‹ Études sur la condition de la classe agricole et l'état de l'agriculture en Normandie, au moyen âge;Chapitre 54 sur 70 · MAI · texte numérisé non relu

MAI

Uni ver si s présentes litteras inspecturis, officialis Ebroicensis, salutem in Domino. Noveritis quod, in nostra presentia constitutif G., humilia abbas Lire, et conventus ejusdem loci, per baillivum corumdem, procuratorem suum, ex una parte, et magister Rogerus dictus Malpoint, ex altéra, recognoverunt se tradidisse dicto magistro R. Malpoint ad h'rmam usque ad duodecim annos manerium quod habent apud Barram, cum domibus ibi edin'eatis, et terris quas habent ad dictum manerium pertinentibus, et totam decimam cujuslibet bladi quam percipere consueverunt tempore Willelmi defuncti, quondam recto ris ecclesie de Barra, pro septem modiis bladi annuatim ad mensuram garnerii sui persol vendis, scilicet duobus modiis frumenti, vel pisorum (si voluerint ea capere pro frumento), et duobus modiis grossi bladi, et tribus modiis avene vel ordei. Et illorum quatuor modiorum bladi débet persol vere eis duos modios infra octabas Sancti Andrée, et alios duos modio* infra Cineres; et dictos tre6 modios avenc vel ordei débet persol vere infra octabas Pasche. Dictus vero R. Malpoint tenetur eis dictum manerium et domos in bono statu conservare usque ad terminum supradictum, et débet reddere terras in eo statu in quo cepit eas, videlicet octo acras terre garatate, et marnam ad marnaudum sex acras ex illis octo, et dimidiam acram terre ordeate, et duas acras terre garatate quibus marna non suffecerit, et novem acras terre ad faciendam avenant. Et cepit dictus R. ab eis quatuor vaccas apreciatas ad valorem sexaginta solidoruni et decem turononsium. Ad solutionem vero predictorum bladorum predictis terminis eis plenarie faciendam, predictus R. se et sua, ubicumque fuerint, eis obligavit, ita quod, si in alicujus solutione debitis terminis ipsum deticcre contigerit, bona ipsius in manu sua capere et sine contradictione dicti R. venderc poterunt usquo ad solutionem sibi plenarie faciendam. Et, si dictus R. contra hoc venire presumpserit , ipsum dicta finna poterunt privare. In cujus rei testimonium, ad petitionem ipsornni, videlicet ahbatis et conventus et

dicti II., sigillura carie Ehroicensis apposuimus. Dfttum anno Domini m0 cc° quadragesimo septimo, in crastino Ascensionis Domini.

[Original dépourvu de son sceau , aux Arch. de l'Eure, fonds de Lire, pièce anciennement cotée : Chap. 62, art. 1, n. ix.

L« •«••*• de* vilaias ét> \'9rumm , par Katovt ém €■•■ I .

MILIEU DU Xlir SIKCLF.

Adeu me plaign à saint Michiul , Qui est message au rei deu ciel , De toz les vileins de Verson , Et do Osber, un vilein félon ; Saint Michiol veut désériter.

La pierre deivent amener, Toz les jorz qu'il en est mestier, Sanz contredit et sanz dangior.

Et eu» as fors et as molins , 10 (Eus sunt plus cuverz que mnstins) . Et eus as molins et as fors Doivent servise toz les jorz Que l'en i veut fere mesons ; Il doivent servir les mâchons Et de la pierre et del mortier.

Tôt ceu fait le vilain plcnier, Maleeth gré Osber Peenele1, Qui porte malvese novele ; Les vilains en font lor visconte , *> Dont il morront à maie honte ; Il en ont fait lor plaideor, l*or désériter lor seignor.

Ne 1' fircnt-il eu tens Ogicr, Et ou Robert le Chovalier , Et eu tens as autres priors Eus le fesoient toz les jors.

Le premier servise de l'an , Si doivent à la Saint-Johun,

1 L'autpur do cp coufp conimpncp par reproolier aux vilnina de Vorson d'avnir touIu m»* coupt le jouir <le IVjlxiyo da Mont-Saint-Mlchrl. Il part d«- \k \t<>\ir drrrlrr en détail toute* lcn rt-dpvanc*-» nuxqurlh» cps tenancier» etuit-m Mijptit. Non* n'avout pan cru Indfopfnmible d'aj<iut«r dp» îmti** à re* ver» : l'explication dr> ; a«*ait«"> diffiVltr«i wra fournie par la pièce latine qui nuivra immédiatement , et do.il LE toMlK VK* V1LA1X3 p+at être convldéré ronraie un résumé préliminaire.

2 Lp nom de CPt rwbcrt TViinel , «1«'j.:i «in'- plu. haut, *. I, w if «murera dan* la pife-a* «niv.'iutp, iirt. I.XYI.

C'est qu'il doivent Ici prez fauchior, 30 Aimer et aparcllier,

Et tasser eu mileu des prez ; Quant il les aront assemblez , Porter les doivent au manoir, Quant l'en lor vent faire asavoir Et les bordiers les metont enz ; Cest servise font-il toz tens.

Après doivent le bié curer; Queun i doit o son truble aler ; Chescun i va, le truble au col , 40 Curer le fi en s et dur et mol ;

Queun i vet le truble en sa main ; Cest servise fait le vilein.

Et vez ici le mois d'aaust :

Un servise qui ne vos faut , C'est que il doivent la corvée ; El ne doit pas estre obb'ée :

C'est qu'il doivent les blez soier Aiiner et aparellier, Et tasser el mileu del champ , S0 Et porter les en meintenant ; Porter les doivent à la granche.

Cest servise font dès enfance ; Issi firent lor anceisor ; Tel servise font au seignor.

Lor terres si sont champartables ; Jà n'en aporteront lor garbes ; Guerre vont le champartéor, Qu'il i meinent à grant dolor ; Se le vilein faut à son conte ,

60 Le champartor le met à honte , Et en liève grande merci Del vilein , quant l'a deservi .

Le champart charge en sa charète , Ne n'i ose autre garbe mètre , Vet à la grange del champpart ; Son blé remaint de l'autre part Qui est au vent et à la pluie ; Au vilein malement ennuie De son blé qui gist par le champ ,

70 Là où il a domage si grant3.

Alainz qu'il puet vient à la grange Où l'on lèvera merci grande S'il a nule garbe perdue, Qui soit chaïte en champ n'en rue.

Ses chevaus si atahe (sic) et lie , Ne l'en lessera mengier mie ;

r» Le tuut »l doit proba1 IciniMil elfe supprimé dans ce

Si le veet le tasscor, Il le metteit à grant dolor ; Il en voudrait avoir del vin.

*0 Moût fait le vilein maie fin ,

Qui a des serjanz treis ou quatre :

L'un receit , et l'autre desquarque T Et l'autre amarne au tassoor ; A ssez a le vilein dolor.

Quant a dechargié, si s'en va.

11 n'eut mes tel joïe pièce a , Et puis maudit en son language Qui li dona tel héritage , Por quoi il est si mal mené

UO Après, vient la foire del Pré, Kt la Nostre-Dame en setembre, Qu'il covient le porcage rendre :

Se le vilein a viij porceaus, 11 en prendra les ij plus beaus, Et l'autre après est au seignor ; Il ne prendra pas le peior ; Del sorplus, de queun, i denier *r Il lor covient tôt ce paier.

Et après vient la Saint-Denis 100 Que les vilains sunt esbnhis, Qu'il lor covient lor cens paier T Qui verreit vileins esmaier.

Et puis deivent les porprestures.

Donc il tien en t les granz clostures : Se le vilein i sen champ a, Que il gaagne de grant pièce a»

Il ne le porra raie clorre ; Il ne le puet fere ne n'ose, Devant ce qu'il ait assis rente KO Au seignor et qu'il le consente r Que Pen apele porpresture ; Jà ni metra pierre en closture, Ne n'i fera mur ne maisièro, Por la terre qu'est champartière.

Une autre chose vos veil dierre :

Qu'il ne puet pas vendre sa tierre Que le seignor n'eit le treziesme ; Quer n'est pas4 dreiz qu'il ait le dïziesme-

S'il a sa terre loiug de sci, 1*0 Atornée de mal agréi, Qu'il baït à gaagnerie, Par de dehors lu seignor ie, L'en en liève la sèque mou te.

I \* mot 1*4* doit mhi» iloul* ctr» »H|ii>rin»f.

Iceste rente n'est par toute :

L'en en liève mou te et campart, Et la diesme est de l'autre part Et l'autre garbe est au secor.

Poi i demore del labor ; Quant il a la terme paée , 130 Moût s'est bien la terre aquitée*.

S' un bat orge, et l'autre froment ; Li un achate, et l'autre vent.

Se ne puent paier au jor, En la merci sunt lor seignor.

Apres, il doivent la corvée :

Quant il aront la terre arée, Querre vont le blé au guernier ; Semer le deivent et hercier, Chescun un acre en sa partie.

*40 Après cen, si deivent l'oublie, A la Saint-Andreu baconnel, Treis semaines devant Noël ; Por ce fu oblie apelée, Ce fu por la chambre privée.

A Noël deivent les gelines ; S'il n'es rendent bones et fines ?

Le prevost en prendra les gages.

Apres, il deivent les bresages :

*B0 Chescun doit d'orge ij ses tiers, Et de froment doit iij quartiers.

Alez, si les fêtes paier; Bien se deivent mes aquitier ; Alez, si prenez lor chevaus , Prenez et vaches et véaus ; Prenez gages par les os tes, Et si m'en amenez assez.

Ne lessiez mie por lor dons ; Quer trop sont les vileins félons.

Biem me conta Rogier A dé, MO Que honte ait vilein eschapé :

Se vilain sa fille marie Par de dehors la seignorie, Le seignor en a le cnlagc :

iii sols en a del mariage ; iii sols en a reison por quei, Sire, je 1' vos di par ma fei :

Jadis avint que le vilein Ballout sa fille par la mein

."> I>an* le M*., «■«• ver* et le* fn»U précédent* «ont ajoute* nu bat de lu page; Us tout mut!» de «ii nuti'u* ver», «jue uousfevunft cru cuuvcnaMo <Io rej»ortcr à la liu du la pièce.

Et la Ivrout à son seignor, 170 Jà ne fust de si grant valor A faire idonc sa volonté, A n ce i s qu'il li eust el doné Rente, chatol ou héritage For consentir le mariage.

Après, vient la Pasque floric, Feste que Dcx a establie, Que il doivent les motonages ; Il en tienent les héritages ; S'il ne poënt paier au jor, 180 En la merci sont au seignor.

A Pasques doivent la corvée ; Quant il aront la terre arée, Querre vont le blé au guernier ; Semer le doivent et hercicr ; Chescun si fet un acre d'orge.

Et puent aler à la forge, Et 1ère lor chevaus ferrer ; Quer el bois les co vient aler, En Montpinchon ou en Aunei, iW En Cingueleis ou en Vernei.

11 en ont moût riche soudée :

ii deniers ont por la j ornée !

Et puis doivent le chariage (Que l'en apele le sommage) Del blé porter à Dan Jehan, Que il fesoicnt chescun an, Donc il estaient mal menez ; Les vileins si sont acensez, Chescun i quartier de froment ; 300 Itant au vilenage apent.

Et puis sunt en ban de raolin :

Se le vilain n'a fait sa tin Vers le monnier ainz qu'il i aut, Del blé prendra tant bas et haut, O le boissel donc l'en mesure, Que il ara bien sa mouture ; Et de la ferine prendra O la palète que il a ; Comble ne sera pas demie ; £10 Et puis si prendra sa poignic ; Et puis prendra le vasletage -, C'est le servise del portage 6.

Or li è le vilain en a sa part, Et si s'en aut en sa maison Qu'il n'i ait noise ne tenoon.

<"» Il imrKit iiiaur|iifr un vcru «*»tic c«'lul-cl «•! le «uivaul, «pli n «loin *>ll.il*** <li 1ro|».

Après, si sont en ban de for ; Encor est cest ban le péor :

CJuant la fume au vilein i va , Où cle ne fu mes piecha , MO Et paie moût bien son iornage , Son tortel et son aïage , Enquor va grochant la forniere , Qui est moût orguelloso et fiere Et le fornier roquine et jure , Et dit qu'il n'a pas sa dreiturc ; Requigne et jure les denz Dé Que le for sera mal chaule; Jà de boen pain n'en inongera; Tôt cru mal atome sera.

*30 Sire , sachez quel firmament ; Je ne sai plus ouverte gent Que sunt les vileins de Verson ; Qucr ceteinement (sic) le savon.

Cest conte fist Estout de Goz , Et si dist voir de plusor9 moz.

(lley. reàd. M. S. M., f. 23 r et v, et H r. Vov. plus haut, p. 122 et f25.)

Et*t êam ntmiii de l'abbaye 4a Mo*t-lt«ia«.9«cb*l * Varm (eamtoa d>Emd),

•« * BrwttCTilk» (raa(aa ém Ca«»)l.

MILIEU DU XIIIe SIÈCLE.

I. Censut de Brelecilla : Paris, vj d. — Filii Probi Hominis, xij d.

— Guill. Sapiens, vj d. — Robin Burnel, vj d. — Filius Ascelini Burncl, vj d. — Will. Beesyn, vj s. et dim. — Gauf. de Baute, ij s. ij d. — Will. Diemeinne, xxj d. — Rie. Vitalis, xxj d. — Will. Renont, iij s. — Joli. Jugloor et participes, ij d. — Rad. Gâte, vj d. — Joh. de Verson, ij s. et dim. — Will. de Bavent, ij s. et dim. — -Filins Eudonis Fabri, xij d. — Joh. Laurencii, iiij s. vj d. — Filius Will. Seran, v s. — Filius Rie. Grente, xij d. — Filius Tustani Lupi, xij d.

— Guillemot Anglicus et participes, xv d. — Filius Will. Lupi et

1 Pour menair«*r l>«i»uce, non* avons cru pouvoir, «an» inconvénient, imprimer cette plèra en «-niiaervant quelque* nhrevlafiona d'un usnjre tre»-fré<iueDt. Au renie, pn'ir l<-rrr toute* le» dtfOrultch. nou« en donneront ici la signification : A., liera; D. , hu««eUu» ; liKltr., Brettevilla ; <'. et ('EN., cunomaimcns-U ; OAi'., cupu; i>. . denariu*; I>IM.. diuiMlu»; r. (in), in fcodo; F». r frumentutu; a. , tralllua; i... Hl.ra; o., ordeî dan* le* art. XIII et XIV, oMlia dans l'art. IX, et uva ilpn* les art XL et XLI; OB., ol»ilu%; V-, percha; f»w.Tlt.\, partir<>i>« ou participa* ; ri... plénum ; Q. , quarts, iuui ; s. , aolldun ; sKkV. , nervîliiun ; SEXT. , •cxterinni ; T., turon»>u*iii ; V. viryafn.

participes, vj d. — Herveus Durefidei , xiij d. — Filius Ysembart Comités , iij s. ij d. — Petrus Ansquetil , iij d. — Filius Yvonis Seran , xij d. — Filiu8 Will. Vitalis, viij d. — Rie. Matillidis, viij d. — Filius Rob. de Vernei, viij d. — Feodum Dos do Vilain, xij d. — Filius Will. Nich., vj d. — Rog. Seran, pro filiis Rie. Nicholai, iij s. vj d. — Frater Roberti de Vernei» iiij d. — Filie Will. Trossel, xij d. — Ysembart Huterel, xij d. — Rie. le Sor, xv d. — Amatus le Sor, ix d. — Rad. Redon , vj d. — Alex. Guerout, vj d. — Filius Oliveri , vj d. — Rog. Cauvin, xij d. — Paisant, xij d. — Joh. dictas Rex, vj d. — Filius Rob. Morel , vj d. — Thomas de Hoga , v j d. — Hurtaut Cauvin , xij d. — Will. Calipel, iiij s. vj d. — Feodum Boen Marchié, xij d. — Will. de Moen, xij d. — Filii Clarté, vij s. ix d. — Feodum Ruii , iij s. — Filii Grente, vj d. — Episcopuc et participes , ij d. — Rohes la Caretièro , viij d. — Feodum Fergant , xviij d. — Rie. Callidus, ij d. — Hen. de Platea , xviij d. — Nich. le Cordier, ij d. — Filia Odunisle Monn., vj d. — Tus tan us do Aquis, x d. — Olivcrius Torbe, vj d. — Joh. Gervasii, xij d. — Filia Nich. Baillol, ix d. — Feodum Germani Herloin , xv d. — Filia Rie. le Caretier, xij d. — Filii Gauf. Herupel, ij s. — Germanus Maduel, ij s. — Ysembart le Suor, xij d.

— Hen. de Bisacia, x d. — Hervoet, x d. — Rie. G al te ri, xij d. — Germ. Galteri, xij d. — Thomas le Grève, x d. — Will. le Grève, vj d. — Joh. Carpent. , x d. — Filius Guerout PEuros, x d. — Heredes Aalarc Agnes, xij d. — Rog. Aufent, xv d. — Will. Hugonis, xv d. — Rie. frater sacerdotis, xv d. — Will. Gui art, xv d. — Rie. de Fonte, xij d. — Tustenus de Moen, iiij s. — Matheus et participes, ij s. — Item, Matheus, xvj d. — Joh. Rosscl, ij d. — Goubert, xij d. — Dyaconus, xij d. — Joh. de Venoiz, xij d. — Rad. de M ara, vj d. — Filius Albini, vj d. — Ileredes Will. Agnes, viij d. — Joh. Nich., xij d. — Rad. Tornemenu, xv d. — Rob. le Gras, viij d. — Feodum Guerout le Canu, vj d. — Rad. Goscelin, xij d. — Petrus G*sdon, xij d. — Tustanus Petronille, iij d. — Item, de ieodo Engougier, iiij d. — Hugo de Ultra aquam , iij d. — Galt. Capel, xij d. — Filius Rob. Nepotis , xij d. — Rob. Medicus, xij d. — Odo Masculus, xij d. — Hubertus Hamonis, vj d. — Filius Hug. Generis, xij d. — Filia Grente Campion, vj d. — Feodum Guerin, xij d. — Filius Torigne, viij d. — Filius Pétri Vezie, iij d. — Filie Joh. de Aquis, iij d. — Feodum Tustani la Dame, xij d. — Filius Ranulfi Maduel, iiij d. — Philippot, xvj d. — Joh. Martel, vj d. — Feodum relicte Joh. Bodin, vj d. — Will. Probus Homo, vj d. — Phil. Cajou et participes, ij d. — De Mondrcvilla, vj d. — Gervasius Morel, deMisseio, xij d. — Filii Rie. Nicole, v s. — Participes Gravate , vj d. — Item , Rie. frater presbiteri , ij d. — Gervasius Ranulfi, iiij d. — Petrus Ansquetil, iij t. ■— Item, filii Rie. Nicole , ad Natale , xij d.

Surama : vij 1. et xij s. cen. ij d.

II. De censibu* de firetevilla ad nondinas Prati : Joh. Marie et Joh. Ascelin, ij s. vj d. — Feodum Guimondi Liberi Hominis, ij a. vj d.

— Will. de Barra, xij d. — Filii Guill. Guerout, v s. iiij d. — Will. Faber, xij d. — Guimont de Val et participes, vj d. — Puriu et participes, xij d. — Hugo de Ponte et participes , xij d. — Filius Elemosinarii, xij d. — Osher dietns Miles, vj s. et dim. — Will, de M on as ter io,

pro feodo Molluy, xij d. — Gauf. de Baute, pro eodcin, ij g. — Hhvs de Hommo, xs. — Item , Gauf. de Baute, pro Rog. dicto Milite, x d. et ob. — FiliusWill. de Carpiquet, iij s. et ix d. — Kobinus de Houmo, pro feodo Luche, xviij d. — Feoduin Ascclini Hoel et participes, xij d.

— Filia Osber de Bolon , xvd. — Neptis Rob. de Bitot, viij d. et ob.

— Filius Pétri Odeline , ix d. — Feodum Godefredi filii Pétri, iij s. iiij d. — Feodum Symonis, ij s. vj d. — Filius Kanl. Asnier, ij s. — Filii Rob. de Campis, xv d. — Ascelhi Haatenc, iij s. ix d. — Gauf. de Baute , pro feodo Garnier, ij s. — Filius Goscelin Probi Hominis , vj d. — Feodum Henrici Parvi , xv d. — Rad. Freiasent , ij s. vj d. — Alex., pro Rob. Guerant, iij d. — Will. nepos presbiteri , vj s. vj d. — Hays la Ronce et participes, vj d. — Will. Berenger et participes , iij s. vj d. — Filius Joh. Morel, iij d. et ob. — Feodum de Roges, iij d. — Petrus le Cornier, xiiij d. et ob. — Rob. filius Aui'rie, ij s. et vj d. — Will. Corcio, ij s. et vj d. — Rog. Vaslet, xxvj d. et ob. — Will. Beesyn et participes, ij s. et vj d. — Item, de bordagio, v d. — Feodum le Page, vj ds — Filius Goscelin Auberée, vj s. — Filius Goscelin Probi Hominis, iiij s. — Item , filius Goscelin Auberée, xx d. — Joh. filius Rob. Prepositi, vj d. — Hays de Ilommo, v d. — Filius Anglici, v d.

— Feodum Pétri Gueraut, xv d. — Boiart, ij s. — Filia Rob. le Paumer, xij d. — Gauf. de Baute, viij s. vj d. et ob. — Feodum Rad. Prêtons, iij s. v d. et ob. — Filii Probi Hominis, iij s. iiy d. — Will. filius Marie, xx d. — Will. le Pleoor, viij d. — Feodum uxoris Rob. Desr^e, xx d. — Rob. Repilo, iiij d. — Goscelin Platcl, ij s. — Will. die tus M agi s ter, vj d.

Su mm a : vj 1. vj s. vij «1.

III. De rensibus de Bretevilla ad Pascha : Vitalis Rufus, v s.

IV. De centibus de Vertone ad Pascha : Filius Rie. Cabert , xxj d. — Will. Diemeigne, xxj d. — Filius Will. Seran et participes, v s. — Filii Rie. Nicole, v s. — Will. Calipel, iiij s. et vj d. — Will. Clarto, iij s. et ix d. — Uxor Rog. Will.. x d. — Feodum Hug. Clerici, x d.

— Thomas le Grève, x d. — Filius Guerout PEuros, x d. — Joh. Carpentarius , x d. — M.itheus, x d. — Will. Hugonis, xv d. — Rog. Hugonis, xv d. — Rie. frater presbiteri, xv d. — Will. Guiart, xv d.

— Feodum Germain , xv d.

Siimma : xxxviij s.

V. Quid percipimus in eccUsiis : In ecclesia de Evreecio : ad Naftajle, 1 s.; ad Pasca, 1 s. — In ecclesiis de Bretevilla : ad Pascha, xx s.; ad purificationem béate Marie, duas partes candelarum.

VI. [De redditibus piper it, etc.] Will. filius Série, ad feriam Prati, i libram pi péris. — Petrus filius Eve. i libram de cimino. — Gauf. do Baute et Will. Locent, i coclear argenti de pondère xv sterlingorum ad u.«um refectorii; item, xvj pectines, ad Pascha; et debent habere i panem de iij ob. — Alexander de Houmo , ad nondinas Prati, xxv escueies.

VII. I$ti debent de ferris aratrorum ad Pascha : Will. Belengier, jij s. — Tustnnus de Moen et participes, iij s.

VIII. [De C 'amures et pomerio] : Les Camures de Bretevilla valent estimative iij s. — Michacl de Houmo débet, de quodam pomerio, x quart, avene, feodaliter.

IX. De Iresagiis* de Versone et de oblitis annuatim reddendis adfestum S. Andrée apostoli (Notandum quod unumquodquc plénum vilanagium tenetur reddere annuatim i j sext. ordei pro bresagio et i quart, fi-umenti et i ccn. persolvendum cum oblitis, et quilibet tenetur respondere de predictis secundum proportioncm quam tenet de vilanagio) : — Aaceliîius Burnel, i minam ordei et i turon. et oblitam. — Will. Becssin, i q., i t., et o. — Relicta Yon Seran, i sext., i t.. et o. — Joh. filius Yvonis, i sext., i t., et o. — Filius Rie. Grente, i sext., i t., et o. — Feodum de Roca, in dominico. — Amatus le Sor, i q., i t., et o. — Rob. le Bret, i q., i t., et o. — Petrus Ansquctil, i q., i t., et o. — Rog. Ghavin, i sext., i t., et o. — Feodum Dos de vilain, i sext., i d., et o. — Helyas Vitalis, viij b., i t., et o. — Rie. Matill., viij b., i t., et o. — Filius Rob. de Vemai, viij b., i t. et o. — Will. Hurtaut, i sext., i t., et o. — Filie Trossel, i sext., i t., et o. — Ysembart Huterel, i sext., i t., o. — Rie. le Sor, v q., i cen., et o. — Amatus lo Sor, i m., i t. et o. — Hen. do Platea, i q., i t., et o. — Alex. Guerout, i m., i t., et o. — Joli. Oliveri , i m., i t. et o. — Rie. Paisant, i sext., i t., o. — Job. dictus Rex, i m., i t., o. — Filius Uob. Morel, i m., i t., o. — Thomas de Hoga, i sext. — Hen. A an or, iq., i t., o — Filius Joh. Anglici, iq., i t.,o. — Hugo de Ultra aquam, i q., i t., o. — Tustanus Paiernele, i q., i t. o. — Ysembart Durant, i q., i t., o. — Nich. le Conte, xiiij b., i t., o. — Tustenus de Aquis, x b., i t., o. — Feodum Boen Marchié, i sext., i t., o. — Guillemot de Moen, i sext., i t., o. — Mntheus et participes, ij sext., i c., o. — Magister Rob., i sext,, i t., o. — Will. Diaconus, i sext., i t.; o. — Joh. de Venoiz, i sext., i t., o. — Le fi 11 astre Rad. de Mara, i m., i t., o. — Item, Math eu s, i m., i t., o. — Filius Albini, i m., i t., o

— Rie. Galteri, i sext., i t., o. — Germanus Galteri, i sext., i t., o.

— Participes Gravate, i sext., i t., o. — Rie. de Fonte, i sext., i t. , o.

— Terra que fuit Hen. de Fonte, i sext., i t., o. — Tustenus de Moen, i sext., i t.. o. — Rad. Tornemenu, i sext., i t., o. — Filma Nich. Johannis, i sext., i t., o. — Filius Will. Agnetis, viij b., i t. , o. — Filius ltanulfi Maduel, iiij b., i t., o. — Rob. Pinguis, viij b., i t., o.

— Philippot, iiij b., i t., o. — Feodum Guerout le Canu, i m., i t., o.

— Conte Garin, viij b., i t., o. — Renée, iiij b., i t., o. — Rnd. Goscelin, i s., i t., o. — Galt. Capel,i sext., i t., o. — Petrus Guesdon, i s., i t., o. — Filius Rob Nepotis , i sext., i t., o. — Hubert us Hamonis et participes, i sext., i t., o. — Rob. lo Micre, i sext., i t., o.

— Feodum repis do Estoqnes , pro omnibus , x s. cen. — Odo Masculus, i sext., i t., o. — Filius Hugonis Generis, i s., i t., o. — Tustanus Paiernelo, iiij b., i t., o. — Filius Pétri le Vesic, i q., i t., o.

— Filie Joh. de Aquis, i q., i t., o. — Will. Probus Homo, i m., i t., o. — Joh. Martel, i m., i t., o. — Feodum relicte Joh. Bodin , i ni., i t., o.

y %'..:.« mm* h. .mu ,. i*ruii<> «l«- mljiflfinr wrr«-M;il« à RfttDA<;il« que portp I* M?

X. De bresagiis de Bretevilla (Et notandum quod non tenoutur reddere de oblitis) : — Will. de Barra, de bresagio, i sext. ordei. — Joh. filius Marie, i sext. — Rclicta Purin et participes , i sext. — Jacob us Elcmosinarius, i sext. — Will. Plcoor, i sext. — Filius Goscclin Probi Hominis, i m.

Summa bresagiorum de Yersone et de Bretevilla : iiij mod. ordei viij sext. i quart. — Summa denariorum cuni feodo régis : xii s. x d. — Summa oblitarum de Versone : dim. mod. frum.

XI. hti debent de cariagiis de Versone: — Will. Boesiu et participes, i q. fr. — Rolicta Yvonis Seran, i q. f. — Joh. Yvonis, i m., et plénum servicium. — Filius Rie. Grente, i m., et pi. serv. — Feodum Rad. de Rocha, i m., et pi. serv. — Helyas Vitalis, ij b. — Rie. Matill., ij b. — Rob. de Vernei , ij b. — Feodum Dos de Vilain, i q. — Rog. Chauvin, i q. — Will. Hurtaut, i q. — Filie Trossel, i q. — Ysembardus Uuterel, i m. et pi. serv. — Rie. le Sor et participes, i m. et pi. serv. — Alex. Guerout et participes, i q. — Rie. Paisant, i q. — Joh. dictus Rex, dim. q. — Filius Rob. Morel, dim. q. — Hen. Aanor euro participibus, dim. q., et pi. serv. — Tustanus Paieruele, dim. q. — Filius Joh. Anglici, dim. q. — Hugo de Ultra aquam, dim. q. — Feodum Boen Marchiê, i q. — Guillemot de Moen, i q. — Tustanus de Aquis, i q. — Matheus, i q. , et pi. serv.; item, Matheus et participes, i m., et pi. serv. — Goubert, i m., et pi. serv. — Diaconus, i q. — Joh. de Venoiz, i q. — Rad. de Mara, dim q. — Feodum Guerout Canu, dim. q. — Feodum Guerini , i q. — Filius Albini cum participibus, i q., et pi. serv. — Rie. Galteri, i q. — Germanus Galteri, i q. — Vitalis Gravatus, i m., et pi. serv. — Rie. de Fonte, i q. — Ogerus Clericus, i q.; in dominico est. — Tustenus de Moen, i q. — Rad. Tomemenu, i q. — Joh. Nicolai, i q. — Filius Will. Agnetis, ij b. — Filius Ranl. Maduel, i b. — Rob. le Gras, ij b. — Philippot, i b. — Rad. Goscalin, i q. — Petrus Gaydun, i q. — Galt. Capel cum participibus, i q., et pi. serv. — Hugo Florie, i q. — Filius Rob. Nepotis, i q.— Hub. Haujoni6 et participes, i q.— Rob. Medicus, i q. — Odo Masculus, i q. — Filius Hug. Gène ri s, i m., et pi. serv. — . Filius Torigne, ij b. — Item, Tustanus Paieniele , i b. — Filia Joh. de Aquis, dim. q. — Filius Pétri le Vezio, dim. q. — Will. Probus Homo cum participibus, i q., pi. serv. —Joh. Martel, dim. q. — Feodum relicte Joh. Bodin, dim. q.

XII. hti debent lecariage de Bre le cilla : Pleoor et participes, i m., pi. serv. — Will. Probus Homo, dim q. — Relicta au Purin cum participibus, i q. — Jacobus Elemosinarius , i q. — Will. de Barra, i q. — Joh. Hlius Marie, i q.

Summa cariagiorum de Versone et de Bretevilla : xvj sext. fr. i q. et dim.

XIII. hti debent de suppresturis de Bretevilla : Gauf. de Bautc , ij l). ordei. — Filii Uob. de Campis, i q. o. — Filii Odonis de Cauccia, iiij b. o. — Hays de Uoumc , iiij b. o. — Le Purin et participes, i q. — Uob. Faber et participes, i m. o. — Rob. de Val, i b. fr. — Jacobus Elcmosinnrius, ij b. o. — Heu. Ansquetil, i b. fr. — Filius Joh. Morol,

i b. i'r. — Ascclinus Hostenc, i b. fr. — Joh. de Carpiquet, i b. fr. — Boquet, i cen. — Job. de Quemin, ij b. fr.— Rie. dictus Faber, ij b. o.

XIV. Isti debent de auppreaturia de Veraone : Films Ogeri Va*ce , i b. o. — Rie. le Sor, ib. o. — Rad. Tornemenu, i b. o. — Filius Rie. Grente, i b. o. — Amatus le Sor, ib. o. — Filius Joh. Harcelés, i b. o.

— Rie. Parvus, i b. o. — Filius Ranl. Maduel , dira. q. o. — Rie. de Fonte, i h. o. — Joh. Nicol., ij b. o. — Heu. de Bisacia, dira. q. o.

— Rie. Faisant, i b. fr. — Oliverius Oreuge, dim. q. fr. — Osbcrtus (Jervus, dim. q. fr. — Rie. Galteri , ij b. fr. — Germanus Galteri, ij b. fr. — Genn. de Torigne, i q. fr. — Filius Tustani Salle, i cen. — Rie. Pechié. i t. — Will. de Mara, ij cen. — Joh. Martel, ij c. — Filius Aalart Hubert, ij c. — Filius Will. Ameline, ij c. — Hylaria, iij t. — Rie. Albus, iij t. — Gueroudus Alauda , i c. — Filia Rie. le Quaretier, xij t. — Rog. Faucon , ij e. — Filius Rog. Muriel , iij t. — Joh. Oliveri, iij t. — Germ. Frnaut, iij t. — Will. Safrei , iij t. — Rad. Gare, i t. — Filia Gerv. de Cnmpis , iij t. — Robin Amatus, i t.

— Herveus Dure fidei, i t. — Will. Probus Homo, iij t. — Filia Odonis le Monnier, ij t. — Gaufr. Cope, i t. — Filius Hug. Ruti, iij t. — Filius Sansonis Ruti , j cen. — Ranl. Sansonis , i t. — Filius Pétri le Vezic , ij t. — Capa de fer, iij t. — Will. Roinel , i t. — Matheus , v t.

Summa suppresturarum de Bret. et Versun : iij m. IV. et iij sext. ordei et i b. — Summa denariorum : iiij s. v d.

DE VILASAGIIS DE BRET. ET VERSONE.

XV. [ De cariagio : ] Sciendutn est quod unumquodque dimidium vilanagium de Versone et Bretcvilla tenetur reddere annuatim nd festum sancti Johannis Baptiste i quarterium frumenti pro cariagio bladi, quem solebant homines portaro apud Domnum Johannem qualibet die ^abbati per totum annura, excepto mense augusti, ita quod unumquodque dimidium vilanagium portabat quolibet sabbato i quarterium frumenti et propter hoc per totum annum reddit i quarterium frumenti. Prêtera quedam sunt dimidia vilanagia que portabant i ininam frumenti , et propter hoc tonentur reddere i minam et faciunt plénum servicium sicut plénum vilenagium , prout inferius annotabitur.

XVI. [De servicio pratorum : J Item, sciendum est quod unusquisque qui tenet plénum vilanagium débet invenire falcatorem et dimidiam acram prati falcandam et pagare eumdem de proprio suo. Item, tenetur expandero fenum, tornare et coadunare, prout melius poterit, cutii furcis sine rastro. Tenetur etiam adtnuslonnare et adducere ad manerinm apud Bretevillam usque ad ostium ienilis. Si autem aliquis super premissis faciendis fuerit in defectu , tenetur reddere intègre expensas ad faciendum antedictum servicium ; et insuper tenetur eraendare pro defectu.

Nota quod vilanagium iiliarum Will. Trossel et Will. Hurtaut, quod est plénum vilanagium, non facit nisi unain virg. feni. Summa servicii pratorum : xiij acras et dim.

XVII. [ De seroicio segehnn : \ Item , sciondum quod unusquisque qui tenet plénum vilaiiagiimi de Yorsouc et de Bretcvilla débet colli-

gère annuatim dimidium acram segetis et ligure et tassare in cumpu , si necesse fuerit, et portare apud Bretcvillam in grangiam et levare super tas su m.

Summa servicïi segetum : xiij acras et iij virg.

XVIII. De porcagio : Item, sciendum quod quicumquo residet in vil an agio et terra cura par tari a , si habuerit vij porcos vel minus , reddet pro unoquoque i tur.; si autem viij porcos vel usque ad decem, tenetur reddero tercium pulchriorem ; et si habuerit amplius quam decem, de unoquoque ultra decem tenetur reddere i tur., scilicet ad nativitatem béate Marie. Item , sciendum quod quicumque habuerit porcos ultra festum suncti Johannis Baptiste , quotquot Imbeat, non tenetur reddere pro unoquoque nisi i tur. De hiis autem porcis quos habuerit ante dictum festum , tenetur reddere sicut superius est annotatum. De hiis porcis qui nascentur post festum sancti Johannis, nichil reddetur. Item, sciendum est quod, si alienus homo habuerit porcos in terra nostra inter festum sancti Johannis et nativitatem béate Marie, tenetur reddere pro unoquoque i tur.

XIX. Item de rorveie carrucarum de Vereone : Sciendum quod quilihet vilanus de Versone qui tenet capitaliter et residet in vilanngio, si liaient carrucam per se vel ctiam cum franco , tenetur facero unam acram arature ante Natale et aliam post. Débet etiam easdera seminare de blado domini , et portare dictum bladum a granario usque in campum ad suos sumptus proprios , et etiam herceare. Si autem duo vel très vel amplius rustici associentur et faciant unam carrucam , facient sicut predictum est pro i carruca.

XX. De corveie carrucarum de lire ter i lia : Sciendum quod qui tenet plénum vilenagium , habeat carrucam vel non habeat , tenetur lacère dimidiam acram ante Natale et dimidiam post.

XXI. De moltonagio Vertonis et Breteville : Sciendum quod, ubicumque fuerint bidentes in vilanngio apud Versonem et Bretevillam , domini) 8 abbas percipiet ad Pascha floridum terciam pulchriorem ; et, si non fuerint bidentes in vilanagio , aquitabit se pro vj ceuom.

XXII. De buscagio Versonis et Breteville : Sciendum quod omnes homines de Versone et Bretevilla , quoqno modo teneant , si hnbuerint equos, debent ire ad b use agi u m sufticienter semel iu anno , et quolibet quadriga débet habere i cen.

XXIII. [De lapidum addurtione : j Item , omnes predicti homines debent afferre lapidem ad edificia manerii quando opus fuerit , et que* Jibet quadriga in die débet habere i cen., excepto mense augusti.

XXIV. [De precariis : J Item, omnes predicti homines debent facere precariam ante Natale et post j et equi qui non arant debent herceare, et , si non sulFeccrint , débet capi de equis carrucarum ; et quelibet carruca precaria débet habere i cen. Quilibet cquus qui herecat débet habere quartam partent unius panis, scilicet tur., et duos bacinos avuiic.

XXV. [De li cent ta maritandi : ] Item, notaudum quud quihbet qui tenet plénum vilanagium , si maritaverit filiam suam extra terrain sancti Michaelis , tenetur reddere xviij d. ; et qui minus tenue rit , reddet pro portione quain tenebit.

XXVI. [De sella a decimatoribus débita : ] Item , sciendum quod décima tores de Versone tenentur reddere annuatim nostro campartario v s. t. pro un a sella , ea ratione quod campartarius vocet décima torem quando vadit ad campartandum.

DE BORDAR1IS DE VEBJONE ET BRITEVILLA.

XXVII. Hii sunt bordarii de Versone : Joh. le Jugleor. — — Martinus Lupus et particeps suus. — Thomas Clarté et particeps suus. — Tustamis Episcopuc et particeps suus. — Rie. Callidus et particeps suus.

— Nicolaus le Cordier et particeps. — Hylaria et particeps. — Will. Probus Homo et particeps.

XXVIII. Hii sunt bordarii de Bret. : Gerv. Anglicus. — Ilays de Houmc. — Neptis Rob. de Bitot. — Will. Pleoor et participes. — Gauf. de Baute.

XXIX. Quid debeant facere bordarii de Bret. et de Versone : Isti bordarii tenentur mundaro grangias et fenilia , et , quando fenum apportatum fuerit ad ostium fenilis , tenentur illud in fonile reponere et tassare. — Item, tenentur ire cum serviente in omnes pertinentias manerii ad capienda namna et ea adducere vel reponere ubi serviens jusserit, quoeienscumque opus fuerit. — Item, bordarii de Bret. tenentur, quoeienscumque opus fuerit, cum vil an i s de Bret., curare bedia de Bret.; simili ter bordarii de Versone, cum vilanis, debent curare bedia de Versone. — Item , predicti bordarii de Versone et Bret. tenentur administra™ cementariis lapides rusticos et facere mortarium et administrare ad manerium et furnos et ad omnia editicia ad dictum manerium pertinencia. — Debent etiam bordarii predicti ad omnia edificia ad dictum manerium pertinencia servire cooperientibus de stramine et facere gleucos et administrare. — Debent etiam bordarii de Bret. afferre polagium do Bret. ad manerium et jussionem servientis ; similiter bordarii de Versone polagium de Versone. — Item , sciendum quod predicti bordagii {sic) , quando marna deportatur in campos , expandere tenentur. — Et notandum quod predicti bordarii non tenentur facere predicta servi ci a in mense augu&ti. Alias vero , quoeienscumque predicta servicia faciunt, ad proprios sumptus suos faciunt.

XXX. De vavassoriis que solebant facere servicium equi que accensate fuerunt feodaliter, ila quod unaqueque tenetur reddere ad nondinas Prati od sol. cen. pro servicio antedicto : — Feodum Wimondi le Franc Homme , x s. — Rad. Freessent et participes , x s. — Feodum Rad. Pretoris, x s. — Will. de Ultra aquam, x s. — Joh. de Versun, x s.

— Feodum Hng. Guerout, x s. — Feodum Constancie, x s. — Oliverius Orenge, x s. — Filius Poinceliu de Mondrevilla, x s. — Will. Trihan, v s. — Rob. de Tes-el , miles , v s.

Summa sjrviciorum equi : c sol. cen.

XXXI. Dr ravasoriiv fine debent au.vilium rxrrritu* : KoI>. Te*sol ,

miles, pro vavass?ria, xv acras, et facit hominagium abbati, et relevât , et débet aux il i uni exercitus. — Si militer faciunt alii inferios annotati : Osber Trihan , xv acras. — Feodum Albc Auris de Greinvile, x a. — Fcodom de Misse , xl a. — Feodum Rad. Pétri, lx et x a. — Rie. de Mondrevilla, miles, xx a. — Feodum Malerbe, xl a. — Gerv. Neel, de Moen, et participes, v a. — Feodum de Bures cum molendino de Roca , vj** a. — Oliverius Orenge ,1a. — Feodum Constantie, 1 a.

— Alex. Gucrout et partie, 1 a. — Joh. de Verson, vj" a. — Feodum régis cum participions , iiij" a. — Will. de Ultra aquam , xx a. , de quibus dominus abbas habet in dominico iij a. — Joh. dictus Rex, xl a. — Feodum Rad. Prepositi ,1a. — Feodum HereDgier, xv a. — Gult. de Alneto et partie, xxv a. — Rad. Freessent, cum partie, xij a. — Feodum Wimont Franc Home , xij a.

Joh. de Bruecort, miles, tenet de domino abbate meduanum molendinum ad molendina Jumella, de quo facit hominagium.

XXXII. De molendinis ad firmam mutabilem : Duo molendina de Arbore, vij mod. et dim. bladi tercionarii , et xx so. de guersomme, iij s. pro porcis ; item, xij cap., ce ova, ij sext. frum., pro regardis ad Natale et Pascha; item, iij libr. cere. — Tria molendina de Verson traduntur pro xv mod. bladi terc, et xx so. de guersomme. — Parvum roolendinum, iiij mod. bladi terc, et x so. pro guersomme; pro porco, xviij d.; v cap., cova, i sext. frum. pro regardis ad Natale et Pascha.

XXXIII. De decimis de Evrece, Eequai, Âlebrai Décime de Evrece, Ësquai, Alebrai valent nunc temporis lvij lib. et dim. cen.

— Item, vi libr. cere ad capellam S. Marie. — In manerio de Bretevilla, ad eandem , xij libr. cere.

Thomas Manchon de Esquai tenet de nobis x acras terre pro iiij sext. avene.

XXXIV. De furnit de Bretevilla et de Vereun ad firmam mutabilem : Furnum de Bretevilla valet nunc temporis vj lib. ; item , ij lib. cere.

— Furnum de Malassis de Versun, vij lib. et ij lib. cere. — Furnum de Platea de Versun , vij lib. et xv s. ; ij lib. cere.

XXXV. De pannis manerxi lavandis : Guillermus filius Goscelini Albcrée, pro fc<>do suo sito juxta furnum, débet lavare pan nos manerii , quoeiens opus fuerit ; et nos debemus ad hoc invenire calfagium. Item débet deplumare aves et habere plumam avium , et requestas et colla cum capitibus.— Quando vero abbas est in manerio, débet habere cotodie, quandiu abbas moratur, liberationem suam de cibo et potu et coquina, vel , si dominus abbas voluerit, habebit pro pane i cen. , pro potu i cen. , pro coquina i cen.

XXXVI. De gallinis de Versone : Barne Burnel, i g. — Will. Beesyn et participes, i g. — Filius Will. Renout, iiij g. — Relicta Jocosi, ij g.

— Filius à la Jugleresse, iiij g. — Rad. Gare, i g. — Will. Ilelyes, ij g. — Filius Yvonis Fabri, ij g. — Filia Ysembart Militis, i g. — Helyas Vitulus, i g. — Filius Rio. Grente, ij g. — Filius Tustani Lupi, iiij g. —Uon. Aanor, i g. — Sui participes, i g. — Relicta Barne,

i g. — Thomas Faucon, i g. — Filius Will. Lupi cuin participibus, iiij g. — Will. Guerout, i g. — Herveus le Dars, i g. — Herveus Dure fidei, i g. — Nicolaus filius Cumitis, ij g. — Petrus Ansquetil, dim. g. — Relicta Yvonis Seran, ij g. — Helyas Vitalis et participes, iiij g. — Feodum Dos de vilain, ij g. — Filius Silvestri, i g. — Filie Trossel. ij g. — llurtnut, iij g. — Filius H. Lupi, ij g. — Ysembart Iluterel, iij g. — Rie. le Sor, ij g. — Amatus, i g. et dim. — Rad. Redon, ij g. — Alex. Guerouf et participes, ij g. — Rog. Chauvin, ij g. — Rie. Faisant, iij g. — Joh. dictus Rex, iiij g. — FiliuaJ^ob. Morel, i g. — Thomas de Hoga, v g. — Filius Rob. Bo\is, i g. — Will. de Moen, ij g. — Feodum Boen marché, ij g. — Filii Clarté, iij g. — Will. Seriin, i g. — Tustanus Epi&copuc, iij g. — Helyas Cornes, j g. — Rie. Callidns.ij g. — Hen. de Platea, iij g. — Nicolaus le Cordier, ij g. — Albereda, ij g. — Tustanus de Aquis, ij g. — Filia Huterel, i g. — Rie. Galteri, ij g. — Germ. Galteri, ij g. — Will. Gravatus, ig. — Rie. de Fonte, ij g. — Tustenus de Moen, iiij g. — Matheus cum participibus, iiij g. — Rie. Albus, ij g. — Filii Hylarie, ij g. — M agi s ter Rob., ij g. — Will. Diaconus, ij g. — Joh. de Venoiz, ij g. — Gerv. de Mara, i g. — Filius Albini, i g. — Item Matheus, i g. — Filius W. Agnetis cum participibus, ij g. — Joh. Nicolai, ij g.

— Rad. Tornemenu, iiij g. — Rob. le Gras cum participibus, ij g. — Guerout Canu, i g. — Rad. Gosceliu, ij g. — Petrus Gaidon, ij g. — Tustenus Petronille, i g. — Hugo de Ultra aquam, ij g. — Galt. Capel, ij g. — Filius Rob. Nepotis, ij g. — Rob. Medicus, ij g. — Odo Masculus, ij g. — Hub. Hamonis, i g. — Thomas Champion, i g. — Oliverius Gêner, ij g. — Feodum Guerin, ij g. — Filie Torignie cum participibus, ij g. — Filius Joh. Hartel, i g. — Filius Joh. de Aquis, i g. — Joh. Martel, i g. — Feodum relicte Joh. Bodin, i g. — Will. Probus Homo, iij g. — Philippus Caiou, ij g. — Amatus, pro Guerout PAloe, i g. — Feodnm Cart, ij g. — Participes Gravate, i g.

XXXVII. De gallinis de Bretevilla : Filius Ranl. Asnier, ij g. — Joh. de Chemin, i g. — Filius Odonis Textoris cum partie, ij g. — Purina et partie, ij g. — Will. de Barra, i g. — Joh. Marie, i g. — Will. le Pleor cum partie, i g. — Feodum Gosceliu Probi Hominis, dim. g.

— Hays de Houme, ij g. — Filius Thome Port7, i g. — Will. do Arre, i g. — Will. Chauvet, i g. — Hernulfus de Espineto, ij g. — Thomas dictus Miles, ij g.

Summa gallinarum de Versone et Brotevilla : ce.

XXXVIII. De regardis de Versone : Will. Beesyn, iiij capones. — Filius Rie. Renout, ij c. — Rad. Gare, iiij c. — Will. Helyes, ij c. — Calipel, iiij c. — Hen. de Platea, ij c. — Tustenus Petronille, ij c. — Filii Rie Nicole, vj c.

XXXIX. De regardis de Bretevilla : Wimondus de Val, ij c. — La Purine, i c. — Filius W. de Cauceia, ij c. —Feodum Meîlai, ij e — Filii Pétri Odeline , ij e — Feodum Garnerii , i j c. — La Ronee (p. e . Ronce) et partie, ij e — Filius Goscelini Alberée, iiij c. — Will. de Cavea, ij e — Gauf. dcBaute, vj e — Filii Probi Hominis et partie, iiij e — Feodum Rad. Pretoris, i e — Platel , ij e

Summn eaponum de Versone »»t Bretevilla, cum molendinis : lxxvi.

XL. De ovis de Bret. ad Pascha : Filius Rohes de Cauceia. xxx ova.

— Feodum Mellai, xl o. — Filius P. Odeline, xxx o. — Filius Ranl. Àsnier, xxx o. — Feodum Garnerii , xxx o. — La Rouée et part. , xxx o.x— Filius Od. Textoris, xxx o. — Goscelinus Alberée, lx o. — Jo. de Chemin, x o. — Will. Chauvet, x o. — Feodum Rad. Prêtons, xv o. — Filius Probi Hominis et part., lx o. — Will. de Cavea, xxx o."

— Gauf. de Baute, iiij** o. — Filius Rob. Matill. , x o. — Platel, o. — Will. Beesyn, iuj** o.

XLI. De ovis de Versone ad Pascha : Rie. filius Renout, xl o. — Filius Rie. Nicole, xl o. — Will. Calipei, iiij^o. Summa ovorum de Bret. et Versun : v« iij.

XLII. De guidit de Bretevilla ad Penthecostem : Item, sciendum est quod percipimus annuatim in guidis de Bretevilla ad Penthecostem , qualibet die qua bibitur, prêter primura , duos galones potus ab unaquaquo guida, pro quo redditu debemus ju.sticiare illos qui noluerint faoere guide , quod facere debent.

XLI II. De campipartibus Uni de Versone : Valent estimative, xviij d.

XLIV. Qui debeant servare cepum : Rob. Faber et participes debent servare cepum in feodo suo.

XLV. De cuttodibus pratorum de Bretevilla : Rad. Froissent et participes debent custodire prata , ita quod , si dampnum factum fuerit in illis per defectura custodie , debent emendare 8. — Dictî custodes pratorum debent afferre prandium abbatis et potum a Cadomo quando opus fuerit ; et ille qui affert débet ea die comedere ad curiam , vel habere librationem suam , scilicet pro pane i cen., pro potu i cen., pro coquina i cen., et duos bacinos avene. Pro hiis autem faciendis debent habere le rasteleiz pratorum, et de unoquoque muslone le meeril ad valorem i cen., et duas logeias, et debent habere riveriam ex una parte per longum ad tractum unitis falcts. — Item , Gauf. de Baute tenetur adrivulare et exaquare prata, et facere pontes ; etpropter hoc débet habere fenum de pontibus et herbarn de rivulis. — Fcnum dictorum pratorum cum herbagiis valet estimative annuatim viij lib. et dim. cen., excepto feno ad usum manerii.

XL VI. De quadam quarea feni quam percipimus annuatim in pratis abbatis de Cadomo : Sciendum est quod percipimus in houmo abbatis de Cadomo unam quaream feni cum xvj bobus , et possumus tantum honerare quod , si rote posteriores possunt venire usque ad locum ubi steterunt rote priores, possumus dictam quaream feni absportare ad nostrara voluntatem ; et, si, ex vol un ta te utriusque partis, non habuerimus quaream, percipiemus loco quaree duas quadrigatas feni ad duplicem equum bene honeratas.

XLVI1. Isti debent de Vivis Terris de Versone, a. D. m° cc° xl° : Petrus Ansquetil, vij sext. i b. et dim. ord. — Rog. Hugonis, xj q. et

3 Ici le Ma. porte cette rubrique : itkm QCi dkbrakt ArrEKRK rKAHDHTM ABBATIS; nom «vous eru devoir 1m mtpprlirHT.

dim. — Bardic, x q. et cl. — Joh. Nepos, x q. — G. Ernaut, iij m. et dhn. b. — G. Geudon, iij m. i b., quartonnier minus4. — Rie, frater sacerdotis, iij m. — H. Aanor, v q. i b., quartonnier minus. — Rog. Seran , xiiij b. — Rie. Faisant , feodaliter, vij q. — Relicta Hervei Lupi, i sext. — Item, Rog. Seran, iiij b. et dim. — Hugo de Veronnel. i sext. — Vincent, iij q. — Will. Lupus, i q. — Item, Rog. Seran, v q.

— G. Ernaut , iij q. — Herveus Dure fidei, iiij b. et dim. — Hereniburgis, iiij b. et dim. — Emma de Longo campo, i m. — Filius Beesjn,

Suinma : ij mod. vij sext. et dim. ordei.

XL VIII. De terris de Vertone in Mot tua Cullura ad firmam mutabilem ad frumentum, et quedam sunt feodate : Will. Grente, dimidjam acram et vij perticas, pro xiij b. fr. — Bardic, dim. a. et vij p., pro xiij b. fr. — Herveus le Dars, i a. et v p., pro ij sext. i b. quartonnier.

— Aalart de Vetot , dim. a. iij p. et dim., pro xiij b. fr. — Jo. Laurencii , dim. a. vj p. et dim. — Germanus Maduel , dim. a., pro i sext. fr.

XLIX. In Quartrllis : Mag. Will. de Mara, vij v. et duas partes i v., in leodo , pro xiij q. fr. — Albereda Huterel , i a. et vij p., in f., pro ix q. — Relicta Barnc F abri , dim. a., in f. , pro i sext. et dim. q.

— Hugo Faber, dim. a., in f. , pro i sext. et dim. q. — Rie. Ansquetil, \. et dim. v p., pro iij q. et i b. quartonnier. — Filii Rie. Nicole, subtus Vallem , ij a. ; item, super carapum de Mesniz, v v. v p. — Helyas Vitulus, i a., in f. , pro ix q. — Rad. Gare, dim. a. iij p. et dim. ; idem Rad., dim. a. vij p., in f., pro ix q. — Item, Jo. Laurencii, dim. a. iiij p. et dim. ; item, Jo., in Vallo de Grangiis, iij v. et duas partes uni us virg. ; idem, cum supradictis, in f., pro iiij sext. et iiij b. — Herveus Dure fidei, iij v., in f. , pro iij m. — Jo. dictus Rex, dim. a. et dim. v. — Petrus filius Sacerdotis, dim. a. et dim. v., pro v q. — Rog. Seran, a. et dim. vij p. — Germ. Ernaut, dim. a., pro i sext. fr. — Thomas de Hoga, dim. a. et dim. v. et vj perches, in f.

— Relicta W. deRos, i a. vj p., pro ij sext. — Rie. Beivin, dim. a. pro i sext. — Item, Germ. Maduel, dim. a. et xvj p., pro xiiij b. fr. — Item, filii Rie. Nicole, ij a. et dim. v. ; item, filii Rie. Nicole, dim. a. et dim. v. super Hogam; do omnibus predictis, filii Rie. Nicole reddunt ad firmam xiij sext^ fr. i q. ; item, filii Rie. Nicole, de Vivis Terris iij a. et dim. et x p., in f., pro iij sext. ; item, fiUi Rie. Nicole, in f., xxiiij a. de feodo Prepositi, pro i mod. fr. et i mod. ordei; item, filii Rie. Nicole, de terra patris, in f. , iij sext. fr. — Thomas Faucon, dim. a., in f., pro i sext. fr. — Laur. Cornillot, dim. a., in f. , pro i sext. — Hugo dictus Bos, dim. a., in f., pro xiij b. — Relicta Cauvin, dim. a., in f. , pro xiij b. — W. Helyes, x v., in f. , pro xix q.

— Item, Rog. Seran, dim. a. ; idem cum predictis redditxv q. , item, Rog., i a., in Lunda, pro v q., in f. ; item, Rog. Seran, de quadam pecia terre inter duas lassas, i q., in f . — Jo. filia Rie. Seran, i a.,

4 Peut-^tre In virgule dcvralt-ell© , Ici et dans la pansage identique do la ligne suivante, précédiT i B. ; car Qi'AKTEiVlKK pont ctre pris, soit pour un nom indiquant la quatrième partie du boisseau , soit pour une tfplthèto qualifiant le txtlaseau comparé au quartier. Voyt-x, plus liant, p. Ml r» M.V - Cf. lr* lignes 14 ot 21! t\v rett« page «84.

in Lunda , pro v q. — Tustanus Paernele , ij a. , in Valle , pro ix q.

— Bardie, iij v. , super domuin H. Aanor, pro iij q. — W. Hartell', i a. et xxx p., subtus Fossas Barbes, inf., pro xiiij b. — Tustanus de- Moen, in f. , x q. — Petrus Odon, i a., in Lunda, feod aliter, pro v q.

— Barne Burnel, i a., in Lunda, feod., pro v q. — Item, Tustanus Paernele, de feodo Enjougier, v sext. fr., in f. — Magloire et participes, de feodo suo, x b. — Rie. Parvus, de terra que tuit Rob. le Monnier, in f., i m. — Filia Aales Tornemenu , i a., in Lunda, feodaliter, pro v q. — Thomas Clarté, dim. a. etdim. v., in Perruca, pro iiij b. — Relicta Joli. Tornemenu, de Vindagio, iij q. — Nie. de Roca, de terra de Grise Devise , feodaliter, i m. — W. Basset , de terra juxta Grisepierre, feodaliter, i m. — Oliverius Torbe, simili ter, i m. — Hen. dePlatea, pro vj acris, feodaliter, dim. mod. — Item, Herveus le Dars, de prato suo, feodaliter, i m. et dim. q. — W. Gucrout, pro prato suo, feodaliter, i m. et dim. q. — Item, Rie. Ansquetil, de quadam pecia terre supra Mon te m , i m. — Relicta Sarle le Ros, pro dim. a., in Valle, i sext. — Grente le Gueldon, de terra que fuit Rie. Barle, ultra Montem, i m. — Rad. Redou, pro dim. a., in Valle , feodaliter, i sext. —Item, Joh. dictus Rex, de omnibus suis tirmis cum suprascriptis . xv q. — Rob. Sarles, i a., in Valle, feodaliter, pro x b. — Rie. Pai>ant, de Vivis Terris, iij a. et iij v., feodaliter, pro ij sext. fr. — Nicholaa filia Rie. de Marcelet, pro v v., feodaliter, v q.

— Vincentius Douvrel,i v., pro i q. — Th. de Hoga, feodaliter,

xvij q. — W. Calipel et (*"0» feodaliter, i q. — Rog. Chauvin ,

pro dim. a., in Valle , i m. — Gauf. do Baute , de pratis de Versun , feodaliter, vij sjîxt. i m. — Prata nostra de Versun , que sunt in dorainico , xiiij sexw fr. — Hcredes Eart , pro terra in Lunda , feodaliter, iij s. — Will. Sapiens, de feodo Mauchaut, i q., feodaliter. — Rob. Burnel , de codem feodo , i q. ordei. — Barthol. Agnetis, in f., x sext. fr. — Grente le Gueldon , do eodeni feodo , i sext., feodaliter. — Rog. Aufent, i a., in Lunda, feodaliter, pro v q. — W. Hugonis, i a., in Lunda , feodaliter, pro v q.

Summa : xij mod. et dim. fr. ij q. et dim. — Item, i mod. ordei et i q.

L. DE CULTURIS DE BRETEV1LLF. QUE TBAD1TE SUNT AD FIUMAM MUTAB1LHM, QUELIDET ACRA PRO II 8FXT. FRUMENTI , BXCEPTIS AL1QUIBUS QUE FEODATÉ SUNT, PROUT INFERIUS ANNOTADITUR 5.

LI. In cultura sita juxta masnagium filiorum Rob. de Campis : Rob. de Houme, dim. a. — Th. dictus Miles, dim. a., in feodo, pro v q. fr. , cum masura juxta gardinum Symonis Ducis, ita quod non reddit decimam. — Mich. de Houme et Petrus de Ros, ij acras et quartam partem unius v. — Relicta Joh. de Carpiquet , dim. a. et iij partes i v. — Rob. Faber [et] W. Dyaconus, i a. et iij partes unius v. — Osb. dictus Miles, dim. a. et iij partes i v. ; item, i v. ; item, v. et dim.; item, i v. et iij partes i v. — Relicta Gilleberti Beess yn , iij v. — Ernaut Mercier, iij v. — Rob. Boquet, i v. — Odo le Tclier, dim. a. — W. le Breelier, dim. a. — Idem Odo le Tclicr,

r> *'r titre s'applique * totu W» nrtiolc!» qui vont suivre jusqu'à I'nrt. LXIV.

Jim. a.; idem Odo, iij v. — W. Faber, dim. •». — Filii 0 do ni s , dim. a., iiij perchis minus. — Rog. de Val, dim. a., iiij p. minus. — Rob. Faber, dim. a. — Job. de Ponte, dim. a. — Gauf. de Baute, xij v., vij p. miuus. — Rie. Anglicus, dim. a. — Item, Odo le Telier, dim. a. — Relicta Rob. de Campis , dim. a. — Relicta Goscelin de Mellai , dim. a. — Will. de Monasterio, i a. — Mich. Osouf , dim. a. et xv p. — Will. Clintonne , i v. — Hugo de Ponte , terciam partem dim. a. et dim. v. — Rog. de Val , duas partes dim. a. et dim. v. — Hugo de Mellai, dim. a. — Will. Diaconus, i v. — Matill. Maineut, i v. — Relicta Ranl. Asnier, dim. a. — Item , W. Dyaconus , i v. — Item, Joh. de Ponte, i v. — Rob. Iratus, dim. a. — Item, Job. de Ponte, dim. a. — Item , Job. de Ponte, dim. a. — Item, Osb. die tus Miles, iij a. et xv p. — Osb. de Val et participes, ij a., in feodo, pro ij sext. fr.

LII. In cultura $ita juxta masnagium Mich. de Houme : In manu domini abbatis, a. et dim. et très partes uni us v. — Rob. Faber, dim. a.

— W. de Ardena, i a. et vj p. — Rob. Boquet, i v.; item, dim. a. x p. — Job. Polein, dim. a. — Andréas Anglicus, duas partes i v. — Relicta Joh. de Carpiquet, dim. a. et x p. — Jac. de Ponte, dim. a. et vj p. — Robin Auvere, dim. a. et v p. — Phil. Amé, dim. a. et v p. — Wimont Probus Homo, dim. a. — Item, Ph. Amé, virg. et dim. Petrus Bauduc, v. et dim. — W. Goscelin, dim. a. et dim. v. — Petrus Yvonis, dim. a. et dim. v. — Item, Rob. Boquet, iij v. — Rie. Anglicus, virg. et dim. et xiij p. — Petrus de Ros, i v. et quartam partem i v. — Mich. Osouf, v. et dim. et xiij p. — Rog. de Val, v. et dim. et xiij p. — Item, Rog. de Val, iij v. et dim. -4$ W. de Monasterio, iij v. et iij partes i v. — W. Berengier et Durandus, frater suus, v v. et xxiiij p. — Hugo de Mellai, dim. a. et x p. — Rob. Parvus, dim. a. et x p. — Item, Rob. Parvus, i v. et v p. — Rad. Freisscnt, i v. et v p. — Ilays la Ronée (p. e. Ronce), dim. a. — Rob. Iratus , dim. a. — Item, Ilays la Ronée, i a. et dira. v. — Item, Rob. Iratus, dim. a. — W. Blondel, dim. a. et dim. v.

LUI. In cultura de Masuris : Hugo de Mellai, vj v. et dim. — Petrus Odeline, dim. a. — Jo. de Ponte, iij v. et vj p. — Item, Job. de Ponte, i v. et iij partes i v. — Matill. Maineut, dim. a. et terciam partem i v. — Vitalis Freissent, i v. et vij p. — Hen. Osouf, iij v. et vij p. — Will. Dyaconus, dim. a. et terciam partem i v. — Relicta Pétri le Pleoor, dim. a. — Gauf. Odonis, dim. a. — W. Poussemie, i v. et xp. — Denis Vaslet, dim. (aie) et x p. — Item, Jo.de Ponte, iij v. et duas partes i v. — Jo. de Quemin, dim. a. et vj p. — Item, Jo. de Ponte, i v. — Phil. Amatus, iij v. et x p. — Mich. Osouf, dim. a. et v p. — Hen. Osouf, i a. et dim. v. — W. Vitalis, dim. a.; item, i v. — Dyonisius Beesytt, dim. a. et vij p. — Will. Berengier, iij v. et dim. — Item, W. Bereng., i v. et ij partes i v. — Rob. Bouquet, iij v.

— Rog. Hynet, i v. — Will. Matillidis, i v. — Jo. Vandon, dim. a.

— Hugo de Aubai, dim. a. — Rog. de Aubai, dim. a.

LIV. In cultura de Manière Banante : Andréas Anglicus, Rob. de Houme, Rob. de Val, Wimont de Val, \ acras et dim. xxxiiij perchas.

— Gauf. Laborel, Willemot Ase, Wimont de Val, Will. Vitalis, Gauf. Bauduc, Goscelin Platel, iij a. et iij v.

LV. In cultura de Fotsa Daie ad firmam mutabilem, prout superius 6: Will. de Arre, i v. vj p. et dim. — Rie. Anglicus, i v. vj p. et dim.

— W. d'Arre et uxor Pontin, iij v. et dim. — Item, uxor Pontin, i v. et iij p. — Item, uxor Pontin, i y. et vij p. — Bertinus Miles, dim. a. et xiij p. — Gauf. Laborel, i v. etquartam partem i v.; item, G., i v. et iiij p.; item, Gauf. i v. iiij p.; item, Gauf., i v. et vij p. — Joh. Polein, v. et dim. — Gauf. Bauduc, iij v. et dim. — Relicta Pontin, i v. et vj p. et dim. — Will. Bruisemoralle , i v. vj p. et dim. — Gauf. Bauduc, dim. a. et xiij p.; item, Gauf. Bauduc, i v et x p. — W. Corcie, i v. iij p. et dim. — Item, Gauf. Bauduc, dim. a. — Viel Froissent, i v. et vij p. — Rog. Parvus, i a. et xiij p. — Rad. Beesyn jc suus frater, i a. et vij p. — Will. Corce, dim. a. iiij p. — Will. Chauvin, i v. — Rie. Anglicus, iij v. et vij p. — Will. de Ardena, i v. et iij parties (sic) i virgato. — W. Poussemie, v. et dim. et iiij p. — Rog. Parvus, v. et dim. et iiij p. — Relicta Comitis, iij v. et iiij p. — Robinus Rex, i v. et v p. — W, Poussemie, i v. et v. p. — Hugo de Aubai, i a. — W. de Ardena, iij v. et iiij p. — Rob. leRepite, dim. a. et iiij p. — Dyon. Beesyn, v. et dim. — Gauf. Bauduc, dim. a. et vij p.; item, Gauf. Bauduc, dim. a.; item, Gauf. Bauduc, i a. et xxx p.; item, Gauf. Bauduc, v. et dim — Rob. filius Nicolai Morel et Rad. filius Mich. Morel, vj v. et x p. in feodo, pro iij m. fr., et est campartaria.

LVI. In cultura super domum Bogeri Vaslet ; Odo le Telier et participes, dim. a., [in] feodo, pro iij m. f. — Rog. Vaslet, dim. a. et x p — Presbitcr, i v. et iij partes i v. — Parva cultura in dorainico, scilicet ij a. et dim, sine quemino. — Jacobus de Ponte, dim. a. — W. Bruisemoralle, iij v. et xxxiij p. — Hais la Ronée, dim. a. et terciam parrem i v. — Barthol. Rex, i v. — Gauf. Odonis, dim. a. et v p. — Relicta Comitis, dim a. et xvj p. — Rad. Beesyn, dim. a. et ij partes

i v. — Item, Rad. Beesyn, dim. a. et vij p.

LVII. In cultura super domum Will. de Ultra aquam : Will. de Ultra aquam, i sext. fr. — Magna cultura in dominico, scilicet v a. et dim. v. absque quemino. — Andréas Anglicus, i a. — Relicta Comitis, i v. et xiij p. — W. Poussemie, i v. et xiij p. — Asceline laFornière, i v. et xviij p. — W. filius Goscelin, i v. etxviij p.

LVIII. In cultura super domum Alani : Joh. Vandon ,dim. a. et x p.

— W. Poussemie, i v. et iiij p.; item, W. Poussemie, v. et dim. — W. de Ardena, v. et dim. — Th. de Ros, dira. a. et terciam partem i v. — Joh. Polein, dim. a. et ix p. — Sanson Alani, i v. et iij p. — W. Vnuquelin, iij v. et viij p. — Gauf. Bauduc, iij v. — Laur. le Fornier, dim a. — Rie. le Bas, i v. iij p. etdim. -- Bertinus dictus Rex., i v. iij p. et dim.: item, Bertinus, dim. a. et vij p. — Joh. Benedictus, iij a. et dim. v. et v p. — Rog. Parvus, i v. et x p. — W. Vauquelin. i v. H x. p.

«i Ost-M-tlUc aux condition* indiquées liant» l'art. !..

LIX. De feodo au Paumier : In delà Arboris, i a. in dominieo. — Petrus Yvonis, i a., ad viara de Carpiquet. — Relie ta Aalart de Molendino, dim. a. — Rog. Vaslet, dim. a., in G le ta. — Hays la Ronée, in Gleta, i v. — Item, Rog. Vaslet, in Gleta, dim. a. et x p. — Denis Vaslet, i v. et v p. — W. de Àrre, i v., féodal i ter pro i m. f. — Rob. Corcie, iij v. et iij partes i v. — Rog. Parvus, de feodo au Paumier, i v. — Item, Rog. Vaslet, i v., in Cambra. — Item, Denis Vaslet, i v. — Item, Rog. Vaslet, i v., ad Pievce fine. — Item, Denis Vaslet, i v.

LX. De feodo Will. de Ultra aquam : Rad. Beesin, iij v., an te Rocham. — Goscelin Platel, v v. et duas partes i v., in Ronquerei. — W. Chauvet, i v. feodaliter pro i m. fr.

LXI. Apud Carpiquet : Uxor Rob. Maheut, vij q. fr. ad firmara mutabilem. — Rad. Guimont, vij q. — Joh. Ruaut, iij m. — Albinus, iij sext.

LXJI. De terra que fuit Johannis Dyaconi : Ante Rocham, iij v. et dim. , in dominieo. — Apud Profundam Ohieveie, dim. a. et dim. v. — Ad Montem Val, dim. a. — W. Dyaconus, i q. fr.

LXIII. De terra que fuit Rie. Barne : Germ. Maduel, iij q. fr. — Bertinus Herupel, iij q. — In dominieo, in Perrucha, i v. et dim.

LXIV. Apud Bretevillam in feodo : Filius Will. de Cauceia, iij m. fr. — Filius Will. de Carpiquet cum particip., iij q. — Ascelin Hastenc, iij q. — Rie. de Matcn, iij m. — Filii Probi Hominis, de terra libéra, iij m. — Will. le Page, v q.

Summa Brmarum de culturis de Bretevilla et infra usque hic, potes t estimari xxiij mod. frumenti ad mensuram de Bretevilla.

QIC ANNOTANTUR RBDDITDS QOOS OGERUS CLER1CUS SMIT " .

LXV. Centus ad nundinat Prati : Germanus Anglicus, iiij s. cen. — Filius Petie, xij d., i cap., xx ova. — W. Ysembart, iiij [cen.] et ob., i g., xx ova. — Filius W. Ameline, iij d., i g. , xx ova.

LXVI. Item de firmis quai Ogerus Clericus nobis dédit : Walt. Capel, iij m. fr. — Rie. Callidus, i sext. — Osber Paernele8, i sext. — Phil. Caiou, i sext. — Hubertus le Telier, vij q. — Capa ferrea, vij q. — Helyas Rossel, iij sext. — Will. de Ardcna, i sext. — Rie. Rende, iiij sext. — Will. le Suor, i m. — Tustenus Ruaut et Joh. Ruaut, i m. ordei. — De terra Hug. de Aubai, i sext. fr. — In dominieo, ad valorem de v sext. fr. — Item , de terra Liminee, quam Ogerus émit , v q.

Summa : ij mod. fr

7 Ce titrt- n'nnpHquo nwx nrt LXV- LXVI II

S Ct. LK COKTE hr-S VU AIR» l'F. VIW!H.»N , \. I il 17, |»lll* hu»î , \>. WV<,

LXVII. Item de redditibus Ogeri C 1er ici , de gallinis : Germanus Emaut , i g. — Filius Silvestre , iij t. ot i g. — Uxor Rad. le Sor ij cap. — Filius Mathei de Carpiquet, iij cap., ij g. — Joh. Ruaut i g. — Tustenus Ruaut , i g. — W. Grente de Versun , iiij g. — Rie Ansquetil, i g. — Petrus filius Sacerdotis , pro terra Lie velate , i g

— Hubertus le Telier, ij g. — Helyas Bernart, i g. — Thomas de Hoga ij g. — Filius Oliveri et participes, i g. — Filia Jocosi, ij g. et xij cen. ad nundinas Prati, et vj cen. qui transeunt manum nos tram. — Filia Yvonis Seran, i g. — Rog. Baston, ij g. — Filius Joh. de Carpiquet, i g. — Filius Hartell', i g.

LXVI1I. De reguardit : W. de Ardena , ij cap. et xxx ova. — Gervasius Anglicus, ij cap., ij gall. , xl ova. — Filia Rie. Seran, i cap., xx ova. — Rie. le Sor et partie, i cap., xx ova.

Summa denariorum cum caponibus , gallinis et ovis computatis : xij s. vij d.

LXIX. De redditibus qui fuerunt Guillelmi de Bree , militis, quai (sic) émit bone memorie abbas Rad. de Vallibus9 : Joh. Prepositus, pro servicio equi, vij s. et dim. t. reddendos ad nundinas Prati. — Rob. dictus Prepositus , de prato Arboris , in feodo , xj s. — Duo prata in dominico , xxij s. — Jord. Anglicus, de censu, xij d.;item, ij g. et xxx ova. — Rad. Siraenel, vj d., iiij cap., lx ova. — Rad. Rufus, xviij d., ij cap., xxx ova. — Rog. Baston et sui participes, ij s., ij cap., xxx ova. — Filius Gaufredi Margerie, ij s., ij cap., xxx ova.

— W. Magnus, vj d., ij cap., xxx ova. — Gauf. Baudnc et sui participes , ij s., iij cap., ij g. et xl ova. — Gauf. Masculus et sui partie, ij s., ij cap., xxx ova. — Jacobus de Ponte, xij d., ij cap., xx ova.

— W. de Ultra aquam , xij d., i cap., xv ova. — Filii Ode, iij cap., xlv ova. — W. de Ultra aquam, i cap. — Th. dictus Miles, i cap.

Filii Rie. Nicole, pro ij partibus magni molendini, ad festum sancti Johannis, pro guersomme, vj s. viij d. ; pro porco , ad Natale , xx d.

— Item, iiij cap., lxvj ova, ij mod. et iiij sext. bladi tercion., iiij b. fr. ad Natale , et totidem ad Pascha , pro reguardo. — Nos vero , pro tercia parte dicti molendini , que est in nostro dominico , percipimus : pro guersomme, iij s. et iiij d. ; pro porco, ad Natale, xx d., ij cap., xxxiiij ova, xx sext. bladi tercion. reddendos per menses, ij b. fr. ad Natale, et ij ad Pascha, pro regarde

Joh. Salomonis et partie, pro xxij acris terre, feodaliter, iij mod. fr. et viij sext. et i b., vj cap., c ova.

Cultura Prepositi continet xiiij acras et dim. Hec valet estimative ij mod. et v sext. fr. — Apud Versun in valle de Grangiis, iij acras ad campartum. De Mis Helyas Rossel reddit iij sext. ordei.

LXX. Item de terra que fuit W. de Bree ad firmam mutabilem : W. Beessin , v sext. fr. et i q. ; et , de alia terra , ix q. fr. et i q. ordei.

— Rog. Baston , xvij q. et dim. — Relicta Durandi le Fornier, iij q. fr. et (sic, l. pro) dim. acra. — Dyon. Gislebcrti , dim. acram, pro iij q. fr. — Petrus Bauduc , iij q. — Petronilla la Paumicre , iij q. —

U Abbf mort on V2?>7. Il e«t an]*\* « ltail. •!<• Villa Del » dan* le OALI.IA < niîlST., t. XI,

Brito, iij q. — Rad. Morel, iij q. — Le Repile, iij q. — Goscelin Platel , iij m. — Rad. Simenel, iij q. — W. de Ultra aquam, x q. et dim. ; et de feodo, i m. — Rog. Parvus, iij q. — Laur. Furnarius, iij sext. et i m. ; item , de alia terra , vij q. — W. Masculus , i sext. — Th. dictus Miles, ij sext. — Osber dictus Miles, de terra Waales, ij sext. — De terra Hugonis de Aubai , de feodo de Bree , in dominico ij sext. — Joh. Bénédicte, pro manerio domini de Bree, xiij sext. iiij cap. — Prepositura valet estimative xx sol.

Summa frumenti potcst estimari cire a x mod. — Surama denariomm cum pratis et guersomma molendini, servicio equi , caponibus, gallinis et ovis computatis, c sol. cen.

LXXI. De campipartibui de Yersont : Grangia de Verson potest estimari xxv mod. et dim. bladi tercionarii, scil. due partes de ordeo et tercia de frum. Hoc enim anno valuit circa xl mod. bladi.

LXXII. De campipartibus et decimis de Bretevilla : Grangia de Bretevilla valet estimative circa xlij mod. bladi tercionarii. Hoc enim (?) anno multo magie valuit.

LXXIII. [ De straminibu* : J Stramina grangiarum possunt estiraan circa xx libras.

LXXIV. hti juraverunt in ecclesia de Vereone de redditibus inquirendis sicut sunt superius prenolati : Rob. dictus Miles; Tustenus Paernele; Waltier Capel ; Rie. Beivin ; Rad. Gare; Tustenus de Aquis; Will. Grente ; Hen. de Bisacia ; Hen. A an or ; Hub. Hamon ; Petrus Guesdon ; Rad. Tornemenu ; Hugo de Ultra aquam ; Tustenus de Moen ; Rie. de Fonte ; Phil. Caiou.

Simili ter autem redditus de Bretevilla inquisiti fuerunt in plena parrochia cum testimonio veternorum rotulorum.

(Reg. redd. M. S. M., f. 24 v — 34 v. Voy. la notice que M. Léchaudé d'Anisy a consacrée à ce document, dans les Mém. de la Soc. des Antiq. de Norm., 2esôrie, t. Il, p. 88.)

Bail , pour • mmm , de 4«ax pi*cea d« turr» , aimmm h Chtavill*

(««■toi d'BvNuf).

Notum sit omnibus presens scriptum inspecturis quod ego, Avitia Haymardi, relicta quondam Willelmi dicti Roonel defuncti, tempore viduitatis mee, tradidi et concessi ex causa locati Aelitie dicte deLaleir de Gauvilla, relicte quondam Martyni Ernaudi defuncti, duas petiaa terre sitas in parrochia de Gauvilla, quarura una sita est ad Foveani

Neel, intcr terram Willcmi Gaydun, ox una parte, et terram Willelmi dicti Peufî, ex altéra, et altéra petia si ta est ad Colles, in ter terram Willelmi Heuce, ex una parte, et terram Hugonis dicti Vavassorii, ex alteraf usque ad terrain um novem annorum, pro viginti solidis turonensium, de quibus predicta Âèlicia michi plenarie satisfecit in peccunia numerata, ita videlicet quod prenominata Aelitia et beredes sui predictas duas petias terre ex causa locati tenebunt et possidebunt libère, quiète et pacifiée, absque omni redditu et servi do, usque ad dictum terminum completum, et tenentur marnare totam terram predictam de nigra marna, et tenentur fodere Tel facere fodi medietatem ejusdem terre infra dictum terminum. Ego vero prenominata Avitia et heredes moi predictas dnas petias terre prefate Aelitie et suis heredibus contra omnes tenemur garantizare, et omnes redditus et servi tia ad dictam terram spcctantia dominis capitalibus facere et reddere, excepto canipiparto. Juravi etiam ego sepedicta Avitia, tactis sacrosanctis euvangeliis, in facie ecclesie de Gau villa, s ponte, quod omnia prescripta fideliter tenebo et inviolabiliter observabo, et quod in predictis duabus peciis terre neque per mo neque per alium aliquid reclamabo, et quod predictas duas petias terre alicui alii modo aliquo non alienabo quousque prediotus terminus, scilicet novem annorum, plenarie sitcompletus. Quo complète, ego et heredes mei predictam terram quitam rchahebimus. In cujus rei testimonium, ego prenominata Avitia prescns scriptum sigilli mei muimine (#t>) roboravi. Termino incipiente in festo beati Martyni hyemalis, anno Domini mo cc° quinquagesimo quarto.

(Original scellé aux Ârrh. Nat., S. 5202, n. 65.)

Bail a via ém TifBM aitaaea * Toéai (eaatoa 4m Ciailloa).

Page 1