‹ Étude Juridique Sur les Sénéchaux de Bretagne des origines au XIVe siècleChapitre 170 sur 177 · CR ARRETE · texte numérisé non relu

CR ARRETE

Willelmus (A. de la B., Recueil d'actes, n° c, p. 170).

Guillelmus (D. Morice, 1, 857-858).

Olivier Guernier (A. de la B., Recueil d'actes, n° CIX).

Geoffroi Blandin (Bibl. nat., ms. lat. 5443, fol. 496 v°).

Johannes de Deliouc (Cart. de Saint-Georges, app. n° xxxiv, p. 228).

Johannes de Deliec (D. Morice, 1, 946).

Jean de Delioc (Cart. de Saint-Georges, app. n° XLIIT, p. 242).

Macé de Bolbazion (Archives de Loire-Inférreure, G:-1):

Lucas de la Roncère (Cart. de Saint-Sulpice, n° CXEI).

Gaufridus de Bistin (D. Morice, I, 1007).

Alanus de Boesbily (D. Morice, 1, 1009).

Alain de Boysbili (Cartul. de Saint-Georges,

app. n° xLII1, p. 242).

Alain de Boisbili (D. Morice, I, 1042-1043).

Robin Raguenel (D. Morice, I, 1426).

Rolland de Bouric (Bibl. nat., ms. fr. 22329, fol. 20).

Rolland de Kerbervé (Cart. de Saint-Sulpice, n° XXII).

Eon de Tréal (Planiol, 7. À. C., p. 10).

Après 1166.

Sénéchaux de Nantes.

Warinus dapifer (Cart. de Quimperlé, n° xxxv, p. 173).

Willelmus filius Hamonis (D. Morice, I, 657).

Willelmus filius Hamonis (Cartul. de Suint- Georges, p. 181).

Petrus filius Guidonis, Robertus de Doniol (Delisle, Actes de Henri IT, intr., p. 413).

Petrus filius Guidonis (Arch. de Loire- Infé-

rieure, H. 23).

Petrus Guidonis (/bid., H. 47).

Eudo filius Ernisii (Delisle, op. cit., p 367). Mauricius de Lireio (D. Morice, I, 707).

Willelmus Aufrez (Bibl. nat., ms. lat. 17092,

fol. 223).

Renier de Saint Liz (Bibl. nat., ms. fr. 22331, fol. 252).

Renerius de Seint Liz (Arch. Fe Loire-Inférieure, H. 51).

Renier (Bibl. nat., ms. fr. 22329, fol. 551. — Arch. de Pers Inférieure, H. 46).

Renerius, sen. Mediæ Nannetensis (Bibl. nat., ms. lat. 17092, fol. 219).

Renier (D. Morice, I, 972-973, 975).

Rainier (Cartulaire des Sires de Rays).

Raïnier (/bid.).

Rialan du Temple (/bid.; D. Morice, I, 1006).

Rivallon du Temple, sénéchal de Nantes et de la Mée (Bibl. nat., ms. fr. 22337, p. 308).

Riallen dou Temple, sénéchal de Nantes et de la Mée. (Pièces justificatives, n° xui).

Tata. ee.

en”

(Décembre) 1280.

Rialan du Temple (Cart. des Sires de Rays).

Rivallon du Temple, sénéchal de Nantes et de Guérande (Cart. du Morbihan, n° 366).

Rialan du Temple (Cart. des Sires de Rays).

Riallan du Temple, sénéchal de Nantes et de la Mée (Bibl. nat., ms. fr. 22329, fol. 551). Alain de Karriguel, sénéchal de Nantes (Bibl. nat., ms. lat. 17092, fol. 230).

Alain de Kanguer [?] (Cart. des Sires de Rays). Alain de Barriguel, sénéchal du comte de Nantes (Bibl. nat., ms. fr. 22337, fol. 309). Renier de Saint Liz, sénéchal de Nantes (Bibl, nat., ms. fr. 22331, fol. 304).

Macé de Beaumont (Arch. de Loire-Inférieure, H, 60).

7 < Sénéchaux de Broërec. LS Vers 1182. Mention du sénéchal de Broherec (Cartul. du Morbihan, n°234).

1192-1201. Rodaudus, filius Deriani, sen. de Brouerec % (Cartul. de Quimper, n° 14,p. 44). HAS - 4206. G. Rivalloni, sen. de Broërec et de Cornouaille ES (D. Le Duc, Hist. de Sainte-Croiz-de-Quime LHRERENOS perlé, p. 608). 5 > 1251. Petrus Prior, senescaullus de Hidhèree et de E LD + -Plormel (D: Morice, 1 95002" 2 ARTE +125. Estace Piedevache, sen. de Ploermel et de Frs : HAUSSE Broarec (Anc. Ev., TI, p. 248). RER 01262. Geoffroi Leobart, senesc. Broherec et de EE CAT Ploarmel (Cartul. du Morbihan, n° 316), 1967: Hervé de Monteville (sic) (D. ! ne F Pn - 1268.

RUE ÉEUFAR 1008). à MU 0e ne

Février 1272.

(4978, aus]

Sénéchaux de Ploermel t.

Petrus Prior, senescaullus de Broherec et de Plormel (D. Morice, I, 950).

Estace Piedevache, sen. de Ploermel et de Broarec (Anc. Ev., III, p. 248).

* Pierre Corteres (Cart. du Morbihan, n° 303).

Geoffroi de Bistin (H.-du Halgouët).

* Geoffroi Le Bart (Cart. du Morbihan, n° 313).

*Geoffroi Leobart, senesc. Broherec et de Ploarmel (/bid., n° 316).

Gaufridus de Bistin (D. Morice, I, 10141).

* Hervé de Bouteville (Bibl. nat., ms. lat.

544 3, fol. 242 v°).

Hervé de Bouteville (Cartul. du Morbihan,

* Hervé de Bouteville (D. Morice, I, 1024).

* Hervé de Bouteville (Zbid., 1026).

Geoffroi La Vache (/bid., 1028).

* Geoffroi La Vache (Bibl. nat., ms. fr. 22337, fol. 237),

* Hervé de Bouteville (Cartul. du Morbihan, n° 367).

Hervé Le Bouteiller (H. du Halgouët).

Hervé Le Bouteiller (D. Morice, I, 1074).

* Radulphus Mandayt vel Mandart (Cartul. du Morbihan, n° 390).

Raoul Mandart (H. du Halgouët).

1. M. le vicomte Hervé du Halgouët a publié dans les Mémoires de l’Association bretonne, Congrès dé Ploermel, 1909, une liste‘des sénéchaux de Ploermel : nous y renvoyons pour les noms que nous n’avons trouvés que là, et nous faisons précéder d’un astérisque les mentions qui n’y figurent

pas.

Sénéchaux de Tréguer.

Merianus, baillivus de Trecor. (D. Morice, I, 173-7114).

B. camerarius P. Ducis Brit... in Trecoria senescallus (/bid., 843-844).

Lucas, chanoine (Anc. Ev., IV, p. 76).

Geoffroi (/bid., IV, p. 81).

Radulfus Harel (/bid., IV, p. 156).

Johannes de Monteville (/bid., IV, p. 159).

Johannes de Monteville (D. Morice, 1, 1007).

Rollandus de Lamballia (D. Morice, I, 1007).

Rollandus Ruellan (Anc. E'v., II, p. 276).

Guyon Le Corbe (Jbid., IV, p. 218).

Guion de la Courbe (A. de la B., Recueil d’actes, n° XXWI,-p, 171).

Sénéchaux de Goëllo

Juikelius et. riens (Anc. Ev., IV, p. 49).

Guillaume Le Borgne (/bid., p. 75, 84).

Jego Goyon (Zbid., IV, p. 151).

Heñricus Paen (/bid., IV, p. 164).

Henricus Paganus (/bid., IV. p. 179).

Eudo... (D. Morice, I, 1043).

Philippus de Kelennec (Anc. £v., IV, p. 181). Philippus de Kellenec (/bid., IV, p. 182).

=) EE | VII te AONEE

2 s FPS | Sénéchaux de Léon. 2 sé

so 126 Riocus de Penros (D. Morice, I, 1007).

1970. Riocus de Penros (Jbid., 1008). RE 1273. Riocus de Penros (A. de la B., Recueil d'actes, CH DRE Ne XLVIH, P. 244-246).

1280. Guillelmus @ vos ee PB.

VIIT

Sénéchaux de Cornouaille ou de Quimper 1.

* Henricus, filius alterius, baillivus Cornubiæ (D. Le Duc, Histoire de Sainte-Croix-de- Quimperlé, p. 602).

Henri (Trévédy).

G. Rivallon (D. Le Duc, p. 608).

Henricus Bernardi (/bid., p. 604-605).

* Johannes Focaudi (Cartul. de Saint-Sulpice, n° 339).

Henricus Bernardi (/bid., n° 112. — Bull. de la Soc. arch. du Finistère, XXV, p. 105.

— Cartulaire de Quimperlé, p. 179).

* Johannes Focaudi (Bibl. nat., ms. lat. 5415, fol. 43).

* Johannes Focaudi (Bull. de la Soc. arch. du Finistère, XXXII [1905], p. 335). &

* Petrus de Guergorleio (Anc. £v., VI, p. 185).

“Oliverius de Ploemergat (D. Le Duc, p. 615).

Oliverius de Ploemergat (Trévédy).

* Oliverius de Plomargat (D. Morice, 1, 4007).

Mathæus de Mola (D. Morice, I, 1008).

Guillaume Derrien (Trévédy). :

* Pierre Copu (Planiol, 7. A. C., p. 10).

4. M. J. Trévédy a publié dans la Sénéchaussée et les sénéchaux de Cornouaille (Bull. de la Soc. arch. du Finistère, XXVII [4900], p. 21), une liste ‘ des sénéchaux de Cornouaille : nous y renvoyons pour les noms que nous n'avons trouvé que là, et nous faisons précéder d’un astérisque les mentions qui n’y figurent pas,

Vers 1170.

Sénéchaux de Penthièvre.

G. fillus Remel (D. Morice, I, 661-662).

Ruellanus filius Carii (Anc. Ev., III, p. 226).

Ruellanus filius domini Comitis (/bid., p. 227).

G. Tornemine (/bid., p. 46).

Guillelmus de Brolio (/bid., p. 77).

Pierre de Morzelle (Zbid., p. 238).

Pierre de Lamalor (/bid., p. 239).

Pierre de Cherment (/bid., p. 240).

Olivier de Bocenit (/bid., p. 108).

Hugue de Chinon (/bid., p. 113).

Gui de l’Argentaie (Zbid., V, p. 365).

Gefroi de Launay (/bid., III, p. 245).

Guillelmus Freslon (D. Morice, I, 1006).

Gaufridus Follic (/bid., 1007).

Pierre de Morzeles (Anc. Ev., IIL, pp. 262, 264, 267, 268, 269, 270, 153).

Johannes Ruffus (/bid., III, p. 273. — D. Morice, 1, 1030).

Johannes Ruffus (D. Morice, I, 1009).

Henri Tronguidy (Anc. Ev., IV, p. 288).

Donation aux moines de Marmoutier par le sénéchal Mainfinit d’une terre dépendant du fief de sa sénéchaussée.

Avant 11141.

Copie du XVIIe siècle d’après le Cartulaire du prieuré de Béré, Bibl. nat., ms. fr. 22331, fol. 236.

Notum sit omnibus quod terram filiorum Berte, Normanni scilicet et David fratris ejus, quam dedit nobis Gaufredus filius Glaii, hanc eamdem terram emit postea post mortem ipsius Gaufredi super nos Dodo propositus et Rivallus filius ejus a Gauffredo filio Brientii qui jam auctorisaverat eam S. Martino et nobis. Sed postea cum Mainfinitus senescalcus accepisset uxorem predicti Gaufredi senescalca, redditus est ei omnis honor qui ad senescalciam Gauffredi pertinebat, cumque et reddita est ei terra illa. Qui Mainfinitus, rectum $S. Martini recognoscens, reddidit nobis terram nostram, pro sua ipsius anima et pro anima Gausfredi, qui primum nobis eam donaverat, et uxoris suæ quam uxorem duxerat. Auctorisavit hoc Tehellus capitaneus dominus terreillius et omnes consuetudines quas ibi habebat nobis perdonavit, ut nullus in eadem terra nisi S. Martinus et monachi ejus quicquam reclamare poterit. De dono Gausfredi testes : Eudo de Rogiaco, Hamo Crevatus, Gauffredus Cauda fortis. De redditione Mainfiniti Odo de Cornilliaco et Gaufredus frater ejus, Frotmundus Cepellus, Tercelinus homo ipsius Mainfiniti, Mainardus Dives, Brientius de Beszeichio, Frotgerius filius Mainguidi.

4. Cet acte n’est pas daté, mais Geoffroi I, fils de Brient, et seigneur de Châteaubriant, mourut en 4114 ; Geoffroi de Cornillé et son frère figurent dans des actes de 1060, 1090 et 4106 (Cf. Bio-bibliographie bretonne, v° Cornillé).

Donation aux moines de Marmoutier, par Robert de Saint- Jean, sénéchal de Dol, de la dime de ses fiefs.

Sans date (xri° siècle) ?.

Publié par Dom Morice, Pr., I, col. 781 ; cf. deux copies faites

par D. Noël Mars d'après les archives de obine Bibl. nat., ms. lat. 54413, fol. 76 v° et fol. 179 po,

Robertus de Sancto Johanne, Dei gratia Dolensis senescallus, universis fidelibus, salutem. Notum sit omnibus quod ego concessi, et quantum in me est dedi, monachis Sancte Trinitatis et Sancti Martini de Comburnio decimas de Bacillo corteis et de feodo Aavez et de omnibus feodis meis in quibuscumque terris ita quod sine conscientia mea et senescallorum et servientium meorum possint amodo monachi suscipere decimas et etiam terras ita tamen, quod si terre servientes date sibi fuerint, non perdam inde redditus meos, decimas tamen absolute suscipiant. Hoc concessi eis amore Dei et intuitu pietatis, acceptis tamen de karitate monachorum xx sol. et hac mea carta confirmavi. Teste Eudone priore ejusdem domus, qui à me sesinam decime recepit. Teste

magistro Willelmo Permence. Teste Eudone de Boteniguel et Johanne Chaorcin et Roberto de Ulmeta et Gauterio Rebors et Raginaldo Choan et aliis pluribus.

(Scellé en cire blanche sur lacs de parchemin. Le sceau est reproduit dans le ms. lat. 54415.)

4. Sur la date de cet acte, cf, G. de Corson, Pouillé de l’archidiocèse de Rennes, II, p. 384.

Enquête sur la juridiction du seigneur de Vitré et du prieuré de Vitré.

Copies de D. Noël Mars d’après les arch. de Marmoutier, Bibl. nat., ms. lat. 54413, fol. 52 et fol. 298 ; publié incomplètement par D. Morice, Pr., I, col. 632-6331.

Stephanus, Dei patientia Redonensis Ecclesie humilis minister, percognitum fieri volo omnibus hoc audituris, quandam controversiam emersisse inter Robertum, Vitreiensem dominum, et monachos Majoris Monasterii, de tenamentis burgi monachorum. Que tandem in nostra presentia, cum voluntate ef beneplacito utriusque partis, hoc modo terminata est : a domino siquidem Roberto Vitreiensi, sex boni testimonii homines electi fuerunt, et monachi ex suis hominibus sex nihilominus antiquos et fideles viros elegerunt quibus dictum est a nobis, per obedientiam injunctum, ut consuetudines et jura que monachi in burgo suo tempore Andree, Vitreiensi domini, habuerant, diligenter et fideliter recordarentur. Et si in aliquo discordarent, ad audientiam nostram referrent. Electi sunt itaque a domino Roberto Vitreiensi : Tebaudus de Tœllia, Guillelmus filius Hugonis, Chalopinus de Villa Cocta, Joh. de Landauren, Goffredus le Droer, Guillelmus filius Petri. Ex parte vero monachorum nominati sunt isti et electi : Aufredus de Tœllia tunc prior de Gahart, Nicholaus de Curba tunc prior de Filgeriis, Rivallonius de Campellis monachus, Hugo filius Restaudi, Guillelmus Pluansburel, Geraudus senex. Qui seorsum loquti, de omnibus in unum convenerunt assensum. Prohibuerunt igitur omnes concorditer quod si aliquid forisfactum in burgo monachorum factum fuerit, dominus Vitreii, vel justiciarii ejus, vel senescal-

4. Nous avons reproduit en caractères italiques les passages non publiés par D. Morice.

lus ejus; vel prepositus, sive aliquis ex servientibus ejus, pro facienda justicia burgo monachorum non intrabunt, sed homo monachorum pro monacho solummodo se justiciabit. Et a monachis cogendus est. Cum dominus Vitreiensis talliam in castello suo fecerit, que tamen c. libras non excedat, vocatus ad hoc prior Sanctæ Crucis de ipsis e. libris congruam partem super homines suos prout ei visum fuerit distribuet. Et hoc semel in anno. Si quis in burgo monachorum sanguinem fuderit, vel raptum aut furtum jperpetraverit, pecunia rei integre monachorum erit, rei vero persona, si corporali sententia debilitranda fuerit, domino reddetur. Si duellum in curia monachorum adjudicatum fuerit, et alius domini Vitreiensis, alius autem homo monachorum fuerit, dominus Vitreiensis vel ejus senescallus ad custodiendos pugiles venire habet, ubi si homo monachorum ceciderit, eorum erit et ab eis adducetur. Si autem domini Vitreiensis homo corruerit ipsius similiter erit. Consuetudines ab hominibus monachorum ubicunque vendiderint vel emerint, monachorum proprie erunt. Cum quilibet ex hominibus monachorum in castello vel ubicunque confligens sanguine fecerit aut percusserit, si se in burgum monachorum potest recipere, a monachis tantum de ea facienda justitia est. Si dominus Vitreiensis guerram et stipendarios mi- lites habens, ab hominibus monachorum creditionem sibi fieri petierit, quæ tamen xx solidos non excedat, quamdiu se fideliter erga eos habuerit, et creditionem sibi factam ad voluntatem eorum eis reddiderit non ei negabitur. Verum tamen si creditionem sibi factam reddere noluerit vel distulerit quamdiu eam eis debuerit, aliam creditionem ei non facient. Si quis autem ex hominibus monachorum bannum domini Vitreiensi neglexerit vel violaverit, cogente priore, x solidos domino Vitreiensi reus persolvet. Similiter cum admonitus de expeditione domini remanserit, x solidos persolvet. Si falsa mensurä in burgo monachorum inventa fuerit, peccunia hominis illius monachorum erit; persona vero ejus domino reddetur. De sex autem domibus Hilderici artificis de iquibus eatenus contentio fuerat, perhibuerunt viri electi, quos supra nominavimus, se semper vidisse a tempore Andree Vitreiensis domini usque ad sua lempora monachos investitos fuisse et consuetudines earum quiete habuisse. Sciendum vero est quod sepedictus Robertus minam castelli sui in burgum monachorum per violentiam noviter immiserat; sed fidelium hominum suorum audito testimonio se injuste agere, el penitus dimisit. Et hec omnia que superius scripla sunt sicut in tempore Andree avi sui monachi te-

nuerant, concessit eis in perpetuum tenenda et omni deinceps tempore se et heredes suos sine fraude servaturos, in manu mea fide data, promisit. Hanc itaque concordiam ad memoriam et confirmationem audientium sigilli nostri munimento placuit confirmari. Acta sunt hec anno Verbi incarnati MCLVIII, in claustro Sancte Marie de Vitreio coram testibus quorum nomina subscribuntur. Ego Stephanus episcopus. Evanus, capellanus meus. Elias, nepos meus. Willelmus, decanus de Redoneia. Andreas, capellanus monachorum Sancte Crucis. Ex parte monachorum : Aaimericus, prior Camilliaci; Rainaudus, bajulus abbatis Majoris monasterii; Haimericus Rufus, hospitalarius ; Rivallonius de Campellis ; Johannes, prior Vitreriaci; Willelmus, prior de Conbornio ; Rob. Fauvel, prior Sancte Marie. Ex parte domini Roberti : Zdem Robertus ; Odo de Cornilleio ; Guillelmus de Villa Cocta; Gauterius Villanus; Briccius de Laroureia; Æob. filius Addardi ; Jacquelenus de Cornilleio; Hamelinus, filius Has; Willelmus de Vitreio; Gaufredus Aculeus; Andreas, filius Hugonis fllii Restaudi; Bonus homo et multi alu.

Scellé en cire blanche sur lacs de parchemin.

Accord conclu devant le sénéchal de Nantes entre Even Bordin et les fils de Philippe de Coiron.

Chirographe origin. parchemin, Arch. de la Loire-Inférieure, H. 23. Sceau rond de cire rouge, sur double queue de parchemin représentant un cavalier avec l'inscription : Ÿ Sigillum Petri filii Guidonis. Dans le haut de l'acte moitié du mot Cyrographum.

. Notum sit tam presentibus quam futuris quod contencio erat inter Evenum Bordini et filios Philipi de Coirun, de medietate de Borc mein, et de Botia, et de sclusis que sunt in Ligeri, et de tribus solidis censualibus qui sunt in portu Saluerio, et de prato quod est ante pontem Nannetarum. Dicebat enim Evenus Bordini, qui erat cognatus eorum, quod ipse erat justior heres et propinquior illius rei, et ipsi, e contra, asserebant quod justiores et propinquiores heredes erant. De hac contencione fuit pax facta, in presencia Petri filii Guidonis Senescalli Nannetariis, inter eos et Evenum Bordini, talis quod Eveno Bordini remanxit Botia quieta et de Labotiere remanxerunt Eveno duo paragia, et eis similiter duo; et de sclusa Sancti Martini remanxit Eveno unum paragium, et eis similiter unum; et de illa medietate de Borcmen unde erat contencio, remanxit Eveno medietas et eis similiter alia medietas ; et de tribus solidis censualibus qui sunt super domos quæ sunt in portu Saluerio remanxerunt Eveno xvi d. et eis similiter xvirs d. Pratum illud quod est ante Pontem Nannetarum remanxit Eveno quietum. Si autem res supradictas volebant vendere filii Philippi, vel de sua manu in aliam transferre, ‘ad vendendum vel ad invadiandum aliis nisi Eveno vendere non possent, nec in aliam manum quam in manu Eveni mittere possent, nisi ejus voluntate. Hoc concessit Evenus Bordini filiis Philippi de Coirun, Hamerico et Tiengui et Roberto; hoc concesserunt Eveno similiter Hamericus, et Tiengui et Robertus, filii

Philipi, et Evenus Bordini dedit eis Lx solidos et c. sol. ad redimendum medietatem de Borcmen quam Guillelmus Morvan habebat supra x°”" libras, unde Evenus reddidit pro se c. sol. et pro illis ec. sol. Hoc audierunt et viderunt Willelmus Carrel, Petrus Trinun, Gervasius, Magister Robertus, Robertus Clericus, Bernardus de Machecol, Rollandus decanus de Raïs, Laurencius Borguel, Mauricius Adan, Herveus Boce, Robertus Rollant, Guillelmus Tholomi, Raginaldus Men, Aalardus Cornillet, Bernardus tunc temporis prior Sancti Filiberti, Daiglent, Mauricius Philipi, Hamericus Cornillet, Petrus de Viridario, Petrus Clericus, Oliverius Biennozri, Bernardus Charde, Guillelmus Alani et plures ali. Et ut hoc ratum et inconcussum in perpetuum haberetur, ego Petrus filius Guidonis, senescallus Namnetensis, pacem supradietam ad peticionem utriusque partis sigillo meo munivi. Actum est hoc anno ab Incarnatione Domini M° C° octogesimo secundo.

LV RAR à, |

AA

“ps ANS

nL

cs

SA

Sentence arbitrale de l’évêque et du sénéchal de Nantes dans un différend entre l’abbaye de Buzai et Aremburge épouse de Martin Porcher.

Original parchemin; deux sceaux sur lacs de fil blanc ont disparu; Arch. de la Loire-Inférieure, H. 47,

Noverit presens etas omnisque futura posteritas quod Aremburgis uxor Dagani conquerebatur super duobus paragiis in clusa que Varias nuncupatur, que ei prefatus Daganus vir suus de seculo decedens dederat ex conquisitione sua. Monachi vero pretendebant et temporis prescriptionem, et eam penitus per incuriam suam quod querebat amisisse. Evoluto vero multo tempore, mediante Roberto venerabili Nannetensi episcopo et Domino Petro Guidonis senescallo Nannetensi, placuit utrique parti supradictorum virorum stare consilio ut quod illi ratum et justum decernerent ab utraque parte inviolabiliter observaretur. Sancitum est igitur a supradictis viris ut Martino Porcher et Aremburgi uxori sue monachi centum solidos prestarent, et omnis occasionis controversia de medio tolleretur et pax illibata deinceps custodiretur. Hec sunt nomina testium qui presentes interfuere : Robertus Nannetensis episcopus, Petrus Guidonis senescallus Nannetensis, per quorum manus ipsa querela finem sortita est; Laurentius Burguel; Willelmus Carrel; Robertus Rollandi; Mannus cellerarius; Gestinus conversus et multi alii. Hanc cartam ego Robertus Nannetensis episcopus approbo et sigilli mei impressione confirmo. Hanc quoque cartam ego Petrus Guidonis senescallus

- Nannetensis probatam habeo et sigilli mei attestatione corroboro.

Actum anno ab incarnatione Domini M°CLXXX°II°. Epact. xxv. Concurrente v. Indictione prima.

Jugement interlocutoire du sénéchal de Rennes dans un procès entre l'abbaye de Saint-Georges de Rennes et Jean de

Dol.

Cartulaire de Saint Georges de Rennes, éd. P. de la Bigne-Villeneuve, app. n° [X, p. 197-199, d'après l'original aux Arch. d’Illeet- Vilaine. :

Carta de domino Johanne de Dol super novem libris de custodia.

Omnibus Christi fidelibus presentibus et futuris has litteras inspecturis vel audituris, Willelmus senescaulus Redonensis salutem in vero salutari. Noverit universitas vestra quod accedens ad nos Stephana Sancti Georgii abbatissa, graviter nobis est conquesta de Johanne de Dol qui homines suos de Guihanne quos habet et possidet de helemosina, et de dono comitis Britannie, contra justitiam depredari et rebus suis spoliare non verebatur, Nos vero querimoniam ejus benigniter audientes atque effectui mancipantes, predictum Johannem citari fecimus, ut.ipse coram nobis prefacte abbatisse compareret responsurus. Qui in illo placito duos fecit defectus cognitos et probatos ; et idcirco, judicio nostre curie, propter illos duos defectus, tantum de suo cepimus quod ipse comparuit coram nobis ex parte sua proponens quod novem libras, jure hereditario cum hominibus de Guihanne habere debebat. Abbatissa vero e contrario hoc negabat, dicens illas novem libras predicto Johanni de jure non competere; sed homines de Guihanne eas antecessoribus ipsius Johannis sine consensu et voluntate capituli et abbatisse Sancti Georgii pro quadam custodia donasse. Nos vero eorum discordiam ad tempus sopire cupientes, habito prudentum virorum consilio, taliter providimus : quod res ad tempus remaneret in suspenso, ita tamen quod dictus Johannes illas novem libras, quandiu abbatissa

ab hoc placito cessare voluerit, per manum servientis abbatisse, terminis assignatis, ab hominibus de Guihanne habebit, set [sic] nihil amplius; et pro tanto debet ipse dictos homines ab omnibus hominibus super quibus habet potestatem fideliter custodire, Et hoc tamdiu inter eos servabitur qiamdiu abbatissa et capitulum hoc placitum noluerint renovare. Quando vero abbatissa placitum voluerit de novo incipere, tune dictus Johannes, pro duobus supradictis defectibus, abbatisse ante cause ingressum condempnabitur. Preterea tunc res in eodem statu in quo nunc remanet, quando abbatissa questionem istam renovare voluerit, incipiet. Et ut hoc stabile permaneat, sigilli nostri munimine fecimus roborari. Predictus vero Johannes suum sigillum huic quarte [sic] coram nobis apponere promisit. Testes autem hujus rei sunt isti : P. Redonensis episcopus; et P. archidiaconus; et R. archidiaconus; et B. Salnerius ; et B. miles de Sancto Egidio; et G. Spina vetus; et G. Corte pie; et multi alli tam clerici quam laici.

Compte rendu par les sénéchaux de Goëllo.

Anciens Evêchés, IV, p. 49, d’après l'original aux Arch. des. Côtes-du-Nord, fonds de Beauport.

Notum sit, etc., quod ego Alanus, Henrici comitis filius, feci compotum meum cum Juikeilo et... riens senescallis.. de Goilou de redditu meo arietum meorum, et de avena quam dedi abbacie mee Sancte Marie de Bello Portu, scilicet in crastino festi Sancti Gregorii, anno ab Incarnatione Domini millesimo ducentesimo duo, ita quod debent... reddere annuatim triginta arietes ultra ovinagium quod inde capiant, infra octavas Sancti Johannis Baptiste. Item predicte abbacie nostre debent reddere annuatim intra mensem Januarii cc et quatuor xx et x111.. avene predicte ultra

ovinagium quod inde capiant. Similiter conditione tali quod nisi predicti senescalli mei redderent minus predictorum triginta arietum prenominate abbacie mee predictam avenam scilicet cc et quatuor xx et xitr... ad predictos terminos, ipsi senescalli.….

permanebunt et eos de seneschaucia mea ad placitum meum removere….

Page 1