SU
QVS FCERIT, BAREAR'-S APCD GENTES, EUDIUM ADHUC IDI0MATU3I CONDITIO.
CCun de perobscuris teutonicarum necnon latinarum linguarum originibus paucis disserere uobis in anime sit, inquirendum antè omnia existimaverim , num sie;na prœ se ferant tum latiuum, tum germanicum idiomata antiquioris cujusdam origiuis et avitae hereditatis, an utrumque pro recentiori liuguà et quasi sponte suâ intrà
Il2ll TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.
Latii Germanijbve limites orlâ et adauctû accipere debeamus. Plénum dubii probléma ; nec priùs aggrediendum , quàm certa invesligalione comperlum habueiimus', quibusnara signis agnoscantur tum rudium et quasi nascentium, tum adultorum Tigentiumque populorum idiomata. Hoc igitur primum nobis erit disquisitionis argumentuui : quibus prœserlim vocabulis barbarae génies gaudere videantur; quibus incrementis, adolescentiœ jam sladio pcracto, linguoc ad perfectum et absolutum modum statumque perveniant ; mox coiifectœ, ingravescente paulatim senio, ad occasum prolapsurœ. Linguse etenim , regnorum et populorum instar, a;tate provectâ, debilitantur et franguntur.
Scnaibilia tantùni, si ab Apuleio, subtilissimo Madaurcnsi, vocabulum senii-barbarum mutuari audeam, expiimere gestiunt populi, nondum bonis artibus exculti , nec elegantioris vitœ nobile otium nactae. Dùm sylvis dumetisque humanuni gcnus nudum et rude inerrat, cogitationibus admodum paucis induiget, proximasque solummodô res et corporis nécessitâtes primas vocabulis quibuslibet tuncsignificareconatur. dameras synonyntôn penè immensus, quibus astra , tellus, noiissinia quteque exprimantur; morum consuetudine huuianiori nondum exorlû, qua; vocabula alia invelial. Apud Arabas anliquiores, teste Herdero, 1000 vocabula yladium ; 200, scrpentem ; 80, mcl, 50 leoncm exprimebant; dùm nullo contra verbo aninii motus et sensus intinii recludebantur. Nec mirum Arabas, gladio s;epè usos, scrpctiium leoniiiyiqac dentcm infcnsum reformidantes, rupibus arenosis inbabitantes , rarô et parce de ignolis , fréquenter et varié de rébus notissimis loquutos (1). Veteris Scandinavi;e incolis, nullum ad bcucvolcntiam exprimendam (2) vocabulum, quinquaginta auteni pro lutvc ; quam viuritimum draconcm, fluctuum viatorcm, ulitcm Occani , poetico suo more vulgô vocitabant.
Quicquid melaphysicum philosophicunive, quicquid ad elegantioris vitae consuetudinem , aut ad intima aflecluum arcana atlinct, Scandinavorura , Anglo-Saxonum , nec non kelticarum americanarumve tribuum idiomata omninùnesciunt.Nechodlt; rusticos homines unquam audias aliter loquentes, atque istos sylvarum incolas, qui rudibus verbis et ad naturam rerum proxiraè accedentibus utuntur.
(I) V. Bonstetten. Études de l'hoBune, t- 1, p. 81, (3) Y. Rask.
TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS. U25
Si gallico sennoiie ruslicus aut operarias nescio qiiis niagnam pecuniani exprimere velil, non iile dicet une somme considcruble, sed simpliciter une grosse somme ; qiio quidem verbo pecuniœ acervus quasi oculis subjicitur; ad intellecluin nil attinel. Peruvianos, quanquani paulô piovectiores et excuiliores , vocabulis melapiiysicis caruisse (1), quac^as^iham, virtutem, spaiium, tempus, gratum animum exprimèrent , notavit Bonstettenius ideua , acerrimus metapliysiccs indagator.
Quo fit ut augurandura facile censuerim, vocabula ista, quœ rébus physicis quondam iniposila fuerunt , quasi fundamenta linguarum anliquissima exstilisse; earumque genlium , apud quas imniota et intacla pernianscrunt, cerlani consanguinitateui cl quasi necessariuiu priscae parentehe vinculum designare.
Apud populos vitae humanioris inexperlos usurpata vocabula cùiu illorum moribus consentanea floreant et intellectus lorpesccnlis adhuc et desidis notam référant ; sic et apud eosdeni populos vocabuloruui illorum ipsa syntaxis artificii inops nudaque jacet ; qux' quidem nunquam à physicis ad melapliysica , nunquani, ut Scrvius ait, ad gcncralitates exsurgere audet; noc arleni sublilissiniam callet, qui vocabula quœque vinculis idoneis , alla aliis , conneclunlur. Regni Siamensis (2) si quis incola dicere velit : « Valdè gaudebo, cùm primuni domum. meam iuirabo ; » non aliud dicet ac : « cùm ego domus ego, ego cor uiultum; » — arena sine calce. Quà ratione niodoque voces inflectantur, et inler se particulis variis et clausulis cerlis connectanlur, ille nescit. In liiic sententià, quara jam memoravi, vox gaudere, quœ animi molum et mentis cogitalioneui expriiBit, a voce for, qua; partem corporis humani significat, supplctur ; eâdcmque tum vocabulorum, tura clausularum egestate fit, ut domiis mea non aliter reddi possit ac verbis istis, domus ego. Quod quidem barbarum et hodiè à servis Afris, qui linguas europœas garriunt , usurpalum , cùm dicant maître à moi, maîtresse à moi, nec eunidem sensuni in pronomen Jiion , meus , 7nicn , compingere possint.
Nec satis est. Cùm crassior rudiorque sit linguarum islarum pcnè nascentium indoles, nec ideas , sed illa lantùm , qua; à sensibus per-
(1) V. De Humboldt.
(•2) Y. De Humboldt; Bonstetten, loco cit. VoycKje de l'abbé de Choisy. — Idem obtinel .ii Sincnsi graiumati^-e.
l\26 TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.
cipiuntur, exprimant, nec ratiocinandi ambages aut abdita metaplnjsiccs arcana recludere, illisque lumen clarum affundere queant; eô magis obscura et perplexa , exquisitiorique studio coniposila , primo adspectu videntur. Non enim ad simplicitatem, q\ix composita, ad scnsum unum , quœ diversa , revocant ; sed circà ditTerenliarum inutilium ambages bœrent et oberrant , novumque vocabulum pangere gestiunt, si viri duo, si mulieres duae, si puelU, si puellae loquantur. Inde sterilium vocum copia uberrima, sunima vocum pernecessariarum egestas. Inde tantus amor compositorum verborum apud barbaras gentes, quie sermonera coarctare et magnam uno verbo sensuum vim concludere nondùm sciunt. Inde operosiores, istis temporibus rcgionibusque , barbarorum idiomatum moles et machina; niliil velox, nii simplex, ni! expeditum. Quod si fixmina amet, verbum aliud; si lir, aiiud; si puer, aiiud; si puella, canis, equus, viator, venator , vetulus, vetula, novum vocabulum pro singulis « amantibus » cudilur (1). Nec americanarum sylvarum indigenae unquùni vocabulo/iosutunlur, sic loquuti : Ego-plus-tu-et-plus-illc ; nec unquam aiunt, ambulubo, sed : queo ambulare, seu — volo ambuhtre, aut — spcro ambulare, Quemadmodum antiquissimi macbi- Harum artitices vel ingcniosissima inventa mullis ambagibus, compa* gibus, rotulis irapedimentisque obstruxerunt , quœ posteriorum temporum USU3 velut inutilia delevit rejecitque, ad simpliciorem et faciliorem forraam cuncta redigcns, illudque assccuturus, ut maximi parvo adparatu obtineanlur efTectus ; — sic idiomatum adhuc incultorum slerilis iila et portenlosa ubertas apud provectiores populos justis limitibiis clauditur, tuncque primùm veram fertilitatem sibi vindicat, quum gentes Icgibus certis subdilce vitac humanioris commodis fruuntur.
Quôd si omnia quœ pi œfatus sum conferre velim , et quod ex iis sequitur inquirere; linguas à rudi quûdam malusti et incondilâ vocabulorum congerie ad eruditiorem el simpliciorem siuifliesin procedere, nobis coni]ierluin erit. Vocabulorum, quœ ad corpus pertinent, ininimera propè copia; eorum, quœ ad animi motus, summa
(1)V. de Humboldt — Supplément à la grammaire japonnaise de Bodrigues , trad. j)ar Landresse. — V. Ptlk-prat , Charlevoix , Hunier > omnesque qui de barbarorum populorum.linguis , el pr«sertira de linguarum in Aniericà sepleiilrioiiali usurpataium vaiietatibus scripserunt.
TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS. Û27
egestas; clausularum inopia, vanarura denique tlistinctiorum abundantia valdè superflua : h;cc apud gentes barbaras Gramniatices quasi inchoata; signa haud ambigua sunt.
Qiiid luminis dogmafa ista , ex bistorià iinguarum tracta, idiomatum teulonicorum et latinorum origiuibus adbibeaut, mox apparebiU
