KM

i[ oùisf

ih>:s*

l.fllK h* pi»/' ^

rajaWts-

.jüfl.l'

Bat: 1 !* IÖ#* y!,ny ,1m ai* (jsbif* ir. N*' -

IBl.i'^ dm t?

titd"*

inH^

hoc curans, statuere, ut sibi mutuo mutuataril hæc et similia donent et donare censeantur, ut docet Hedina, Cod. de rebus per usuram acquisitis, quæst. 10, et Valentia in 2-2, disput. 5, quæst. 23, p. 4.

Ad tertiam. De facto principis aut commissariorum ejus non est nostrum judicare; si tamen judicare velimus, oportet in considerationem veniat expedire ut monti præficiantur administrando viri honesti , quorum sustentatio debeat etiam esse honesta, proportionata operae quam praestant. Neque indemnitas in montibus pietatis etiam à sede apostolica approbatis , ita précise in ministris spectatur, ut ex laboris sui lucro nihil haeredibus suis relinquere possint , sed mutualariis debeat restitui quidquid cis superfuerit.

Ad quartani respondetur : Quod in montibus Italiae à sede apostolica approbatis pauperibus tantum detur mutuum, idque ad certam summam , hoc ideo est ; quia massa, unde mutuum datur, est gratuito, liberalitcret in usum pauperum tantum data. In hoc autem monte accipitur ea massa ab emptoribus redituum pro omnibus mutuo indigentibus, ut liberentur a voragine usurarum. Neque verum est hoc vel minime gravari pauperes, quod etiam divites admittantur, qui pro tempore parata pecunia indigent , neque enim divites solent ita onerosa dare pignora, sed pretiosa , utpote lapides pretiosos, clcnodia, vasa argentea, etc., quorum custodia cl conservatio facilis est, ita ut potius in magnis summis per ditiores mutuo indigentes, subleventur pauperes in expensis communibus pro quibus monti debetur indemnitas. Quo fit , ut etiam , per accessum eleemosynarum aucto monte, ditiores sine damno pauperum beneficium mutui ex eo accepturi sint.

Ad quintam respondetur : Leonem pontificem solum dicere, deinceps alios similes montes cum apostolica; sedis approbatione fieri posse, linde consequens non est, non posse alios dissimiles aut etiam similes sine sedis apostolica; apprubalione montes erigi. Argumentum enim a contrario sensu, quo hic uti videntur, non est necessaria; et formalis consequentiae, nisi in materia certa. Non enim sequitur, hoc est licitum, quia approbatum , ergo illud est illicitum , quia non approbatum ; præserlim cum sit prius esse licitum, quam lanquam tale a superiori approbari. Simile quiddam etiam veteres scriptura; interpretes annotarunt circa verba Mattluei, 1 : Antequam convenirent reperta est in utero habens de spiritu sancto. Item ; Et non cognoscebat eam donec peperil filium suum primogenitum. Reprehendunt enim hæreticos inde quasi argumento a contrario sensu inferentes D. Virginem non mansisse semper virginem , sed post salutiferum partum virum cognovisse. Sane in ipsa constitutione Leonis quando refertur sententia de montibus, ab aliis pontificibus jam probata,

fliOTES.

St>3

quteque eadem ab ipso Leone et concilio probatur, fit mentio apostolicæ authoritatis his verbis praiertim si aposlolica accedat aulhoritat, adeo at verisimile sit pontificem qnando postea dicit : cum aposlolica sedis approbatione erigi posse, hoc solum voluisse, quod possint erigi similes montes, quales jam etiam à prioribus pontificibus approbati in controversiam tracti erant simili prsesertim et similiter accrdente sedis apostolicæ approbatione, non autem sententiam quam approbat correxisse , tacite statuendo quoi) sine tali approbatione erigi non possent. Correxisset autem, si voluisset montes non posse erigi sine approbatione apostolicæ sedis, quia additio parliculæ , praesertim , quii utitur sententia ibi relata et approbata, elidit argumentum a contrario sensu , quo adversarii volunt uti, et facit ut sit invalidum , ut docet Cocinus de regulis juris, regula 28. Adde quod tam notabilis reservatio facta sedi apostolicæ circa creandos montes, non debebat obscure innui argumento a contrario sensu colligenda, quod tantum est conjecturale , et haberi non potest pro aperta juris decisione, ut docet Maranla in speculo aureo, parte 3, nam 92.

Ad sextam rationem respondetur. In montibus pietatis a sede apostolica approbatis ex duplici capite est pictas, lino quod massa seu acervus ipse ex pietate donetur in levamen pauperum : altero quod detur mutuum pauperi in necessitate. Prior pietas in monte de quo agimus non est, sed posterior, quæ etiam augetur ex co quod liberentur pauperes ab usuris illis exccssivis mensarum prius toleratarum. Esse autem actum misericordi* dare alicui mutuum in sua necessitate res est evidens, cl aperte dicitur in sapienti i Syracli sive Ecclesiastico cap. 29, initio. Qui facit misericordiam fœneratur, id est mutuum dat, proximo suo. Quem locum ita interpretatur Janscnius, et alii communiter, quasi dictum sil : qui haberi vult misericors , is proximo suo in necessitatibus illius dat mutuo. Accedit quod etiam prior ratio pietatis destinatione principis non desit , ex intentione cujus etiam illo perfectiori modo mons pius est futurus, ubi ipsius principis pii invitatione et exemplo, etiam alii pii libcralitcr in levamen indigentium in hunc montem eleemosynas contulerint , ut supra allegatum est. Ad quas libentius faciendas ipso tilulo pietatis inspecto magis invitabuntur. Hoc sane in confesso est, ut dicatur mons pietatis, ncccssum non esse perfectissimo et sanctissimo modo pium esse. Quod etiam fatetur Leo decimus quando dicit, posse sanctiori ct perfectiori modo, id est, magis gratuitos montes constitui, quam sint illi quos approbat pro montibus pietatis. Itaque licet mons de quo agimus sit mons pietatis mixtus, ut loquitur Vincenlius Filliucius Pœnilenliarius pontificius (tom. 2, quæslionmn moralium, tractatu 34, capite de Montibus pietatis), est tamen licitus secundum doctrinam ejusdem aulhoris, etiam sub nomine pietatis. Quod dicitur

NOIES

ÎK-.JJ

ll.tiNI

‘■*"P le «B Uras*

•iwif Ml St

•mm fa té •tansuU*

rrfli!

transi'

Fl”

■eà if*® srt ««*

«rut®

fljirfïÀ*

niait-

iinrfi*

{«ai*

I in»** ■ij d£*

ip® ' lie» 1 ®' 1)1?* tlÿ i;«?

i** jHiWP . ülf" •ioor»*’

sub minori interesse æstimalis impensis alibi praestari ab officiario publico mutuum, an verum sit nescimus : fleri tamen posse credimus alia inita ratione minus stabili ; at etiam in monte hoc novo pietatis, longe minoris successu temporis futura est œstimatio indemnitatis. Quod dicitur pietatis nomen non posse usurpari hic nisi interveniente aulhoritate sedis apostoliræ , non est solidum , quia cum in ipso mutuo dando misericordiam agnoscat scriptura sacra clarissimo sensu , ita accepta , non ægrc feret sancta sedes si pietas aut misericordia appelletur quam scriptura divinitus inspirata talem vocat, iis praesertim accedentibus quæ jam præmissa sunt. Ejusdem tamen sedis salvo judicio hæc omnia dicta sint.

Jicobcs , Archiepiscopus Mechlinicnsis.

Joannm , Episcopus A ntverpirnsis.

Antonius , Episcopus Oandcnsis.

Jacobus , Episcopus Ruremundcnsis.

Antonics , Episcopus Yprcnsis.

Dionysius , Episcopus Brugensis.

Cette pièce remarquable et inédite ne porte pas de date. Je crois qu’elle est de 1623.

NOTES