‹ Flore carbonifère du département de la Loire et du centre de la FranceChapitre 31 sur 39 · BOIS DIVERS · texte numérisé non relu

BOIS DIVERS

Si je ne me fusse proposé que de décrire la flore houillère du bassin de la Loire, j'aurais évité de rien dire des espèces imparfaitement connues et j'aurais même omis les groupes douteuit; mais, visant à donner l'inventaire de tous les débris de plantes, je dois encore signaler, avant de finir, quelques bois fossiles dicotylédones variés, qui témoignent, avec la multiplicité unie à la diversité des graines et des inflorescences, d'une flore beaucoup moins simple qu'on ne le suppose.

Pœciloocylon proprium. — On trouve, à Tétat de fusain ou sîdérifié, du bois assez commun dans les couches supérieures de Saint-Etienne, de l'aspect des Daioxylon, mais, conmie on' peut déjà en juger à la loupe, sans rayons médullaires discernables et se montrant formé, sous le microscope, de fibres poreuses et barrées; le canal médullaire n'aflecte plus la forme dUArtisia, si habituelle aux branches de Cordaïtes.

Pœciloxylon porosum, — Tige sidérifiée de Villars, formée d'une écorce charbonneuse entourant un corps ligneux de grosses fibres vasculaires à disposition rayonnante, séparées par des rayons médullaires formés de fines cellules allongées horizontalement; les fibres vasculaires énormes, vides et à mince paroi, poreuses, sont identiques aux vaisseaux des Heleranglumparadoxam , Selenopteris Radnicensis, etc. ; leurs pores, disposés non-seulement sur les faces radiales, mais encore tangentielles, produisent une réticulation rhom-

308 GRAND'EURY.

bique plus ou moios écrasée, et donnent lieu, en s'ouvrant et en s'arrondis?

sant, à une parfaite réticulation hexagonale.

Pœciloxylon partitam. — Tiges communes dans les quartz de Grand'Croîx, dont le corps ligneux, recouvert d'une écorce, est divisé en quartiers, en secteurs inégalement épaissis, comme dans certaines lianes.

Ces tiges et beaucoup d'autres seront étudiées successivement par M. B. Renault, qui va entreprendre, sur les bois fossiles et autres organes de végétation, une étude comparée, laquelle, menée parallèlement aux études de M. Brongniart sur les graines, éclaircira sans aucun doute les questions relatives aux plantes phanén^ames que les recherches sur les lieux n^nt pas résolues, ces deux études sur les végétaux silicifiés pouvant seules conduire à une juste appréciation de leurs véritables rapports avec les plantes vivantes.

On a pu remarquer combien sont constantes la séparation des organes et .la désunion des couches des tiges, et combien est difficile l'appréciation des parties ainsi isolées. Nous avons fait notre possible pour reconstituer et déterminer les plantes de l'époque houillère; mais dans ce travail chaque jour apporte de nouveaux faits et ouvre de nouveaux points de vue.

Depuis la remise du texte, de nouvelles observations ont changé nos idées sur quelques espèces, et nous engagent à modifier l'arrangement des plantes dans l'index, qui, devant terminer la partie descriptive, présente en renvoi quelques notes additionnelles et les nouveaux habitat qu'il importe de connaître pour la suite.

Cet index résume l'état de nos connaissances actuelles sur la flore du terrain houiller supérieur, qu'il nous faudrait maintenant comparer à la flore carbonifère tout entière. C'est ce que nous ferons d'une manière plus opportune dans la q* partie, chapitres i et ii.

INDEX PLANTARUM FORENSIUM LITHANTHRACLM.

THALLOPHYTA.

Clam. FU.NGI.

Hxcipulites punclatus.

HrUtrites Cordaitis, Gk.

GORMOPHYTA.

PLANTiE VASCULARES CRYPTOGAMiE.

Clas». CALAMARliE, Endi.

Gen. foss. Calamitbs» Suck.

CalamUcs Suckowii, Broogn. ^'i.

— Cisùi, BroDgn.

— ramosns, Artis.

— cannœjormis, Schl.

Calamités major, Weiss.

— jfi^os^Brongn.

— pachyderma?

— anceps. •

Calamocladvs , Schimp.

Calamostachys » Scbimp.

Calamorrhiza,

Gen, foss. (Astsrophylutes , Broogn.; Ca-

LAMOPBYLUTES , Gt.\ EnDOCALAMITBS , VOLKMANNIA, StCm.)

— (Hipparites longifoUa, Lind. *, Astero-

phjrUileseqmsetiformisjSch\,\ Poacites zemjormit, Scbl.)

— Volkmannia gracilis, Presl.

— (Caîamopfyitites communis, Gr.; EnJo-

calamités varie approximatas,hrongn.\ AsterophylUtes hipparoides , Brongn.)

— (CalamophrUites ingens, Gr.; Endocala-

mites varians. Stem.)

— AsterophylUtes rigidiu, Brongn.

— Volkmannia effoliala, Gr.

— Volkmannia Hipageriensis.

Gen, foss, Annularja, Broogn..

Annularia minuta , Brongn.

{Annttlaria sphenophyUoides , Zenker; Volkmannia sessilis ? Presl.)

Annularia microphylla, Rôm.; intermedia.

(Annttlaria longifoUa, Br.; Eguiselites lingulatas, Germar; Brucknuumia tuberculataj Slern.; Sporangites reticulaius.)

PtNNVLARiA, Lind. et Hutt.

Gen, foss, Eqvisbtites, Stem.

Eqmselit€s dahius.

(Equisetites Gelnitzii, Caltuniles approxima- ^ tus. Stem.)

Equisetites priscas? Gein.

Macrostachya infandibuUformis , Bronn.

Macrostachya Huttonioides,

Macrostachya egregia, Gr.

BORXIA TRAIiSiTlONlS , Gôpp.

Gen. foss. Spbmnopbyllvm , Brongn.

Sphenophyllum Stephanense, Ren.

— Scklotheimii^*\ Brongo.; suhsp. trunca-

tum, Schimp.

— angustifoUum , Germ.; subsp. bifidum.

'— emarginatum, Brongn.

— saxifragœfolinm ^ Stern.

— oblongifolium, Gcnn.

— majut, Bronn.

— Thonii^^K Mahr.

'' A Commonay, à GandiUon, à Mooteai.

(^ Beaucoup à Communay. — A Saint-Martin-dc^omas* —- A Monteut. '' An-dewus de la a* au Treuil. — Vers 5oo mètres au puits de la Vogue.

Class. FILICACEif:.

Circumscript. HBTBROPT^ntDMS.

SpHBNOPTBRiS, Brongn.

Spkenopteris artenùsimfùUa , Stern.

Spbenopieris trichomanoides , Gôpp.

— filifera, Stur.

— Gopperd, Elt.

Sphenopttris DmalUoidei, Gôpp.

— elegans, Brongn.

Sphenopteris Dicksotdoides » Gôpp.

— Gravenhorstii , Brongn.

Sphenopteris cheilanOioides , Gôpp.

PevopterU Dicksonioides.

— cristata, Brongn.

— leptopleroides, PecopterU aneimioides.

— sahnervota.

— Plucheneti, Schl.

Prepecepleris , Gr.

Pecopteris demtaîa, Brongn., Gein.

— Bioiii, Brongn.

— pennmformxi , Brongn . ; obtuiiatadoL , Gr. Pecopteris aspidioidjes , Stern. (flavicans,

Stern . ; Reickiana , Gôpp. ) .

Sphenopteris intégra, Andrfi. Pecopteris erosa, Gutb.

Oliyocarpia Guthieri, Gôpp.

Rmachioptbus , Corda (A. Forensis). * Selenopteris , , . . , Anackoropteris pulchra. Corda.

Zjrgopteris Lacatii? Ren.

Clepsydropsis duplex, Ung., Will.

Phtmoroptbbis , Corda.

SuarAM. PECOPTERIDEyC.

Pbcoptbbis, Brongn.; âstbrotbbca, Presi.; ScoLBCOPTBRis , Zenker.

Pecopteris i^atheoides, Brongn.

— arhorescens, Brongn.

— selaginorrhachis , Gr.

— pulchra ^*^ Ueer.

— i^athea, Brongn.

Pecopteris CandMleana, Brongn.

— Schlotkeimii, Gôpp.

— hemitelioides , Brongn.

— trmuMta, Germ.

— oreopteridia, Schl., Brongn.

— euneura, Schimp.

— alethopleroides , Gr.

— /<prfiïiiW,Gr.

— Lamuriana, Heer.

Scolêcopteris (elegans. Zen. Ripageriensis).

Pbcoptbris fiBVROPTMROiDMS , Brongn.

Pecopteris poljmorpha, Brongn.; Scol. conspicua , Gr.

— BuchUmdi, Brongn.

— pteroides, Broogn.

— Cistii? Brongn.

GomoPTBRis, PresJ.

Pecopteris unita , Brongn. ( emarginata , Gôpp.; snbip, major, Brongn.].

— Lartetii, Boreau {elegams, Germ.).

— argata, Brongn.

Pecopteris marattiotheca , Gr.

— angiotheca, Gr.

— danaeotheca, Gr.

SpiROPTBRiS, Schimp. (vertkationis , selaginoides, schizopteroides).

Stjpitoptbus , Gr. [mqualis , punctata , de- Uneata, verrucosa, notata.)

CAULOPTERIDES.

Mbgapeytvm, Artis.

Megaphytam HfLayi, Lesq., vel Goldenbergii, Weiss.

— majuM? Presi.

Cauloptbris W, Lind. cl Hutt.

Caalopteris protopteroides , Gr.

— perfecta, Gr.

— Cistii ^^\ Brongn.

— neomorpha, Gr.

— pygmea, Gr.

— minor, Schimp.

— porrosticha, Gr.

<*) Cette espèce a des synanyitim, à cinq capsules peu cohëfentes.

^ Cette espèce, pour la fiirme, ressemble à certains Petopl. SMathsimii.

'•> Pinsieurs au puiu de hi Gulatte, Revenx.

(*) A Combe-Plabe.

. Catdopîeris eniarrhita , Gr.

— pabria, Gr.

— stipitopleroides , Gr.

— distans, Gr.

Ptycbopterjs, Corda.

Plychopteris macrodiscas, Brongn.

— obliqua, Germ.

— incerta,

PSARONiOCAVLOM , Gr.

Psaroniocaulon sulcatam.

— endogetûtam.

( PsAROifivs , CoUa ; Tmima topteris , Corda ;

StCt. ÀSTEROUTBl, Gôpp.)

Psaronitts in loeo nalali.

— cortmu,

— gigantetts [radiées] ^ Corda.

— oprffius.

— lignosas.

(PsARONivs, Cotta; TvBicvuTES, Gr.; secL

HELMJNTHOUTHi, Gôpp.)

Tubicaliles relaxato-maximas.

— coarctato-minimas,

SuBrAM. NEVROPTERIDEiE.

Sbctio. ALETHOPTERIDBS.

Gen, Alethopteris , Stem.

AUthopteris Grandini, Brongn.

— aquiUiia, Brongn.

G«fi. Calupteridivm , Weiss.

CalUptgridium. ovatum, Brongn.; vel mirahile, Rost

— callipteroides , Gr.

— 9^9^' f Gntb.; vel densifoUa, Brongn.

— nevropUroides , Gr.

Sbctio. NEYROPTERIDES.

Gen, Odontopterjs , Brongn. (Cjclopleris

emarginata), * Odontopteris nûnor, Brongn.

— Reichiana, Gutb. (v. primigenia» alpina et lanceolata).

(Cyclopteris trichomanoides , Brongn.; J&nbriata, coïkchacea, biauriculata, deniata, scissa, pinnaùsecta, explicata.)

Odontopteris Brardii , Brongn. ( crenulaia , Brongn.; cyclopteris coriaeea).

— genuina, Gr.

— Jlexuosa, Gr.

Sabgen, Odontopteris muonevra , Weiss.

Odontopteris otopteroides , Gr.

— obtasHoba, Naum. (obtusa, lingulata,

sabcrenulata).

— Schlotkeimii , Brongn.

— nevropteroides , Gr.

Cyclopteris macilenta.

Gen, NevRopterjs. Brongn. (Cyclopteris intégra), Nevropteris Loskii, Brongn.

— fiexuosa, Stern.

— gigantea, Gein.

— aorccalafa^ Brongn.

— corJata, Brongn.

Gen, DiCTYOPTERis , Gutb.

Dictyopteris nevropteroides» Gutb.

— Brongniarti, Gutb.

— Schâtui, Rœmer.

Gen, TjBifiOPTERiS , Brongn.

Tœniopteris jejanata, Gr.

— abnonnis , Guth.

AVLACOPTERIS » Gr, Àalacopteris vnlgaris,

— conveniens, — - discerpta.

Medvllosa, Cotta.

MeduUosa carbonaria,

— elegans, Cotta.

— Lom^rtom, Ren.

— simplex, Gr.

DOLEROPTERIDEiE.

Gen, DoLEROPTERis <»\ Gr.

DoUropteris jlabeUata,

— gigantea, Gôpp.

— cuneifolia, Gr.

— or^icnlaris, Brongn. (oblata, Lind.; hj-

menoides).

— pseudopeltata, Gr.

àpkUhia pmtermfarmis , Germ.

'') Prétamant <jiie oertainet infloretcenceft en tpîraie que fannds pn décrire comme Schixostachys orbicularis leur appartiennent, je me trouve oondoit à placer cet frondes à la luite des Nëvroptérides.

Gen. ScuizopTEMS , Brongn.

Sehizopieris caryotoides. Stem, (rkipit).

— lactttca» Presl. [lacineata).

— pinnata, Gr.

— cycadina, Gr.

SCBtZOSTACBYS FROMDOSUSs Gr.

BOTBYOPTBBIS FORENSIS , Ren.

Class. SELAGUSË/ë, Eodl.

Gen. Lycopoditbs, Gold.

LycopodUes decussalas, Gr.

— Lycopodioides? Feist.

Fam. LEPIDODENDRE/E.

Gen. Lbpidodbndron, Stern. {Sagenaria, Brongn.). Lepidodendron Veliheimiajnxun ,Vtex\. (Knorria imbricata. Stem.; Lepidodendron letrago^ num, Slero.).

— rimosum, Stern.

— fasiforme. Corda.

— Sternbergii, Brongn.

— elegans, Brongn.

— cormgatissimum, Gr.

— Marckii? de Rôhl.

Gen. Lbpidofloyos, Stem. (Lomaiofioyo$ , Corda).

Lepidoflojfos strohUiformis,

— macrolepidotus j Gold.

— laricinas. Stem.

Gen, PssvDOSiGiLLARiA, Gr.

Pseudosigillariaprotea, Gr.

— monostigma, Lesq. 0^

— striata, Brongn.

KffORRiA, Stem.

Knorria SeJloni, Stern.

GRANDEURY.

Gen. Halonia , Lind. et Hutt.

Halonia tuherculala, Brongn.

Lbpidophyllvm.

Gen.foss. Lbpîdostrobvs , Brongn.

Lepidostrobus variabilis, Lind.

— glossopteroides , Gôpp.

— major, Brongn.

Macrospori W.

PLANTiG PHAMEROGAMie DICOTYLEDONES GYMNOSPERM^.

Ordo. SFGILLARINifi, Brongn.

SIGILLARI^.

Gen. SlGtLLARlA , Brongn.

SlGtLLARIA'CLATURARJA , Brongn.

SigiUaria BrardU^^K Brongn., v. Defrancii,

Brongn.

Catenaria décora. Stem.

SiGJLLARIA'LBIODBRMARJA , Gold.

SigUlaria spinulosa , Germ. ( Ottonis , Gôpp.).

— Groirana, Brongn.

— lepidodendrifoUa , BrongnA^^ (cuspidala^ Brongn.).

SiGILLARlA'RBYTlDOLEPIS , Stern. W.

SigUlaria SilUmanni, Brongn. <*).

— eUiptica, Brongn.

— Candollii, Brongn. t^\

— sabrugosa.

— pseudo-canaUculata^^K

SlGlLLARJA'FAVVLARIA , Steni.

SigiUaria tesseUata, Steinh.

— elegans, Brongn.

(') Nombreax dans le toit de la petite mine à Prigerin.

^ Il y a à Rive^e-Gier des épis en quelque ioiie formés de macrospoies , comme si les écailles ne se fussent pas développées.

*•> Détournement du Gîer. — A 4o mètres au-dessus de la $• avec S. tpimdota, à Beaubrun.

'*) A la Terrasse, à Reveux.

«■J Une petite dge de Lorelte présente en dedans, à quelque distance de l'écoroe, un corps Ugncui houillifié impax&itement, avec une disposition rayonnante manifeste.

W Varié au toit de la petite mine à Frigerin.

^ Concession de la Roche (au Muséum).

") Nouvelle forme du plat de Gier.

SiGILLARIOPBYLLUM, SlGiLLARIOCLADUS , Gr.

SiGILLAMOSTHOBVS, Schimp.

SiyUlariostrobas fastigiatat » Gôpp.

— ruyostts, Gr.

— mirandus, Gr.

Flbgmingites, Can-,

SiGILLARIOCARPUS ?

Gen.foss. SYRiNGODENDRON , Slcm.

Syringodendron cyclostigma, Brongn.^^î.

— Brongniarti ,GvÀn, (pachyderma , Brong.].

— magis minasve distans, Gein.

— altemam , Stern.

— valdefiexu.oium,G\\

STIGMARIiE.

Gen.foss. Stigmaria, Brongn.

Stigmaria ficoides vulgaris, Brongn., Gôpp.

— minor, Brongn., Gein.

— attenuata, Gr.

Gen.foss. Stigmariopsis , Gr.; Syringodendron [radices).

Stigmariopsis inœquaUs, Gr.

— ahbreviata, Gold.

— tenais, Gr.

FRUCTUS SEMINAVE.

POLYGONOCARPI.

Gen.foss. Trigonocarpvs , Brongn.

Trigonocarpas Nôggerathii, Stern.

— schizocarpoides , Gr.

— Parhinsom, Brongn.

— pvLsillas, Brongn.

— duhias? Stern.

MUSOCARPUS PRISMATICUS , BrODgn.

CoDoyosPERMUM, Brongn.

Codonospermum anomalum.

— minus.

POLYPTEROCARPI.

Tripterospermum , Brongn.; PolylophO' SPERMVM Stephanense, Brongn.; Polypte- ROSPERMUM Renaaltii, Brongn.; Hexapte- R08PERMVM stenopterum et p€Uifyptemm, Brongn.; Ermotesta vdutina, Brongn.; Ptychotesta] Brongn., etc.

Carpoutbes caudatMs, Gr.; subclavatus.

Stem.; nucleus, Gr.; ohlongus, Gr.; brevis, Gr.; sttlcatus? Sfem.

CoMP. AMB. NOGGERATHLE.

Gen. Noggeratuia » Stern.

SOGGERATBiA PSYGMOPHYLLOIDES.

Nôggeratkia cannophjrUoides , Gr.

— ambigna.

PacbyTesta, Brongn.

Pachytesta gigantea.

— incrussata, Brongn.

— Sckaltziana, Gôpp. et Fied.

Rbabdocarpus, Gôpp. et Berger.

Rkabdoc€nrpus rostratus, Gr.

— subtunicatus , Gôpp.

— conicus.

— astrocaryoides , Gr.

— carnosas, Gr.

Ordo. COlU)AITEyE.

Cordai TES s Unger.

Cordaites rotandinervis , rhombinenùs et duplicinenis.

DORY'CORDAITBS , Gr.

Cordaites palmœformis, Gôpp.

— affinis , Gr.

BoTRYOcoNvs et Samaropsis, Gôpp.

Sotryoconas femina.

— mas.

— Pitcairniœ ? Lind .

Samaropsis ftuitans , W eiss .

— Porensis, Gr.

— subacuta.

— dubia.

EU'CORDAITES.

Cordaites borassifolius , Stern. {crassifoiius).

— principalis, Germ., Gein. {v. correctus,

patalus),

— angulosottriatns , Gr.

— tenaistriatus » Gr.

— Ungulatas, Gr.

— foliolatus , Gr. (v. brevissimus).

— acutvLS, Gr.

— qvLodratas, Gr.

<" A Combe-Plainc. — Au Grand-Recoo. — Toit de la petite mine à Frigerin.

CordaUes kunnervu, Gr.

— snbeocoinu,

— cuneatas, Gr.

— intertnedins , Gr.

— alloidlxu, Gr.

POA'CORDAiTES.

PoorCordtdtes suhlaùfrlius,

— linearis, Gr. (v. acicularis, zamitoides).

— (Mc^hyllas, Gr.

CORDAIANTHVS, Gr.

CORDÀIANTBVS GEMMIFBR.

Cordaianthns drcmndatas, Gr.

— glomeratas, Gr.

— foliosus^ Gr.

— (fracUis, Gr.

CORDAIANTHUS BACCIFBR.

Cordaiantkas sahvolkmanni

— nohilis, Gr.

— subgennariaims.

— proUjicus, Gr.

— dnbius, Gr.

— racemosus, Gr.

CoRDAJCARPUS (Ciirdiocarpas , Brongn.; Çyclocaq)ns, Gôpp. et Berg.) Cordaicarpus major, Brongn.

— emargintUas , Gôpp. et Berg.

— Gnthieri, Gein« ( suhsp^fragosa , Ot tonis ) .

— ovatas, Brongn.

— congrmns.

— punctaius, Gr.

— drupaceus.

— expansus, Brongn.

— subreniformis,

— intermedius, Gôpp.

— exbnms, Gr.

— rotnndalus.

— Undcularis , Presl. (r. Cordai, Gein. .

Diplotesta Grandi Euryana, Brongn.

Carpolithes subovatus, Corel.

* — subeUipticus , Stem.

— sabacuminatus , Stem.

CarpoUlhes avellanus (Sarcolaxas, Brongn.; Taxojpermum, Brongn.; LeptO€aijon,Br,).

Carpolithes disciformis. Stem., Weiss.

CORDAICLADUS.

Cordaidadas subschnorrianms {modms orna"

tus), • — elUpticus.

GRAND'EURY.

Cordmcladus seUnoides.

— idoneus.

ÀRTisiA, Stem.

Artisia appromnuUa^ Lind.

— anguiarist Daw.

— transversa, Artis.

— tantiUa et hodierna,

CORDAÏFUOYOS, CORDAtXYLON,

Dadoxylon, End.

Dadoacylon Brandlingii, Lind.

— intermediam,

— acadicum, Daw.

— Stephanense,

— subrhodeanum.

DiCRANOPHYLLUM , Gr,

Dicranophjrltam GaUicmnt, Gr.

— striatum, Gr.

Walcbea , Siecn,

fValckia pinnifomûs, Schlot.

— hypnoides, Brongn.

Fam. CALAMODENDRËyE.

Gen. ÀRTBROPITVS, Gôpp.

ArthropituÊ striatus, Cotta.

— svdfcommunis , Binney.

— Dadoxylina, Gr.

— ezonata, Gôpp.

Gen. Calamodbbdron , Brongn.

Calamodendron striatam, Cotta.

— congenium, Gr.

— latemtf diam , Gr.

— inversum, Gr.

Calamodendrofloyos cruciatas. Stem, [modas

encarpatus, ocvJatas, deiuatas).

— valens, Gr.

CALAMODByORBA RBltOBOLA, Gr.

AllO'Âstbropb y lu tes, Asterophyllites densiJoUus, Gr.

— suboblongifoUns , Gr.

— viticalostts, Gr.

Bryon.

StMPMâHOSPBRMVM ACMEMt01BB8,\^vt%iï.

Carpolithes ^amJatus.

— êocialis,

Spirangium carbonarimi, Schimp.

Pœcilomyhn praprimn, pwosmn, porfitem.

Page 1