X VII
Donation par le sénéchal Haimeri, sa femme Pétronille et son fils, à l’abbaye de Buzai.
1204, mars !.
Copie du XVII siècle, d'après les archives de ue Bibl. nat., ms. lat. 17092, fol. 85.
Ego Mauricius Catoys (alias Catuys) notum facio presentibus et futuris quod Haimericus senescallus et uxor ejus Petronilla et filius Haimerici prefati dederunt in eleemosinam libere possidendam Deoet Beate Marie et fratribus de Buzeio quoddam feodum 40. salinarum etc. Acta sunt anno Domini 1204, mense martii.
4. Une mention de ce même acte dans le ms. fr. 22337, fol. 311, porte la date de 1286.
Transaction entre l'abbé de Saint-Melaine de Rennes et Guillaume, sénéchal de Rennes, au sujet du manoir de Bon.
Vers 1208.
Chirographe original parchemin, 5 sceaux sur double queue de parchemin disparus, Arch. d’Ille-et- Vilaine, fonds La Borderie, titres de Saint-Melaine, premier carton.
Gaufridus Dei gratia Turonensis archiepiscopus et Petrus miseratione divina Redonensis episcopus, omnibus ad quos presentes littere pervenerint, salutem in Domino. Cum esset contencio inter dilectum nostrum abbatem Sancti Melanii ex una parte, et nobilem virum Willelmum senescallum Redonensem ex alia, super manerio de Bon, quod dictus senescallus ex quadam donacione a capitulo Sancti Melanii sine abbate facta in jus sancti vendicare satagebat, tandem coram nobis, mediantibus bonis viris, sopita fuit questio in hunc modum. Predictum siquidem manerium cum omnibus appendiciis suis sepedicto abbati et capitulo suo in pace remansit, quassatis omnibus conventionibus quas inter senescallum et capitulum intercesserant, remissoque juramento super hoc facto eidem senescallo. Verum sepedictus abbas de consensu capituli sui, ut pacem et amorem et servicium sepedicti sancti et ecclesie sue adquirerent senescalli, medietatem molendinorum suorum de Chastelou senescallo et uxori sue vita comite possidendam concessit, ita quod altero eorum mortuo superstes dictam donacionem in solidum possidebit. Decedente vero superstite predicti molendini ad ecclesiam beati Melanii sine reclamatione quam ibi possint facere parentes vel heredes dicti senescalli et Agnetis uxoris sue in pace redibunt. Sane firmarius molendinorum usque ad terminum suum, qui incipit anno gratie millesimo GO9VIIT, xvir ki. junii et durat usque ad undecim annos, firmam habebit ita quod senescallus firme medietatem habeat alia cedente in usus abhatis. Similiter si mulnerius forisfecerit de hiis
que ad molendinos pertinent, si amenda fuerit inter abbatem et senescallum et uxorem suam per medium dividetur, et de piscibus similiter fiet. Completo siquidem termino firme memorate de voluntate abbatis et senescalli firmariis vel molendinariis tradentur molendini, abbate percipicaite medietatem multure, aliam senescallo. Si vero aliquid acreverit molendinis, ex equo inter eos dividetur, sic et expensas molendinorum in commune persolvent. Hanc autem pacem affidavit senescallus in manu archiepiscopi se bona fide observaturum, et coram nobis ipse et uxor sua Agnes esse fideliter observaturos juraverunt. Promisit etiam in fide sua Senescallus, omni corde rancore dimisso, quod pacem et amorem et fidele servicium in rebus monasterii conservandis abbati et ecclesie sue impenderet in eternum. Huic autem carte, ad majoris indicium firmitatis, sigilla nostra apposuimus et capitulum Sancti Petri Redonensis et abbas et capitulum Sancti Melanii atque abbas Sancti Mevenni, qui presens affuit, sua si gilla apposuerunt in testimonium veritatis. Testes Willelmus thesaurarius, Petrus et Raginaldus archidiaconi, Robertus, Bartolomeus, Bertrannus Salnerius, Oliverius Cenoman., Radulfus senescallus, Willelmus Berengerii, canonici Redonenses. Robertus de Apine, Willelmus de Orgeriis, Willelmus Brientii, milites et multii alii tam clerici quam laici.
[Au dos d'une écriture contemporaine de l'acte :] De Manerio de Bom. j
Accord entre Guillaume, sénéchal de Rennes, et l’abbaye de Marmoutier.
1214, février.
Copie du XVII siècle, d'après les Archives de Marmoutier (Prieuré de Gahart). Bibl. nat., ms. lat. 54413, fol. 407; cf. D. Morice, Pr cols 25:
Omnibus etc. W. Redonensis senescallus, salutem in Domino, Cum esset contentio inter dilectum nostrum Hugonem abbatem et monachos Majoris Monasterii, ex una parte, et nos, ex alia, super quadam procuratione quam nos annuatim petebamus in domo et prioratu de Guahart, et dicebamus eam ad nos jure possessionis pertinere etc. Super hoc vero de communi consensu partis utriusque per testes ex parte nostra introductos inquisierunt diligenter dilecti nostri P. episcopus, P. et R. archidiaconi Redonenses, nec potuerunt per eos intelligere quod eam jure hereditario habuissemus. Nos vero nolentes requirere quod non erat nostrum.. illius procurationis calumpniam quittavimus... Abbas vero et monachi supradicti, pro bono pacis et pro consilio et auxilio nostro habendo de caritate domus sue xL libras turonenses nobis contulerunt, etc. Actum est Redonis, in domo episcopi, mense februarii, anno gratie MoCCoXIIII:.
Ainsi scellé [reproduction du sceau du sénéchal de Rennes]. Il y a une lettre de l’évêque de Rennes et des archidiacres sur le même sujet. Ily a dans le sceau de l’évêque : Sigillum Petri Redon. Episcopi, et au contrescel une fleur de lys avec ces mots: secretum meum 1214.
rs
Confirmation de l'accord précédent par l’évêque et les archidiacres de Rennes.
Ibid., fol. 67 ro,
Omnibus.. P. Dei gratia episcopus, P. et R. archidiaconi Redonenses, salutem... Cum esset contentio inter Hugonem abbatem et monachos Majoris Monasterii, ex una parte, et Willelmum senescallum Redonensem, ex alia, super procurationem quam idem senescallus petebat in prioratu de Gahart... senescallus.. calumniam quitavit et coram nobis in manu episcopi abjuravit... Presentes sigillorum nostrorum impressione dignum duximus roborandas. Actum Redonis, in domo episcopi, mense februarii, anno gratie 1214.
Scellé en cire verte de trois sceaux sur lacs de parchemin, celuy de l’evesque et ceux des deux archidiacres.
Accord conclu devant le sénéchal de Nantes et son représentant, entre Renaud de l'Epine et la dame de Thoiré.
Copie du XVII siècle d’après les Titres de l’abbaye de Villeneuve, Bibl. nat., ms. lat. 17092, fol, 223.
Willelmus Aufrez, senescallus Nannetensis, omnibus presentes litteras inspecturis, salutem in Domino. Vestra noverit universitas quod cum contentio ageretur inter Rag. de Spina, canonicum Nannetensem, ex una parte, et Dominam de Thoire et filium Hervei de Pinu primogenitum, ex altera, super medietate insule de Raddesail, de qua medietate dictus R. de Spina volebat tertiam partem habere pro Harcodio de Sancto Stephano, tandem post multas altercaciones pacificatum est inter eos in hunc modum quod dicta domina cum assensu Danielis Souang, filii sui primogeniti, et dictus filius Hervei cum assensu fratrum suorum de Pinu, concesserunt et voluerunt quod prelibatus R. de Spina haberet tertiam partem medietatis illius insule prout petebat. Pax ista facta fuit coram filiis Roberti La Garte, qui de mandato nostro interfuerunt, facto pacto sub his testibus Garino de Cason, Viviano Dormant, Mauricio La Garte, Voisin de Chesail, Rainaldo Surdo, Rainaldo et Rivalonio Tengui, Raginaldo Piengnou, Maillart Le Moner, Robert, David Chace, Simone Chevaller, Durando Le Forester, Davi Genuer et pluribus aliis. Actum anno gratie 1246. |
Ruellen de Guer, sénéchal de Rennes, rapporte une vente faite devant la cour ducale par Olivier Chanart à l'abbaye de la Vieux-Ville.
1220, mai.
Copie du XVIE siècle d'après les titres de la Vieux- Ville, Bibl. nat., ms. lat. 17092, fol. 241.
Universis etc. Ruellenus de Guer, senescallus Rhedonensis noveritis quod abbas et conventus Veteris Ville emerunt omne jus de Oliverio Chanart, et omnem terram quam tenebat de Johanne de Dolo, domino de Combor, in parrochia de Combor, et quia predictus Johannes de Dolo non habebat sesinam de predicto Oliverio, nec de terra ipsius, per judicium curie domini Comitis Britannie fuit ista venditio in foro de Combor publicata sicut mos est tale factum faciendi etc. Postea vero Alañus Pincernarius requisivit abbatem, etc. Anno ab incarnatione Domini 4220, mense maio. Et quia dominus comes nummos qui pro illa terra dati fuerunt de prefato Oliverio Chanart, ipse et curia sua erit abbati custos. Hec autem omnia coram me facta sunt qui tunc eram domini comitis Britannie senescallus, videlicet de Redonia et ut etc., sigilli mei munimine etc.
Le sceau est perdu. Z
Donation par Constance de Pont-Château à l’abbaye de Bon- Repos d’une rente de cinq boisseaux de froment payable par son sénétchal.
Copie du X VIE siècle d'après les titres de Bon-Repos, Bibl. nat., ms. lat, 17092, fol. 119; ef, Anc. Ev., VL p. 163.
Universis... Constancia, domina de Ponte, salutem. Notum.….. ego, concedentibus filiis meis Olivero et W°, dedi abbatie de Bona Requie quinque busella frumenti apud Melrant per manum senescalli nostri annuatim tempore cadragesimali recipienda, etc... Anno gratie 4220.
Accord entre le prieur de Donges et deux juifs de Guérande, scellé par le sénéchal des juifs.
1234, 3 avril (ou 1235 n. s., 49 mars).
Original parchemin, Arch. de la Loire-Inférieure, H. 133 ; publié par D. Morice, Pr., 1, 884 et par L. Brunschvicg, Les Juifs de Nantes et du pays nantais, p. 2-3, avec le fac-simile du texte hébreux qui se trouve au verso de l'original.
Noverint universi presentes litteras inspecturi quod contentio fuit inter Gaufridum priorem de Donge et Creisson et Bonostru de Guerrandia, Judeos, quamquidem finaverunt taliter quod dictus prior et omnes res dicti prioratus et plevine remanserunt libere et immunes ab omnibus debitis predictorum judeorum et suorum heredum in perpetuum et quiptaverunt et in ista quiptatione interfuerunt presentes dominus Guillelmus de Derval, miles, et dominus Main, suus frater, et dominus Bonabes de Roge, miles, et plures alii. Et ut hoc esset ratum et stabile ad petitionem utriusque partis iste littere sigillate sigillo Trischant, senescali judeorum tune temporis, et sigillis Jacobi de Nannetis et Haranc de Segre, Judeorum.
Datum die lune proxima post dominicam qua cantatur Letare Jerusalem, apud Nannetas, anno domini MCCXXXIV.
Pierre, Sénéchal de Broërec reconnait qu’il intervient dans un différend survenu entre les habitants de l’île d’Arz et le prêtre d’Illur, uniquement pour donner un conseil, à la prière de l’abbesse de Saint-Georges, et non pour exercer des fonctions qui sont en dehors de sa juridiction.
1951, février.
Original parchemin, Archives d’Ille-et-Vilaine, Abbaye de Saint- Georges (prieuré d’Arz) ; publié dans le Cartul. de S. Georges, éd. P. de la Bigne- Villeneuve, app. n° XXXII, p. 226, et dans le Car-
tulaire du Morbihan, n° 2853.
Universis Christi fidelibus presentes litteras inspecturis vel. audituris, Petrus, dictus Prior, senescallus domini Comitis apud Broarec, salutem in Domino. Noverint universi quod ego, predictus Prior, senescallus domini Comitis Britannie tunc temporis, ad preces Agnetis, venerabilis abbatisse sancti Georgii Redonensis, et priorisse sue de Arz, accessi apud insulam de Arz, in terra predicte abbatisse pro consilio apponando super quodam negocio moto inter Raginaldum et Johannem, homines suos, et presbyterum d’Illur, judicio curie dicte abbatisse sive priorisse mediante. Nec accessi ad dictum locum occasione alicujus juridictionis Domini Comitis, neque senescallie mee, quantum ad hoc,
- immo pro bono consilio apponendo super predicto negocio, ad suam justiciam plenarie faciendam, judicio sue curie mediante ; et hoc omnibus quibus est significandum significo per presentes litteras sigillo meo sigillatas. Datum mense februarii, anno Do-
mini M° CC quinquagesimo primo.