III

QUOMODO ADOLESCART, VIGESCANT EX TANDEM CORRl'MPANTCR IDIOMATA,

Ci!im barbarœ, ut jain asseruimus, gentes nihil nisi rude, incompositum et niultis anibagibus inipedituui proférant , eaque tantum qu;e sensibus ol)jiciuntur sermone exprimant ; populi alii, quasi graduni superiorem obtinentes, meditationes prœsertim suas et cogitationuni latebras vocabulis novis explicare gaudent , et meiaphysices trophœis idioma vernaculum exornant. Perfecti absoiutissiuiique idiomalis exemplum memorabile non taceam , Gra;cam scilicet linguam, quœ rudiuni Iinguarum vim robustosque sensus et vocabuloruni compositorum opulcntissimam segetem intrà leges suntheseés accuratissimœ et ditissimœ suniaxeâs summû cum arte reduxit.

Sed , jàm fatiscenlibus sœculorum sub pondère idiomatibus, cùm à barbarie antiquà longissimè recédant , tum ad barbariem novam proruunt , qucc , vocabulis metaphjsicis abusa , nunquam aut ferè nunquam naturœ res proprio direcloque vocabulo exprimit. Hoc senescenlium et quasi regrotantiura idiomatum symploma , ut ipsius mefophysices triumphus, annis labentibus, Iinguarum, quaecumque exstiterunt, coiruplela? subserviisse videatur. Non à barbaris enim et ineruditis , sed à doctis et exquisiMoribus viris orationem prrecipuè corrumpi notandum est, qui demulcendaruni auriura aiubitiosiores, à commun! loquendi con«uetudine recedentes, ad nova etremotiora tendunt, et Iinguarum priscuui nitorcm vauâ ornamentorum afftctatione obscurant, Plebeiorum rudes loquela?, sed quœ rem notam et

^28 TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.

vulgarem vocabulo noto indigitenl. Aulici sciolique pro genuino vocabulo adulteratum , pro re ipsâ fucum et ncbulas fastidiosi usurpant. Illi sermonem nudant; hi corrumpunt.Ab bis omnisinimutatur seruionis proprietas, quippe qui verba à sensu vero detorta, subtilissima vocularuui inventa, ineptarumque metaphorarum coruscationes indubitanter proferunt. Ad captandos nobiliorum gentium animos scriplitasse et Apuleium et Sidoniuni Apollinarem, et elegantissimè impurum Pctronium, haud obscurum est; inter quos prœsertim Apuleius ille Madaurensis nihil notum , nihil simplex , nihil robustura è scriniis suis protulit, sed oninia fucata et nova et inaudita et puerilibus inusta calamistris. Ex illorum scriptis ad ultimos usque Latii occumbentis scriptorcs Boetium Cassiodorumque profluxit pestilens istalues, et corruptela insignis, quae metaphysica vocabula pro vocabulis genuinis liiiguœ romanœ iuseruit : ut pauca commemoreni, preiiositatem , speciosifaiem , iudividuiialem 'apud Tertuilianuni; ■pariliiatcm apud Geilium ; liquiditatem, irrUnbilHatem apud Apuleium; spatiositatcm, nvllificaiioncin, monstraque plurinia, apud Sidoniuni, Hieronymum, Cassiodorum et aiios frequentia. Nec praetereundum silentio est, apud quosdam œvi nostri scriptores eosdeni increbrescere vocum inanium garritus , quae sub nescio quo vanae et vacuiE 7Mefrt;;/iis2cessimulaero, quasi nube densû, scnsum obscurantes, rei exprcssae forraam veram et quasi sinccram efligiem prorsùs oblitérant. Nil bodiè nostratibus magis placerc videtur, ac verba istius modi : individualité , spécialité, religiosité, actualité, sommité, capacité; quasi eodem vitio laboremus ac Sidonius episcopus Arvernus, et Apuleius Africanus fabuiator. Cùm Gallicus quidam nuperus scripfor istû pereleganti sententiû usus fuerit : « Les manchettes du » style de Racine, passées d l'empois de l'hexamètre et brodées par T) l'assonance de la rime, etc., etc.... » niihi Apuleio persiinilis videtur, qui scnsum nobilitare gestiens vulgarissimum , nempè: k Aii' » ,ora iiascebatur ; i> ingenii sui vim ubertatenique veibis illis exquisitissimis illuslrare nequaquam dubitavit : « Commodian piini- » cantibus phaleris aurora roscum quaiicns lacerlian, ca'lum inC' fl quitabat (1). » Et infrà idem ille suavissimus scriptor, sed voca bulorum audacissimus novator et archaïsm on renovator impiger, sic loquitur : non lœtà facie nec scrmone dicaculo, sed vultuosam fron-

(1) Mctamorph., 1. III, c. !.

TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS. h29

fem rugis insurgeniibus assevcrabat. Apud Sidoniuiu et Ausonium pluriraa istiusuiodi, quae apud omnes orbis terraniin populos liiiguarum et humanarum literaruin senium et quasi effetos conatus lestificantur.

Duplex in vitium incurrunt illi qui , idiomatibus ad senium vergenlibus, gloriani scribendo conseclantur; vcl curiosu niniis oratione fastidium legentis eflugere conati ; vel ingenii sui fecuuditatcm judicibus comprobare gestientcs , permullaquc quasi pcde in uno sciiptitanles, et vocabulorum incondilam proluviem chailis ininiilteutes suis.

Nec ignobilibus tanlùm artis literaiix opificibus, sed et principibus \'iiis crimcn illud incuriœ datur. Recentiores inter criticœ artis nnigistros scriptor exiuiius et perspicacis quidcni judicii vir, GiiaUerius Savagiiis Landor (1), civera suuin et jucundissinuun scriptorem, Gualterium Scolum (2) stjio nuper lacessivil acerrimo , quasi sermonem patrium corruperit. Scotus cniin , felicissiiuum ù naturâ sorlitus ingcniuni, delicia; leuiporis noslri, fabulas ania;nissimas nec incleganti quidem, nec semper aplo concinnoque stylo exai'avil; cui satiserat, dum gentium animos oblectaret demulceretque, scnsus suos depromere, mores patrios vivis coloribus adumbrare, prelisque longam voluminum seriem mandare. Non paucos enorcs ab incuriâ fusos in fabuk\, cuitilulusinscriptus est licd(iauitllcf,{'3) detexit Aristarchus il!e , verbi gratià — « laugking coiisiimcdly ,• » — « it ivas as fine a first appcarancc as I ever hcard ; » quasi adspcctus forma* que non oculis, sed auribus subjiccrentur!

Sed et apud eumdem Scotum erudilissimum nec satis caulum fabulalorem , in menda alia plurima olTendes ; cujus modi est ellipsis ista valdè inelegans — curse on the innovating hand attempis if ; cùni sic loqui dcberet : the innovating hand that attempts it. Elegantcr supprimilur particula that, sed tanlùm cùui aritè verbura occurrunt particula; /, thou, he, etc. Optimù dixcris : the man, . , you hâte, « homo quem oderis, » suppressà particule that. Idem (quod miruni) obtinet apud Italos recentiores, qui particulam che eumdem in modum oblitérant : « Monslrale, sic ait Machiaveliu» ,

(4) Walier Savage Landor. //na 3 l'/i a ry Conversations, t. II, p. 30.

(2) Sir Waller Scott.

(3) Redgauntlet.t. II, p. 43,

630 TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.

» l'amovc le porti; dicale il bciic le vuoi (1) ; i> vice verborum « che le vuoi. »

Sic occiduiit, sic dcpereunt et aflliguntur idiomata tuni subliliori etinaudito,luniinacciiralo sordidoque vocabuloiuniusu, iiecnon vanâ iiovaruni métamorphose on cupidine, ad barbariempaulalim redeuntia. Queniadmodum, teniporibus primis, rigida vocabulorum forma, manca et inops siino7iumôn copia inutilis eadeni exprimentium, et vocabulorum egeslas quœ menti subserviant; sic, temporibus ultimis , callida et subliiis vocum junctura , uberior sensuum luelaphysicorum copia, scrmo fraclus et elumbis, novasque et pravas loquendi formas cudendi amor iiiexplebibs. In testimonium hic arcessantur pseudo-gallica; voces plurimœ, hodie non raro usurpatiï, quœ ad £.rgumentum meum faciunt; cùm muiti rtr/îsif(/uc, pro rébus hominibusve qui ad artes spectant; socialiste, pro politeïas àogmalibus,velpro illo qui studio illorum incumbit; AumajuVaire, pro sjslcmatibus vel philosophis qui Immano generi favent; baser, utiliser, activer, pirater, influencer, gouverncmentul, positirisrne, exclusirisme, pessimam ultimœ scgctis messcm , interriti proferre in médium audent. islis ouinibus verbis hoc vilium commune, ut nihil cerli, nihil exacti, nullam nkribeian prœ se ferant, et ad metapirysicen prœruptissimam sese extollentia , vel homines vel doctrinas , lùm uegotia tùm viros, ad ioquentis libitum, incaulè désignent.

Cùm tandem ceciderunt incuriù et pravitate rhctorum profligata et devicta quœ florebant olim et vigebant idiomata , illa videre est quasi dissoluta et fracla in ntscio quid corrupti et marcescenlis abire.Tunc idiomalis anliqu: membra quasi evulsa et discerpla jacent. Quœab analysiquàdam rudiori ad sw/if/iestn eruditam politamque processerant, rursus ad analysin novam, sed corruptam illam, redeunt.Cujus quidem corruptelœ spécimen egregium sub ■ lis versatur nostris, cùm italica recentior lingua, liltorum ab orientalibus incolis usurpala , suis spoliata honoribus et décore orba proprio, ad exprimendas merae naturœ nécessitâtes et vilœ rudioris commoda usurpetur; et lingua FranctavAi nomine barbare, clausulis et flexionibus verborum carens, nihil sit nisi veri et genuini idiomatis confeclum et resupinum cadaver.

Gens artium bonarum inexperta , quotiescuuque ad usas sues

(1) Mandragora. A. iV.

TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS. /jSl

idioma anliquius et quondam opulentum flectit et detorquet, radicibus verborum quasi nudalis et arreptis, illas sibi vindicat, quarumsynthesin et syntaxin destruit et profligit, tandem ad barbaram quanidara analusin retrogressura. Indèparticularum prœfixarum et verborum, quœ auxiliaria vocantur, usas et abusus ; nec barbari recentiores unquam dicunt : amavi, sed amatum haheo ; f ai aimé ; nec amabo, sed volo amare (I will love, anglicè). Quod est tempoie nostro Hellènes usurpant novi , qui pro futuro tempore verbura thelo, volo, aoristo anteponnnt.

Sic, cursim adumbratis linguarura quarumlibet tum inchoamentis et progressu , tum corruptelû et renovatione, quarendum est, quaenam linguarum teutonicarum vices et lalinarum extitisse videantur.

S IV

QUID, TEUTOMCAM INTER ET LATINAU LINGUARCM EUROPjEARCM STIR- PEM, SIMILITUDINIS ANTIQU;E EXSTITISSE VIDEATCR.

Nihil hic de kelticâ, kymricâ, persicâ, vel samskretanâ linguâ tetigerii . . :iuas inter et idioraata cetera apud Europœos usurpais utriim vel remotissimce affinitates vel proximœ interfuerint, eruditiores, si libet, viri aut probare décernent, aut profligare (1). Teutonicorum et Lalinoruni idio.natum origines vel cursim, curiosè tamen, indicare satis erit; « periculosœ plénum opus aleœ. » Satis constat inler linguas Teutonicas, id est Germanicam, Batavam, Anglicam, Danicam, Suevicam, Islandicam, et Neolatinas quœ nunc apud meridionalis Europae populos usurpnntur, nempè Halos, Galios, Hispanos, Lusitanosque, nullum aflinitatis et parenlelœ vinculum vestigiumque, quoad vocabulorum compageui syntaxinque, casuurave et temporum flexus altiuet, nunc apparere. Quin imù, à Latino recedit vel Gallicuui idioma, quod anaiyticse syntaxi subditnm, nec verborum invertendorum licentiam , nec ex plurimis vocabulis vocabula

(t) V. Le Pileur, Bopp, Scblegel, Kaltschmidt, Burnouf^ Eichoff, Grimni, etc.

/|32 TEUTONTCIS LATINISQUE LINGUI8.

nova cudendi arbitrium pênes se habet. Et à Graeco ipso Latinum tlifTert, cùm facillima apud Graecos, et nulla aut ferè nulla apud Latinos verba secundùmanalogias leges condcndi facullas exslitcrit. Sed à Latino et Graîco longissimè abesse teutonica idiomala non ambiguuni est. Dissimilia utrinque verba, absona synlaxis, cuncta longo intervalle seaiota, vel ipsa pronunciandariim vocum consuetudo, vetustissinii odii penicaciaiu comprobare videntur.

Quod si autem, primû rerum facie non contentus, in intima quœstionis altissiniœ descendas , et dogmatiim illoruni quae janijam e\posui memor, Glossaria latina et germanica sciscitari et excutere volueris; sumuio cuni stupore fateberis initia et quasi prima linguariim lineamenta, quaj aduuibrûsse mihi visas sum; vocabula nenipè, quK numéros, astrorura cursus, cœli temperiem, temporis divisiont-s, familiam , corporis motus , vitam niortenique demonstrant , ferè eadem apud Latino-Graecas et Golbico-Germanicas gentes exslitisse.

Quod si à numerjs ordiamur, taies sunt , apud

fis, duo, trcis, ... ,,, {s)ex, (s) epta,

Gnecos, l mia ,

Latinos , unus, duo, très, quatuor, , , . sex, septcm.

Gothos, (lins, twui, ihri, fidivor, ... saihs, sibun.

Arch. Gerni , euias, zivo, drio, feor, ... sehs, sibun.

iiva, ihri, feather, . . . six, seofon.

iwee, dry, vicr, . . . ses, seven,

iiva, tre, fyra, . . . sex, siu.

tvcir, tliryr, fiorir, ... sex, sio.

iivei dvei, vicr, ... scchs, sieben,

eue, hvo, tliree, four, . . . six, seven,

deux, f rois, quatre, »., six, sept, etc. (1)

■ Numerum qidnque {Grxcb pente) non in tabulas retuli, qui vices ab aliis mutationibus reniolos expertus est; nec octo, novem, deeem, quibus persiniiiia germanica et anglica verba aclit , eight ; — ncun, nine ; — zelien, ien ; etiamnunc perstitêre.

(I) Y, J, H, Kaltschmidl, Sprarhvergleichendes Wœrterbuch der i»uUchen Spr(tche,<^lf, Leipzig, 1839,

A nglo-Sax. ,

an.

Batavos,

cen.

Suevos,

en.

Islandicos ,

cin.

Gernianos ,

cin.

Anglos,

one,

Galles,

vn.

TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.

Ad alios si pergamus parralélisynous in perinulta ejusdem geaeris incidenius : qucmadiuodum apud

Germanos ,

WoUen.

Anglos ,

wm.

Latinos ,

Velle.

Gallos,

Voîiloir

Quod plané unum et idem. Sic etiam

Germani ,

Du,

Angli,

Thou,

Latini ,

Tu.

Galli,

Toi,

Sic et :

Germani,

Schwester,

Nacht,

Mein,

Haben,

Angli ,

Sister,

Night,

Mine,

Hâve.

Latini,

Soror,

Nox,

Meus,

Habeo,

Galli,

SœuPf

Nuit,

Mort,

Avoir,

Pêne omnia, quae barbarorum hominum intellectum et sensus non elTugiunt apud teutonicas et latinas gentes congruunt :

Latini, sol, sal, esse, kabere, velle, ventits.

Angli ,

SUUf

sait.

hâve,

xvind.

Germani ,

sonne ,

salz.

essen,

haben.

ivollen.

ivind.

Golhi,

sunna.

sait,

ita.

haba.

vilia.

vinds.

Islandici,

sûnas,

ad,

âj).

val,

vâtas.

Galli,

soleil,

sel,

avoir.

vouloir.

vent.

Grseci ,

hclios.

als,

edâ.

boulomai.

Ordinem linguarum illarum omnium in tabulis praefixis intervertere et confundere quasi consulté curavimus, quô clariùs avila ea-

h^U TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.

rnm consanguinitas apparcrct. Sic et conferre licet teiitoniciim vader LUiU latino patcr : lalimini viaiev cum germanico muHer ; — Ilerr cuiii lierus ; — urbs, orbs , cimi vcibo prisco Huuarban (incnrvare) «'X arciiaïcù supcrioijs Geinianiae dialccto ; undè Teuloiiicum Warbes (circulus) , et Gerinanicum recentius Wirbcl. Nec praeteream occultiorem , sed reverû non anibigendaui , vociim qua? scquunlur copulara :

Grœci, Damaô , Hcdus, Phratria.

Latini, Domo, Su-advia {sm\h) , Froter.

Golhi, Tanujm r f Angl Sa\.) , Sivoti, | Brollmr.

( (Arcbaïc. AnglJ Soie , ) Angli, Tome, Siveet, Brother,

Galli, Dompter^ Suave, Frère.

nec verborum infra positorum notatu dîgnissimam aflinilatem. Conféras cum Teutonicis vocabulis

Latinum Veredus , quod persimile Germanico Pfercd , pferd. — Equus , à grœco ippos ) iccos, archaicâ

fonnù), siuiilelslandica. . . Eïkur,

(Dauico Og)f

(elSuevico Ocg) ,

Taurus Stier.

Porcellus Ferkel.

Sus Sow.

Cattus Catze.

(Angl.) Cat.

Lingua (Angl.) Tongue,

Rcx (Golh.) neïld,rU:i.

Dctis. , (Suev.) Tand.

{Angl, tooth; Gcriaan, zalin; Angl.-Sîix, tôdh; Gollii Uini/i),

TEUTONICIS LATINISQUE IINGUIS.

fl35

QuaBquidem inter vocabula ne unum quidem moribus hominum venaticorum et rusticorum parùm idoneum decerpseris. Germanos ab Italis, Romanosve à Teutonibus dialectum jain exornatam et expolitam mutuatos fuisse haud facile conjectandum putaverim ; sed utrosque ex eodem antiquo et remotissiino fonte hausisse non nieherculè sermouis absoluti et grannnalices omni ex parle exactae voces et syiitaxiu, rudia auteni idiomatis penè barbari incboamenta qusedara, quae, labentibus annis, in diversas et ornatiores formas utrinquè abierunt.

Cùm jam de vocibus istis apud nos actum sit, quae primo quasi partunatx, vitae bumanae degendae necessariae sunt; ad illas transeam, quœ primam vocabulorum compagem suppeditaverunt , quasque grammatici praepositionum, conjunclionum adverbioruraque sub nominibus nôrunt. Hic etiam sonorum et radicum similitudinem indubitatam agnoscemus :

Graeci ,

(s) uper

, apo,

pro,

ampki.

Latini,

super.

ab.

pro.

amh,

quo.

trans.

Arcb. Germ,

, ubar,

ab.

fora.

umpi,

hiveo,

dru.

Gothi,

tufar.

faur,

lnvaiwa,tUairh.

Angl.-Sax.,

. ufiir,

of.

fore.

ymb,

hu.

thark.

Angli,

. over.

of.

for.

hoiv.

Ihrougk,

Batavi,

. over.

af.

voor

om,

hoe.

door.

Suevi,

. afver,

foer,

om,

fiivi,

Islandici,

. ofur.

fy^-h

iim.

GallJ,

sur.

rtè-solu,

pour

,am6-itior

à tra-\ers.

ItaU,

sopra,

flô-sente

,per,

«mft-izione,, ,

fra-versar.

Nec, à temporibus priscis ad recentiora, îllae quas notavimus vocabulorum iuimutationes lege quàdam certâ radiées primas sensim transformasse videntur. Persœpè grœcum gallico sernioni novo propiùs atque lalino antiquo accedit; et quae graeca verba Lalium recusavit, teutonicis nunc glossariis insunt. Exempli gratià, verbum Hellenicum boulomai {velle) verbo gallico vouloir propiùs adhœrere videtur , quàm latino velle , ex archaïco grœco bolomai extracto. Si quis meridionalis Galliae incola vocabulum vouloir suo more pronuntiet, mutatà in sonum b literâ f , graecum illud omnino sonabit,

Graeci,

Potu (

Gothi,

Filu.

Scoti ,

Fêle.

Germani ,

Viet.

/|36 TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.

boutoir, boulomai. Nec rarô agnoscas (ut jam dixi) vocabula graeca quaedam , quibus latinum glossarium caret , inter germanicae sUrpis vocabula permansisse. Sic :

, multum).

Pro eodem verbo Latini multùm, Galli beaucoup, Angli many, ex alienis radicibus prolata. Sic quoque :

Grseci, Mené ( , luna).

Gothi , Mecna.

Islandici, Maiii,

Anglo-Saxonici , Mona,

Angli , Mooii,

cùm Latini eunidem sensum verbo luua, Galli lune (quod ex selèné), exprimant. Nec obliviscendum , easdem radiées in alla abiisse verba lalina; graecum polu, in plus ; et mène, in mensis.

Quicquid, per longas temporum et casuum vices, metaniorphoseôn subierit vocabuli unius forma, notatu dignissimum censeo. Haud rarô, vel un;l literulà supprcssù aut pennutalâ, omnem evanuisse dixeris vocum eariimdem similitudinem :

Grœci dixerunt ,

E-ruthros,

Lalini ,

.. ruber.

Gothi ,

,, rauds.

Germani ,

. . rot h.

Anglo-Saxonici ,

. . rcad.

Angli veteres,

, , ruddy.

Angli novi ,

, , rcd.

Galli,

. . rouge.

Itali,

,, rubro.

TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.

Idem verbum est , quod idem non sonat.

Grœci ,

D-akru.

Latini,