvonis Seran, i q. f. — Joh. Yvonis, i m., et plénum servicium. — Filius Rie. Grente, i m., et pi. serv. — Feodum Rad. de Roclia, i m., et pi. serv. — Helyas Vitalis, ij b. — Rie. Matill., ij b. — Rob. de Vernei , ij b. — Feodum Dos de Vilain, i q. — Rog. Chauvin, i q. — Will. Ilm-taut, i q. — Filie Trossel, i q. — Ysembardus Huterel, i m. et pi. serv. — Rie. le Sor et participes, i m. et pi. serv. — Alex. Gueront et participes, i q. — Rie. Faisant, i q. — Joh. dictus Rex, dim. q. — Filius Rob. Morel , dim. q. — Hen. Aanor cum participibus, dim. q. , et pi. serv. — Tustanus Paiernele, dim. q. — Filius Joh. Anglici, dim. q. — Hugo de Ultra aqnam, dim. q. — Feodum Boen Marchié, i q. — Guillemot de Moen, i q. — Tustanus de Aquis, i q. — Matheus, i q. , et pi. serv.; item, Matheus et participes, i m., et pi. serv. — Goubert, i m., et pi. serv. — Diaconus, i q. — Joli, de Veuoiz, i q. — Rad. de Mara, dim q. — Feodum Guerout Canu, dim. q. — Feodum Guerini , i q. — Filius Albini cum participibus, i q., et pi. serv. — Rie. Galteri, i q. — Germanus (talteri, i q. — Vitalis Gravatus, i m., et pi. serv. — Rie. de Fonte, i q. — Ogerus Clericus, i q.; in dominico est. — Tustenus de Moen, i q. — Rad. Toi-nemenu, i q. — Joh. Nicolai, i q. — Filius Will. Agnetis, ij b. — Filius Ranl Maduel, i b. — Rob. le Gras, ij b. — Philippot, i b. — Rad. Goscelin, i q. — Petrus Gaydun, i q. — Galt. Capel cum participibus, i q., et pi. serv. — Hugo Florie, i q. — Filius Rob. N^epotis, i q. — Hub. Hau)onis et pai-ticipes. i q — Rob. Medicus, i q. — Odo Masculus, i q. — Filius Hug. Gencris, i m., et pi. serv. — Filius Torigne, ij b. — Item, Tustanus Paiernele , i b. — Filia Joh. de Aquis, dim. q. — Filius Pétri le Vezie, dim. q. — Will. Probus Homo cum participibus, i q., pi. serv. — Joh. Martel, dim. q. — Feodum velicte Joh. Bodin, dim. q.
Sll. Isti debent le rariage de llretccilla : Pleoor et participes, i m. , pi. serv. — Will. Probus Homo, dim q. — Relicta au Purin cum participibus, i q. — Jacobus Elemosinarius, i q. — Will. de Barra, i q. — Joh. filius Marie, i q.
Summa cariagiorum de Versone et de Bretevilla : xvj sext. fr. i q. et dim.
XIII. Isli debenl de suppresturis de bretevilla : Gauf. de Baute , ij b. ordei. — Filii Rob. de Campis, i q. o. — Filii Odonis de Caueeia, iiij h. o. — • Hays de Houme , iiij b. o. — Le Purin et participes, i q. — Roli. Faber et participes, i m. o. — Rob. de Val, i b. fr. — Jacolius
Elemosinarius, ij b. <>. — lien. Ansquetil, i b. fr. — Filins Joli. Morcl,
i 11. IV. — Ascelinus llasteuc, i b. tr. — Job. de Carpiquet, i L. IV. — Boquct, i cen. — Joli, de Quemin, ij b. ù\ — Rie. dictiis Fiiber, ij b. o.
XIV. Isli debent de suppresturis de Versons : Filius Ogeri Vasce , i b. 0. — Rie. le Sor, ib. o. — Rad. Tornemenu, i b. o. — Filins Rie. Grente, i b. o. — Amatus le Sor, ib. o. — Filius Joh. Harcelés, i b. o.
— Rie. Parvus, i b. o. — Filius Ranl. Maduel, dira. q. o. — Rie. de Fonte, i b. o. — Joh. Xicol., ij b. o. — Hen. de Bisacia, dim. q. o.
— Rie. Puisant, i b. fr. — Oliverius Oreuge, dim. q. fr. — Osbertiis Cei'vus, dim. q. fr. — Rie. Galteri , ij b. fr. — Germanus Galteri , ij b. fr. — Germ. de Torigne, i q. fr. — Filius Tustani Salle, i cen. — Rie. Pechié, i t. — Will. de Mara, ij cen. — Joh. Martel, \j c. — Filius Aalart Hubert, ij c. — Filius Will. Ameline, ij c. — Hylaria, iij t. — Rie. Albus, iij t. — Gueroudus Alauda , i c. — FiliaRic. le Quaretier, xij t. — Rog. Faucon , ij c. — Filius Rog. Muriel , iij t. — Joh. Oliveri, iij t. — Germ. Ernaut , iij t. — Will. Safrei , iij t. — Rad. Gare, i t. — Filia Gerv. de Campis , iij t. — Robin Amatus, i t.
— Herveus Dure fidei, i t. — Will. Probus Homo, iij t. — Filia Odonis le Monnier, ij t. — Gaufr. Cope, i t. — Filius Hug. Rufi , iij t. — Filius Sansouis Ruti, j cen. — Ranl. Sansonis , i t. — Filius Pétri le Yezie , ij t. — Capa de fer, iij t. — Will. Roinel , i t. — Matheus , v t.
Summa suppresturarum de Bret. et Versun : iij m. fr. et iij sext. ordei et i b. — Summa denariorum : iiij s. v d.
DE VILANAGUS DE BKET. ET VERSONE.
XV. [ De cariagio : ] Sciendum est quod unumquodque dimidiuni vilauagium de Versone et Bretevilla tenetur reddere annuatim ad festum sancti Johanuis Baptiste i quarterium frumenti pro cariagio bladi, quem solebant homines portare apud Domnum Johanuem qualibet die sabbati per totum annum, excepto mense augusti, ita quod unumquodque dimidiuni vilanagium portabat quolibet sabbato i qiiarterium frumenti et pi-opter hoc per totum annum reddit i quarterium frumenti. Prêtera quedam sunt dimidia vilanagia que portabaut i minam frumenti, et propter hoc tenentur reddere i minam et faciunt plénum sevvicium sicut plénum vilenagium , prout inferius annotabitur.
XVI. [De servicio pratorum :] Item, sciendum est quod unnsquisque qui tenet plénum vilanagium débet invenire faloatorem et dimidiam acram prati falcaudam et pagai'e eumdem de proprio suo. Item , tenetur expandere fenum , tornare et coadunare , prout melius poterit , cum furcis sine rastro. Tenetur etiara admuslonnare et adducere ad manerium apu'l Bretevillam usque ad ostium fenilis. Si autem aliquis super premissis laciendis fuerit in defectu , tenetur reddere intègre expensas ad faciendum antedictum servicium ; et insuper tenetur emendare pro defectu.
Nota quod vilanagium lîliarum Will. Trosscl et Will. Hurtaut, quod est plénum vilanagium, non facit nisi unam virg. feni. Summa servicii pratorum : xiij acras et dim.
XVII. [ De servicio segetum . ] Item , sciendum quod unusquisque qui tenet plénum vilan.igium de Versone et de Bretevilla débet colli-
gère uimuatiui dimîdiam ucrani segetis et ligare et tassare iu cauipo , si necesse fuerit, et portare apud Bretevillam in grangiam et levare super tassum.
Summa servicii segetum : xiij acras et iij virg.
XVIII. De porcagio : Item, sciendiim quod quicumque residet in vilanagio et terra campartaria , si habuerit vij porcos vel minus , reddet pro unoquoque i tur.; si autem viij porcos vel usque ad decem , tenetur reddere tercium pulcbriorem ; et si habuerit amplius quam decem , de unoquoque ultra decem tenetur reddere i tur., scilicet ad nativitatein beaie Marie. Item , sciendura quod quicumque habuerit porcos ultra festum sancti Johaunis Baptiste, quotquot habeat, non tenetur reddere pro unoquoque nisi i tur. De hiis autem porcis quos habuerit ante dictum festum, tenetur reddere sicut superius est aunotatum. De hiis porcis qui nasceutur post festum sancti Johannis , iiichil reddetur. Item, sciendum est quod, si alienus homu habuerit porcos in terra nostra inter festum sancti Johannis et nativitatem béate Marie, tenetur reddere pro unoquoque i tur.
XIX. Item de corveis carrucarum de Versone : Sciendum quod quilihet vilanus de Versone qui tenet capitaliter et residet in vilanagio , si h.abeat carrucam per se vel etiam cum franco , tenetur facere unam acram arature ante Natale et aliam post. Débet etiam easdem seminare de blado domini , et portare dictum bladum a granario usque in campum ad suos sumptus proprios , et etiam herceare. Si autem duo vel très vel amplius rustici associentur et faciant unara carrucam , facient sicut predictum est pro i carruca.
XX. De corveis carrucarum de Bretevilla : Sciendum quod qui tenet plénum vilenagium , habeat carrucam vel non habeat, tenetur facere dimidiam acram ante Natale et dimidiam post.
XXI. De moltonagio Versonis et Breteville : Sciendum quod , ubicumque fuerint bideiites in vilanagio apud Versonem et Bretevillam, dominus abbas percipiet ad Pascha floridum terciam pulcbriorem ; et, si non fuerint bidentes in vilanagio , aquitabit se pro vj ceuom.
XXII. De busnagio Versonis et Breteinlle : Sciendum quod omnes homines de Versone et Bretevilla, quoquo modo teneant , si habuerint equos, debent ire ad buscagium sufficienter semel iu anno , et quelibet quadriga débet habere i cen.
XXIII. [De lapidum adductione : ] Item , omnes predicti homines debent afferre lapidem ad edificia manerii quando opus fuerit , et quelibet quadriga in die débet habere i cen., excepto mense augusti.
XXIV. [Z>e precariis : \ Item, omnes predicti homines debent facere precariam ante Natale et post ; et equi qui non arant debent herceare , et, si non sufFecerint, débet capi de equis carrucarum; et quelibet carruca precaria débet habere i cen. Quilibet equus qui hcrceat débet habei'e quartani partem unius panis, scilicet tur., et duos bacinos avenc.
XXV. [De licentia maritandi : \ Item, notaudum quod quilibet qui tenet plénum vilanagium , si maritaverit filiam suam extra terram sancti Micliaelis , tenetur reddere xviij d. ; et qui minus tenuorit , reddet pro portioue quani tenebit.
XXVI. [De sella a decimatoribus débita : j Item , sciendum quod decimatores de Versone tenentur reddere annuatim nostro campartario
V s. t. pro una sella, ea ratione quod campartarius vocct decimatorem qnando vadit ad campartandum.
DE BORDARIIS DU VEIISONE ET BIIETEVILLA.
XXVII. Hii sunt bordarii de Versone : Joh. le Jugleor. — Martinus Lupus et particeps suus. — Thomas Clarté et particeps suus. — Tustanus Episcopuc et particeps suus. — Rie. Callidus et particeps suus.
— Nicolaus le Cordier et particeps. — Hylaria et particeps. — Will. Probus Homo et particeps.
XXVIII. Hii sunt bordarii de Bret. : Gcrv. Anglicus. — Hays de Iloume. — Neptis Rob. de Bitot. — Will. Pleoor et participes. — Gaul". de Baute.
XXIX. Quid debeant facere bordarii de Bret. et de Versone : Isti bordarii tenentur mundare grangias et fenilia , et , quando fenum apportatum fuerit ad ostium fenilis , tenentur illud in fenile reponere et tassare. — Item, tenentur ire cum serviente in omnes pertinentias manerii ad capienda namna et ea adducere vel reponere ubi serviens jusserit , quocienscumque opus fuerit. — Item, bordarii de Bret. tenentur, quocienscumque opus fuerit, cum vilanis de Bret., curare bedia de Bret.; similiter bordarii de Versone, cum vilanis, debent curare bedia de Versone. — Item , predicti bordarii de Versone et Bret. tenentur administrare cementariis lapides rusticos et facere mortarium et administrare ad manerium et furnos et ad omnia editicia ad dictum manerium pertinencia. — Debent etiam bordarii predicti ad omnia editicia ad dictum manerium pertinencia servirc cooperientibus de stramine et facere gleucos et administrai'e. — Debent etiam bordarii de Bret. afferrc polagium de Bret. ad manerium etjussionera servientis; similiter bordarii de Versone polagium de Versone. — Item , sciendum quod predicti boi'dagii [sic) , quando marna deportatur in campos , expandere tenentur. — Et notandura quod predicti bordarii non tenentur facere predicta servicia in mense augusti. Alias vero , quocienscumque prcdicta servicia faciunt , ad proprios sumptus suos faciunt.
XXX. De vavassoriis que solcbunt facere serricium equi que accensale fiierunt feodaliter, ila quod unaqueque tenetur reddere ad nondinas Prali X sol. cen. pro servicio antedicto : — Feodum "Wimondi le Franc Homme, x s. — Rad. Freessent et participes, x s. — Feodum Rad. Tretoris, x s. — Will. de Ultra aquam, x s. — Joh. de Versun, x s.
— Feodum Ilug. Guerout, x s. — Feodum C'onstancie, x s. — Oliverius Orenge, x s. — Filius Poincelia de Mondrcvilla, x s. — Will. Trihan,
V s. — Roi), de Tes-el , miles, v s.
Summa si'rviciorum entii ; c sol. cen.
X.\.\i. t)c idrii'mrii'i que ilehciU auxiliuiit e.ccrciins : lîob. 'rcs.sel >
miles, pro vavass ria , xv acras , et facit hominagium abbati , et relevât , et débet auxilium exereitus. — Similiter faciunt alii iuferius annotât! : Osber Trihan , xv acras. — Feodum Albe Anris de Gi'einvile, X a. — Feodum de Misse , xl a. — Feodum Rad. Pétri, Ix et x a. — Rie. de Mondrevilla, miles, xx a. — Feodum Malerbe, xl a. — Gerv. Neej, de Moen, et participes, v a. — Feodum de Bures cum molendino de Roca, vj""^ a. — Oliverius Orenge ,1a. — Feodum Constantie, 1 a.
— Alex. Guerout et partie, 1 a. — Joh. de Verson, vj^" a. — Feodum régis cum participibus , iiij" a. — - Will. de Ultra aquam , xx a. , de quibus doniinus abbas habet in dominico iij a. — Joh. dictus Rex, xl a. — Feodum Rad. Prepositi , 1 a. — Feodum Herengier, xv a. — Gult. de Alneto et partie, xxv a. — Rad. Freessent, cum partie, xij a. — Feodum Wimont Franc Home, xij a.
Joli, de Bruecort, miles, tenet de domino abbatc meduanum molendinum ad molendina Jumella, de quo facit hominagium.
XXXII. De molendinis ad firmain mutabilem : Duo molendina de Arbore, vij mod. et dim. bladi tercionarii , et xx so. de guersomme , iij s. pro porcis ; item, xij cap., ce ova, ij sext. frum., pro re<Tardis ad Natale et Pasclia; item, iij libr. cere. — Tria molendina de Versou traduntur pro xv mod. bl.adi terc, et xx so. de guersomme. — Parvum molendinum, iiij mod. bladi terc, et x so. pro guersomme; pro porco , xviij d. ; v cap., cova, i sext. frum. pro regardis ad Nat.ale et Pasclia.
XXXIII. De decimis de Evrece , Esquai , Alebrai : Décime de Evrece , Esquai, Alebrai valent nunc temporis Ivij lib. et dim. cen.
— Item, vi libr. cere ad capellani S. Marie. — In manerio de Bretevilla, ad eandem, xij libr. cere.
Thomas Manchon de Esquai tenet de nobis x acras terre pro iiij sext. avene.
XXXIV. De furnis de Bretevilla et de Versun ad firrnam mutabilem : Furnum de Bretevilla valet nunc temporis vj lib. ; item, ij lib. cere.
— Furnum de Malassis de Versun, vij lib. et ij lib. cere. — Furnum de Platea de Versun , vij lib. et xv s. ; ij lib. cere.
XXXV. De pannis manerii lavandis : Guillermus filius Gosceliiii Alberée , pro feodo suo sito juxta furnum, débet lavare pannos manerii, quociens opus fuerit; et nos debemus ad hoc invenire calfagium. Item débet deplumare aves et habere plumam aviura , et requestas et colla cum capitibus. — Quando vero abbas est iu manerio, débet habere cotodie, quandiu abbas moratur, liberationem suam de cibo et potu et coquina, vel , si dominus .abbas voluerit, habebit pro pane i cen. , pro potu i cen. , pro coquina i cen.
XXXVI. De gallinis de Versone : Barne Burnel, i g. — Will. Beesyn et participes, i g. — Filius Will. Renout, iiij g. — Relicta Jocosi, ij g.
— Filius à la Jugleresse, iiij g. — Rad. Gare, i g. — Will. Helyes, ij g. — Filius Yvonis Fabri, ij g. — Filia Ysembart Militis, i g. — Helyas Vitulus, i g. — Filius Rie. Grente, ij g. — Filius Tustani Lupi, iiij g- — Hcn. A.iiior, i g. — Siii participes, i g. — Relicta Banic,
j fv. — Thomas Faucon, i g. — Filius Will. Lupi cum participibus, iiij g. — Will. Guerout, i g. — Herveus le Dars, i g. — Herveus Dure fidei, i g. — Nicolaus filius Comitis, ij g. — Fetrus Ansquetil, dim. (T. — Relicta Yvonis Seran, ij g. — Helyas Vitalis et participes, iiij g. — Feodum Dos de vilain, ij g. — Filius Silvestri, i g. — Filic Trossel. ij g- — Hurtaut, iij g. — Filius H. Lupi, ij g. — Yseinbart Huterel, iij g. — Rie. le Sor, ij g. — Amatus, i g. et dim. — Rad. Redou, ij g. — Alex. Guerouf et participes, ij g. — Rog. Chauvin, ij g. — Rie. Faisant, iij g. — Joh. dictus Rex, iiij g. — Filius Rob. Morel, i g. — Thomas de Hoga, v g. — Filius Rob. Bovis, i g. — Will. de Moen, ij g. — Feodum Boen marchié, ij g. — Filii Clarté, iij g. — Will. Sei-an, i g. — Tustanus Episcopuc, iij g. — Helyas Cornes, j g. — Rie. Callidus.ij g. — Hen. de Platea, iij g. — Nicolaus le Cordier, ij g. — Albereda, ij g. — Tustanus de Aquis, ij g. — Filia Huterel, i g. — Rie Galteri, ij g. — Germ. Galteri, ij g. — Will. Gravatus, ig. — Rie. de Fonte, ij g. — Tustenus de Moen, iiij g. — Matheuscum participibus, iiij g. — Rie. Albus, ij g. — Filii Hylarie, ij g. — Magister Rob., ij g. — Will. Diaconus, ij g. — Joh. de Venoiz, ij g. — Gerv. de Mai-a, i g. — Filius Albiui, i g. — Item Matheus, i g. — Filius W. Agnetis cum participibus, ij g. — Joh. Nicolai, ij g.
— Rad. Tornemenu, iiij g. — Rob. le Gras cum participibus, ij g. — Guerout Canu, i g. — Rad. Goscelin, ij g. — Petrus Gaidon, ij g. — Tustenus Petronille, i g. — Hugo de Ultra aquam, ij g. — Galt. Capel, ij g. — Filius Rob. Nepotis, ij g. — Rob. Medicus, ij g. — Odo Masculus, ij g. — Hub. Hamonis, i g. — Thomas Champion, i g. — Oliverius Gêner, ij g. — Feodum Guerin, ij g. — Filie Torignie cum participibus, ij g. — Filius Joh. Hartel, i g. — Filius Joh. de Aquis, i g. — Joh. Martel, i g. — Feodum relicte Joh. Bodin, i g. — Will. Probus Homo, iij g. — Philippus Caiou , ij g. — Amatus, pro Guerout l'Aloe, i g. — Feodum Cart, ij g. — Participes Gravîite, i g.
XXXVn. De gallinis de Breteiilla : Filius Ranl. Asnier, ij g. — Joh. de Chemin, i g. — Filius Odonis Textoris cum partie, ij g. — Purina L-t partie, ij g. — Will. de Bai-ra, i g. — Joh. Marie, i g. — Will. le Pleor cum partie, i g. — Feodum Goscelin Probi Hominis, dim. g.
— Hays de Houme, ij g. — Filius Thome Port', i g. — Will. de Arre, i cr. — Will. Chauvet, i g. — • Hernulfns de Espineto, ij g. — Thomas dictus Miles, ij g.
Summa galliuarum de Versone et Bretevilla : ce
XXXVni. De regardis de Versone : Will. Beesyn, iiij capones. — Filius Rie Renout, ij e — Rad. Gare, iiij c. — Will. Helyes, ij e — Calipel, iiij c. — Hen. du Platea, ij c. — Tustenus Petronille, ij c. — Filii Rie Nicole, vj e
XXXIX. De regardis de Bretevilla : Wiraondus de Val , ij c. — La Purine, i c. — Filius W. de Cauceia, ij c. — Feodum Mellai, ij c. — Filii Pétri Odeline , ij e — Feodum Garnerii , ij c. — La Ronee (p. e. Ronce) et partie, ij c. — Filius Goscelini Alberée, iiij c. — Will. de Cavea, ij c. — Gauf. de Baute, vj c. — Filii Probi Hominis et partie, iiij c. — Feodum Rad. Pretoris, i c. — Platel, ij e
Snmma caponum de Versone et l'retevilla , cum molendinis : Ixxvi.
XL. De ovis de Bret. ad Pasclui : Filius Rohes de Cauceia, xxx ova.
— Feoclum Mellai, xl o. — Filius P. Odeline, xxx o. — Filins Ranl. Asnier, xxx o. — Feodum Garnerii , xxx o. — La Ronée et part., xxx o. — Filius Od. Textoris, xxx o. — Goscelinus Alberée, Ix o. — Jo. de Chemin, x o. — Will. Chauvet, x o. — Feodum Rad. Prêtons, XV o. — Filius Probi Hominis et part., Ix o. — Will. de Cavea, xxx o.
— Gauf. de Baute , iiij'« o. — Filius Rob. Matill. , x o. — Platel , xxx o. — Will. Beesyn, iiij*^ o.
XLI. De ovis de Versone ad Pasclia ; Rie. filius Renout , xl o. — Filius Rie. Nicole, xl o. — Will. Calipel, iiij"^ o. Summa ovorum de Bret. et Ver.sun -. v'^iij.
XLII. De guidis de lirefevilla ad Penthecostcm : Item, sciendum est quod percipimus annuatim in guidis de Bretevilla ad Pentliecostem, quaUbet die qua bibitur, prêter primum , duos galoues potus ab unaquaque guida , pro quo redditu debemus jui?ticiare illos qui noluerint f acere guide , quod facere debent.
XLIII. De campipartibus Uni de Versone : V^ aient estimative, xviij d.
XLIV. Qui debeant servare cepum : Rob. Faber et participes debent servare cepum in feodo suo.
XLV. De custodibus pratorum de Bretevilla Rad. Freissent et participes debent custodire prata , ita quod , si dampnum factum fuerit in illis per defectura custodie , debent emendare ^. — Dicti custodes pratorum debent afferre prandium abbatis et potum a Cadomo quando opus fuerit ; et ille qui afFert débet ea die comedere ad curiam , vel habere librationem suam , scilicet pro pane i cen., pro potu i cen., pro coquina i cen., et duos bacinos avene. Pro hiis autem faciendis debent babere le rasteleiz pratorum, et de unoquoque muslone le meeril ad valorem i cen., et duas logeias, et debent habere riveriam ex una parte per longum ad tractum unius falcis, — Item, Gauf. de Baute tenetur adrivulare et exaquare prata, et facere pontes ; etpropter hoc débet habere fenum de pontibus et herbam de rivulis. — Fenum dictorum pratorum cum herbagiis valet estimative annuatim viij lib. et dim. cen., excepto feno ad usum manerii.
XLVI. De quadam quarea feni quam percipimus annuatim in pratis abbatis de Cadomo : Sciendum est quod percipimus in houmo abbatis de Cadomo imam quaream feni cum xvj bobus , et possumus tantum honerare quod , si rote posteriores possimt venire usque ad locum ubi steterunt rote priores, possumus dictam quaream feni absportare ad nostram voluntatem ; et, si, ex voluntate utriusque partis, non habuerimus quaream, percipiemus loco quaree duas quadrigatas feni ad duplicem equum bene honeratas.
XLVn. Isti debent de Vivis Terris de Versone, a. D. m° ce" xl" : Petrus Ansquetil, vij sext. i b. et dim. ord. — Rog. Hugonis, xj q. et
3 Ici le Ms. porte cette rubrique : item QUI debeant ai-kerke rnANDULVl ABBATIS ; nous ivona cru <levoîr la supitrinicr.
diii). — Jiardie, x q. et d. — Joli. Nepos, x q. — G. Hrnaut, iij m. ei dijD. b. — G. Geudou, iij m. i b., quartonnier minus'*. — Rie, frater sacerdotis, iij m. — II. Aanor, v q. i b., quartonnier minus. — Rog. Seran , xiiij b. — Rie. Faisant, feodaliter, vij q. — Relicta Hervei Lupi, i sext. — Item, Rog. Seran, iiij b. et dim. — Hugo de Veronnel, i sext. — Vincent, iij q. — Will. Lupus, i q. — Item, Rog. Seran, v q.
— G. Ernaut, iij q. — Herveus Dure fidei, iiij b. et dim. — Heremburgis, iiij b. et dim. — Emma de Longo campo, i m. — Filius Beesyn. i q.
Summa : ij mod. vij sext. et dim. ordei.
XLVIII. De terris de Versone in Mortua Cultura ad firmam mtitabilein ad frumentum , et quedam sunt feodate : "Will. Grente, dimidiam acram et vij perticas , pro xiij b. fr. — Bardie , dim. a. et vij p., pro xiij b. fr. — Herveus le Dars, i a. et v p., pro ij sext. i b. quartonnier
— Aalart de Vetot, dim. a. iij p. et dim., pro xiij b. fr. — Jo. Laurencii , dim. a. vj p. et dim. — Germaiius Maduel , dim. a., pro i sext. fr.
XLIX. In QuartelUs : Mag. Will. de Mara, vij v. et duas partes i V., in ieodo, pro xiij q. fr. — Albereda Huterel , i a. et vij p., in f., pro ix q. — Relicta Barne Fabri , dim. a., in f. , pro i sext. et dim. q.
— Hugo Faber, dim. a., iuf. , pro i sext. et dim. q. — Rio. Ansquetil, v. et dim. v p., pro iij q. et i b. quartonnier. — Filii Rie. Nicole, subtus Vallem , ij a. ; item, super campura de Mesniz , v v. v p. — Helyas Vitulus , i a., in f. , pro ix q. — Rad. Gare, dim. a. iij p. et (lim. ; idem Rad., dim. a. vij p., in f., pro ix q. — Item, Jo. Laurencii, dim. a. iiij p. et dim. ; item, Jo., in A'' aile de Grangiis, iij v. et duas partes unius virg. ; idem , cum supradictis , in f. , pro iiij sext. et iiij b. — Herveus Dure fidei, iij v., in f. , pro iij m. — Jo. dictus Rex, dim. a. et dim. v. — Petrus filius Sacerdotis, dim. a. et dim. v., pro v q. — Rog. Seran, a. et dim. vij p. — Germ. Ernaut, dim. a., pro i sext. fr. — Thomas de Hoga, dim. a. et dim. v. et vj perches, in f.
— Relicta AV. deRos, i a. vj p., pro ij sext. — Rie. Beivin, dim. a. pro i sext. — Item, Germ. Maduel, dim. a. et xvj p., pro xiiij b. fr. — Item, filii Rie. Nicole, ij a. et dim. v. ; item, filii Rie. Nicole, dim. a. et dim. v. super Hogam; de omnibus predictis, filii Rie. Nicole reddimt ad firmam xiij sext, fr. i q. ; item, filii Rie. Nicole, de Vivis Terris iij a. et dim. et x p., in f. , pro iij sext. ; item, filii Rie. Nicole, in f. , xxiiij a. de feodo Prepositi, pro i mod. fr. et i mod. ordei; item, filii Rie. Nicole, de tei"ra patris, in f. , iij sext. fr.' — Thomas Faucon, dim. a., in f., pro i sext. fr. — Laur. Gomillot, dim. a., in f. , pro i sext. — Hugo dictus Bos, dim. a., in f., pro xiij b. — Relicta Cauvin, dim. a., in f. , jiro xiij b. — W. Helyes, x v., in f. , pro xix q.
— Item , Rog. Seran, dim. a. ; idem cuni prediotis reddit xv q. ; item, Rog., i a., in Lunda, pro v q., in f. ; item, Rog. Seran, de quadam pecia terre inter duas fossas, i q., in f. — Jo. filia Rie. Seran, i a..
4 l'C'Ut-ùtre la virgule devrait-elle , ici et dans lo passage identique do la ligne suivante , précéder i B. ; cal" quabtexieiî peut être pris, soit pour un nom indiquant la qimtrîème partie «lu boisseau, soit pour une épithètc qualifiant le boisseau comparé au quartier. Voyez, plu<. haut, p. .Ml cl .^4r.. — (t. les lipiics 11 et 22 <\v celle piijre f.84.
ju Luuda , pro v q. — Tustaïuts Paeruele, ij :i., iu Viille, pro ix q.
— Bardie, iij v., super domura H. Aanor, pro iij q. — W. Hartel]', i a. et XXX p., subtus Fossas Barbes, in f. , pro xiiij b. — Tustanus de Moen, in f. , x q. — Petrus Odon, i a., in Lunda, feodaliter, pro v q.
— Barne Buruel, i a., in Lunda, feod., pi-o v q. — Item, ïustanus Paernele, de feodo Enjougier, v sest. fr., in f. — Magloire et participes, de feodo suo, x b. — Rie. Parvus, de terra que tuit Rob. le Meunier, in f. , i m. — Filia Aales Tornemenu , i a., in Lunda, feodaliter, pro V q. — Thomas Clarté, dim. a. etdim. v., in PeiTuea, pro iiij b. — Relicta Joh. Tornemenu, de Vindagio, iij q. — Nie. de Roca, de terra de Grise Devise , feodaliter, i m. — W. Basset, de terra juxta Grisepierre, feodaliter, i m.^ — Oliverius 'j'orbe, similiter, i m. — Hen. de Platea , pro vj acris, feodaliter, dim. mod. — Item, Herveus le Dars, de prato suo, feodaliter, i m. etdim. q. — "W. Guerout, pro prato suo, feodaliter, i m. et dim. q. — Item, Rie. Ansquetil, de quadam pecia terre supra Montem , i m. — Relicta Sarle le Ros , pro dim. a., in Valle , i sext. — Grente le Gueldon, de terra que fuit Rie. Barle , ultra Montem, i m. — Rad. Redou, pro dim. a., in Valle , feodaliter, i sext. — Item, Job. dictus Rex, de omnibus suis tirmis oum snpraseriptis , xv q. — Rob. Sarles, i a. , in Valle, feodaliter, pro X b. — Rie. Pai>ant, de Vivis Terris, iij a. et iij v., feodaliter, pro ij sext. fr. — Nicholaa filia Rie. de Marcelet, pro v v., feodaliter, v q.
— Vincentius Douvrel, i v., pi'o i q. — Tb. de Hoga, feodaliter,
xvij q. — W. Calipe.l et (■'*'c)i feodaliter, i q. — Rog. Chauvin ,
pro dim. a., in Valle, i m. — Gauf. de Baute , de pratis de Versun ,. feodaliter, vij sext. i m. — Prata nostra de Versun , que sunt in dominico , xiiij sext. fr. — Heredes Eart , pro terra in Lunda , feodaliter, iij s. — Will. Sapiens, de feodo Mauehaut, i q., feodaliter. — Rob. Burnel , de eodem feodo , i q. ordei. — Barthol. Agnetis , in f. , x sext. fr. — Grente le Gueldon , de eodem feodo , i sext., feodaliter. — Rog. Aufent, i a., in Lunda, feodaliter, pro v q. — W. Hugonis, i a., in Lunda, feodaliter, pro v q.
Summa : xij mod. et dim. fr. ij q. et dim. — Item, i mod. ordei et i q.
L. DE CULTURIS DE BRETEVILLE QUE TRADITE SUNT AD FIRMAM MUTABILEM, QUEUBET ACRA PRO II SEXT. mUMENTI , EXCEPTIS AtlQUIBUS QUE FEODATE SUNT, PROUT ISFERIUS ANNOTABITUR S.
LI. In cultura sita juxta masnagium filiorum Rob. de Canipis : Rob. de Houme , dim. a. — Th. dictus Miles, dim. a., in feodo, pro V q. fr. , cuni masura juxta gardinum Symonis Ducis , ita quod non reddit decimam. — Mich. de Houme et Petrus de Ros, ij acras et quartam partem unius v. — Relicta Joh. de Carpiquet, dim. a. et iij partes i v. — Rob. Faber [et] W. Dyaconus , i a. et iij partes unius V. — Osb. dictus Miles, dim. a. et iij partes i v. ; item, i v. ; item, V. et dim.; item, i v. et iij partes i v. — Relicta Gilleberti Beessyn , iij v. — Ernaut Mercier, iij v. — Rob. Boquet, i v. — Odo le Telier, dim. a. — W. le Breelier, dim. a. — Idem Odo le Tclicr.
liliT 'apiilique il l'ius les arUclus '["i vont suivre jusqu'à l'ail. LXIV.
dlui. a.; idem Udo , iij v. — W. Fiibor, cUin. a. — Filii Odonis , <lim. tt., iiij perciiis minus. — Rog. de Val , dim. a., iiij p. minus. — Kob. Faber, dim. a. — Joli, de Ponte, dim. a. — Gauf. de Baute , xij V., vij p. minus. — Eic. Anglicus, dim. a. — Item, Odo le Tclier, dim. a. — Relicta Rob. de Carapis, dim. a. — Relicta Goscelin de Mellai, dim. a. — Will. de Monasterio , i a. — Mich. Osouf, dim. a. et XV p. — Will. Clintonne , i v. — Hugo de Ponte , terciam partem dim. a. et dim. v. — Rog. de Val, duas partes dim. a. et dim. v. — Hugo de Mellai , dim. a. — Will. Diacouus , i v. — Matill. Maineut, i V. — Relicta Ranl. Asnier, dim. a. — Item , W. Dyaconus , i v. — Item, Joh. de Ponte, i v. — Rob. Iratus, dim. a. — Item, Job. de Ponte, dim. a. — Item , Joh. de Ponte, dira. a. — Item, Osb. dictus Miles, iij a. et xv p. — Osb. de Val et participes, ij a., in feodo, pro ij sext. fr.
LU. In cultura sita juxta masnagium Mich. de Houme : In manu domini abbatis, a. et dim. et très partes unius v. — Rob. Faber, dim. a.
— W. de Ardena, i a. et vj p. — Rob. Boquet, i v.; item, dim. a. X p. — Joh. Polein, dim. a. — Andréas Anglicus, duas partes i v. — Relicta Joh. de Carpiquet, dim. a. et x p. — Jac. de Ponte, dim. a. et vj p. — Robin Auvere, dim. a. et v p. — Phil. Amé, dim. a. et v p. — Wimout Probus Homo, dim. a. — Item, Ph. Amé, vii-g. et dim. Petrus Bauduc, v. et dim. — W. Goscelin, dim. a. et dim. v. — Petrus Yvonis, dim. a. et dim. v. — Item, Rob. Boquet, iij v. — Rie. Anglicus, virg. et dim. et xiij p. — Petrus de Ros, i v. et quartam partem i V. — Mich. Osouf, v. et dim. et xiij p. — Rog- de Val, v. et dim. et xiij p. — Item, Rog. de Val, iij v. et dim. — W. de Monasterio, iij v. et iij pai'tes i v. — W. Berengier et Durandus, frater suus, V V. et xsiiij p. — Hugo de Mellai, dim. a. et x p. — Rob. Parvus, dim. a. et x p. — Item, Rob. Parvus, i v. et v p. — Rad. Freissent, i V. et V p. — Hays la Ronée {p. e. Ronce), dim. a. — Rob. Iratus , dira. a. — Item, Hays la Ronée, i a. et dim. v. — Item, Rob. Iratus, dim. a. — W. Blondel, dim. a. et dim. v.
LUI. In cultura de Masuris : Hugo de Mellai, vj v. et dim. — Petrus Odeline, dim. a. — Jo. de Ponte, iij v. et vj p. — Item, Joh. de Ponte, i v. et iij partes i v. — Matill. Maineut, dim. a. et terciam partem i v. — Vitalis Freissent, i v. et vij p. — Hen. Osouf, iij v. et vij p. — Will. Dyaconus, dira. a. et terciam partem i v. — Relicta Pétri le Pleoor, dim. a. — Gauf. Odonis, dim. a. — W. Poussemie, i V. et xp. — Denis Vaslet, dim. (sic) et x p. — Item, Jo.de Ponte, iij v. et duas partes i v. — Jo. de Quemin, dim. a. et vj p. — Item, Jo. de Ponte, i v. — Phil. Amatus, iij v. et x p. — Mich. Osouf, dim. a. et V p. — Hen. Osouf, i a. et dim. v. — W. Vitalis, dim. a.; item, i V. — Dyonisius Beesyn, dim. a. et vij p. — Will. Berengier, iij v. et dim. — Item, W. Bereng., i v. et ij partes i v. — Rob. Bouquet, iij v.
— Rog. Hynet, i v. — Will. Matillidis, i v. — Jo. V.andon, dim. a.
— Hugo de Aubai, dim. a. — Rog. de Aubai, dim. a.
LIV. iii cultura de Marliere Banaste : Andréas Anglicus, Kob. de Ilonme, Rob. de Val, Wimont de Val, v acras et dim. xxxiiij perchas.
— Gauf. Laborel, Willemot Ase, Wimont de Val, Will. Vitalis, (îauf. Bauduc, Goseelin Platel, iij a. et iij v.
LV. In cultura de Fossa Date ad p.rmam mutabilem, prout siiperius ^: Will. de Arre, i v. vj p. et dim. — Kic. Anglicus, i v. vj p. et dim.
— W. d'Arre et uxor Pontin, iij v. et dim. — Item, uxorPontin, iv. et iij p. — Item, uxor Pontin, i v. et vij p. — Bertinus Miles, dim. a. et xiij p. — Gauf. Laborel, i v. etquartam partem i v.; item, G., i v. et iiij p.; item, Gauf, i v. iiij p.; item, Gauf., i v. et vij p. — Joh. Polein, V. et dim. — Gauf. Bauduc, iij v. et dim. — Relicta Pontin, i V. et vj p. et dim. — Will. Bruisemoralle , i v. vj p. et dim. — Gauf. Bauduc, dim. a. et xiij p.; item, Gauf. Bauduc, i v et x p. — W. Corcie , i v. iij p. et dim. — Item, Gauf. Bauduc, dim. a. — Viel Freissent, i v. et vij p. — Rog. Parvus, i a. et xiij p. — Rad. Beesyn et suus frater, i a. et vij p. — Will. Corce, dim. a. iiij p. — Will. Chauvin, i v. — Rie. Auglicus, iij v. et vij p. — Will. de Ardena, i v. et iij parties {sic) i virgate. — W. Poussemie, v. etdim. et iiij p. — Rog. Parvus, v. et dim. et iiij p. — Relicta Comitis, iij v. et iiij p. — Robinus Rex, i v. et v p. — W. Poussemie, i v. et v. p. — Hugo de Aubai, i a. — • W. de Ardena, iij v. et iiij p. — Rob. leRepite, dim. a. et iiij p. — Dyon. Beesyn, v. et dim. — Gauf. Bauduc, dim. a. et vij p.; item, Gauf. Bauduc, dim. a.; item, Gauf. Bauduc, i a. et xxx p.; item, Gauf. Bauduc, v. et dim. — Rob. filius Nicolai Morel et Rad. iilius Mich. Morel, vj v. et x p. in feodo, pro iij m. fr., et est campartaria.
LVI. In cultura super domum Rogeri Vaslet : Odo le Telier et participes, dim. a., [in] feodo, pro iij m. f. — Rog. Vaslet, dim. a. et x p. — Presbiter, i v. et iij partes i v. — Par va cultura in dominico, scilicet ij a. et dim, sine quemino. — Jacob.us de Ponte, dim. a. — W. Bruisemoralle, iij v. et xxxiij p. — Hais la Ronée, dim. a, et terciam parrem i V. — Barthol. Rex, i v. — Gauf. Odonis, dim. a. et v p. — Relicta Comitis, dim a. et xvj p. — Rad. Beesyn, dim. a. et ij partes i V. — Item, Rad. Beesyn, dim. a. et vij p.
LVII. In cultura super domum Will. de Ultra aquam ; Will. de Ultra aquam, i sext. fr. — Magna cultura in dominico, scilicet v a. et dim. V. absque quemino. — Andréas Anglicus, i a. — Relicta Comitis, i v. et xiij p. — W. Poussemie, i v. et xiij p. — Asceline la Fornière, i V. et xviij p. — W. filius Goseelin, i v. et xviij p.
LVIII. In cultura super domum Alani : Joh. Vandon , dim. a. et x p.
— W. Poussemie, i v. et iiij p.; item, W. Poussemie, v. et dim. — W. de Ardena, v. et dim. — Th. de Ros, dim. a. et terciam partem i V. — Joh. Polein, dim. a. et ix p. — Sanson Alani, i v. et iij p. — W. Vauqueliu, iij v. et viij p. — Gauf. Bauduc, iij v. — Laur. le Fornier, dim. a. — Rie. le Bas, i v. iij p. etdim. — Bertinus dictus Rex., i v. iij p. et dim.; item, Bertinus, dim. a. et vij p. — Joh. Benedictus, iij a. et dim. v. et v p. — Rog. Parvus, i v. et x p. — W. Vauquelin, i v. et X p.
G CVst-ii-diic aux condition.s imUquàu.-» daiîi. Tart. !..
LIX. De feodo au l'aumier : In delà Arboris, i a. iii dorainico. — retriis Yvoiiis, i a., ad viam de Carpiquet. — Relicta Aalart de Moleiidino, dim. a. — Rog. Vaslet, dim. a., in Gleta. — Ilays la Ron(5e, iii Gleta, i v. — Item, Rog. Vaslet, in Gleta, dim. a. et x p. — Denis Vaslet, i V. et V p. — W. de Arre, i v., feodaliter pro i m. f. — Roi). Corcie, iij v. et iij partes i v. — Rog. Parvus, de Ceodo au Paumier, i v. — Item, Rog. Vaslet, i v., in Cambra. — Item, Denis Vaslet, i v. — Item, Rog. Vaslet, i v., ad Pierce fine. — Item, Denis Vaslet, i v.
LX. De feodo Will. de Ultra aquam : Rad. Beesiu, iij v., ante Roebam. — Goscelin Platel, v v. et duas partes i v., in Ronquerei. — W. Cliauvet, i v. feodaliter pro i m. fr.
LXI. Apud Carpiquet : Uxor Rob. ÎMaheut, \-ij q. fr. ad firmam mutabilem. — Rad. Guiraont, vij q. — Joh. Ruaut, iij m. — Albinus, iij sext.
LXII. De terra que fuit Johannis Dyaconi : Ante Rocbam, iij v. et dim., in dominico. — Apud Profundam (]hieveie, dim. a. et dim. v. — Ad Montem Val, dim. a. — W. Dyaconus, i q. fr.
LXIII. De terra que fuit Rie. Barne : Germ. Maduel, iij q. fr. — Bertinus Herupel, iij q. — In dominico, in Perrucha, i v. et dim.
LXIV. Apud Bretevillam in feodo : Filius Will. de Cauceia, iij m. fr. — Filius Will. de Carpiquet cum partieip., iij q. — Ascelin Hastenc, iij q. — Rie. de Maten, iij m. — Filii Probi Hominis, de terra libéra, iij m. — Will. le Page, v q.
Siimma firmarura de ciilturis de Bretevilla et infra usque hic, potest estimari xxiij mod. frumenti ad mensuram de Bretevilla.
nie ANNOTANTUR REDDITUS QUOS OGERUS CLERICUS EMIT '.
LXV. Census ad nundinas Prati : Germanus Anglicus , iiij s. cen — Filius Petie, xij d., i cap., xx ova. — W. Ysembart, iiij [cen.j et ob., ig., XX ova. — Filius W. Ameline, iij d., i g., xx ova.
LXVI. Item de firmis quas Ogerus Clericus nobis dédit : Walt. Capel. iij m. fr. — Rie. Callidus, i sext. — Osber Paerncle^, i sext. — Phil. Caiou, i sext. — Hubertus le Telier, vij q. — Capa ferrea, vij q. — Helyas Rossel , iij sext. — Will. de Ardena , i sext. — Rie. Rende, iiij sext. — Will. le Suor, i m. — Tustenus Ruaut et Joh. Ruaut, i m. ordei. — De terra Hug. de Aubai, i sext. fr. — In dominico, ad valorem de v sext. fr. — Item , de terra Liminee , quam Ogerus émit, v q.
Summa : ij mod. fr.
7 Ce titre s'apiiliquc aux art T.XV- LXVl II.
.S Cr. LE CONTK DKS VII.AI.Nb IJK VEIiSON , V. i Ot 17, pUlS liant, p. K()H.
LXVII. Item de redditibus Ogeri Clerici , de gallinis : Gei^manus Eruaut, i g. — Filius Silvestre, iij t. et i g. — Uxor Rad. le Sor, ij cap. — Filius Mathei de Carpiquet, iij cap., ij g. — Joh. Ruaut, i g. — Tustenus Ruaut , i g. — \V. Grente de Versun , iiij g. — Rie. Ansquetil , i g- — Petrus filius Sacerdotis , pro terra Lievelate , i g.
— Hubertus le Telier, ij g. — Helyas Bernart, i g. — Thomas de Hoga, ij g. — Filius Oliveri et participes , i g- — Filia Jocosi , ij g. et xij cen. ad nundinas Prati, et vj ce'n. qui transeunt manum nostram. — Filia Yvonis Seran, i g. — Rog. Baston, ij g. — Filius Joh. de Carpiquet, i g. — Filius Hartell', i g.
LXVIII. De reguardis : W. de Ardena , ij cap. et xxx ova. — Gervasius Auglicus, ij cap., ij gall. , xl ova. — Filia Rie. Seran, i cap., XX ova. — Rie. le Sor et partie., i cap., xx ova.
Summa denariorum cura caponibus , gallinis et ovis computatis : xij s. vij d.
LXIX. De redditibus qui fuerunt Guillelmi de Bree , militis , quas (sic) émit boue memorie abbas Rad. de Vallibus^ : Joh. Prepositus , pro servicio equi , vij s. et dira. t. i-eddendos ad nundinas Prati. — Rob. dictus Pi'epositus , de prato Arboi'is , in feodo , xj s. — Duo prata in dominico , xxij s. — Jord. Anglicus , de censu, xij d. ;item, ij g. et xxx ova. — Rad. Simenel, vj d., iiij cap., Ix ova. — Rad. Rufus, xviij d., ij cap., xxx ova. — Rog. Baston et sui participes, ij s., ij cap., xxx ova. — Filius Gaufredi Margerie, ij s., ij cap., xxx ova.
— W. Magnus, vj d., ij cap., xxx ova. — Gauf. Bauduc et sui participes, ij s., iij cap., ij g» et xl ova. — Gauf. Masculus et sui partie, ij s., ij cap., xxx ova. — Jacobus de Ponte, xij d., ij cap., xx ova.
— W. de Ultra aquara , xij d., i cap., xv ova. — Filii Ode, iij cap., xlv ova. — W. de Ultra aquam , i cap. — Th. dictus Miles, i cap.
Filii Rie. Nicole, pro ij partibus magni molendini , ad festum sancti Johannis, pro guersomme , vj s. viij d. ; pro porco , ad Natale, xx d.
— Item, iiij cap., Ixvj ova, ij mod. et iiij sext. bladi tercion., iiij b. fr. ad Natale, et totidem ad Pascha , pro reguardo. — Nos vero , pro tercia parte dicti molendini , que est in nostro dominico , percipimus : pro guersomme, iij s. et iiij d. ; pro porco, ad Natale, XX d., ij cap., xxxiiij ova, xx sext. bladi tercion. reddendos per menses, ij b. fr. ad Natale, et ij ad Pascha, pro regarde.
Joh. Salomopis et partie, pro xxij acris terre, feodaliter, iij mod. fr. et viij sext. et i b., vj cap., c ova.
Cultura Prepositi continet siiij acras et dim. Hec valet estimative ij mod. et v sext. fr. — Apud Vei'sun in valle de Grangiis, iij acras ad campartum. De hiis Helyas Rossel reddit iij sext. ordei.
LXX. Item de terra que fuit W. de Bree ad firmam mutabilem : W. Beessin , v sext. fr. eti q. ; et, de alla terra, ix q. fr. et i q. ordei.
— Rog. Baston , xvij q. et dim. — Relicta Durandi le Fornier, iij q. fr. et (sic, l. pro) dim. acra. — Dyon. Gisleberti , dim. acram, pro iij q. fr. — Petrus Bauduc , iij q. — Petronilla la Paumiere , iij q. —
9 AWrf- mort 011 V-'.".?. 11 est nppel* ic Unrt. ilc Villa !>(>! » dans le «allia <'m;isT.. t. XI
Brito, iij q. — Rad. Morel, iij q. — Le Repile, iij q. — Gosceliu Platel , iij m. — Rad. Simenel, iij q. — \V. de Ultra aquam , x q. et dim. ; et de feodo , i m. — Rog. Parvus, iij q. — Laur. Furnarius , iij sext. et i m. ; item, de alla terra, vij q. — W. Masculus, i sext. — Th. dictus Miles, ij sext. — Osber dictus Miles, de terra Waales , ij sext. — De terra Hugonis de Aubai, de feodo de Bree, in dominico ij sext. — Joli. Bénédicte, pro manerio domini de Bree, xiij sext. iiij cap. — Prepositura valet estimative xx sol.
Summa frumenti potest estimari circa x mod. — Surama denariorum cum pratis et guersomma molendini, servicio equi , caponibus, gallinis et ovis computatis, c sol. cen.
LXXI. De campipartibus de Versone : Grangia de Verson potest estimari xxv mod. et dim. bladi tercionarii, scil. due partes de ordeo et tercia de frum. Hoc enùn anno valnit circa xl mod. bladi.
LXXII. De campipartibus et decimis de Bretevilla : Grangia de Bretevilla valet estimative circa xlij mod. bladi tercionarii. Hoc enim (?) anno mnlto magis valuit.
LXXin. [De straminibus ;] Stramina grangiarum possunt estimari circa xx libras.
LXXIV. hii juraverunt in ecclesia de Versone de redditibus inquirendis sicut sunt superius prenotati : Rob. dictus Miles; Tiistenus Paernelc; Waltier Capel; Rie. Beivin ; Rad. Gare; Tustenus de Aquis; Will. Grente ; Hen. de Bisacia ; Hen. Aanor ; Hub. Hamon ; Petrus Guesdon ; Rad. Tornemenu ; Hugo de Ultra aquam ; Tustenus de Moen ; Rie. de Fonte ; Phil. Caiou.
Similiter autem redditus de Bretevilla inquisiti fuerunt in plena parrochia cum testimonio veternorum rotulorum.
{Reg. redd. M. S. M., f. 24 v — 34 v. Voy. la notice que M. Léchaudé d'Anisy a consacrée à ce document , dans les Mém. de la Soc. des Antiq. de Norm., '2« série, t. H, p. 88.)
Rail . pour 9 an» . de deux pièces de terre . sisea à OaUTille (canton d'Evronx?).
Notum sit omnibus presens scriptum inspecturis quod ego, Avitia Haymardi, relicta quondam Willelmi dicti Roonel defimcti, tempore viduitatis mee, tradidi et concessi ex causa locati Aelitie dicte deLaleir de Gauvilla, relicte quondam Martyni Ernaudi dcfuncti, duas petias terre sitas in i)arrocbia de Gauvilla, quarura una ,sita est ad Foveam
Neel, inter terram Willemi Cayduii, ex una parte, et terram Willeimî dictiPeufi, ex altéra, et altéra petia sita est ad Colles, inter terram Willelini Heuce, ex una parte, et terram Hugonis dicti Vavassorii, ex altéra, usque ad terminum iiovem annorum, pro viginti solidis turonensium, de quibus predicta Aelicia michi plenarie satisfecit in pecciinia numerata, ita vîdelicet quod prenominata Aelitia et heredes sui predictas duas petias terre ex causa locati tenebunt et possidebunt libère, quiète et pacitice, absque omni redditu et servitio, usque ad dictum terminum completum, et tenentur marnare totam terram predictam de nigra marna, et tenentur fodere vel lacère ibdi medietatem ejusdem terre infra dictum terrainum. Ego vero prenominata Avitia et heredes mei predictas duas petias terre prefate Aelitie et suis heredibus contra omnes tenemur garantizare, et omnes redditus et servitia ad dictam terram spcctantia dominis capitalibus facere et reddere, excepto campiparto. Juravi etiam ego sepedicta Avitia, tactis sacrosanctis euvano-eliis, in facie ecclesie de Gauvilla, sponte, quod omnia prescripta fideliter tenebo et inviolabiliter observabo, et quod in predictis duabus peciis terre neque per me neque per alium aliquid reclamabo, et quod predictas duas petias terre alicui alii modo aliquo non alienabo quousque predictus terminus, scilicet novem annorum, ]'lenarie sit completus. Quo completo, ego et heredes mei predictam terram quitam rehabebimus. In cujus rei testimonium, ego prenominata Avitia presens scriptum sigilli mei muimine [sic) roboravi. Termino incipiente in festo beati Martyni hyemalis, anno Domini m» cc° quinquagesimo quarto.
{Original scellé aux Arch. Nat., S. 5202, n. 65.)
Bail a vie de vignes situées à Xocni (canton de Ciailion).